Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. U. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 kwietnia 2011 r., II SA/Sz 929/10 odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 30 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Sz 929/10 oddalającego skargę G. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia (...) sierpnia 2010 r. Nr (...) w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2011 r., II SA/Sz 929/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił G. U. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 30 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Sz 929/10 oddalającego skargę G. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia (...) sierpnia 2010 r. Nr (...) w przedmiocie zasiłku celowego.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 30 grudnia 2010 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 929/10 oddalił skargę G. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia (...) sierpnia 2010 r. Nr (...) w przedmiocie zasiłku celowego. Orzeczenie zostało wydane podczas nieobecności skarżącej, która nie stawiła się na rozprawę, pomimo prawidłowego zawiadomienia o terminie rozprawy (vide: protokół rozprawy w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 929/10).

W dniu 13 stycznia 2011 r. wpłynął do Sądu wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy.

Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2011 r. Sąd przyznał G. U. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego.

Dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych w Szczecinie pismem z dnia 3 marca 2011 r. poinformował Sąd, że pełnomocnikiem dla skarżącej w niniejszej sprawie została wyznaczona radca prawny I. U.

Pełnomocnik skarżącej w dniu 15 marca 2011 r. osobiście złożyła w siedzibie Sądu wniosek o wydanie kserokopii z akt sprawy.

W dniu 21 marca 2011 r. wpłynął do Sądu wniosek wskazanego profesjonalnego pełnomocnika, o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 30 grudnia 2010 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia.

Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu, radca prawny I. U. wskazała, że w momencie wyznaczenia jej pełnomocnikiem upłynął już termin na złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku Sądu z dnia 30 grudnia 2010r, a brak uzasadnienia wyroku mógłby spowodować ujemne dla skarżącej skutki w zakresie postępowania sądowego, stąd zdaniem pełnomocnika niniejszy wniosek jest konieczny i uzasadniony.

W dniu 24 marca 2011 r. wpłynęło do Sądu pismo skarżącej zatytułowane "wniosek - uzupełniający" dotyczący wniosku o przywrócenie terminu, w którym skarżąca podniosła, że ma 70 lat i nie zna się na przepisach. Dodatkowo podkreśliła, że w styczniu 2010 r. miała zawał serca, natomiast w dniu 28 lipca 2010 r. przebyła operację serca w Klinice Kardiochirurgii Akademii Medycznej w Szczecinie.

Zarządzeniem z dnia 25 marca 2011 r. Sąd wezwał pełnomocnika skarżącej do podania okoliczności uzasadniających wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu z dnia 30 grudnia 2010r. w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 929/10.

W odpowiedzi na powyższe, pełnomocnik G. U. podniosła, że skarżąca z uwagi na wiek i stan zdrowia oraz sytuację finansową nie była obecna na rozprawie w dniu 30 grudnia 2010 r. i nie złożyła wniosku o uzasadnienie wyroku, a tym samym nie była świadoma konsekwencji jakie się z tym wiążą.

Wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji podniósł, iż nieobecność skarżącej na rozprawie nie stanowi okoliczności uzasadniającej brak winy w dochowaniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, bowiem stosownie do art. 107 ustawy p.p.s.a. nieobecność stron na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. Ponadto bezsporne jest, że w niniejszej sprawie syn skarżącej w dniu 25 listopada 2010 r. osobiście odebrał zawiadomienie Sądu o terminie rozprawy do którego zostały dołączone pouczenia m.in. o możliwości doręczenia uzasadnienia wyroku oddalającego skargę jedynie na wniosek zgłoszony w terminie 7 dni, od daty ogłoszenia wyroku, zgłoszenie zaś wniosku po upływie tego terminu jest czynnością prawnie bezskuteczną (vide: k. 19 akt sądowych). Wcześniej skarżąca została pouczona o możliwości zgłoszenia wniosku o przyznanie prawa pomocy (vide: k. 7 akt sądowych).

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, nie można przyjąć, że skarżąca nie zrozumiała treści pouczeń kierowanych do niej przez Sąd, o czym świadczy fakt zgłoszenia przez nią w dniu 13 stycznia 2011 r. wniosku, złożonego na urzędowym formularzu PPF, o przyznanie prawa pomocy. Na podkreślenie zasługuje również ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym niedostateczne zapoznanie się lub brak zapoznania się z pouczeniem nie stanowi okoliczności uzasadniającej przywrócenie terminu do dokonania czynności. Nie można też skarżącej uznać za osobę nieporadną, której stan fizyczny i psychiczny nie pozwala na samodzielne funkcjonowanie, jak wynika bowiem z akt sprawy sądowoadministracyjnej G. U. aktywnie uczestniczyła w tym postępowaniu, składała wnioski, a także skargę do Sądu. Zdaniem Sądu pierwszej instancji zły stan zdrowia, czy też przebyte w przeszłości operacje, jak w przypadku skarżącej w dniu 28 lipca 2010 r., nie stanowią same w sobie podstawy do przywrócenia terminu. Okoliczność, że skarżąca cierpi na wskazane dolegliwości nie uzasadnia twierdzenia, że przekroczenie terminu było przez stronę niezawinione. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że przyczyną uzasadniającą przywrócenie terminu może być choroba, ale tylko taka, która rzeczywiście uniemożliwiła stronie zachowanie terminu procesowego, wobec jej nagłego charakteru oraz niemożności wyręczenia się inną osobą.

W zażaleniu na powyższe postanowienie G. U. podniosła, iż w złożonym wniosku o przywrócenie terminu, wskazała okoliczności z uwagi na które nie była obecna na rozprawie w dniu 30 grudnia 2010r. w tym przede wszystkim stan zdrowia związany z podeszłym wiekiem i przebytymi operacjami. Strona zgadza się z tym, iż ogólnie zły stan zdrowia czy przebyte operacje nie stanowią same w sobie podstawy do przywrócenia terminu, jednakże inaczej należy oceniać zły stan zdrowia osoby na ogół zdrowej, którą dotknęła nagła choroba, a inaczej osoby, której stan zdrowia jest permanentnie zły z uwagi właśnie na wiek i przebyte schorzenia dające o sobie znać. Aktywne uczestnictwo skarżącej w postępowaniu nie świadczy o tym, iż nie jest ona osobą nieporadną mogącą samodzielnie funkcjonować. W sytuacji gdyby skarżąca nie potrzebowała pomocy w toczącym się postępowaniu nie wystąpiłby o jej udzielenie, Sąd zaś nie przyznałby pomocy wobec braku ustawowych przesłanek do jej udzielenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynność, której nie dokonała w terminie (§ 4).

Kryterium "uprawdopodobnienia braku winy" polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności, przy dokonywaniu czynności procesowej. Zarówno w nauce postępowania administracyjnego (por. np. A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego II, s. 368-370), jak i postępowania cywilnego (M. Jędrzejewska, Kodeks postępowania cywilnego III, s. 362) panuje zgodność, że oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Stanowisko to zostało zaakceptowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 19 lutego 2009 r., sygn. akt II OZ 154/09, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że podnoszone przez stronę skarżącą argumenty, wbrew jej twierdzeniom, nie świadczą o braku winy w uchybieniu terminu.

Jako powód uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wskazany został wiek skarżącej oraz to, że jest osobą chorą, po przebytych operacjach. Jednakże w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie, o którym wyżej mowa, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienie NSA z 30 grudnia 2008 r. sygn. akt I OZ 925/08). Taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie zachodzi, tym bardziej że operacja kardiochirurgiczna, na którą powoływała się skarżąca w piśmie z dnia 24 marca 2011 r. miała miejsce 28 lipca 2010 r., a zatem pięć miesięcy przed wydaniem wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie. Tym samym wskazana okoliczność nie mogła zostać uznana za nagłą przeszkodę uniemożliwiającą skarżącej wniesienie wniosku o sporządzanie uzasadnienia wyroku z dnia 30 grudnia 2010 r.

Również fakt, iż Sąd pierwszej instancji przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego nie oznacza tym samym spełnienie przesłanek uprawdopodabniających brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Sąd przyznaje prawo pomocy tylko w przypadku, kiedy strona wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a.).

W warunkach rozpoznawanej sprawy i okoliczności jej towarzyszących nie sposób więc podważyć prawidłowego w świetle przepisów prawa stanowiska Sądu pierwszej instancji, że G. U. nie uprawdopodobniła w stopniu wystarczającym, aby uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło bez jej winy.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia