Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 5 marca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Agata Sobieszek – Krzywicka Asesor WSA Beata Czyżewska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 marca 2024 roku sprawy ze skargi P.J. na bezczynność Prezesa Zarządu [...] Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego "M." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że Prezes [...] Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego "M." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego z 6 lutego 2023 roku w zakresie pkt 1-5; 2. stwierdza, że bezczynność Prezesa [...] Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego "M." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Prezesa [...] Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego "M." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. do rozpoznania wniosku skarżącego z 6 lutego 2023 roku w zakresie pkt 1-5; 4. wymierza z urzędu Prezesowi [...] Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego "M." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. grzywnę w kwocie 300 (trzysta) złotych; 5. oddala skargę w pozostałym zakresie; 6. zasądza od Prezesa [...] Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego "M." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. na rzecz skarżącego P.J. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

II SAB/Łd 1/24

Uzasadnienie

P.J. 4 stycznia 2024 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosek na podstawie art. 55 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. 2023 r., poz. 1634 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.] o rozpoznanie sprawy na podstawie nadesłanego wcześniej odpisu skargi w związku z prawomocnym wymierzeniem grzywny Zarządowi [...] Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego "M." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. [dalej: Spółka lub organ] ze względu na nieprzekazanie sądowi skargi na bezczynność tego organu z 23 lutego 2023 r. wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy (sygn. akt II SO/Łd 6/23).

Ponadto z akt sprawy II SO/Łd 6/23 wynika, że pismem z 14 marca 2023 r. P.J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o wymierzenie Prezesowi Zarządu [...] Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego "M." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy p.p.s.a. za nieprzekazanie skargi z 23 lutego 2023 r. na bezczynność tego organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Prawomocnym postanowieniem z 9 maja 2023 r., II SO/Łd 6/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wymierzył Prezesowi Zarządu [...] Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego "M." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. grzywnę w kwocie 300 złotych.

W skardze z 23 lutego 2023r. na bezczynność Prezesa Zarządu [...] Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego "M." Sp. z o.o. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej P.J. podniósł, że 6 lutego 2023 r. złożył za pośrednictwem poczty elektronicznej wniosek o udostępnienie informacji publicznej następującej treści:

"W związku ze zdarzeniem drogowym jakie miało miejsce [...] lutego na Dworcu [...], którego skutkiem był pożar miejskiego autobusu o numerze rej. [...] zwracam się o przekazanie następujących informacji:

1. Czy wskazany pojazd miał ważne badania techniczne i gdzie one były wykonywane – proszę o nazwę tego podmiotu i jego adres.

2. Czy wskazany pojazd miał wykupiona polisę AC (autocasco)?

3. Czy wskazany pojazd był w pełni sprawny i dopuszczony do ruchu przez dyspozytora?

4. Mając na uwadze notatkę kierowcy umieszczoną w widocznym miejscu na przedniej szybie (foto w załączeniu) o treści "Wóz [...] parkować tyłem do płotu – nie ma wstecznego" pojazd był użytkowany nie mając sprawnej skrzyni biegów?

5. Czy spalony autobus zostanie zezłomowany?

6. Jak spółka wyceniła szkody związane ze spaleniem się ww. pojazdu?"

Jako sposób i formę udostępnienia wnioskowanych informacji skarżący wskazał przesłanie informacji pocztą elektroniczną na adres [...]@[...].com.

Następnie 17 lutego 2023r. skarżący otrzymał mailową odpowiedź od organu, w której wyrażono stanowisko, iż organ nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej, na co wskazuje zdaniem organu skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II SAB/Łd 90/22, w której jako skarżący jestem on stroną. Do dnia złożenia niniejszej skargi nie została udostępniona informacja publiczna będąca przedmiotem wniosku z 6 lutego 2023 r.

Skarżący zauważył, że w myśl art. 4 ust. 1 pkt. 5 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj.: Dz.U. z 2020 r., poz. 2176 ze zm.) [dalej: ustawa o dostępie do informacji publicznej], obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. [...] Przedsiębiorstwo Komunikacyjne "M." Spółka z o.o. jest spółką prawa handlowego, w której [...] udziałów o łącznej wartości 39.600 zł przypada Gminie Miasto Z. W spółce funkcjonuje rada nadzorcza, w skład której wchodzą przedstawiciele miasta Z.. Spółka wykonuje zadania z zakresu transportu publicznego zapewniając mieszkańcom połączenia komunikacji autobusowej na terenie Z. oraz Ł. W orzecznictwie wskazuje się, iż podmiot wykonujący regularne przewozy związane z transportem publicznym jest podmiotem działającym w sferze publicznej, niezależnie od formy organizacyjnej. Świadczy bowiem usługi o charakterze użyteczności publicznej w zakresie transportu zbiorowego, realizując obowiązek jednostek samorządu terytorialnego.

Dodatkowo skarżący podkreślił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w analogicznej sprawie o sygn. akt. II SAB/Łd 90/22 wydał już orzeczenie, w którym jednoznacznie wskazał, że organ jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej.

W oparciu o powyższe skarżący zarzucił organowi naruszenie:

- art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, poprzez niezasadne uznanie, iż przedmiotem wniosku nie jest udostępnienie informacji publicznej, a w konsekwencji nieudostępnienie informacji publicznej na wniosek,

- art. 4 ust. 1 pkt. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej, w zakresie, w jakim przepis ten stanowi, że zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej są podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, poprzez niezastosowanie, skutkujące bezzasadnym przyjęciem, iż spółka nie jest zobowiązana do udostępnienia informacji publicznej,

- art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, w zakresie, w jakim przepis ten stanowi uprawnienie do uzyskiwania informacji publicznej na wniosek, poprzez niezastosowanie, skutkujące nieudostępnieniem informacji mimo wyraźnego i czytelnego wniosku.

Skarżący wniósł o stwierdzenie, iż organ dopuścił się bezczynności, zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z 6 lutego 2023 r. w terminie 14 dni od dnia zwrotu organowi akt sprawy wraz z prawomocnym orzeczeniem, zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Na wezwanie Sądu do ustosunkowania się do skargi organ wskazał, że nie posiada oryginałów skargi na bezczynność złożonej 23 lutego 2023 r., gdyż oryginały skargi (2 egzemplarze) zostały 23 lutego 2023 r. odesłane skarżącemu z pismem przewodnim. Spółka nie mając oryginałów, w tym oryginałów skargi z przyczyn wskazanych wcześniej nie może uczynić zadość jak w postanowieniach WSA w Łodzi i Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej sprawie, przy czym merytorycznie podtrzymuje wyrażone stanowisko.

Dodatkowo odpowiadając na pytania zawarte we wniosku o udzielenie informacji publicznej spółka wskazała jak poniżej:

1. Wskazany pojazd miał ważne badanie techniczne, które zostały wykonywane w stacji kontroli pojazdów [...] w Z..

2. Wskazany pojazd nie miał wykupionej polisy AC.

3. Wskazany pojazd był w pełni sprawny i był dopuszczony do ruchu.

4. Karteczka w autobusie była przyczepiona na potrzeby warsztatu i po naprawie nie została zdjęta.

5. Autobus został zezłomowany.

6. Pojazd był zamortyzowany w całości.

Ponadto podniesiono, że spółka nie jest organem administracji. Spółka jest jednoosobową spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, prywatną, właścicielem 100% udziałów jest osoba fizyczna. W załączeniu przedłożono odpis KRS [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż skargę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. 2023 r., poz. 1634 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.]. W myśl przywołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zgodnie z art. 120 ustawy p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Ponadto należy wyjaśnić, że w przypadku braku wypełnienia przez organ obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 ustawy p.p.s.a., tj. obowiązku przekazania skargi oraz kompletnych i uporządkowanych akt sąd może - na wniosek skarżącego orzec o wymierzeniu organowi grzywny (art. 55 § 1 ustawy p.p.s.a.), a jeżeli pomimo wymierzenia grzywny organ nadal nie przekazał sądowi skargi - sąd, na żądanie skarżącego, może rozpoznać sprawę na podstawie nadesłanego odpisu skargi, gdy stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze nie budzi uzasadnionych wątpliwości (art. 55 § 2 ustawy p.p.s.a.).

Wynika z powyższego, że sąd administracyjny orzeka na podstawie przedstawionych mu akt administracyjnych. Dbanie o to, aby owe akta były kompletne i uporządkowane jest obowiązkiem organu. Zatem to organ ponosi konsekwencje braku przedstawienia kompletnych akt sprawy, wyrażające się w szczególności w tym, że sąd jest zobowiązany przyjąć, że organ wydając zaskarżony akt dysponował tylko takimi dokumentami, jakie przedstawiono sądowi wraz ze skargą.

Zastosowanie powyżej przytoczonych przepisów znajduje uzasadnienie w okoliczności, iż prawomocnym postanowieniem z 9 maja 2023 r., II SO/Łd 6/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wymierzył Prezesowi Zarządu [...] Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego "M." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. grzywnę w kwocie 300 złotych za nieprzekazanie skargi z 23 lutego 2023 r. na bezczynność tego organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj: Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przy czym, jak wynika z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Ponadto w myśl § 2 przywołanego przepisu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Przedmiotem niniejszej skargi P.J. uczynił bezczynność [...] Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego "M." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. w sprawie nie udzielenia odpowiedzi, na kierowany do organu wniosek skarżącego z 6 lutego 2023 r., o udzielenie następującej informacji publicznej :

"W związku ze zdarzeniem drogowym jakie miało miejsce [...] lutego na Dworcu [...], którego skutkiem był pożar miejskiego autobusu o numerze rej. [...] zwracam się o przekazanie następujących informacji:

1. Czy wskazany pojazd miał ważne badania techniczne i gdzie one były wykonywane – proszę o nazwę tego podmiotu i jego adres.

2. Czy wskazany pojazd miał wykupiona polisę AC (autocasco)?

3. Czy wskazany pojazd był w pełni sprawny i dopuszczony do ruchu przez dyspozytora?

4. Mając na uwadze notatkę kierowcy umieszczoną w widocznym miejscu na przedniej szybie (foto w załączeniu) o treści "Wóz [...] parkować tyłem do płotu – nie ma wstecznego" pojazd był użytkowany nie mając sprawnej skrzyni biegów?

5. Czy spalony autobus zostanie zezłomowany?

6. Jak spółka wyceniła szkody związane ze spaleniem się ww. pojazdu?"

Jako sposób i formę udostępnienia wnioskowanych informacji skarżący wskazał przesłanie informacji pocztą elektroniczną na adres [...]@[...].com.

Wskazać na wstępie należy, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownych czynności, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a ustawy p.p.s.a. (por. wyroki NSA z 25 września 2018 r., I OSK 1467/18; z 15 grudnia 2017 r., I FSK 1238/16). Bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej ma zatem miejsce w sytuacji, gdy podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej posiadając żądaną informację, nie udostępnia jej i nie wydaje decyzji o odmowie udostępnienia, lub też informuje wnioskodawcę, że wnioskowana informacja nie jest informacją publiczną w sytuacji, gdy taką informację stanowi. Nie można natomiast zarzucić bezczynności adresatowi wniosku, jeżeli nie posiada on informacji wskazanej we wniosku. W takim przypadku podmiot publiczny powinien o tym fakcie powiadomić wnioskującego (por. wyroki NSA z 18 kwietnia 2012 r., I OSK 192/12; z 30 września 2015 r., I OSK 2093/14). Podkreślić również należy, że dla zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną albo też niezawinioną opieszałością organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane (por. wyroki NSA z 25 września 2018 r., I OSK 1467/18; z 15 grudnia 2017 r., I FSK 1238/16).

Szczegółowe unormowania dotyczące dostępu do informacji publicznej regulują przepisy ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj.: Dz.U. z 2020 r., poz. 2176) [dalej: ustawa o dostępie do informacji publicznej]. Zgodnie z art. 1 ust. 1 tej ustawy, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Przykładowy, otwarty katalog informacji publicznej został określony w art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Podkreślenia wymaga, że w przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej rzeczą sądu, w pierwszej kolejności jest ustalenie czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zakres podmiotowy wyznacza wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej), zaś zakres przedmiotowy obejmuje pojęcie "informacji publicznej" (art. 1 ust. 1 i art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej). Dopiero stwierdzenie, że podmiot, do którego zwróciła się strona skarżąca był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, oraz że żądana przez stronę informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów powołanej ustawy, pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić danemu podmiotowi bezczynność.

W niniejszej sprawie wbrew argumentacji prezentowanej przez [...] Przedsiębiorstwo Komunikacyjne M. Sp. z o.o. z siedzibą w Z., spółka należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, wymienionych w art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie bowiem z ugruntowanym poglądem sądów administracyjnych zawarte w art. 4 ust. 1 pkt 1-5 ustawy o dostępie do informacji publicznej wyliczenie podmiotów zobowiązanych do udostepnienia informacji publicznej nie ma charakteru wyczerpującego. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "w szczególności" czyni zasadnym stwierdzenie, że jest to wyliczenie przykładowe, otwarte, mające charakter porządkujący. Nie wyklucza istnienia innych podmiotów nienależących do żadnej z kategorii tam wymienionych, które z uwagi na to, że wykonują określone zadania publiczne, pozostają zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej, o ile ją posiadają. Struktura organizacyjna i własnościowa takich podmiotów nie ma w tym przypadku decydującego znaczenia.

Analiza przywołanego przepisu prowadzi do konkluzji, że obowiązany do udostępniania informacji publicznej jest każdy podmiot, który wykonuje zadania publiczne lub dysponuje majątkiem publicznym (por. wyroki NSA: z 24 marca 2022 r., II OSK 1155/21; z 3 czerwca 2015 r., I OSK 1603/14). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że pojęcie "zadania publiczne" jest pojęciem szerszym od pojęcia "zadania władzy publicznej" (art. 61 Konstytucji RP). Pojęcia te różnią się przede wszystkim zakresem podmiotowym, gdyż zadania władzy publicznej mogą być realizowane przez organy tej władzy lub podmioty, którym zadania te zostały powierzone w oparciu o konkretne i wyrażone unormowania ustawowe. Pojęcie "zadanie publiczne", użyte w art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej zamiast pojęcia "zadanie władzy publicznej", użytego w art. 61 Konstytucji RP, ignoruje element podmiotowy i oznacza, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty niebędące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań. Tak rozumiane "zadanie publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie. Wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli (por. wyroki NSA: z 24 marca 2022 r., II OSK 1155/21; z 18 sierpnia 2010 r., I OSK 851/10; z 4 listopada 2016 r., I OSK 900/15).

Z tego punktu widzenia niewątpliwie spółka wykonująca regularne przewozy związane z transportem publicznym jest podmiotem działającym w sferze publicznej - realizując obowiązek jednostek samorządu terytorialnego. Świadczy bowiem usługi o charakterze użyteczności publicznej w zakresie transportu zbiorowego. Podkreślić należy, że wykonywanie zadań z zakresu transportu zbiorowego przez inne podmioty niż podmiot władzy wskazany w ustawie, nie zmienia kwalifikacji tego zadania, które pozostaje zadaniem publicznym, realizowanym przez wybrany podmiot. Przewoźnik jest zatem podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, będącej w jego posiadaniu stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 5 i ust. 3 ustawy o dostępie do informacji publicznej (por. wyrok WSA w Krakowie z 27 maja 2020 r., II SAB/Kr 4020; wyrok WSA w Rzeszowie z 22 października 2019 r., II SAB/Rz 88/19).

Zauważyć w tym miejscu należy, iż zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 559) zadania własne gminy obejmują m.in. sprawy lokalnego transportu zbiorowego. Zadania te mogą być jednak wykonywane przez inne podmioty na zasadach określonych w ustawie z 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (tj.: Dz.U. z 2021 r., poz. 1371). Wedle jej postanowień przedsiębiorca uprawniony do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób, zwany operatorem publicznego transportu zbiorowego, może zawrzeć z gminą, jako organizatorem tego transportu, umowę oświadczenie usług, na mocy której zobowiązany jest zaspokajać w interesie gminy potrzeby transportu na określonych liniach.

W konsekwencji powyższego uznać należy, iż spółka kapitałowa, jaką jest [...] Przedsiębiorstwo Komunikacyjne "M." realizując w oparciu o zawartą umowę cywilnoprawną (kopię tej umowy spółka przedstawiła przy piśmie z 17 kwietnia 2023 r. w sprawie II SO/Łd 6/23, załączonej do niniejszej sprawy), przewozy w ramach publicznego transportu zbiorowego na terenie miasta Z. finansowane ze środków publicznych, jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej związanej z wykonywanym zadaniem. Stanowi to wypełnienie zasady transparentności co do gospodarowania środkami publicznymi.

W sprawie spełniona również została przesłanka przedmiotowa, gdyż objęta pkt 1-5 wniosku skarżącego informacja dotycząca pojazdu, za pomocą którego spółka realizuje zawartą z Gminą Miasto Z. umowę z [...] 2014 r., w powiązaniu z postanowieniami tej umowy (w tym między innymi § 3 pkt 1 -3, § 4 ust. 1 pkt 2, 4, 6, 15) stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 1 pkt 1 i art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdyż de facto dotyczy sposobu wykonania wspomnianej wyżej umowy z Gminą Miasto Z. i w rezultacie wydatkowania środków publicznych. Zgodnie bowiem z treścią art. 51 ust. 1 ustawy z 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (tj.: Dz.U. z 2022 poz. 1343) źródłem finansowania przewozów o charakterze użyteczności publicznej mogą być w szczególności: 1) środki własne jednostki samorządu terytorialnego będącej organizatorem; 2) środki z budżetu państwa. Ponadto w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, iż każdy podmiot, który gospodaruje choćby tylko niewielką częścią publicznego mienia, ma obowiązek udostępniać informacje na jego temat. W konsekwencji powyższego osoby uprawnione mogą żądać informacji od każdego, kto takim mieniem zarządza lub z niego korzysta (por. wyrok NSA z 10 maja 2019 r., I OSK 2285/17).

Dodatkowo podnieść należy, iż skoro złożony przez skarżącego 6 lutego 2023 r. wniosek spełniał minimalne wymogi determinujące skuteczne wystąpienie z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej, to jest: został przesłany pocztą elektroniczną, co jest uznawane za dochowanie formy pisemnej wniosku; określał w sposób dokładny adresata wniosku – [...] Przedsiębiorstwo Komunikacyjne "M." Sp. z o.o. z siedzibą w Z., która jak wyżej wskazano niewątpliwie jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej; jak również obejmował jasne sformułowanie, co do przedmiotu żądanej informacji, to obowiązkiem spółki było rozpatrzenie przedmiotowego wniosku w zakresie pkt 1-5 w terminie i formie przewidzianych ustawą. Tym samym, brak reakcji Spółki, polegający na nieudzieleniu przedmiotowej informacji w zakreślonym prawem terminie skutkuje stwierdzeniem, iż w sprawie zaistniała sytuacja kwalifikowana jako bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej. Z podanych powodów Sąd w pkt 1 wyroku, na mocy art. 149 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności.

