Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Bąkowski po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń D.K.1 i D.K.2 oraz K.P. i R.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2026 r., sygn. akt VII SA/Wa 2747/24 o odrzuceniu skarg w sprawie ze skargi D.K.1 i D.K.2 oraz K.P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 lipca 2024 r., nr 911/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: 1. oddalić zażalenie D.K.1 i D.K.2; 2. odrzucić zażalenie K.P. i R.P.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 16 lutego 2026 r., sygn. akt VII SA/Wa 2747/24, odrzucił skargi D.K.1 i D.K.2 (pkt 1) oraz K.P. (pkt 2) na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 26 lipca 2024 r., nr 911/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego.

Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z 26 lipca 2024 r. nr 911/2024 Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po zapoznaniu się z odwołaniem wniesionym przez D.K.2 i D.K.1 od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z 18 stycznia 2024 r. nr IIWT/71/2024, umorzył postępowanie odwoławcze.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję organu wojewódzkiego wnieśli D.K.1, D.K.2 i K.P.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skargi podlegają odrzuceniu.

Na wstępie Sąd wyjaśnił, że rozpatrywana skarga pochodzi od trzech różnych osób: D.K.1, D.K.2 i K.P. Z akt sprawy wynika, że zaskarżona decyzja została wydana na skutek odwołania D.K.1 i D.K.2 od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy nr IIWT/71/2024 z 18 stycznia 2024 r. Skarżących D.K.1 i D.K.2 wezwano do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. Odpis zarządzenia w tym przedmiocie doręczono skarżącym 7 stycznia 2026 r.

W rejestrze opłat sądowych nie odnotowano wpłaty skarżących. Dlatego też skarga tych skarżących podlegała odrzuceniu z mocy art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej: "p.p.s.a."). Przepis ten przewiduje bowiem, że skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd.

Na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 26 lipca 2024 r. nr 911/2024 skargę wniosła również K.P.

Sąd podniósł, że na podstawie art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. K.P. nie legitymuje się w niniejszej sprawie własnym interesem prawnym. Z akt sprawy wynika, że rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania odwoławczego zostało podjęte po zapoznaniu się z odwołaniem D.K.1 i D.K.2 od decyzji organu pierwszej instancji. Zaskarżona decyzja dotyczy więc wyłącznie dokonanej przez organ oceny w zakresie dopuszczalności wniesionego przez D.K.1 i D.K.2 odwołania, a zatem nie ma bezpośredniego wpływu na sferę prawną K.P.

Powyższe doprowadziło Sąd do uznania, że skarżąca K.P. nie posiada interesu prawnego pozwalającego złożyć skargę w niniejszej sprawie. Dlatego też Sąd odrzucił skargę K.P. jako niedopuszczalnej, powołując się w tym zakresie na art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

Pismem z 2 marca 2026 r. D.K.1 i D.K.2 złożyli zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie w całości, przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie potraktowanie niniejszego zażalenia jako skutecznie wniesionego, pomimo braku profesjonalnego pełnomocnika, z uwagi na konstytucyjne prawo do sądu.

Postanowieniu zarzucono naruszenie art. 194 § 1, art. 197 § 2 oraz art. 178 p.p.s.a., jak też art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 2 Konstytucji RP oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, nadto naruszenie art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Natomiast pismem z 12 marca 2026 r. zażalenia na wyżej powołane postanowienie wnieśli K.P. oraz R.P., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do merytorycznego rozpoznania.

W uzasadnieniu podniesiono naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji, art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, art. 2 Konstytucji RP, art. 32 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 EKJPC. Zgłoszono też zastrzeżenia do zastosowania art. 220 § 3, art. 243-246, art. 252 i art. 199 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie D.K.1 i D.K.2 nie zasługuje na uwzględnienie, natomiast zażalenie K.P. oraz R.P. podlega odrzuceniu.

Do zadań Sądu I instancji po wpłynięciu środka odwoławczego należy m.in. zbadanie czy został uiszczony przewidziany prawem wpis. W przypadku, gdy wpis nie został uiszczony, Sąd wzywa do usunięcia braku fiskalnego. Jeśli wskazane uchybienie nie zostanie w wyznaczonym terminie usunięte, Sąd I instancji postanawia na podstawie art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. o odrzuceniu środka odwoławczego. Na postanowienie to przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z art. 194 § 1 pkt 7 i 8 p.p.s.a.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że żalący zostali prawidłowo wezwani do uiszczenia wpisu zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VII, a następnie do wykonania tego zarządzenia. Jednocześnie zostali oni prawidłowo pouczeni o rygorze niezastosowania się do wezwania. Skarżący nie sprostali powyższemu w zakreślonym przez Sąd I instancji terminie. Nieuiszczenie wpisu jest szczególnym rodzajem braku formalnego skargi, który powstaje nie z datą jej wniesienia, lecz dopiero gdy skarżący, pomimo wezwania, nie uiści wpisu we wskazanym przez sąd terminie. Z tego też powodu samodzielną podstawą do odrzucenia skargi w przypadku nieuiszczenia wpisu sądowego jest art. 220 § 3 p.p.s.a.

