Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Magda Froncisz Sędziowie: SWSA Agnieszka Nawara – Dubiel SWSA Sebastian Pietrzyk (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Kamila Maśloch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 1 grudnia 2025 r., znak: SKO-PW-4171-58/25 w przedmiocie nakazu wykonania urządzeń zapobiegających szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na rzecz skarżącego M. B. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Przedmiotem skargi M. B. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 1 grudnia 2025 roku, znak: SKO-PW-4171-58/25 utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy M. D. z dnia 23.10.2025 r., znak: GKOŚRiL6331.13.2024 orzekającej o zobowiązaniu M. B., właściciela dz. nr ew. [...], w miejscowości L. [...], do:

1) odblokowania przepływu wody w rowie ziemnym zlokalizowanym na granicy działek [...], [...] z działkami [...] poprzez wykonanie otworu o średnicy 250 mm w murze oporowym w taki sposób aby dolna krawędź otworu pokrywała się z dnem rowu i wstawienie w otwór rury o długości około 500mm, średnicy 250mm, ze spadkiem umożliwiającym odpływ wody z terenów położonych powyżej,

2) udrożnienia rowu znajdującego się na granicy działki [...] z działkami [...], poprzez wyczyszczenie rowu na całej długości, na głębokości 250 mm, szer. dna 200 cm. i min. nachyleniu skarp 1:1.

Przedmiotowa decyzja została wydana w następujących okolicznościach.

W dniu 19.08.2024r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne na wniosek właścicielki dz. nr ew. [...] w miejscowości L. [...]

Po przeprowadzeniu postępowania Wójt Gminy M. D. wydał w dniu 23 października 2025 roku powołaną powyżej decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że w tym postępowaniu Organ skupił się na ustaleniu czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie w obrębie nieruchomości [...] oraz czy zmiana ta powoduje szkodliwe oddziaływanie na działkę [...]. Wnioskodawczyni wskazała, że zmiana stosunków wodnych w obrębie nieruchomości [...] polega na zabetonowaniu otworu wlotowego przepustu betonowego zlokalizowanego na działce [...]. Zabetonowanie polega na wybudowaniu przez M. B., właściciela działki [...], muru na tej działce ( wzdłuż jej granicy z działką [...]), który to mur wbetonowany jest w wylot przepustu całkowicie uniemożliwiając spływ wód opadowych oraz roztopowych. Brak drożności przepustu wg wnioskodawczyni, doprowadził do zmiany stosunków wodnych i przy opadach deszczu oraz roztopach dochodzi do bezpośredniego zalewania działki ewidencyjnej nr [...] powodując między innymi podtapianie pomieszczeń na parterze budynku zlokalizowanego na działce [...] Organ I instancji wyjaśnił, że inne naruszenia stanu wody wymienione w przedmiotowym wniosku będą przedmiotem odrębnej decyzji.

Organ I instancji wyjaśnił, że przedmiotowe rozstrzygnięcie dotyczy wyłącznie kwestii naruszenia stanu wody na gruncie poprzez wybudowanie na działce [...] muru oporowego, blokującego odpływ wody do rowu zlokalizowanego pomiędzy działkami [...] i [...] dalej w kierunku drogi gminnej, ze szkodą dla działki [...] w L.. Inne naruszenia stanu wody wymienione w przedmiotowym wniosku będą przedmiotem odrębnej decyzji. Organ I instancji wyjaśnił, że ustalił stan faktyczny sprawy oraz zakres zmiany stanu wody w oparciu o zebrany materiał dowodowy w sprawie, na podstawie oględzin na gruncie z dnia 04.09.2024r., oraz na podstawie oględzin połączonych z rozprawą administracyjną na gruncie w dniu 01.10.2024r. Ponadto w celu ustalenia stanu faktycznego w sprawie, organ postanowieniem z dnia 09.10.2024r. powołał biegłego Pana W. F., posiadającego uprawnienia hydrogeologiczne nr [...] do wydania opinii w przedmiotowej sprawie.

