Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 2985/23 o odrzuceniu skargi B.K. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 8 września 2023 r. nr DOOŚ-WDŚZOO.420.25.2023.MS.14 w przedmiocie zajęcia stanowiska w sprawie aktualności warunków realizacji przedsięwzięcia określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach postanawia oddalić zażalenie.

B.K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 8 września 2023 r. nr DOOŚ-WDŚZOO.420.25.2023.MS.14 w przedmiocie zajęcia stanowiska w sprawie aktualności warunków realizacji przedsięwzięcia określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia z dnia 28 grudnia 2023 r., skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia, poprzez nadesłanie 15 odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem. Przedmiotowe wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu 19 stycznia 2024 r. (karta nr 22 akt sądowych). Skarżąca w korespondencji skierowanej do Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska i nadanej w placówce pocztowej w dniu 26 stycznia 2024 r. nadesłała wymagane odpisy skargi. Organ ten w dniu 2 lutego 2024 r. (data stempla pocztowego) przesłał korespondencję skarżącej, zgodnie z właściwością, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 9 lutego 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 2985/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi B.K. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 8 września 2023 r. nr DOOŚ-WDŚZOO.420.25.2023.MS.14 w przedmiocie zajęcia stanowiska w sprawie aktualności warunków realizacji przedsięwzięcia określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, odrzucił skargę (pkt 1) oraz zwrócił na rzecz skarżącej ze środków budżetowych Sądu kwotę 100 zł, tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi (pkt 2). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał, że stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a."), sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że przesyłka zawierająca wezwanie do nadesłania 15 odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem została doręczona skarżącej w dniu 19 stycznia 2024 r. Skarżąca w terminie otwartym do wykonania wezwania, tj. w dniu 26 stycznia 2024 r., w korespondencji skierowanej do Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska nadesłała wymagane odpisy skargi, które następnie organ w dniu 2 lutego 2024 r. przesłał zgodnie z właściwością do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Przesyłka zawierająca odpisy skargi wpłynęła do Sądu pierwszej instancji w dniu 7 lutego 2024 r. (data prezentaty biura podawczego Sądu). WSA w Warszawie podkreślił, że co prawda w świetle art. 83 § 3 p.p.s.a. oddanie pisma w polskim urzędzie pocztowym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu, ale odnosi się to wyłącznie do pism skierowanych (adresowanych) do sądu. W sytuacji wniesienia pisma procesowego, które powinno być skierowane bezpośrednio do sądu administracyjnego, a w istocie złożone zostało za pośrednictwem organu, najwcześniejszą datą, jaką można przyjąć za datę złożenia tego pisma, jest data przesłania pisma przez organ do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 889/15). W rozpoznawanej sprawie za datę złożenia odpisów skargi przez skarżącą, co stanowi wykonanie wezwania Sądu do uzupełnienia braków formalnych skargi, należało uznać datę nadania wymaganych odpisów przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, tj. 2 lutego 2024 r. Tym samym przyjąć należy, że braki formalne skargi zostały uzupełnione z uchybieniem terminu zakreślonego przez Sąd pierwszej instancji, który upłynął w dniu 26 stycznia 2024 r. Podkreślenia wymaga, że uzupełnienie braków skargi po terminie jest równoznaczne z ich nieuzupełnieniem. Powyższe skutkowało odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Postanowienie z dnia 9 lutego 2024 r. stało się przedmiotem zażalenia B.K. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraziła niezadowolenie ze stanowiska zajętego w tej sprawie przez Sąd pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 6 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez brak prawidłowego pouczenia skarżącej przez Sąd w wezwaniu, w jaki sposób i na jaki adres należy uzupełnić brak formalny skargi w postaci nadesłania odpisów skargi. W konsekwencji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., poprzez niezasadne odrzucenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż w świetle uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 13/13, niedołączenie przez stronę skarżącą wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. W uchwale tej wskazano również, iż złożenie przez stronę skarżącą wymaganych odpisów skargi po upływie wyznaczonego terminu, o którym mowa w art. 49 § 1 p.p.s.a., ale przed odrzuceniem skargi, oznacza, że skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Sąd pierwszej instancji w okolicznościach niniejszej sprawy zasadnie wezwał zatem skarżącą do nadesłania 15 odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi.

Podkreślenia wymaga, że skorzystanie z prawa do sądu i doprowadzenie do merytorycznego rozpoznania sprawy wymaga od strony przestrzegania przepisów dotyczących wymogów formalnych skargi oraz wykonywania w terminie wezwań sądu. Przy czym odpowiedź na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi kieruje się bezpośrednio do sądu pierwszej instancji, a nie za pośrednictwem organu administracji publicznej, który wydał zaskarżony akt. Stąd też za miarodajną datę dla ustalenia terminu uzupełnienia braków formalnych skargi nie można uznać daty nadania przesyłki na adres organu, który nie jest dla tej czynności procesowej właściwy. Datą uzupełnienia braków formalnych skargi będzie w takim przypadku dzień, w którym przesyłkę tę organ przekazał właściwemu sądowi. Taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Wbrew twierdzeniu skarżącej, WSA w Warszawie nie miał obowiązku pouczać jej, w jaki sposób i na jaki adres należy uzupełnić brak formalny skargi. Obowiązek sądu administracyjnego wynikający z art. 6 p.p.s.a. nie jest bowiem nieograniczony. Sąd nie ma zatem obowiązku udzielania pouczeń co do wszelkich możliwych zachowań – obowiązek ten odnosi się do pouczeń celowych z punktu widzenia prawidłowego przebiegu postępowania i dających gwarancje prawa strony do obrony. Ponadto zauważyć należy, iż wezwanie Sądu wystosowane do skarżącej nie zawierało jakiejkolwiek treści, która mogłaby sugerować obowiązek przesłania wymaganych odpisów skargi za pośrednictwem organu. Ustawodawca jedynie w art. 54 § 1 p.p.s.a. wskazał, że za pośrednictwem organu wnosi się skargę do sądu administracyjnego. Powołany przepis stanowi jednak wyjątek od ogólnej zasady kierowania korespondencji bezpośrednio do sądu i jeśli skarżąca miała jakiekolwiek wątpliwości w powyższym zakresie, to mogła wyjaśnić tę kwestię kontaktując się z Wydziałem Informacji Sądowej WSA w Warszawie (stosowne telefoniczne numery kontaktowe podano w wezwaniu). Przedmiotowa kwestia jest podobnie oceniana w orzecznictwie (por. postanowienia NSA z dnia: 18 maja 2022 r., sygn. akt III OZ 311/22 oraz 5 października 2022 r., sygn. akt III OZ 574/22). Wbrew argumentacji zażalenia, w niniejszej sprawie nie można było zatem dokonać wnioskowania per analogiam z art. 53 § 4 p.p.s.a., zaś art. 65 § 2 Kodeksu postepowania administracyjnego nie ma w tej sprawie zastosowania.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzając, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.