Podnoszone w zażaleniu okoliczności związane z czynnościami organu, nie podlegają rozpoznaniu merytorycznemu, tym samym nie mogą świadczyć o wadliwości postanowienia Sądu I instancji.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt. 1 sentencji.

W przypadku K.P. należy dostrzec, że Sąd I instancji błędnie pouczył skarżącą w piśmie przewodnim o doręczeniu zaskarżonego postanowienia w odniesieniu do przysługującego środka odwoławczego.

Na zasadzie art. 173 § 1 p.p.s.a. od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem wypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4 oraz art. 220 § 3, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zażalenie nie przysługuje na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego kończące postępowanie w sprawie z przyczyny wymienionej w art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., co a contrario wynika również z art. 194 § 1 pkt 1a p.p.s.a.

W niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 16 lutego 2026 r. Sąd odrzucił skargę K.P. w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., uznając skargę za niedopuszczalną. Wobec czego skarżąca zamierzając zaskarżyć to postanowienie powinna była wnieść skargę kasacyjną, o czym nie została prawidłowo pouczona. Błędne pouczenie przez Sąd I instancji o przysługującym środku odwoławczym nie może skutkować odmiennym stosowaniem przepisów p.p.s.a. Nie może również szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia i dlatego może stanowić podstawę do wnioskowania o przywrócenie terminu do wniesienia wymaganego przez prawo środka odwoławczego, w sytuacji gdy termin do jego złożenia już upłynął, a strona uchybiła temu terminowi stosując się do wadliwego pouczenia sądu (zob. postanowienia NSA z: 9.05.2006 r., I OZ 1052/09; 28.05.2013 r., II OZ 392/12; 6.12.2023 r., I OZ 575/23).

Natomiast pisma zaskarżającego odrzucenie skargi nie sposób uznać za skargę kasacyjną, która z kolei jest sformalizowanym środkiem prawnym. Zasady sporządzania skargi kasacyjnej określają przepisy prawa. Dlatego co do zasady sporządzenie takiego pisma procesowego jest obarczone tzw. przymusem adwokackim. Przepis art. 175 § 1 p.p.s.a. wskazuje, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2-3. Z kolei w § 2-3 powołanego przepisu określono katalog podmiotów zwolnionych z obowiązku zachowania przymusu adwokacko-radcowskiego.

Tak więc nawet w przypadku uznania powołanego wyżej pisma za skargę kasacyjną na postanowienie o odrzuceniu skargi, to również należałoby uznać, że została złożona bez zachowania wspomnianego przymusu, nadto skarżąca kasacyjnie nie wykazała, iż należy do kręgu osób wymienionych w art. 175 § 1 i 2 oraz 2a p.p.s.a., a zatem nie posiada wymaganej ustawowo zdolności do sporządzenia wniesionej w sprawie skargi kasacyjnej, która w tych okolicznościach podlega odrzuceniu z innych przyczyn w rozumieniu art. 178 p.p.s.a.

Prócz wyżej wymienionych kwestii za koniecznością odrzucenia zażalenia R.P. przemawia fakt, że wyżej powołana niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych, przy czym przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą między innymi wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę niebędącą adresatem zaskarżonego orzeczenia. Nadto, wyżej wymieniony nie jest stroną postępowania, a skarżone postanowienie zapadło w postępowaniu wywołanym skargą m.in. K.P. i dotyczyło wyłącznie uprawnień procesowych tej osoby.

Zgodnie z art. 173 § 2 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego może wnieść wyłącznie strona lub uczestnik na prawach strony (oraz podmioty wymienione w art. 173 § 2 p.p.s.a.). Zażalenie niedopuszczalne podlega odrzuceniu na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 178 p.p.s.a. Z kolei art. 197 § 2 p.p.s.a. stanowi, że do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2 p.p.s.a.

Ze względu na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 178 w zw. z art. 180 w zw. z art. 175 § 1 p.p.s.a., jak też na zasadzie art. 178 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w pkt. 2 sentencji.