Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] z siedzibą w R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 listopada 2016 r. sygn. akt IV SA/Po 828/15 odrzucające zażalenie na postanowienie tego Sądu z dnia 10 maja 2016 r. o odmowie sprostowania postanowienia z dnia 22 marca 2016 r. i umarzające postępowanie w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 15 listopada 2016 r. sygn. akt IV SA/Po 828/15 odrzucił zażalenie na postanowienie tego Sądu z dnia 10 maja 2016 r. o odmowie sprostowania postanowienia z dnia 22 marca 2016 r. i umorzył postępowanie w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że zarządzeniem z dnia 9 czerwca 2016 r. Przewodniczący Wydziału IV wezwał skarżące Stowarzyszenie do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionego zażalenia z dnia 6 czerwca 2016 r. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 maja 2016 r. odmawiające skarżącemu sprostowania postanowienia tego Sądu z dnia 22 marca 2016 r., w kwocie 100 złotych w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia zażalenia.

Na powyższe zarządzenie skarżący wniósł zażalenie, które postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2016 r., sygn. akt II OZ 1091/16 zostało oddalone.

W wykonaniu prawomocnego zarządzenia z dnia 9 czerwca 2016 r. zarządzeniem z dnia 19 października 2016 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionego zażalenia z dnia 6 czerwca 2016 r. Powyższe wezwanie doręczono skarżącemu 4 listopada 2016 r. (k. 152 akt sądowych). Z informacji pozyskanej z Wydziału Finansowo-Księgowego WSA w Poznaniu wynika, że kwota ww. wpisu sądowego nie została uiszczona.

Pismem z dnia 11 listopada 2016 r. skarżący ponownie wniósł o ustanowienie pełnomocnika prawnego z urzędu. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że skarżący nie posiada możliwości finansowych do wynajęcia pełnomocnika prawnego z wyboru. Podkreślono, że strona nie posiada wykształcenia prawnego, jak i doświadczenia procesowego, celem realizacji konstytucyjnego prawa do obrony członków Stowarzyszenia, których reprezentuje.

Wskazanym na wstępie postanowieniem Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 220 § 3 w zw. z art. 197 § 2 w zw. z art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – zwanej dalej: "P.p.s.a."), odrzucił zażalenie Stowarzyszenia na postanowienie z dnia 10 maja 2016 r. z uwagi na brak uiszczenia wpisu w zakreślonym terminie.

Umarzając zaś, na podstawie art. 249a P.p.s.a., postępowanie w zakresie częściowego przyznania prawa pomocy obejmującego ustanowienie pełnomocnika z urzędu, Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że w niniejszym postępowaniu Stowarzyszenia [...] z siedzibą w R. już występowało z żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie zarówno zwolnienia od kosztów sądowych, jak i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W kwestii powyższego żądania wypowiadał się referendarz sądowy i Wojewódzki Sąd Administracyjny, który rozpoznając sprzeciw od odmownego postanowienia referendarza sądowego, postanowieniem z dnia 22 marca 2016 r. utrzymał je w mocy. Ponadto rozpatrując kolejny wniosek Stowarzyszenia, postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2016 r. Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 7 czerwca 2016 r., którym umorzono postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. Mając na uwadze, że skarżący wielokrotnie składał wnioski o przyznanie prawa pomocy w tej, jak również w wielu innych sprawach, Sąd pierwszej instancji uznał, iż posiada on wiedzę na temat tego, w jakiej formie należy taki wniosek złożyć, wobec czego nie wzywał Stowarzyszenia do złożenia wniosku w formie formularza PPF. Podkreślono, że notoryczne składanie wniosków o przyznanie prawa pomocy, w sytuacji gdy w tej materii orzekł już Sąd, a nie zmieniła się sytuacja finansowa skarżącego, prowadzi do obejścia prawa i celowego przedłużania postępowania sądowego.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Stowarzyszenia [...] z siedzibą w R., przedkładając kserokopię potwierdzenia przelewu, wskazało, że uiściło wpis od zażalenia na postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 10 maja 2016 r. o odmowie sprostowania postanowienia z dnia 22 marca 2016 r. Podniesiono nadto, że Sąd zaniechał zbadania szczegółowego stanu majątkowego i finansowego Stowarzyszenia, nie zauważając, że zmniejszyła się liczba jego członków, co spowodowało zmniejszenie składek członkowskich i pogorszenie sytuacji materialnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z zasadą ponoszenia kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie określoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 780 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a.) skarżący jest zobowiązany do uiszczenia kosztów sądowych. Stosownie zaś do art. 220 § 1 P.p.s.a. Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo (zażalenie), aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Zażalenie od którego pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd (§ 3).

Biorąc pod uwagę, że na mocy art. 194 § 1 pkt 5 P.p.s.a. na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego o odmowie sprostowania orzeczenia przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wezwał skarżące Stowarzyszenie do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 9 czerwca 2016 r. wzywającego je do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji z dnia 10 maja 2016 r. w przedmiocie sprostowania postanowienia Sądu z dnia 22 marca 2016 r. Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu słusznie wskazał, że powyższe wezwanie zostało przez skarżącego odebrane w dniu 4 listopada 2016 r., zatem 7-dniowy termin na jego wykonanie (z uwagi na Narodowe Święto Niepodległości przypadające na dzień 11 listopada 2016 r.) upływał w dniu 14 listopada 2016 r. Jednakże uszło uwadze Sądu, że z akt sądowych niniejszej sprawy, a konkretnie z wydrukowanego i dołączonego do akt elektronicznego potwierdzenia dokonania przelewu (k. 157) wynika, iż skarżące Stowarzyszenie w dniu 10 listopada 2016 r. uiściło wpis sądowy w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 828/15 na rachunek WSA w Poznaniu w kwocie 100 zł. Mając powyższe okoliczności na względzie, brak było podstaw do odrzucenia zażalenia Stowarzyszenia na postanowienie Sądu z dnia 10 maja 2016 r. na podstawie art. 220 § 3 w zw. z art. 178 P.p.s.a.

Odnosząc się do kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika należy wskazać, że wbrew ustaleniom Sądu, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 14 listopada 2016 r. (k. 153, 158) wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni przez złożenie oświadczenia o stanie majątkowym, załączając przy tym formularz PPF. Rozstrzyganie przez Sąd pierwszej instancji w dniu 15 listopada 2016 r. w przedmiocie prawa pomocy należało uznać więc za przedwczesne. Niezachowanie określonego w art. 252 § 2 P.p.s.a. wymogu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu nie uprawnia Sądu do rozpoznania wniosku, który został złożony w innej formie. Takie uchybienie należy kwalifikować jako brak formalny, o jakim mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 257 P.p.s.a., który podlega usunięciu przez wezwanie strony do złożenia wniosku na urzędowym formularzu (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 1/08, opubl. ONSAiWSA z 2008 r. nr 5, poz. 74). Wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został zaś złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania (art. 257 P.p.s.a.).

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.