III SA/Po 1710/14 - Wyrok

Data orzeczenia	2015-11-05	
Data wpływu	2014-11-25	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu	
Sędziowie	Marek Sachajko /sprawozdawca/
Mirella Ławniczak
Tadeusz Geremek /przewodniczący/	
Symbol z opisem	6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw	
Hasła tematyczne	Ubezpieczenie społeczne	
Sygn. powiązane	II GSK 1513/16	
Skarżony organ	Inne	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2012 nr 0 poz 270; art. 134 § 1, art. 145 § 1, art. 151; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2013 nr 0 poz 1442; art. 21 ust. 1, art. 23 ust. 1, art. 24 ust. 4-5f, art. 28 ust. 1-3a, art. 83 ust. 1 pkt 3; Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365; § 3 ust. 1; ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
Dz.U. 2013 nr 0 poz 267; art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art. 36, art. 77 § 1, art. 107 § 3; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2015 nr 0 poz 613; art. 54 § 1 pkt 3 i 7; Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.	
Sentencja
Dnia 5 listopada 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Marek Sachajko (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi K. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego wniosku o umorzenie należności od nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne I. oddala skargę, II. przyznaje adwokatowi M. M. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę [...] ([...]) złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.	
Uzasadnienie
[...] pismem z dnia [...] wniósł o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek wraz z odsetkami.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...], po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją nr [...] z dnia [...], na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1-4 oraz art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz. U. Nr 205 z 2009 r., poz. 1585 ze zm.): w oparciu o art. 28 ust. 1-4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne finansowanych przez płatnika za okres 05/2001-01/2002, 03/2002-12/2003, 07/2004-10/2004 wraz z odsetkami za zwłokę, składek na ubezpieczenie zdrowotne finansowanych przez płatnika za okres 05/2001-06/2001, 08/2001, 02/2002-05/2005 wraz z odsetkami za zwłokę i składek na Fundusz Pracy i FGŚP finansowanych przez płatnika za okres 05/2001-06/2001, 08/2001, 11/2001-12/2003 wraz z odsetkami; w oparciu o art. 28 ust. 3 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za ubezpieczonego będącego jednocześnie płatnikiem składek za okres 05/2001-01/2002, 03/2002-08/2002 wraz z odsetkami za zwłokę, składek na ubezpieczenie zdrowotne finansowanych przez płatnika za okres 05/2001-06/2001, 08/2001, 02/2002-05/2005 wraz z odsetkami za zwłokę i składek na Fundusz Pracy finansowanych przez ubezpieczonego będącego jednocześnie płatnikiem składek za okres 05/2001-06/2001, 08/2001, 11/2001-08/2002 wraz z odsetkami.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, iż nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności wymienione w art. 28 ust 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Wnioskodawca jest zatrudniony na czas nieokreślony z wynagrodzeniem w wysokości [...] zł netto, otrzymuje ponadto rentę w kwocie [...] zł netto. Z tytułu prowadzonej egzekucji, co miesiąc potrącana jest kwota ok. [...] zł. Strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z [...], która ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności i pobiera świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł netto. Stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem wynoszą ok. [...] zł. Zobowiązany ponosi ponadto – według własnego oświadczenia - wydatki związane z leczeniem ([...] do [...] zł), dojazdem do pracy ([...] zł), rehabilitacją ([...] zł), kredytem hipotecznym ([...] zł) i ubezpieczeniem mieszkania ([...] zł). Kredyt jest zaciągnięty przez [...], a [...] dobrowolnie dokonuje jego spłaty. Strona nie posiada majątku, ani zobowiązań publicznoprawnych i cywilnoprawnych. Nie korzysta z pomocy społecznej. W 2002 r. i 2004 r. wnioskodawca przebywał w ośrodku rehabilitacyjno-wczasowym i Szpitalu Uzdrowiskowym z powodu choroby płuc, żylaków kończyn dolnych i choroby niedokrwiennej serca. Na podstawie orzeczenia lekarza ZUS [...] został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy w okresie od 19 grudnia 2002 r. do czerwca 2003 r. W październiku 2007 r. przebywał na Oddziale Pulmonologii. Wnioskodawca załączył do akt sprawy szereg zaświadczeń lekarskich ZLA o niezdolności do pracy w latach 2001- 2002. Przedstawił też orzeczenie z dnia 10 maja 2011 r. o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności [...].

Organ wskazał również, że za okres 02/2000 – 06/2001 Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] prowadził wobec [...] na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...], [...] oraz [...] postępowanie egzekucyjne, które zostało umorzone.

Organ wskazał też, że z uwagi na ujawnienie składnika majątkowego, ZUS I Oddział w [...] Inspektorat w [...] wystawił tytuły wykonawcze z [...] nr [...], na których podstawie dokonano skutecznego zajęcia wynagrodzenia zobowiązanego za pracę. Istnieje wobec tego możliwość prowadzenia skutecznej egzekucji. W ocenie Zakładu, wnioskodawca nie wykazał ponadto konieczności umorzenia należności z tytułu składek ze względu na trudną sytuację rodzinną czy zdrowotną (§ 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne). Strona nie udokumentowała trudnej sytuacji finansowej, czy zdrowotnej - swojej oraz [...], która zgodnie z orzeczeniem lekarza ZUS nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki ani pomocy innej osoby w związku z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Dochód netto na członka gospodarstwa domowego wynosi [...] zł, a ponieważ umorzenie należności z tytułu składek jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie drastycznych ZUS nie uwzględnił wniosku o umorzenie zaległych składek.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy [...] wskazał, że organy popełniły szereg błędów w postępowaniu administracyjnym i egzekucyjnym. Zakład dokonał zajęcia rachunku bankowego za już uiszczone należności za styczeń 1997 r. Po przedstawieniu dowodu wpłaty egzekucję umorzono, ale wpłynęła ona ujemnie na dobrą opinię strony w banku, który odmówił kredytu w kwocie [...] zł i zaproponował udzielenie kredytu na kwotę [...] zł na okres 7 miesięcy. Niższy kredyt spowodował konieczność zwolnienia 9 pracowników i pojawienie się problemów z odzyskaniem wierzytelności od kontrahentów.

W piśmie z dnia [...] zobowiązany stwierdził, że przed wydaniem decyzji z dnia [...] nie toczyło się postępowania egzekucyjne wobec świadczenia zajętego w dniu [...]

Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...], po ponownym rozpatrzeniu wniosku, decyzją nr [...] z [...] wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1-4 oraz art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz. U. Nr 205 z 2009 r., poz. 1585 ze zm.) i §3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ( Dz. U. Nr 141, poz. 1363 ) oraz art. 138 k.p.a.: utrzymał w mocy decyzję Zakładu z dnia [...].

Organ ponownie wskazał, że nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek. Nie zachodzi całkowita nieściągalność przedmiotowego zobowiązania, gdyż strona posiada stały dochód (wynagrodzenie za pracę, rentę). Dyrektor I Oddziału ZUS w [...] dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę strony i postępowanie egzekucyjne jest skuteczne. W ocenie Zakładu brak też przesłanek wskazanych w rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek. Łączny dochód netto zobowiązanego i [...] wynosi po uwzględnieniu potrąceń [...] zł – tj. ok. [...] zł na osobę. Miesięczne wydatki wynoszą [...] zł. Nie można stwierdzić ubóstwa, gdyż minimum socjalne wg danych za 2010 r. dla gospodarstwa emeryckiego wynosi 1.553,37 zł tj. 776,69 zł na osobę. Strona nie wykazała ponadto, że jest niezdolna do wykonywania pracy zawodowej ani, że jest zmuszona do korzystania z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej.

Organ wskazał ponadto, że na podstawie tytułów wykonawczych z [...] i [...] wszczęto egzekucję administracyjną, dokonując dalszego zajęcia wynagrodzenia za pracę i renty oraz tak jak we wcześniejszej decyzji wskazał na tytuły wykonawcze z [...], [...], [...] oraz z [...] nie odnosząc się do kwestii ewentualnego przedawnienia części należności.

[...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, domagając się umorzenia spornych i nieprzedawnionych należności z tytułu składek. Skarżący podniósł jednocześnie zarzut przedawnienia należności za maj i czerwiec oraz za okres od października do grudnia 2011 r. z powodu wydania decyzji I i II instancji po upływie 10 letniego okresu przedawnienia.

Do skargi załączono pismo ZUS z dnia [...] informujące stronę o tym, że z uwagi na przedawnienie należności za okres od 09/1999 do 07/2001 r. odstąpiono od ich dochodzenia, a na podstawie decyzji z [...] wystawiono tytuły wykonawcze za okres od 02/2002 do 07/2005 r. Jednocześnie upomnienie wystawione w dniu [...] obejmujące należności za okres od 08/2004 do 05/2005 było w ocenie organu nieuzasadnione.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2012 r. sygn. III SA/Po 458/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w sprawie dotyczącej umorzenia zaległości organ administracyjny może rozważać taką możliwość jedynie odnośnie składek istniejących, wymagalnych, a więc takich, które nie uległy przedawnieniu z powodu upływu odpowiednich terminów ustawowych. W ocenie Sądu, Zakład nie wyjaśnił istotnej kwestii, a mianowicie, czy część spornych należności z tytułu składek wraz z odsetkami nie wygasła na skutek przedawnienia, co stanowiłoby przeszkodę prawną w prowadzeniu sprawy w przedmiocie ich ewentualnego umorzenia. Zgodnie bowiem z art. 59 § 1 Ordynacji podatkowej (stosowanym do należności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na mocy art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych) należności z tytułu składek wygasają między innymi na skutek przedawnienia. Wygaśnięcie należności sprawia, że nie mogą być one skutecznie dochodzone przez podmiot uprawniony.

W ocenie Sądu brak bliższych wyjaśnień organu II instancji w zakresie tego, dlaczego część należności za okres od 05/2001 r. nie podlegała ostatecznie przedawnieniu powoduje, że decyzja ta nie poddaje się pełnej kontroli sądowej w zakresie przestrzegania przez organ z urzędu przepisów dotyczących przedawnienia należności. Nie wiadomo bowiem, czy faktycznie zaistniały podstawy do zawieszenia biegu okresu przedawnienia należności wobec Zakładu za okres od 05/2001r.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych w dniu [...] wydał dwie decyzje.

Decyzją nr [...] z dnia [...] która jest przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie, organ działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 i ust. 4, art. 123 ustawy z dnia 13 października I998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U, z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) oraz na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie w części dotyczącej należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okres od 05/2001r. do 07/2001r., ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od 05/2001r. do 06/2001r.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w toku postępowania Zakład ustalił, że obowiązek opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za wskazane wyżej okresy, wygasł z uwagi na ich przedawnienie, zgodnie z art. 24 ust. 4 i art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej. Wobec braku zaległości z tytułu składek za ww. okres, organ stwierdził, że postępowanie wszczęte w sprawie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek stało się bezprzedmiotowe.

Decyzją nr [...] z dnia [...], wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3,i ust.4, art. 28 ust. 1- 4 oraz art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz. U. Nr 205 z 2009 r., poz. 1585 ze zm.) i § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ( Dz. U. Nr 141, poz. 1363) oraz art. 138 kpa: Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] nr [...] odmawiającą umorzenia zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres 08/2001-01/2002, 03/2002-12/2003, 07/2004-10/2004, składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 08/2001, od 02/2002 do 05/2005 i składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń pracowniczych za okres 08/2001, 11/2001-12/2003, od 07/2004 do 10/2004 .

[...] wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na obie wskazane wyżej decyzje.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokami z dnia 10 grudnia 2013 r., sygn. akt III SA/Po 678/13 oraz III SA/Po 679/13 stwierdził nieważność zaskarżonych decyzji i stwierdził, że nie mogą być one wykonane.

Sąd wskazał w wyroku o sygn. akt III SA/Po 678/13, że wydana przez organ decyzja nr [...] z [...] nie rozstrzygała tej samej sprawy, będącej przedmiotem wniosku o ponowne rozstrzygnięcie, w jej całokształcie, a odnosiła się wyłącznie do części żądania zawartego we wniosku o umorzenie zaległych składek. Przy czym, organ nie wyjaśnił, na jakiej podstawie, rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją nr [...] z dnia [...]. wydał dwie odrębne decyzje nr [...] i nr [...].

Ponadto Sąd wskazał, że w postępowaniu odwoławczym, będącym skutkiem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdzając, że zachodzą podstawy do umorzenia postępowania wszczętego na skutek wniosku o umorzenie zaległych składek, z uwagi na ich przedawnienie, powinien był, przede wszystkim, uchylić zaskarżoną decyzję w części dotyczącej przedawnionych należności i w tym zakresie umorzyć postępowanie pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Tymczasem, organ odwoławczy umorzył postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., a więc nie wskazując, że działa jako organ odwoławczy i jednocześnie z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów.

Sąd wskazał w wyroku o sygn. akt III SA/Po 679/13, że wydana przez organ decyzja nr [...] z [...] nie rozstrzyga tej samej sprawy, będącej przedmiotem wniosku o ponowne rozstrzygnięcie, w jej całokształcie, a odnosi się wyłącznie do części żądania zawartego we wniosku o umorzenie zaległych składek.

Organ bowiem utrzymując w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] odmawiającą umorzenia składek za okres od sierpnia 2001 r. w istocie orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji w części, a takiego rozstrzygnięcia nie przewiduje wskazany wyżej art. 138 k.p.a. Przy czym, organ nie wyjaśnił również, na jakiej podstawie, rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją nr [...] z dnia [...] wydał dwie odrębne decyzje nr [...] i nr [...] .

Zakład Ubezpieczeń Społecznych przystępując do ponownego rozpatrzenia sprawy, pismem z dnia [...] wezwał skarżącego do przedłożenia nowych dowodów potwierdzających okoliczności, które pojawiły się po rozpoznaniu sprawy.

Pismem z dnia [...] skarżący wniósł o wzięcie pod uwagę, że podczas wydawania decyzji nr [...] z dnia [...] oraz decyzji nr [...] z dnia [...] doszło do rażącego naruszenia prawa, polegającego na wydaniu ww. decyzji po upływie terminu wskazanego w zawiadomieniu o wydłużeniu postępowania z dnia [...]. Ponadto wniósł o umorzenie całego zadłużenia za okres od 10/2001 r. do 05/2005 r. z uwagi na przedawnienie i nieważność zaskarżonych decyzji - w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Skarżący wskazał, że jego miesięczne wydatki związane z utrzymaniem wynoszą [...] zł, wydatki na wykup leków wynoszą [...] zł, karty kredytowe – [...] zł, rata kredytu – [...] zł, przy łącznym przychodzie [...] zł.

Pismem z dnia [...] poinformowano skarżącego o prawie do czynnego brania udziału w każdym stadium postępowania.

W dniu [...] skarżący zapoznał się z aktami sprawy. W dniu [...] złożył oświadczenie o zapoznaniu się z aktami i wniósł o to, by nie łamać przysługujących mu praw o przedawnieniu i umorzeniu. Odniósł się również do trudnej sytuacji egzystencjalnej.

Po przeprowadzeniu analizy zebranego materiału dowodowego Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją nr [...] z dnia [...] uchylił w części decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] odmawiającą umorzenia należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek i rozstrzygając w tym zakresie ponownie umorzył postępowanie dotyczące wniosku o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na:

1. ubezpieczenie społeczne za okres od 05/2001 r. do 07/2001 r. w łącznej wysokości [...] zł,

2. ubezpieczenie zdrowotne za okres od 05/2001 r. do 06/2001 r. w łącznej wysokości [...] zł,

3. Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 05/2001 r. do 06/2001 r. w łącznej wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały przesłanki całkowitej nieściągalności zadłużenia, które są podstawą do umorzenia należności. Organ wskazał, że mimo zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, prowadzone postępowanie egzekucyjne jest skuteczne.

Według organu w sprawie również nie zaistniały przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Organ wskazał, że z danych Głównego Urzędu Statystycznego, określonych w "Informacji o wysokości minimum socjalnego w grudniu 2013 r." z dnia 27 lutego 2014 r., wynika że minimum socjalne dla gospodarstwa emeryckiego 1 - osobowego wynosi 1.068,76 zł, natomiast odnosząc się do osób wspólnie zamieszkujących i gospodarujących, jako do gospodarstwa domowego dwuosobowego pracowniczego kwota minimum socjalnego winna wynosić 927,21 zł na osobę. Organ wskazał, że dochody uzyskiwane w gospodarstwie domowym skarżącego wynoszą [...] zł na osobę i przekraczają kwotę minimum socjalnego. Ponadto organ zaznaczył, że część wydatków skarżącego wynika z regulowania zadłużenia z tytułów cywilnoprawnych.

Pismem z dnia [...] [...] złożył skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] z dnia [...].

Zaskarżonej decyzji zarzucił niewykonanie wyroków WSA w Poznaniu z dnia 10 grudnia 2013 r., o sygn. akt III SA/Po 678/13 oraz III SA/Po 679/13 poprzez nieterminowe wydanie decyzji. Skarżący zarzucił, że organ kilkakrotnie przedłużał termin do wydania decyzji bez wyjaśnienia powodu. Ponadto skarżący zarzucił ww. decyzji wskazanie błędnego numeru sprawy, tj. [...], zamiast [...].

Skarżący zarzucił naruszenie art. 7, art. 35-38, art. 44, art. 77 § 1, art. 136, art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez naruszenie reguł postępowania dowodowego, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i dowolne ustalenie stanu faktycznego.

Skarżący wniósł o:

1. uchylenie ww. decyzji i anulowanie decyzji nr [...] z dnia [...],

2. zwrot kwoty [...] zł wraz z odsetkami,

3. zadośćuczynienie od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w wysokości [...] zł

4. odszkodowanie dla [...] w wysokości [...] zł za zniesławienie i ujawnienie informacji o jej stanie zdrowia,

5. zwolnienie od kosztów sądowych w całości i ustanowienie adwokata lub rzecznika patentowego.

W ocenie skarżącego w jego sprawie doszło do przedawnienia należności z tytułu składek.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzji z dnia [...] nr [...] i wniósł o oddalenie skargi.

Pismem z dnia [...] pełnomocnik skarżącego podtrzymał jego stanowisko wyrażone w skardze i wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, I Oddział w Poznaniu z dnia [...], nr [...] w całości i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania,

2. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania,

3. przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.

Pełnomocnik skarżącego zarzucił zaskarżonej decyzji:

1. rażące naruszenie prawa w postaci art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy przedawnieniu uległy wszystkie należności z tytułu nieopłaconych przez skarżącego składek,

2. rażące naruszenie prawa w postaci art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez jego niezastosowanie oraz błędne przyjęcie przez organ, iż nie zachodzą przesłanki do uznania całkowitej nieściągalności należności od skarżącego, w sytuacji gdy z uwagi na ważny interes osoby zobowiązanej zaistniały przesłanki do umorzenia dochodzonych od skarżącego należności z tytułu nieopłaconych składek.

Skarżący wskazał, że całość dochodzonych należności z tytułu nieopłaconych składek uległa przedawnieniu, a organ błędnie uznał, że w stosunku do wszystkich należności doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia z uwagi na wystawienie tytułów wykonawczych i wdrożenie postępowań egzekucyjnych. Według skarżącego wystawione tytuły wykonawcze nie mogły przerwać biegu terminu przedawnienia z powodu ich nieprawidłowego doręczenia.

Ponadto podniósł, że organ ponownie rozpoznając sprawę w decyzji z [...] powinien wyliczyć ostateczną kwotę zadłużenia skarżącego aktualną na dzień wydania decyzji. Natomiast obliczenia organu przedstawione w zaskarżonej decyzji są dla skarżącego niezrozumiałe i nieczytelne.

W ocenie skarżącego organ przekroczył również termin do wydania decyzji, a czterokrotne wydłużenie przez organ terminu załatwienia sprawy nie zostało uargumentowane.

Skarżący w dniu [...] złożył pismo procesowe, wraz z załącznikami, w którym podtrzymał zarzuty podniesione w skardze i ponownie zarzucił organowi przekroczenie terminu do wydania decyzji, a także bezczynność i przewlekłość postępowania oraz brak uwzględnienia wyroków WSA w Poznaniu z dnia 10 grudnia 2013 r., o sygn. akt III SA/Po 678/13 oraz III SA/Po 679/13. Ponadto podniósł ponownie, że organ błędnie uznał, że w niniejszej sprawie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia z uwagi na wystawienie tytułów wykonawczych i wdrożenie postępowań egzekucyjnych. Skarżący wskazał, że wycofuje w części wniosek dotyczący odszkodowania dla [...]. Ponadto wniósł o przyznanie wynagrodzenia dla pełnomocnika z urzędu - adw. [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem, natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sad dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpatrując sprawę w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd podzielił też i uznał za niewadliwe ustalenia organu w zakresie stanu faktycznego, ponieważ znajdują one potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja nr [...] Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] uchylająca w części decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] odmawiającą umorzenia należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek.

Organ II instancji zaskarżoną decyzją ponownie umorzył postępowanie dotyczące wniosku o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na:

1. ubezpieczenie społeczne za okres od 05/2001 r. do 07/2001 r. w łącznej wysokości [...] zł,

2. ubezpieczenie zdrowotne za okres od 05/2001 r. do 06/2001 r. w łącznej wysokości [...] zł,

3. Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 05/2001 r. do 06/2001 r. w łącznej wysokości [...] zł.

Jak zasadnie wskazał organ, podstawą prawną dla podjęcia kontrolowanego rozstrzygnięcia jest art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1442 ze zm.) - dalej u.s.u.s.

Zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 3 Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek.

Z treści przepisu art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. wynika, że należności z tytułu składek mogą być przez Zakład umarzane w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności z zastrzeżeniem ust. 3a. Całkowita nieściągalność, o której mowa powyżej, zachodzi zaś w sytuacjach wskazanych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s., a zatem gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W sytuacji braku całkowitej nieściągalności, a zatem gdy nie zachodzą przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., może dojść do umorzenia należności składkowych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Przepis ten ma jednak zastosowanie jedynie do należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Do umorzenia tego typu należności może dojść tylko w uzasadnionych przypadkach o których mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 - dalej: "Rozporządzenie"). W przepisie tym wskazano, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Warto również zaznaczyć, że umorzenie składek (dokonane zarówno na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. jak i na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s.) powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty. Dodać przy tym należy, że decyzja w sprawie umorzenia należności składkowych ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ może, ale nie musi udzielić stosownej ulgi, nawet w przypadku spełnienia przez podatnika przesłanek określonych w którymś z ww. przepisów. Świadczy o tym użycie w art. 28 ust. 2 i 3a u.s.u.s. wyrażenia "mogą być umarzane" oraz zastosowanie w konstrukcji § 3 ust. 1 Rozporządzenia słowa "może". Nawet zatem w przypadku wystąpienia okoliczności unormowanych w ww. przepisach Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie jest bezwzględnie zobowiązany do umorzenia należności składkowych.

Nie oznacza to jednak, że decyzja administracyjna wydana w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek może być dowolna. Wynikająca z art. 7 K.p.a. zasada praworządności zobowiązuje organy administracji publicznej do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek wymaga od organu – stosownie do art. 77 § 1 K.p.a. – wyczerpującego zebrania i oceny materiału dowodowego w celu dokładnego ustalenia sytuacji osobistej i materialnej dłużnika i na tej podstawie zbadania, czy zaistniały przesłanki umorzenia należności określone w powyższych przepisach prawnych. Dopiero wówczas organ jest uprawniony do wyboru określonego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności o charakterze uznaniowym (umorzenie bądź odmowa umorzenia). Zarówno poczynione ustalenia w sprawie oraz ich analiza z punktu widzenia przesłanek umorzenia, jak i motywy wyboru rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności winny przy tym znajdować pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a.

Organ prawidłowo przyjął, po uwzględnieniu materiału dowodowego i ustaleniu stanu faktycznego, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą wyżej określone przesłanki umorzenia należności z tytułu całkowitej nieściągalności składek.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych po uprawomocnieniu się wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 grudnia 2013 r., sygn. akt III SA/Po 678/13 oraz III SA/Po 679/13, wszczął administracyjne postępowanie w przedmiocie ponownego rozpatrzenia sprawy i dokonał powtórnej analizy finansowej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącego w oparciu o dotychczas zgromadzone dowody oraz w oparciu o dokumenty przedłożone przez skarżącego wraz z pismem z dnia [...] (k. 287-293 akt adm.).

Organ prawidłowo ustalił, że skarżący od [...] jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę w firmie [...] Sp. z o.o. Organ wskazał, że z wynagrodzenia skarżącego w wysokości [...] zł brutto / [...] zł netto dokonywane są potrącenia na rzecz zaległych składek przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] w średniej wysokości [...] zł miesięcznie. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z [...], która uzyskuje miesięczny dochód w wysokości [...] zł netto z tytułu świadczenia emerytalnego. Organ prawidłowo ustalił, że łączny dochód w gospodarstwie domowym skarżącego wynosi [...] zł netto, a wskazane przez niego miesięczne wydatki wynoszą [...] zł. Ponadto, skarżący wskazał na koszty leczenia w wysokości [...] zł. Organ ustalił również, że skarżący posiada zobowiązanie kredytowe w kwocie [...] zł, które reguluje w kwocie [...] zł miesięcznie, a także spłaca karty kredytowe w kwocie [...] zł miesięcznie, których łączna suma zadłużenia wynosi [...] zł. Skarżący wskazał, że łączna miesięczna kwota spłaty jego zobowiązań, w tym zaległych składek, wynosi [...] zł. Ponadto, skarżący wskazał na zaległości z tytułu czynszu oraz energii elektrycznej w wysokości [...] zł z odsetkami w kwocie [...] zł na rzecz [...] S.A. oraz [...] zł na rzecz [...].

Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo przyjął, że uwzględniając stan faktyczny niniejszej sprawy, nie wystąpiły żadne przesłanki umorzenia należności z tytułu niezapłaconych składek określone w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 Rozporządzenia, a dochody uzyskiwane przez skarżącego w gospodarstwie domowym kształtują się na poziomie wyższym od poziomu minimum socjalnego. Organ prawidłowo uwzględnił fakt zatrudnienia skarżącego na podstawie umowy o pracę, co wskazuje na to, iż jego stan zdrowia nie pozbawia skarżącego możliwości uzyskiwania dochodów. Organ uwzględnił również fakt, iż miesięczne wydatki skarżącego przewyższają osiągane dochody, jednak prawidłowo zaznaczył, że część tych wydatków ma charakter zobowiązań cywilnoprawnych.

Sąd podkreśla, że opłacanie składek jest podstawowym obowiązkiem płatnika składek.

Ponadto biorąc pod uwagę zobowiązania skarżącego z tytułu umów kredytowych, czynszu oraz energii elektrycznej, należy zaznaczyć, że podczas rozpatrywania wniosku o umorzenie należności o charakterze publicznoprawnym nie można przyznać prymatu zobowiązaniom cywilnoprawnym, ponieważ opłacanie składek jest obowiązkiem publicznoprawnym, natomiast umorzenie zaległości powoduje utratę dochodów Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zasadą jest płacenie składek. Natomiast instytucja umarzania zobowiązań jest instytucją o charakterze nadzwyczajnym. Dlatego przyczyny ewentualnego umorzenia składek również muszą cechować się nadzwyczajnym charakterem.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego przedawnienia wszystkich należności z tytułu nieopłaconych składek należy wskazać, że zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu z upływem 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Po znowelizowaniu ustawy z dniem 1 stycznia 2003 r. podstawowy termin przedawnienia należności z tytułu składek wynosił 10 lat. W ugruntowanym orzecznictwie sądowo administracyjnym przyjmuje się zgodnie, że znowelizowany przepis art. 24 ust. 4 ustawy miał zastosowanie jedynie do tych należności z tytułu składek, które nie przedawniły się przed wejściem w życie tej nowelizacji, czyli przed dniem 1 stycznia 2003 r. (zob. m. in. wyrok NSA z 18 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 466/08, lex nr 549018; wyrok SN z 23 stycznia 2009 r., sygn. akt I UK 204/08, M.P. Pr. 2009/7/375; wyrok WSA z 14 stycznia 2009 r., sygn. akt I SA/Po 1481/08, lex nr 506627). Od dnia 1 stycznia 2012 r. termin przedawnienia należności wynosi wprawdzie znowu 5 lat (od daty ich wymagalności), jednak nowelizacja ta nie ma zastosowania do spornych składek.

Na dzień 1 stycznia 2003 r. zaległości skarżącego z tytułu składek (obejmujące okres od maja 2001 r.) nie były przedawnione, wobec czego objęte zostały nowym, 10 letnim ustawowym terminem przedawnienia.

Ponadto, zgodnie z art. 24 ust. 5 u.s.u.s. nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia.

Zgodnie z art. 24 ust. 5a u.s.u.s. Bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia zawarcia umowy, o której mowa w art. 29 ust. 1a, do dnia terminu płatności odroczonej należności z tytułu składek lub ostatniej raty.

Zgodnie z art. 24 ust. 5 b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Czynnością zmierzającą do ściągnięcia należności jest wystawienie tytułu wykonawczego przez właściwy organ. Brak jednak wiedzy dłużnika na temat tej czynności powoduje, że przesłanka ta nie może skutecznie zawiesić biegu przedawnienia. Za czynności zmierzające do ściągnięcia należności mogą być przy tym uznane tylko takie czynności (orzeczenia, pisma kierowane do strony itd.), z których treści czy uzasadnienia wynika bezpośrednio, że zmierzają one do ściągnięcia należności (zob. m. in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 grudnia 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 1479/09, lex nr 583503).

Zgodnie z art. 24 ust. 5f u.s.u.s. w przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.

Nie należy wprawdzie do właściwości sądów administracyjnych kontrola wymagalności należności z tytułu składek, ale nie do pogodzenia z porządkiem prawnym byłaby odmowa umorzenia należności, które uległy przedawnieniu, a więc nie istnieje obowiązek ich zapłacenia. W takich sprawach rolą orzekających w sprawie organów jest ustalenie, czy należności, co do których jest prowadzone postępowanie dotyczące ich umorzenia w ogóle są wymagalne, czy też ze względu na ich niewymagalność postępowanie takie należy umorzyć. W sprawach, które dotyczą umorzenia należności za tak odległy okres nie wystarczy stwierdzić, że prowadzona była egzekucja, ale w ramach nałożonych na organy przepisami art. 8 i art. 9 K.p.a. obowiązków konieczne jest wyjaśnienie, kiedy została egzekucja wszczęta, wskazanie, czy i w jakim czasie występowały okresy przerwania biegu przedawnienia, czyli wykazanie, że postępowanie w sprawie o umorzenie należności nie jest bezprzedmiotowe ze względu na ich wygaśnięcie (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 listopada 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 2128/06).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych uwzględniając wskazania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w wyroku z dnia 23 sierpnia 2012r., sygn. akt III SA/Po 458/12, odniósł się w zaskarżonej decyzji do kwestii przedawnienia należności z tytułu składek. Organ stwierdził, że na dzień wydania decyzji nr [...], tj. [...] obowiązek opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne za okres od 05/2001r. do 07/2001r. w kwocie [...] zł, ubezpieczenie zdrowotne za okres od 05/2001r. do 06/2001r. w kwocie [...] zł oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 05/2001r. do 06/2001r. w kwocie [...] zł wygasł z uwagi na przedawnienie należności, zgodnie z art. 24 ust. 4 i art. 31 u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2011r., stanowiącym, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. W związku z powyższym organ uchylił decyzję z dnia [...] nr [...] w części i umorzył postępowanie w tym zakresie. W odniesieniu do pozostałych okresów składkowych organ określił składki jako wymagalne i wskazał terminy zawieszenia biegu terminu przedawnienia wskutek wdrożenia postępowań egzekucyjnych na podstawie tytułów wykonawczych z [...], [...], [...] oraz z uwagi na wydanie decyzji o wysokości zadłużenia z [...].

Odnosząc się do zarzutu przekroczenia przez organ terminu do wydania decyzji należy wskazać, że zasada szybkości postępowania określona w art. 12 k.p.a. ściśle związana z regulacjami zawartymi w art. 35-38 k.p.a., nie może pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Niekiedy może to się wiązać z koniecznością dłuższego prowadzenia postępowania z uwagi na złożony charakter sprawy, konieczność wyjaśnienia wielu faktów, przeprowadzenia szeregu dowodów, wówczas, stosownie do treści art. 36 § 1 k.p.a. organ obowiązany jest zawiadomić o tym strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Jeżeli czynności te zajmowały odpowiednią ilość czasu i uzasadnione były z uwagi na zawiłość sprawy i jej etap oraz z uwagi na konieczność respektowania uprawnień stron postępowania, to uznać należy, że przedłużenie postępowania nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu (por. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2012r. sygn. akt I OSK 942/11 LEX nr 1218905).

Sąd wskazuje, że organ zgodnie z art. 36 § 1 i § 2 k.p.a. informował skarżącego o niezałatwieniu sprawy w ustawowym terminie z uwagi na konieczność przeprowadzenia szczegółowej analizy zebranego materiału dowodowego (k. akt adm. 302-305).

Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego obciążenia odsetkami w związku z przekroczeniem terminu do wydania decyzji, należy stwierdzić, że organ prawidłowo wskazał, iż w niniejszej sprawie przekroczenie terminu nie miało wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie.

Zgodnie z art. 23 ust. 1 u.s.u.s. od nieopłaconych w terminie składek należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.).

Zarzut skarżącego jest bezzasadny, ponieważ w wypadku uchylenia decyzji przez organ odwoławczy i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także w wypadku uchylenia decyzji drugiej instancji przez sąd (i w konsekwencji - konieczności rozpatrzenia sprawy ponownie przez organ odwoławczy) - terminy liczenia odsetek, wynikające z art. 54 § 1 pkt 3 i pkt 7 Ordynacji podatkowej liczyć należy na nowo. Czasu trwania postępowania w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy nie sumuje się zatem z czasem poprzedniego rozpatrywania sprawy w tej samej instancji (por. wyrok WSA w Krakowie z 6 marca 2014r., sygn. I SA/Kr 2/14).

Odnosząc się do zawartego w skardze żądania przyznania zadośćuczynienia, podkreślić należy, że rozpoznanie sprawy o zadośćuczynienie należy do właściwości sądu powszechnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do orzekania w tym zakresie.

Mając na uwadze powyższe rozważania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a w niniejszej sprawie nie doszło do błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy lub innego naruszenia przepisów postępowania albo przepisów prawa materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Organ prawidłowo zastosował przepisy prawa, w tym także w aspekcie administracyjnoprawnej konstrukcji uznania administracyjnego, wskazując i szczegółowo opisując okoliczności uzasadniające odmowę żądania wnioskodawcy w tym zakresie.

Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Sąd skargę oddalił.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie przepisów regulujących problematykę zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Podkreślić należy, że na podstawie postanowienia tutejszego Sądu z dnia 1 października 2014 r. strona została zwolniona od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowiony został dla skarżącego pełnomocnik. Podstawą rozstrzygnięcia w ww. zakresie, wskazanym w pkt 2 sentencji, jest dyspozycja art. 250 p.p.s.a. oraz przepisy wykonawcze tj. rozporządzenie Ministra sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.