Sąd zważył jednocześnie, że pismem opatrzonym datą 5 lutego 2024 r. (którego odpis Sąd doręczył w ramach toczącego się postępowania skarżącemu 22 lutego 2024 r.) organ udzielił odpowiedzi na wniosek z 6 lutego 2023 r. Zatem wyjaśnienia wymaga, iż w sytuacji załatwienia sprawy po wniesieniu skargi na bezczynność organu sąd umarza postępowanie, jednak wyłącznie w zakresie przewidzianego art. 149 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. środka w postaci zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności. Dlatego też Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł w pkt 3 wyroku o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania przedmiotowego wniosku skarżącego z 6 lutego 2023 r. w zakresie pkt 1-5.

Jednocześnie sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji wyroku).

Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego oznacza stan, w którym wyraźnie, ewidentnie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa i naruszenie to posiada pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako "zwykłe" naruszenie prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, ale musi być ono znaczne i niezaprzeczalne oraz pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności czy oczywistego lekceważenia przepisów (por. np. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12; postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., II OSK 468/13, wyrok NSA z 29 listopada 2018 r., II GSK 1619/18).

W niniejszej sprawie okres bezczynności trwał ponad rok. Skarga z 23 lutego 2023 r., a następnie wniosek skarżącego z 14 marca 2023 r. o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie skargi nie doprowadziły do rozpatrzenia żądania w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Konsekwencją powyższego było wymierzenie spółce kary grzywny w oparciu o art. 149 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (pkt 4 sentencji wyroku). Grzywna w wysokości 300 zł jest – w ocenie Sądu - adekwatna do stwierdzonego naruszenia, znacznego czasu trwania w bezczynności, jawnego lekceważenia obowiązków spółki, która nie przekazała skargi na bezczynność, odpowiedzi na skargę i akt sprawy mimo uprzedniego wymierzenia z tego tytułu grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy p.p.s.a. Grzywna wymierzona postanowieniem z 9 maja 2023 r. nie zdyscyplinowała spółki do działania zgodnego z prawem. Dlatego zasadnym było ponowne wymierzenie grzywny. Sąd określając wysokość grzywny uwzględnił przy tym, że przewoźnik nie jest organem administracji publicznej w sensie ustrojowym. Jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, a więc organem jedynie w sensie funkcjonalnym, z uwagi na to, że wykonuje zadania publiczne z zakresu transportu zbiorowego, od którego wymaga się przede wszystkim znajomości przepisów związanych z tą dziedziną i okoliczności tej nie można pomijać oceniając zaniechanie organu. Stąd też wysokość grzywny została ustalona w minimalnej kwocie 300 zł mimo zaistniałego długotrwałego (ponad rok) okresu jaki upłynął od momentu złożenia wniosku, ewidentnego milczenia zobowiązanej Spółki do udzielenia informacji i w konsekwencji lekceważącego traktowania złożonego wniosku o udostępnienie informacji publicznej, w szczególności w kontekście dalszego milczenia Spółki mimo uprzedniego ukarania grzywną.

Natomiast pkt 6 wniosku skarżącego z 6 lutego 2023 r. ("Jak spółka wyceniła szkody związane ze spaleniem się ww. pojazdu?") nie odnosi się do sposobu wykonania zadania publicznego w ramach wyżej powołanej umowy z Gminą Miasto Z., a wyłącznie do majątku samej Spółki (przewoźnika). Z tych względów tej informacji nie można uznać za informację publiczną, do której mogłyby mieć zastosowanie przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę w tym zakresie (pkt 5 sentencji wyroku).

O kosztach postępowania orzeczono natomiast na podstawie art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (pkt 6 sentencji wyroku), zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania w wysokości 100 zł, na którą składa się równowartość uiszczonego wpisu od skargi.