Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Sygn. akt II SA/Ke 39/26 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 kwietnia 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Busku - Zdroju na uchwałę Rady Miejskiej w Nowym Korczynie z dnia 22 marca 2024 r. nr XLVII/334/2024 w przedmiocie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników oraz kandydatów na strażaków ratowników ochotniczych straży pożarnych stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości.

W dniu 22 marca 2024 r. Rada Miejska w Nowym Korczynie, działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 40 ze zm.) oraz art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 233), podjęła uchwałę nr XLVII/334/2024 w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników Ochotniczych Straży Pożarnych z terenu Miasta i Gminy Nowy Korczyn biorących udział w działaniach ratowniczych, akcjach ratowniczych, szkoleniach, ćwiczeniach oraz dla kandydatów na strażaka ratownika OSP za udział w szkoleniu, stanowiąc:

"§ 1. Ustala się stawkę ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników Ochotniczych Straży Pożarnych z terenu Gminy Nowy Korczyn w wysokości:

1. 16,00 zł (słownie: szesnaście złotych 00/100) za udział działaniach ratowniczych i akcjach ratowniczych;

2. 8,00 zł (słownie: osiem złotych 00/100) za udział w szkoleniach i ćwiczeniach organizowanych przez Państwową Straż Pożarną lub Gminę Nowy Korczyn.

§ 2. Wysokość ekwiwalentu pieniężnego dla kandydata na strażaka ratownika OSP za udział w szkoleniu podstawowym przygotowującym do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych ustala się na kwotę 5,00 zł (słownie: pięć złotych 00/100).

§ 3. Ekwiwalent, o którym mowa w § 1 i § 2 jest wypłacany za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej, a w przypadku kandydata na strażaka ratownika OSP - za każdą rozpoczętą godzinę szkolenia.

§ 4. Wykonanie uchwały powierza się Burmistrzowi Miasta i Gminy Nowy Korczyn.

§ 5. Traci moc uchwała nr XXXI/223/2022 Rady Miejskiej w Nowym Korczynie z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu dla strażaków ratowników Ochotniczych Straży Pożarnych z terenu Miasta i Gminy Nowy Korczyn.

§ 6. Uchwała podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Województwa Świętokrzyskiego i wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia."

W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, Prokurator Rejonowy w Busku-Zdroju wniósł o stwierdzenie nieważności ww. uchwały w całości, formułując zarzuty istotnego naruszenia prawa tj.:

art. 15 ust. 2 ww. ustawy o ochotniczych strażach pożarnych, zwanej dalej "u.o.s.p.", poprzez posłużenie się w treści zaskarżanego przepisu pojęciem "udział", podczas gdy ustawodawca w treści art. 15 ust. 1 u.o.s.p. nie posłużył się terminem "udział", lecz terminem "uczestnictwo", co stanowi niedopuszczalną modyfikację przepisu kompetencyjnego;

art. 15 ust. 2 u.o.s.p. poprzez brak określenia momentu, od którego naliczany ma być ekwiwalent, tj. od momentu zgłoszenia gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań, o których mowa w art. 3 pkt 7, oraz brak wskazania, że jest on naliczany bez względu na liczbę wyjazdów w ciągu jednej godziny; uchwała jest więc niekompletna w zakresie realizacji przesłanek określonych w przepisie kompetencyjnym, co stanowi niewypełnienie dyspozycji tego przepisu.

Uzasadniając pierwszy z przytoczonych zarzutów Prokurator powołał się na stanowisko wyrażone w wyroku NSA z 13 września 2023 r., sygn. III OSK 2588/22, podkreślając że niedopuszczalna jest modyfikacja przepisów ustawowych, co ma miejsce w niniejszej sprawie, naruszając tym samym bezwzględny zakaz wprowadzania regulacji sprzecznych z ustawą. Odnośnie drugiego z postawionych zarzutów skarżący podniósł, że ustawa w sposób jednoznaczny wskazuje sposób naliczania ekwiwalentu, co oznacza, że zadaniem rady gminy jest realizacja tych wytycznych oraz ich odzwierciedlenie w treści uchwały. Jest to kluczowe dla przejrzystego i zgodnego z ustawą naliczania ekwiwalentu, a brak tych elementów może stwarzać pole do nadużyć lub prowadzić do niezawinionych błędów. Uchwała jest więc niekompletna w zakresie realizacji przesłanek określonych w przepisie kompetencyjnym, co stanowi niewypełnienie dyspozycji tego przepisu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że w istocie w uchwale użyto słowa "udział", przy czym słownik języka polskiego określa to sformułowanie jako synonim słowa "uczestnictwo". W systemie prowadzenia działań ratowniczych i jego ewidencji nie da się wpisać "udziału biernego", a każdy "udział" musi być czynny. Działania ratownicze to nie działania pomocnicze czy też nadzorcze, na co wskazuje definicja zawarta w ustawie o ochronie przeciwpożarowej. W ocenie organu sformułowanie treści uchwały nie jest modyfikacją brzmienia przepisu art. 15 ust. 1 u.o.s.p. Odnośnie drugiego z podniesionych w skardze zarzutów wskazano, że zgodnie z § 137 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" w uchwale i zarządzeniu nie powtarza się przepisów ustaw oraz innych aktów normatywnych. W uchwale wskazano, że ekwiwalent, o którym mowa w § 1 i § 2 jest wypłacany za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej, a w przypadku kandydata na strażaka ratownika OSP – za każdą rozpoczętą godzinę szkolenia, nie definiując przy tym jak należy rozumieć tę godzinę. Definicja jak liczyć godzinę wynika zaś wprost z u.o.s.p., która określa, że każda godzina liczona jest od momentu zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej lub gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań, o których mowa w art. 3 pkt 7 u.o.s.p. Kwestionowany § 3 uchwały mówi o "każdej rozpoczętej godzinie", a nie "za każdą rozpoczętą godzinę udziału", a zatem zapis ten oddaje w pełni sens i logikę interpretacji zapisu ustawowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Przedmiotem kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne są między innymi akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935) zwanej dalej "p.p.s.a.". Kryterium kontroli stanowi zgodność z prawem aktu, przy uwzględnieniu stanu prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Stosownie do treści art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

Wyjaśnić należy, że przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały organu samorządu gminnego jest jej istotna sprzeczność z prawem. W orzecznictwie i doktrynie podkreśla się, że opierając się na konstrukcji wad powodujących nieważność oraz wzruszalność decyzji administracyjnych, można wskazać rodzaje naruszeń przepisów, które trzeba zaliczyć do istotnych, skutkujących nieważnością uchwały organu gminy. Do nich należy naruszenie: przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego - przez wadliwą ich wykładnię - oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (por. przykładowo wyrok WSA w Warszawie z 1 czerwca 2021 r. o sygn. akt VIII SA/Wa 281/21, LEX nr 3312403 i przywołane tam orzecznictwo oraz stanowisko wyrażone w doktrynie, dostępny w CBOSA).

Przypomnieć należy, że ustawodawca, uwzględniając konstytucyjną zasadę praworządności, zobowiązując wszystkie podmioty władzy publicznej do działania na podstawie prawa i w celu jego wykonania, wprowadził w przepisach ustaw kształtujących ustrój jednostek samorządu terytorialnego generalną klauzulę kompetencyjną, zobowiązującą te jednostki do stanowienia aktów prawa miejscowego oraz innych aktów na podstawie upoważnień ustawowych. Przepisy te stanowią uszczegółowienie konstytucyjnej zasady praworządności wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP. Podstawa prawna do działań w zakresie stanowienia aktów prawa miejscowego jest dwojakiego rodzaju. Jest nią upoważnienie bezpośrednio wynikające z przepisów ustaw ustrojowych (gminnej, powiatowej, wojewódzkiej) albo upoważnienie zawarte w innych regulacjach ustawowych.

Zasada praworządności bądź legalizmu ustanowiona w art. 7 Konstytucji RP głosi, że wszystkie organy władzy publicznej działają na podstawie prawa i w jego granicach. Prawo powinno zatem nie tylko stanowić kompetencję do działania, ale również być źródłem nakazów i zakazów wyznaczających ramy prawne owego działania. Celem zasady legalizmu jest przeciwdziałanie dowolności i arbitralności działania organów państwa oraz poddanie tego działania kontroli w oparciu o kryterium zgodności z obowiązującym prawem.

Zasada legalizmu ma wyłącznie charakter formalny. Wymagania materialne dotyczące treści prawa leżącego u jej podstaw wynikają z zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP). Zasada legalizmu jest elementarną zasadą każdego systemu prawnego, który musi zakładać jej obowiązywanie, ponieważ "dopuszczenie łamania prawa przez organy władzy publicznej podważa samą ideę prawa jako systemu wiążących norm postępowania" (zob. TK - K 35/08). Przepis art. 7 Konstytucji RP stanowi ważną dyrektywę interpretacyjną, która zakazuje rozszerzającej wykładni przepisów kompetencyjnych (zob. TK - K 20/01) i domniemywania kompetencji organów władzy publicznej. Ten ostatni zakaz wyklucza działania organów władz publicznych bez odpowiedniego przyzwolenia przez prawo. Realizując kompetencję, organ musi uwzględniać treść normy upoważniającej i nie może poszukiwać analogii w innych przepisach prawa odnoszących się do innych czy nawet podobnych regulacji w ramach przyznanych mu przez ustawodawcę kompetencji (WSA w Łodzi - II SA/Łd 203/21; dostępny na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Warto zauważyć, że wobec obywatela obowiązuje zasada odwrotna, ponieważ może on czynić wszystko to, czego prawo mu nie zakazuje (M. Florczak-Wątor [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. II, red. P. Tuleja, Warszawa 2023, art. 7).

Przenosząc zaprezentowane wyżej rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że zaskarżona uchwała została podjęta w wykonaniu delegacji ustawowej określonej w art. 18 ust. 2 pkt 15 u.s.g. w związku z art. 15 ust. 1, 1a i 2 u.o.s.p.

Zgodnie z pierwszym powołanym przepisem, do wyłącznej właściwości rady gminy należy stanowienie w innych sprawach zastrzeżonych ustawami do kompetencji rady gminy. Jest to norma kompetencyjna o charakterze ogólnym, odsyłająca do upoważnień zawartych w innych ustawach. Takie szczególne upoważnienie zawiera art. 15 ust. 1, 1a i 2 u.o.s.p., wedle którego – w brzmieniu obowiązującym na datę podjęcia uchwały z 22 marca 2024 r.:

"1. Strażak ratownik OSP, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu, otrzymuje, niezależnie od otrzymywanego wynagrodzenia, ekwiwalent pieniężny.

1a. Ekwiwalent pieniężny otrzymują również:

1) kandydat na strażaka ratownika OSP, o którym mowa w art. 9 ust. 2 pkt 1,

2) strażak ratownik OSP, który brał udział w działaniach, o których mowa w art. 3 pkt 7

- stosownie do posiadanych przez gminę środków finansowych.

2. Wysokość ekwiwalentu pieniężnego ustala, nie rzadziej niż raz na 2 lata, właściwa rada gminy w drodze uchwały. Wysokość ekwiwalentu pieniężnego nie może przekraczać 1/175 przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego brutto, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1631 i 1674) przed dniem ustalenia ekwiwalentu pieniężnego. Ekwiwalent pieniężny nalicza się za każdą rozpoczętą godzinę liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej lub gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań, o których mowa w art. 3 pkt 7, bez względu na liczbę wyjazdów w ciągu jednej godziny, a w przypadku kandydata na strażaka ratownika OSP - za każdą rozpoczętą godzinę szkolenia. Ekwiwalent pieniężny jest wypłacany z budżetu właściwej gminy."

