IV SA/Gl 129/15 - Wyrok

Data orzeczenia	2015-10-12	
Data wpływu	2015-02-02	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach	
Sędziowie	Teresa Kurcyusz-Furmanik /przewodniczący sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej	
Hasła tematyczne	Pomoc społeczna	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	Uchylono decyzję I i II instancji	
Powołane przepisy	Dz.U. 2013 nr 0 poz 182;  art. 2,  art. 61,  art. 104; Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2015 r. sprawy ze skargi M. W. i R. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] roku nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżących kwotę 257 złotych (słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.	
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. działając z upoważnienia Prezydenta Miasta K. zobowiązał M.W. i R.W. do zwrotu należności z tytułu wydatków poniesionych przez Gminę K. na opłatę za pobyt B.L. w Domu Pomocy Społecznej w B. za okres od 1 lutego 2014 r. do 31 lipca 2014 r. w łącznej kwocie 12 798, 19 zł.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o art. 2 pkt 2 lit. b, ust. 3, art. 61 ust. 1 pkt 2 i art. 104 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. .j. Dz. U. z 2013 r., poz. 182 z późn. zm.; dalej ustawa, u.p.s.).

W motywach uzasadnienia organ I instancji w pierwszej kolejności wskazał, że B.L. decyzją Zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. nr [...] z dnia [...]r. została skierowana do Domu Pomocy Społecznej w B. W decyzji tego organu z dnia [...]r. nr [...] ustalono, że zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej częściową opłatę za pobyt w Domu Pomocy Społecznej ponosić będzie B.L. w wysokości 70 % swojego dochodu tj. 290,82 zł- za okres od 5 października 201 r. do 31 października 2010 r., a następnie od

1 listopada 2010 r. w wysokości 333,90 zł miesięcznie. W związku ze zmianą sytuacji dochodowej ustalono, że od 1 listopada 2012 r. opłata ta będzie wynosić 379,40 zł miesięcznie.

Dalej zacytowano art. 60 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym ustala wójt (burmistrz, prezydent miasta), natomiast o zasięgu powiatowym- starosta, a w regionalnym domu pomocy społecznej- marszałek województwa. Ustalenie średniego miesięcznego kosztu utrzymania w domu pomocy społecznej ogłasza wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta, marszałek województwa, w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku (art. 60 ust. 2).

Zgodnie z Obwieszczeniem Starosty [...] z dnia 6 lutego 2013r. średniomiesięczny koszt utrzymania w Domu Pomocy Społecznej w B. wynosił 2 625,18 zł, natomiast od marca 2014 r. 2 656,82 zł.

Na mocy art. 61 ust.1 ustawy o pomocy społecznej obowiązani do ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej mogą ponosić osoby nie wymienione w ust. 2 powyższego przepisu. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą osoby, o których mowa wyżej, jeżeli ich dochód jest wyższy niż 300 % kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, lub 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (1626 zł w przypadku osoby samotnie gospodarującej, 1368 zł w przypadku osoby w rodzinie).

Dalej organ I instancji wskazał, że osobami zobowiązanymi do ponoszenia opłaty za pobyt B.L. w Domu Pomocy Społecznej są jej rodzice- M. i R. W. oraz córka M.L. Według ustaleń organu wiek i sytuacja dochodowa córki nie pozwala jej na partycypowanie w kosztach utrzymania matki w Domu Pomocy Społecznej. Badając sytuację dochodową rodziców B.L. ustalono, że M.W. otrzymywała rentę za okres od stycznia do lutego 2014 r. w wysokości 1 151,12 zł, a od marca do czerwca 2014 r. w wysokości 1 167,17 zł. Z kolei R.W. otrzymywał w tym czasie emeryturę od stycznia 2014 r. do lutego 2014 r. w kwocie 3 517,49 zł, a od marca 2014 r. do czerwca 2014 r. w wysokości 3 572,21 zł. Organ podniósł, że ustalenie dochodów stron nastąpiło w oparciu o zaświadczenia wydane przez ZUS Oddział w Z. i stanowiło podstawę do wyliczenia przypisanej należności do zwrotu. Wskazano, że w związku z niewywiązywaniem się przez małżeństwo M. i R. W. ze swoich ustawowych obowiązków Gmina K. w okresie od 1 lutego 2014 r. do 31 lipca 2014 r. zastępczo wnosiła opłaty w wysokości różnicy miedzy średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a dopłatą do wniesienia której zobowiązana była B.L. Przeprowadzone w dniach 9 stycznia 2014 r., 20 maja 2014 r. i 29 lipca 2014 r. wywiady środowiskowe pozwoliły na ustalenie, że M. i R. W. nadal uzyskują dochód, który po przeliczeniu na osobę jest wyższy niż kryterium ustawowe, które wynosi 1368 zł i systematycznie odmawiają podpisania umowy.

We wniesionym odwołaniu M. i R. W. podnieśli, że zaskarżona decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem art. 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego oraz art. 7 i 8 k.p.a., poprzez pominięcie słusznego interesu strony. Odwołujący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Podkreślono, że organ I instancji nie uwzględnił ich szczególnej sytuacji zdrowotnej (choroba i niepełnosprawność) i nie zwolnił ich z ponoszenia opłat za pobyt córki w domu pomocy społecznej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...], na mocy art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Kolegium w pierwszej kolejności przytoczyło dotychczasowy przebieg postępowania wskazując na prawne regulacje przedmiotu spawy.

Organ II instancji nie podzielił zarzutów odwołujących. W jego ocenie organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, z którego wynika kto jest obciążony obowiązkiem ponoszenia opłaty za pobyt B.L. w Domu Pomocy Społecznej w B. W ocenie Kolegium ustawodawca ustanawiając otwarty katalog przesłanek zwolnienia z opłaty osób nią obciążonych położył systemowo nacisk na sytuację między innymi dochodową, życiową i rodzinną osób zobowiązanych eksponując generalnie czynnik ekonomiczny niemożności.

Kolegium podniosło, że sytuacja dochodowa państwa W., jak wynika z materiału dowodowego zebranego w sprawie jest bardzo dobra- stałe i wysokie dochody z emerytury. Zdaniem Kolegium istotnym w sprawie jest stanowcza odmowa pomocy córce oraz podpisania umowy na ponoszenie opłat za jej pobyt w Domu Pomocy Społecznej.

Na koniec Kolegium pouczyło odwołujących o możliwości ubiegania się o zastosowanie ulgi w spłacie należności określonych zaskarżoną decyzją.

We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skardze M. i R. W. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej naruszenie art. 104 § 4 ustawy o pomocy społecznej, poprzez jego niewłaściwą wykładnię i zastosowanie w niniejszej sprawie, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez pominięcie przy wydawaniu rozstrzygnięcia sytuacji osobistej oraz zdrowotnej strony, a także art. 7 i 8 k.p.a. poprzez pominięcie słusznego interesu strony.

Uzasadniając skargę skarżący oświadczyli, że znajdują się w szczególnej sytuacji, która uzasadnia odstąpienie od żądania zwrotu należności na podstawie art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. W ocenie skarżących ustalenia wywiadu środowiskowego są nierzetelne, o czym świadczy fakt, że ten sam organ w analogicznym postępowaniu dotyczącym strony wydając decyzję nr [...] z dnia 23 [...]r. oparł się na ustaleniach wywiadu środowiskowego, w którym określono dochód strony, po odliczeniu stałych obciążeń na poziomie 2 310,13 zł. Tymczasem przy wydaniu decyzji nr [...] ustalona kwota wynosi już 2 614,39 zł. Podkreślili, że w obu postępowaniach przyjęto identyczny całkowity miesięczny dochód. M. i R. W. podnieśli ponadto, że pomimo posiadanej wiedzy i dokumentacji medycznej świadczącej o ich złym stanie zdrowia organ nie uwzględnił ich pogarszającej się sytuacji życiowej, stałego wzrostu wydatków potrzebnych do zapewnienia godnej egzystencji oraz konsekwencji wydanej decyzji, która w rzeczywistości zmusi skarżących do korzystania z pomocy społecznej. Tym samym, ich zdaniem, doszło do naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Dodano również, że organ odwoławczy nie mając na względzie słusznego interesu strony i nie odnosząc się do wszystkich aspektów danej sprawy doprowadził w konsekwencji do naruszenia art. 7 i 8 k.p.a.

Skarżący zaakcentowali, że odmowa uznania ich sytuacji za przypadek szczególnie uzasadniony, w kontekście art. 104 § 4 ustawy o pomocy społecznej, przy jednoczesnej świadomości organu, że są osobami starszymi i schorowanymi oraz że jest prowadzona przeciwko nim egzekucja administracyjna może wskazywać, że głównym kryterium branym pod uwagę przy wydaniu decyzji jest realna możliwość wyegzekwowania należnego świadczenia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz. U. z 2012r .poz.270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. sądowa kontrola decyzji administracyjnej polega wyłącznie na ocenie jej legalności. Sąd uwzględnia skargę w sytuacji, gdy wskazane w niej zarzuty odpowiadają uchybieniom, o których mowa w przywołanym art. 145 § 1 p.p.s.a. Stosuje także przewidziane ustawą p.p.s.a środki, gdy stwierdzi tego rodzaju uchybienia z urzędu (art.134§ 1 p.p.s.a).

Zaskarżona decyzja zapadła na gruncie ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz U. z 2009r. Nr 175 poz.1362) zwanej dalej "ustawą". Wskazać zatem należy na wstępie, iż po myśli jej art. 2 ust. 1 pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Nie można przeto traktować pomocy społecznej, jako generalnego środka bezwzględnej pomocy. Ma ona zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy osoba, czy rodzina, w sposób samodzielny nie jest w stanie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb na tyle, by żyć w warunkach odpowiadających godności człowieka.

Jedną z form pomocy społecznej jest skierowanie i umieszczenie w domu pomocy społecznej osoby wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, o czym stanowi art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.

Córka skarżących, B.L., uzyskała takie prawo co nie oznacza jednak, że obowiązek roztaczania nad nią opieki we wszystkich jej aspektach, przeniesiony został z członków jej rodziny na Gminę K. Osoby zobowiązane do jej alimentacji nie zostały bowiem, poprzez zagwarantowanie jej stałej opieki w placówce, zwolnione ze swoich obowiązków nałożonych na nich przede wszystkim z mocy właściwych przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Przejęcie przez pomoc społeczną obowiązku sprawowania faktycznej całodobowej opieki nad osobą jej wymagającą ma wyłącznie na celu przeciwdziałanie takim sytuacjom, w których brak możliwości sprawowania w sposób fizyczny tej opieki przez rodzinę mógłby doprowadzić do życia osoby niepełnosprawnej lub w zaawansowanym wieku w warunkach poniżej godności ludzkiej. