Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 2 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 847/21 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 12 kwietnia 2021 r., nr SKO.4205.2.2021 w przedmiocie odmowy uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji w sprawie odstąpienia od opłaty za pobyt w rodzinie zastępczej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 29 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 847/21 odmówił skarżącemu – K. S. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wydanym na rozprawie wyrokiem z 28 października 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 847/21 oddalił skargę K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z 12 kwietnia 2021 r., nr SKO.4205.2.2021 w przedmiocie odmowy uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji w sprawie odstąpienia od opłaty za pobyt w rodzinie zastępczej. Termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku upływał więc w dniu 4 listopada 2021 r. Skarżący pismem z 24 stycznia 2022 r. zwrócił się do Sądu z zapytaniem o wynik postępowania, wskazując, że nie doręczono mu odpisu wyroku. W odpowiedzi na powyższe poinformowano skarżącego, że w przedmiotowej sprawie oddalono jego skargę, a odpis wyroku doręcza się w takim przypadku na wniosek, o czym skarżący został prawidłowo pouczony. W kolejnym piśmie skarżący wystąpił o doręczenie mu odpisu wydanego na rozprawie wyroku. Zgodnie z prośbą Sąd doręczył skarżącemu odpis sentencji wydanego w sprawie wyroku. Sąd pismo skarżącego z 8 marca 2022 r., nadane w urzędzie pocztowym w dniu 4 marca 2022 r., a następnie sprecyzowane pismem z 15 kwietnia 2022 r., uznał za wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że jest zaskoczony, że w jego sprawie został wydany wyrok oddalający skargę i odpis tego wyroku nie został mu doręczony, a ponadto, że orzeczenie to zgodnie z informacją z Sądu stało się już prawomocne. Podniósł, że nie mógł przyjechać na rozprawę, gdyż mieszka w Warszawie i jest człowiekiem o zaawanasowanym stopniu niepełnosprawności, cierpiącym jednocześnie na liczne współistniejące ciężkie choroby. Wskazał również, że w pouczeniach zamieszczonych w zawiadomieniu o terminie rozprawy, nie został poinformowany o tym, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku należy złożyć w terminie 7 dni od dnia wydania wyroku oddalającego skargę.

Sąd pierwszej instancji odmawiając skarżącemu na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), zwanej dalej: "p.p.s.a.", przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku stwierdził, że przedstawiona w jego uzasadnieniu argumentacja, nie zasługiwała na uwzględnienie i nie uzasadniała braku winy skarżącego w uchybieniu terminu, gdyż nie sposób dopatrzyć się w niej obiektywnych i niezależnych od niego przeszkód w prawidłowym i terminowym wniesieniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, których nie można było usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Okoliczności takiej nie mogła stanowić bowiem niepełnosprawność skarżącego oraz jego zły stan zdrowia, gdyż złożenie wniosku nie wymagało jego osobistego stawiennictwa w Sądzie. Powodem niezłożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w ustawowym terminie przez skarżącego była wyłącznie jego niewiedza, że na rozprawie może zapaść wyrok, który będzie podlegał doręczeniu tylko na wniosek, a którego zaskarżenie będzie możliwe po uprzednim złożeniu wniosku o jego uzasadnienie w terminie 7 dni od ogłoszenia wyroku. Tymczasem z akt sprawy wynikało, że skarżący działający osobiście, został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 28 października 2021 r. (k. 23) otrzymując równocześnie stosowne pouczenie m.in. o treści art. 141 § 2 p.p.s.a. (wedle którego w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku) oraz o art. 83 § 3 p.p.s.a. (który stanowi, że oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu). Według Sądu, skarżący powinien był mieć zatem świadomość, że skoro jest stroną niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego, został zawiadomiony prawidłowo o terminie rozprawy, to może zapaść wyrok na tej rozprawie. W konsekwencji mógł zatem chociażby zadzwonić do Sądu i dowiedzieć się o treści zapadłego orzeczenia w jego sprawie oraz o sposobie dalszego postępowania. Tymczasem skarżący dopiero w dniu 24 stycznia 2022 r. wystosował do Sądu pismo, w którym zwrócił się o informację, jaki wyrok zapadł na rozprawie. W związku z powyższym Sąd stwierdził, że argumentacja skarżącego odwołująca się do jego złego stanu zdrowia, czy też niewiedzy o sposobie postępowania w przypadku wydania wyroku oddalającego skargę, spowodowana zdaniem skarżącego brakiem należytego pouczenia, nie stanowiła okoliczności uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku zapadłego w niniejszej sprawie.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył K. S. zarzucając mu naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez dokonanie przez Sąd błędnych ustaleń, że do uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku doszło z winy skarżącego. Zdaniem skarżącego Sąd pominął zupełnie fakt skierowania do niego błędnego i niekompletnego pouczenia zamieszczonego w zawiadomieniu o terminie rozprawy, na której obecność skarżącego nie była obowiązkowa. Skarżący podniósł bowiem, że nie został prawidłowo pouczony o terminie złożenia wniosku o doręczenie mu sentencji wyroku wydanego na rozprawie. Wskazał, że o fakcie tym poinformowany został dopiero pismem z 7 lutego 2022 r. stanowiącym odpowiedź na jego zapytanie o wynik postępowania w niniejszej sprawie. Dlatego też w dniu 8 marca 2022 r. złożył wniosek o doręczenie mu odpisu sentencji wyroku. Sąd przy piśmie z 18 marca 2022 r. doręczył skarżącemu odpis sentencji wyroku, w następstwie czego skarżący z zachowaniem 7 – dniowego terminu wystąpił do Sądu o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku i jego doręczenie wraz z uzasadnieniem. Powyższe okoliczności w ocenie skarżącego świadczą o oczywistej bezzasadności wydanego przez Sąd pierwszej instancji postanowienia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). We wniosku o przywrócenie terminu należy przy tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.).

Podkreślić należy, że przesłankę braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne.

Zdaniem NSA Sąd pierwszej instancji uwzględniając okoliczność, że skarżący działał osobiście w sprawie i nie jest profesjonalistą w dziedzinie prawa, a tym samym mógł nie wiedzieć jakie skutki niesie ze sobą wydanie wyroku oddalającego skargę podczas jego nieobecności na rozprawie i jakie wiążą się z tym obowiązki dla strony w razie gdyby chciał zaskarżyć wydany wyrok, wbrew twierdzeniom skarżącego, prawidłowo na etapie zawiadomienia o terminie rozprawy zawarł w pouczeniu tego zawiadomienia stosowne informacje (k. 23 i 23 verte). W pkt 1 pouczenia poinformowano skarżącego, że niestawiennictwo stron nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. Z tego wynika, że skarżący został poinformowany, że sprawa zostanie rozpoznana pomimo jego nieobecności. Rozpoznanie sprawy oznacza nic innego jak uwzględnienie lub oddalenie skargi. Skarżący powinien mieć zatem świadomość, że bez jego udziału może zapaść wyrok o ww. treści. Pouczenie powyższe nie ogranicza się jednak do ww. informacji. Jak wynika z pkt 3 tego pouczenia Sąd poinformował wprost skarżącego o skutkach wydania wyroku oddalającego skargę i o czynnościach jakie są konieczne dla jego zaskarżenia (art. 141 § 2 p.p.s.a.). Jednocześnie poinformował też o skutkach prawnych złożenia pisma w urzędzie pocztowym, które jest równoznaczne ze złożeniem go do sądu (art. 83 § 3 p.p.s.a.). Ponadto w pkt 4 pouczenia wskazano, że za odpis orzeczenia z uzasadnieniem pobierana jest opłata kancelaryjna. Jest też informacja o tym, co następuje w razie uwzględnienia skargi przez Sąd (pkt 5).

Wobec powyższego nie sposób przyjąć, że Sąd przed rozpoznaniem przedmiotowej sprawy na rozprawie nie poinformował skarżącego o konsekwencjach wydania wyroku czy to oddalającego skargę czy też wyroku uwzględniającego ją. Na pewno nie można zaakceptować twierdzenia skarżącego, że nie wiedział on, iż pomimo jego nieobecności (obecność nieobowiązkowa) na rozprawie sprawa zostanie rozstrzygnięta tj. zapadnie wyrok, w szczególności oddalający jego skargę. Z treści zawartego w zawiadomieniu o rozprawie pouczenia, doręczonego skarżącemu w dniu 20 października 2021 r. (zpo k. 27 akt) wynika jednoznacznie, że udostępniono mu wszelkie informacje, że sprawa zostanie rozpoznana także w razie jego nieobecności, a w zależności od wydanego wyroku będzie mógł podjąć określone czynności procesowe wskazane szczegółowo w pouczeniu, w tym wystąpić z wnioskiem o sporządzenie i doręczenie mu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem za opłatą.

W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że skarżący błędnie wskazał na nieprawidłowe pouczenie, a tym samym swoją niewiedzę odnośnie procedury uzyskania uzasadnienia wyroku oddalającego skargę. Wszystkie niezbędne informacje w tym zakresie zostały mu przekazane przez Sąd przed wydaniem wyroku. Jeśli skarżący nie zapoznał się z nimi lub ich nie zrozumiał, to dokładając należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw powinien skontaktować się z Wydziałem Sądu prowadzącym jego sprawę i wyjaśnić swoje wątpliwości czy też zasięgnąć dodatkowych informacji. Tego jednak skarżący nie uczynił i złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku pismem z 8 marca 2022 r. (nadanym 4 marca 2022 r.), uzupełnionym pismem z 15 kwietnia 2022 r., a zatem już po upływie 7 dni od ogłoszenia wyroku, który upływał 4 listopada 2021 r. Z argumentacji skarżącego zawartej w zażaleniu wynika, że w jego ocenie termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku powinien być liczony dopiero od dnia doręczenia mu przez Sąd odpisu sentencji wyroku. Odnosząc się jednak do powyższego wskazać należy, że wyrok w niniejszej sprawie zapadł na rozprawie, o terminie której skarżący został prawidłowo poinformowany. Z art. 139 § 4 p.p.s.a. wynika, że jedynie odpis sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym doręcza się stronom, jeżeli uzasadnienia wyroku nie sporządza się z urzędu. Tym samym wbrew twierdzeniom skarżącego doręczenie mu przez Sąd jedynie informacyjnie odpisu sentencji wydanego na rozprawie wyroku nie mogło otworzyć mu na nowo terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, który to termin jest terminem ustawowym i biegnie w niniejszej sprawie od dnia ogłoszenia wyroku.

W powyższych okolicznościach prawidłowo Sąd pierwszej instancji odmówił na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. przywrócenia terminu bowiem argumentacja wniosku o przywrócenie terminu nie wykazała braku winy skarżącego w uchybieniu terminu. Wręcz przeciwnie argumentacja ta w zestawieniu z obiektywnymi okolicznościami wynikającymi z akt sprawy potwierdziła, że skarżący dopuścił się zaniedbania w prowadzeniu własnych spraw, a zatem ponosi winę za uchybienie terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.