Organ ustalił, że woda opadowa i roztopowa z działek wyżej położonych była odprowadzana wzdłuż wschodniej i zachodniej granicy dz. nr ew. [...] rowem otwartym do kanału zlokalizowanego przy drodze gminnej na dz. nr ew. [...]. Potwierdzeniem na to jest protokół z oględzin z dnia 12 września 2018r. stwierdzający wykonanie decyzji Wójta Gminy M. D., znak: GKOSR.6331.03.2012 z dnia 14 marca 2014r. W ocenie organu jest to dowód na to, w jaki sposób był odwadniany przedmiotowy teren, oraz że po granicy działek [...] oraz [...] od strony działki [...] istniał rów odwadniający przedmiotowy obszar, udrożniony we wrześniu 2018r. oraz że po granicy działek [...] i [...] istniał przepust, którym odbywał się spływ wód opadowych i roztopowych do przepustu na granicy działek [...], [...] następnie rowem ziemnym do rowu przy drodze gminnej - działka [...], które zostały udrożnione we wrześniu 2018r.

Organ I instancji ustalił, że w 2022 roku Pan M. B. wybudował mur na granicy działek [...] z działką [...] co ostatecznie doprowadziło do zablokowania odpływu wody z przepustów i w konsekwencji do ich całkowitego zatkania. Na styku muru oporowego z ogrodzeniem działki [...] dochodzi do spiętrzenia wody i zalewania budynku na działce [...]

Organ I instancji wyjaśnił, że przyjął jako datę powstania muru rok 2022 na podstawie zeznań Pani M. B. (wnioskodawczyni) i Pani B. D. (reprezentującej właściciela działki [...] podczas rozprawy administracyjnej), które zgodnie twierdzą, że zasadniczy odcinek muru powstał w 2022 roku a następnie w 2023r. została dobudowana końcówka muru zakończona załamanym pod kątem prostym narożnikiem od strony działki [...] Pan M. B. nie przedstawił żadnej dokumentacji muru ani też informacji kiedy mur został wybudowany.

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, organ I instancji przyjął za udowodnioną zmianę stanu wody na gruncie, która polega na zablokowaniu dotychczasowego odpływu wody z omawianego terenu poprzez budowę litego muru na działce [...] wzdłuż granicy z działką [...]. W wyniku budowy muru zablokowane zostały poprzeczną zaporą betonową - murem oporowym, dwa rowy otwarte: pierwszy na granicy działek [...] z działką [...] drugi na granicy działek [...] i działki [...] Taka sytuacja doprowadza w czasie intensywnych opadów deszczu i podczas roztopów do spiętrzenia wody na murze oporowym i zmianę kierunku jej odpływu oraz natężenia jej odpływu. Woda opadowa i roztopowa obecnie zamiast rowami otwartymi w kierunku drogi gminnej, spiętrza się przy styku muru oporowego na działce [...] z podmurówką ogrodzenia działki [...], która jest niższa a następnie woda górą, ponad podmurówką przelewa się na działkę [...] co wcześniej, przed powstaniem muru oporowego nie miało nigdy miejsca.

Od powyższej decyzji odwołał się M. B..

Po rozpoznaniu sprawy w wyniku wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z dnia 1 grudnia 2025 roku utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy M. D. z dnia 23 października 2025 roku.

W uzasadnieniu wskazano, że organ I instancji ustalił stan wody na gruncie przed dokonaniem zmiany, następnie na czym zmiana stanu wody na gruncie w niniejszej sprawie polegała, jak również wskazał na wystąpienie szkody oraz związek przyczynowo- skutkowy pomiędzy dokonaną zmianą, a stwierdzoną szkodą.

W szczególności Wójt Gminy M. D. przedstawił przeprowadzone w sprawie dowody w oparciu o które dokonał ustaleń stanu faktycznego sprawy w tym m.in. dopuścił dowód z oględzin, opinii biegłego do spraw hydrologii i hydrotechniki oraz z dokumentacji nagrań dołączonych na płycie CD, dołączonej do wniosku. W kwestii ustalenia poprzedniego stanu wody organ I instancji posiłkował się również dokumentami zgromadzonymi w sprawie dotyczącej decyzji Wójta Gminy M. D. z dnia 14 marca 2014r., znak: GKOŚR.6331.03.2012, zwłaszcza dotyczącymi jej wykonania.

Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że w niniejszej sprawie doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntu sąsiedniego. Fakt ten potwierdził biegły w opinii z grudnia 2024r. w szczególności w pkt. 5.2: "Z ustalonego zakresu zmian związanych ze zmianą ukształtowania działki nr [...] w tym wykonanie muru betonowego - ogrodzeniowego o charakterze oporowym na działce nr [...] jednoznacznie wynika, że nastąpiło zasadnicze przekształcenie terenu mające wpływ na zmianę stanu wody na gruncie i tym samym stosunków wodnych. Nie ulega wątpliwości, że na skutek zmiany ukształtowania wzdłuż południowej granicy działki [...] w tym wykonanie muru (...) na tej działce nr [...], nastąpiła zmiana charakteru spływu wód z obszaru położonego powyżej tj. działki [...] i [...] i terenu przyległego. Wynika to między innymi z faktu likwidacji wlotu do przepustu zlokalizowanego około 45 metrów od wjazdu na działkę nr [...], na skutek zabetonowania lub zasypania na działce [...]. Ponadto wynika to z faktu likwidacji wylotu przedmiotowego przepustu na skutek wykonania betonowego muru ogrodzeniowego o charakterze oporowym w 2022r na działce [...]. Całkowita likwidacja przepustu doprowadziła do całkowitego zablokowania spływu wody na obszar działki [...] i wymuszenie spływu a tym samym natężenia odpływu na obszar przyległy obejmujący działkę ew. nr [...] jak również stagnację wody na działkach [...] oraz [...].

Kolegium zgodziło się ze stanowiskiem organu I instancji, iż za zmianę stanu wody na gruncie odpowiada właściciel działki [...], M. B., który wiedząc w jaki sposób jest odwadniany obszar nad jego nieruchomością tj. m.in. działki [...], [...] i inne położone powyżej, wykonał mur betonowy o charakterze oporowym, blokując światło rowów odwadniających teren. W wyniku swoich działań doprowadził do spiętrzania się wody podczas opadów na murze oporowym a następnie do zmiany kierunku jej odpływu, zamiast rowami w stronę drogi gminnej, przekierowana została w stronę działki [...] W wyniku spiętrzenia dochodzi do zwiększenia natężenia odpływu wody w stosunku do stanu sprzed budowy muru.

Również kwestia szkody nie budzi wątpliwości, na dołączonych do akt sprawy nagraniach CD widać, jak podczas intensywnych opadów woda spiętrzona na murze betonowym bezpośrednio przylegającym do działki [...], przelewa się intensywnym strumieniem na działkę nr [...] i kieruje się na budynek mieszkalny zalewając pomieszczenia mieszkalne na parterze.

Mając zatem powyższe na uwadze Kolegium podziela stanowisko organu I instancji, iż wykonany przez M. B. mur zablokował wlot do rowów odwadniających teren, wody opadowej i roztopowej z działek położonych powyżej ([...] itp.), które były odwadniane za pośrednictwem przepustów zlokalizowanych na działce [...], co spowodowało ich zamulenie. Wody opadowe i roztopowe obecnie, zwłaszcza w czasie intensywnych opadów, spiętrzają się na murze i przelewają się przez podmurówkę ogrodzenia działki [...], na tę działkę, powodując szkody w postaci zalewania budynku mieszkalnego. Część wody stagnuje na działce [...] nie mając możliwości odpłynąć poprzez zamulone przepusty. Aby zapobiec szkodom konieczne jest przywrócenie pierwotnego stanu wody na gruncie to znaczy umożliwienie odpływu wody poprzez istniejące rowy w kierunku drogi gminnej. W tym celu niezbędna jest likwidacja części narożnej muru i odtworzenie rowu na granicy działek [...] i [...]. Ponadto wg organu konieczne jest przywrócenie drożności rowów odwadniających teren oraz odblokowanie odpływu wody z terenów wyżej położonych, tj. działki [...] oraz [...]. W celu udrożnienia odwodnienia rowem pomiędzy działkami [...] i [...] z działkami [...] należy wykonać w ciągu rowu i zablokowanego przepustu położonego około 45 m od wjazdu na działkę [...], otwór w murze (biegły proponuje aby umieścić w nim rurę o średnicy 250 mm i długości 500 mm) a następnie udrożnić rów ziemny. Rów na przedłużeniu przepustu w murze oporowym powinien mieć parametry zbliżone do światła wmontowanej rury a zatem min. 250 mm głębokości, 200mm szerokości dna i skarpy o nachylaniu min 1:1. Dopiero po wykonaniu wymienionych prac i odblokowaniu spływu wody, możliwe będzie skuteczne odwadnianie terenu znajdującego się powyżej działki [...] co zapobiegnie zalewaniu działki [...] Organ przeanalizował także w toku postępowania przywrócenie stanu pierwotnego poprzez całkowitą likwidacje muru. Takie rozwiązanie jednak uznano za nieuzasadnione ze względu na znaczne koszty poniesione przez inwestora. Ponadto zgodnie z opinią biegłego, możliwe i równie efektywne będzie wykonanie omówionych urządzeń w celu przywrócenia sposobu odwodnienia terenu oraz zapobiegania szkodom dla działki [...] w przyszłości.

Skargę na powyższą decyzję wniósł M. B., który podniósł zarzuty:

1. Naruszenie prawa materialnego, a to art. 234 ust. 1 oraz 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne poprzez błędną wykładnię i uznanie, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki wskazane w artykule, co miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji.

2. Naruszenie prawa materialnego, a to art. 234 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie, co miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji.

3. Naruszenie prawa materialnego, a to art. 234 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne poprzez niezastosowanie tegoż artykułu w niniejszej sprawie, co miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji.

4. Naruszenie prawa procesowego tj. art. 7 KPA w zw. z art. 77§1 KPA w zw. z art. 80 KPA w zw. z art. 84 §1 KPA, co miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez brak wyjaśnienia całości stanu faktycznego sprawy, zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, brak rozpatrzenia całego niezbędnego materiału dowodowego potrzebnego do wydania decyzji w niniejszej sprawie, brak zebrania całego materiału dowodowego, błędną ocenę zebranego materiału dowodowego.

5. Naruszenie prawa procesowego tj. art. 78 KPA w zw. z art. 75§1 KPA co miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez brak przeprowadzenia wniosków dowodowych wskazanych przez skarżącego w treści pisma datowanego na dzień 16 stycznia 2025 roku,

6. Naruszenie prawa procesowego tj. art. 8 KPA w zw. z art. 11 KPA w zw. z art. 107 § 3 KPA co miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez brak należytego, starannego uzasadnienia zaskarżonej decyzji co narusza zasadę pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej oraz przekonywania.

Powołując się na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi rozwinął podniesione zarzuty, akcentując przede wszystkim okoliczność, że w sprawie nie stwierdzono jednoznacznych śladów wskazujących na występowanie szkód na działce nr [...]. Oględziny wykonano dnia 2 listopada 2024 roku, a zatem w okresie opadowym, deszczowym, gdzie wody na gruntach jest dużo i jeśli te szkody rzeczywiście miałby miejsce zostałyby naocznie stwierdzone przez biegłego podczas oględzin. Na stronie 10 opinii wprost wskazano, iż Nadmienić jednak należy, że wpływ zablokowania betonowego przepustu nie powoduje bezpośredniego oddziaływania na działkę nr [...] - przepust ten jest zlokalizowany ok. 45 metrów od wjazdu na posesję nr [...]. Biegły też wprost wskazuje, iż kwestia związana z budową końcówki muru oporowego od strony dz. ew. nr [...] była przedmiotem innego postępowania administracyjnego. Także na stronie 10 opinii wskazano, iż Bezpośrednie oddziaływanie wynikające z całkowitej likwidacji przepływu wody analizowanym przepustem obejmuje działkę nr [...] [...] w obrębie których występuje stagnacja wody i występowanie szkód jest oczywiste z uwagi na okresowe zawodnienie analizowanych działek po wystąpieniu opadów deszczu. Z kolei odnośnie likwidacji przepustu zlokalizowanego bliżej tj. około 2 metry od bramy wjazdowej na posesję Pani M. B. biegły wprost wskazał, iż likwidacje tego przepustu w żaden sposób nie wpływa na działkę nr [...]. Biegły wskazał także na stronie 14 opinii - podsumowanie i wnioski, iż Bezpośrednie oddziaływanie wynikające z całkowitej likwidacji przepływu wody analizowanym przepustem obejmuje działkę nr [...] i [...], w obrębie których występuje stagnacja wody i występowanie szkód jest oczywiste z uwagi na okresowe zawodnienie analizowanych działek po wystąpieniu opadów deszczu - przepust zlokalizowany ok. 45 metrów od wjazdu Pani M. B..

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.

Wskazać również należy, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uzasadnienie do wyroku NSA z 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07).

Skarga zawiera usprawiedliwione podstawy.

Przedmiotowa dotyczy naruszenia stosunków wodnych w obrębie działek nr [...] oraz nr [...] w miejscowości L.. Skutkiem tej zmiany – jak wskazano we wniosku – dochodzi do zalewania działki nr [...].

Zgodnie z art. 234 ust. 1 – ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2024 roku, poz. 1087 ze zm.) – dalej jako "PrWod":

1. Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie.

2. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

3. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.

Ponadto zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ustawy (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 752) dalej jako - "k.p.a." w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Natomiast w myśl art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Rozpoznając sprawę organ w pierwszej kolejności powinien ustalić w sposób wyczerpujący i dokładny stan faktyczny, a następnie dokonać jego oceny prawnej (por. uzasadnienia do wyroków: NSA z dnia 9 lutego 2011 r., sygn. II OSK 263/10, NSA z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. II OSK 2417/12).

Realizując zasadę prawdy obiektywnej, na podstawie art. 7 i 77 § 1 k.p.a., organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego determinują przepisy prawa materialnego, bowiem to normy prawa materialnego przesądzają o przedmiocie sprawy i okolicznościach prawnie istotnych. W postępowaniu wyjaśniającym należy również uwzględnić specyfikę danej sprawy - inność i odrębność okoliczności, które stanowią o stanie faktycznym. Zatem przedmiot sprawy determinuje zakres postępowania wyjaśniającego (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 19 maja 2021, sygn. I OSK 251/21).

Określenie w jakim obszarze i w jakim zakresie konieczne jest ustalenie w sprawie istotnych okoliczności faktycznych jest uwarunkowane przez normy prawne, które organ w sprawie będzie stosował.

Organ powinien zatem w sposób adekwatny do potrzeb ustalić stan faktyczny i nie pozostawić żadnych niewyjaśnionych istotnych dla sprawy okoliczności. Dokonana natomiast przez organ ocena zgromadzonego materiału została przeprowadzona zgodnie z zasadami swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), a motywy którymi kierował się organ powinny zostać szczegółowo wyjaśnione w uzasadnieniu do wydanej decyzji.

Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy stanowi warunek konieczny do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Niewyjaśnienie lub niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy może prowadzić do wydania wadliwej decyzji. W postępowaniu wyjaśniającym należy również uwzględnić specyfikę danej sprawy i okoliczności, które stanowią o stanie faktycznym. Zatem przedmiot sprawy determinuje zakres postępowania wyjaśniającego.

Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy stanowi warunek konieczny do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Niewyjaśnienie lub niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy może prowadzić do wydania wadliwej decyzji. W postępowaniu wyjaśniającym należy również uwzględnić specyfikę danej sprawy i okoliczności, które stanowią o stanie faktycznym. Zatem przedmiot sprawy determinuje zakres postępowania wyjaśniającego. W rozpoznawanej sprawie jednak nie wyjaśniono wszystkich istotnych okoliczności, a ponadto poczynione ustalenia faktyczne zostały oparte o dokumenty czy środki dowodowe, które nie znajdują się w aktach sprawy.

W prowadzonym postępowaniu organ zatem w sposób pełny i wyczerpujący powinien zbadać, czy stosownie do zapisów art. 234 ust. 3 PrWod, czy doszło do zmiany kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na tym gruncie wód opadowych lub roztopowych ze szkodą dla działki nr [...] w miejscowości L..

Załatwiając sprawę organy uznały, że poprzez budowę litego muru na działce [...] wzdłuż granicy z działką [...] doszło do zablokowania odpływu wody z przepustów i w konsekwencji do ich całkowitego zatkania. Na styku muru oporowego z ogrodzeniem działki [...] dochodzi do spiętrzenia wody i zalewania budynku na działce [...] (por. np. uzasadnienie do decyzji SKO z dnia 24 marca 2025 roku, s. 2 – k. 23 a.a. II instancji).

Z takim stanowiskiem, w świetle poczynionych przez organy czynności nie można się zgodzić.

Jak wynika z akt sprawy w dniach 4 września 2024 roku (k. 6 a.a.), 28 października 2024 roku (k. 15 a.a.) przeprowadzono oględziny i w toku tych oględzin nie stwierdzono szkodliwego wpływu na działkę nr [...]. Z protokołów tych wynika, że o szkodach na działce nr [...] informuje jedynie wnioskodawczyni M. B., przy czym co istotne mówi ona o szkodach, które nastąpiły wcześniej. Obecni podczas oględzin pracownicy Urzędu Gminy nie dostrzegli wówczas żadnych szkód. Podobnie szkody takie nie są widoczne na zgromadzonym i dołączonym do protokołu materiale zdjęciowym. Podobnie żadnych szkód ani szkodliwego wpływ nie ujawniono podczas oględzin przez biegłego w dniu 2 listopada 2024 roku (por. k. 6 opinii biegłego).

Z treści tej opinii wynika, że wyłącznym środkiem dowodowym, z którego ma wynikać jakikolwiek szkodliwy wpływ na działkę nr [...] jest "film potwierdzający gwałtowny spływ wody na działkę nr [...] na skutek spiętrzenia i zablokowania pierwotnego spływu przez wykonanie muru oporowego w 2023 roku" oraz oświadczenia M. B.. Sam biegły natomiast nie dopatrzył się niezależnie takiego szkodliwego wpływu. Na marginesie można jedynie wskazać, że analiza nagrania zawartego na płytach CD-R także nie daje podstaw do jednoznacznego przyjęcia stanowiska o szkodliwym wpływie czy też występowaniu szkód na działce nr [...] w miejscowości L..

Niezależnie od powyższych uwag, które dotyczą warstwy faktycznej odnoszącej się do szkodliwego oddziaływania na działkę nr [...], trzeba zwrócić uwagę, że z treści sporządzonej w toku postępowania opinii uprawnionego geologa mgr inż. W. F. wynika, że cyt. "W trakcie przeprowadzonych oględzin nie stwierdzono jednoznacznych śladów wskazujących na występowanie szkód na działce nr [...]. Jednak został przedstawiony film potwierdzający gwałtowny spływ wody na działkę nr [...] na skutek spiętrzenia i zablokowania pierwotnego spływu przez wykonanie muru oporowego w 2023 roku" (por. k. 8 opinii).

Co więcej we wnioskach opinii wskazano jednoznacznie, że cyt.: "W kwestii likwidacji przepustu zlokalizowanego około 2 metrów od bramy wjazdowej na posesję Pani B. należy jednoznacznie wskazać, że likwidacja tego przepustu nie wpływa w żaden sposób na działkę ewidencyjną nr [...]" (wniosek nr [...] opinii; k. 14 opinii).

Z powyższego wynika, że o jakimkolwiek wpływie na nieruchomość nr [...] w związku z likwidacją owego przepustu nie można mówić, co przeczy w sposób jawny ustaleniom organów obydwu instancji i stanowi o wadliwych ustaleniach przez organy istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, co stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z powodu naruszeniu powołanych powyżej przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Niezależnie od powyższego w kontekście jedynie samych tylko formalnych aspektów opinii, to wskazać należy, że przedmiotowa opinia nie została podpisana przez biegłego, natomiast wszystkie naniesione na opinię pieczęcie biegłego uprawnionego geologa mgr inż. W. F. zostały skreślone. Tym samym powstaje zasadnicza wątpliwość, co do tego czy w ogóle ostatecznie uprawniony geolog mgr inż. W. F. podtrzymał swojej stanowisko wyrażone w tej opinii. Ta kwestia została przeoczona przez organy, co stanowi o istotnym naruszeniu przepisów postepowania albowiem skutkuje przyjęciem przez organy okoliczności faktycznych w oparciu o niepodpisaną (ściślej ze skreślonymi wszystkimi podpisami autora opinii) i tym samym niezatwierdzoną opinię biegłego.

Ponownie rozpoznając sprawę organy będą obowiązane rozpatrzyć wniosek, ustalając w szczególności czy w istocie zmiany kierunku i natężenia odpływu wód w obrębie działki nr [...] następują ze szkodą dla działki nr [...] w miejscowości L.. Organy ponownie rozpoznając sprawę przeprowadzą w sposób prawidłowy postępowanie dowodowe i ustalą w sposób rzetelny stan faktyczny, korzystając przy tym z opinii biegłego.

Wobec stwierdzonych naruszeń przepisów postępowania zaskarżona decyzja została uchylona na zasadzie art. 145 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Decyzja organu I instancji uchylona została na zasadzie art. 135 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty w wysokości 697 zł składa się kwota uiszczonego przez skarżącą wpisu w wysokości 200 zł oraz koszty zastępstwa procesowego adwokata w wysokości 480 zł, stosownie do art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c, rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.) oraz kwota 17 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej za złożony dokument pełnomocnictwa.