Na uwzględnienie zasługuje pierwszy z zarzutów podniesionych w skardze, dotyczący naruszenia art. 15 ust. 1 u.o.s.p. poprzez niedopuszczalną modyfikację przepisu kompetencyjnego i użycie w § 1 ust. 1 i 2 uchwały pojęcia "udział" zamiast "uczestnictwo", którym posługuje się ustawa w odniesieniu do aktywności, za którą przysługuje ekwiwalent pieniężny. Skorzystanie w uchwale z terminu innego niż ustawowy, dla określenia działania, które rodzi obowiązek naliczania ekwiwalentu (za "udział" – jak stanowi zaskarżona uchwała, a nie za "uczestniczenie" – jak przewiduje ustawa) rodzi niebezpieczeństwo, że przy realizacji prawa do ekwiwalentu w postaci naliczenia jego wysokości, pojęciu temu będzie nadawana treść inna od ustawowej, w szczególności, że "udział w działaniu ratowniczym" nie będzie rozumiany jako "uczestnictwo w działaniu ratowniczym" od momentu zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej (por. wyrok NSA z 13 września 2023 r., sygn. III OSK 2588/22, wyrok WSA w Rzeszowie z 25 marca 2025 r. o sygn. akt II SA/Rz 21/25, dostępny j.w.). Podkreślenia wymaga, iż zgodnie z Wielkim Słownikiem Języka Polskiego "uczestnictwo" jest pojęciem szerszym niż "udział"; jest hiperonimem (określeniem nadrzędnym) dla pojęcia udziału, co oznacza, że nie można używać ich zamiennie (por. wyrok WSA w Krakowie z 12 marca 2026 r., sygn. III SA/Kr 1478/25).

Art. 15 ust. 2 u.o.s.p. zastrzega wprost, że wysokość ekwiwalentu nalicza się dla strażaka ratownika OSP "za każdą rozpoczętą godzinę liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej lub gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań, o których mowa w art. 3 pkt 7, bez względu na liczbę wyjazdów w ciągu jednej godziny, a w przypadku kandydata na strażaka ratownika OSP - za każdą rozpoczętą godzinę szkolenia". Posługując się terminologią przyjętą przez ustawodawcę należy zatem odróżnić "ustalenie wysokości ekwiwalentu" od "naliczenia wysokości ekwiwalentu". Ustalenie wysokości ekwiwalentu należy do rady gminy, która w uchwale podjętej na podstawie art. 15 ust. 2 zdanie pierwsze u.o.s.p. ma obowiązek określić kwotową wysokość stawki dla strażaka ratownika OSP, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu ("Wysokość ekwiwalentu pieniężnego ustala, nie rzadziej niż raz na 2 lata, właściwa rada gminy w drodze uchwały"). Z kolei sposób naliczania ekwiwalentu określa u.o.s.p. w zdaniu drugim art. 15 ust. 2 (por. także wyrok WSA w Łodzi z 9 kwietnia 2025 r. o sygn. akt III SA/Łd 48/25, wyrok NSA z 13 września 2023 r. o sygn. akt III OSK 2588/22, dostępne jw.). Doprecyzowanie sposobu naliczania ekwiwalentu na poziomie ustawowym zasadniczo powinno czynić zbędnym normowanie go w uchwale ustalającej wysokość ekwiwalentu. O ile dopuszczalnym jest w niektórych przypadkach powtórzenie przez prawodawcę gminnego treści przepisu ustawy, o tyle wprowadzenie do uchwały postanowień sprzecznych z ustawą należy uznać za istotne naruszenie prawa, pozostające w kolizji z konstytucyjną zasadą praworządności. Z tą ostatnią sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Jak słusznie zauważył Prokurator, w sposób nieuprawniony pominięto w § 3 uchwały zapis o tym, że ekwiwalent jest naliczany "bez względu na liczbę wyjazdów w ciągu jednej godziny". Ponadto, o ile ustawa posługuje się pojęciem, że ekwiwalent pieniężny "nalicza się", o tyle w uchwale użyto zwrotu "jest wypłacany". Pominięto również słowo "liczoną" w odniesieniu do rozpoczętej godziny. Nie można zatem mówić, że doszło do wiernego przytoczenia przepisu ustawy, to zaś może rodzić wątpliwość co do tego, czy przepis ten będzie identycznie interpretowany jak przepis ustawowy.

Nie można z kolei w ocenie Sądu podzielić zarzutu skargi dotyczącego pominięcia w treści § 3 zaskarżonej uchwały zapisu o "gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań, o których mowa w art. 3 pkt 7". Ten fragment art. 15 ust. 2 u.o.s.p. został wprowadzony do u.o.s.p. wraz ze zmianą dokonaną ustawą z dnia 7 lipca 2023r. o zmianie ustawy o ochotniczych strażach pożarnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r. poz. 1560), na mocy której dodano również przytoczony wyżej ust. 1a art. 15 u.o.s.p. Ww. fragment art. 15 ust. 2 u.o.s.p. odnosi się zdaniem Sądu do wskazanych w punkcie 2. ust. 1a strażaków ratowników OSP, którzy brali udział w działaniach, o których mowa w art. 3 pkt 7. Ustawodawca w art. 15 ust. 1a u.o.s.p. wyraźnie określił, że ekwiwalent pieniężny otrzymują kandydat na strażaka ratownika OSP lub strażak ratownik OSP za działania wymienione w pkt 1 i pkt 2 ww. przepisu, stosownie do posiadanych przez gminę środków. Zdaniem Sądu, uprawnienie do określenia wysokości ekwiwalentu dla strażaka ratownika, który brał udział w działaniach, o jakich mowa w art. 3 pkt 7, a także dla kandydata na ratownika, jest fakultatywne. W gestii rady gminy leży zatem ustalenie i decyzja, że gmina posiada stosowne środki finansowe, aby przyznać ekwiwalent za działania wymienione w art. 15 ust. 1a u.o.s.p. Tak też rozumiał ten przepis autor projektu nowelizacji u.o.s.p., która weszła w życie 8 września 2023 r., co potwierdza uzasadnienie projektu zmiany (druk sejmowy nr 3148) o treści: "(...) proponowane przepisy dają gminie możliwość wypłacania ekwiwalentu pieniężnego kandydatom na strażaków ratowników OSP, którzy brali udział w działaniach, o których mowa w art. 3 pkt 7 (...). Przepisy te dają taką możliwość gminie, a nie nakładają na nie obowiązku". Podobny pogląd został zaprezentowany w orzecznictwie w wyrokach: WSA w Rzeszowie: z 28 maja 2025 r., sygn. II SA/Rz 140/25; z 16 lipca 2025 r., sygn. II SA/Rz 119/25.

W zaskarżonej uchwale nie określono ekwiwalentu dla strażaków wymienionych w art. 15 ust. 1a pkt 2 u.o.s.p., co – jak wyżej podniesiono – było dopuszczalne. W tej sytuacji nie było zaś także potrzeby przywoływania w § 3 uchwały zapisu o "gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań, o których mowa w art. 3 pkt 7", który to zapis odnosi się właśnie do strażaków ratowników, o jakich mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 u.o.s.p.

Niezależnie od powyższego Sąd dostrzegł jednak także inne uchybienia w zaskarżonej uchwale, powodujące konieczność stwierdzenia jej nieważności.

Po pierwsze, niedopuszczalnym było ograniczenie przyznania ekwiwalentu za udział w szkoleniach i ćwiczeniach organizowanych wyłącznie przez Państwową Straż Pożarną lub Gminę Nowy Korczyn. Z art. 3 pkt 6 u.o.s.p. wynika, że do zadań ochotniczych straży pożarnych należy podejmowanie działań w celu ochrony życia, zdrowia, mienia lub środowiska przez organizowanie ćwiczeń oraz udział w szkoleniach, ćwiczeniach i zawodach sportowo - pożarniczych organizowanych przez Państwową Straż Pożarną, gminę lub inne uprawnione podmioty. Przepisy zawarte w art. 15 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych w żadnym miejscu nie stanowią, że przesłanką nabycia uprawnienia do przedmiotowego ekwiwalentu pieniężnego jest uczestnictwo w szkoleniu lub ćwiczeniu, ale tylko wówczas, gdy ich organizatorem jest Państwowa Straż Pożarna lub gmina, na terenie której działają strażacy ratownicy OSP. Tym samym, kwestia podmiotu organizującego szkolenie dla takich strażaków jest obojętna dla nabycia uprawnienia do wskazanego ekwiwalentu. Zawarcie więc wskazanego warunku w § 1 pkt 2 uchwały prowadzi do niedopuszczalnego zawężenia uprawnienia dla strażaków ratowników OSP. Skoro bowiem przepisy ustawy o ochotniczych strażach pożarnych nie upoważniają rady gminy (miasta) do uzależnienia przyznania uprawnienia do ekwiwalentu pieniężnego od tego, czy szkolenie organizowane jest przez Państwową Straż Pożarną lub gminę, to posłużenie się przez Radę tego rodzaju wymogiem świadczy o przekroczeniu zakresu upoważnienia ustawowego.

Ponadto w przepisie § 2 zaskarżonej uchwały ustalono wysokość ekwiwalentu pieniężnego dla kandydata na strażaka ratownika OSP za udział w szkoleniu podstawowym przygotowującym do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych – na kwotę 5 zł.

Organ stanowiący gminy umożliwił zatem otrzymywanie ekwiwalentu pieniężnego przez wszystkich kandydatów, tj. zarówno tych, o których stanowi art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy, jak i wymienionych w art. 9 ust. 2 pkt 2 tego przepisu. W konsekwencji przyjęta przez Radę Miejską regulacja § 2 uchwały wykracza poza delegację ustawową określoną w art. 15 ust. 1a pkt 1 w zw. z art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy. Organ stanowiący gminy nie jest upoważniony do ustalenia wysokości ekwiwalentu dla kandydatów na strażaków ratowników OSP, o których mowa w art. art. 9 ust. 2 pkt 2 ustawy, czyli strażaków OSP w wieku od 16 do 18 lat, którzy za zgodą jednego z rodziców, opiekunów prawnych albo opiekunów faktycznych są uczestnikami szkolenia podstawowego przygotowującego do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych, z uwzględnieniem przepisów wydanych na podstawie art. 204 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 1465 oraz z 2024 r. poz. 878, 1222, 1871 i 1965). Wynika to wprost z art. 15a ust. 1 pkt 1 u.o.s.p.

Za takim kierunkiem wykładni przywołanych przepisów przemawia także treść art. 15a ustawy, który stanowi, że rada gminy może, w drodze uchwały, przyznać ekwiwalent pieniężny strażakom ratownikom OSP za wykonywanie zadań innych niż wymienione w art. 15. W uchwale wskazuje się te zadania oraz wysokość i sposób ustalenia ekwiwalentu pieniężnego. Wynika stąd, że ustawodawca – poza upoważnieniem określonym w art. 15 ustawy - przyznał radzie gminy delegację ustawową do ustalenia ekwiwalentu wyłącznie dla strażaków ratowników OSP (z tytułu wykonywania innych zadań), a nie przewidział takiej możliwości w żadnym zakresie w odniesieniu do kandydatów na strażaków ratowników OSP. Oznacza to, że małoletniemu kandydatowi na strażaka ratownika OSP – w świetle przywołanych przepisów - ekwiwalent w ogóle nie może być przyznany.

Wskazane powyżej uchybienia stanowiły istotne naruszenie przepisów u.o.s.p., co w konsekwencji musiało skutkować stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu w całości. Brak było bowiem możliwości wyeliminowania wyłącznie jego fragmentów, bez naruszenia istoty i sensu całej uchwały.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 94 ust.1 u.s.g., mając na uwadze, że zaskarżona uchwała stanowi akt prawa miejscowego.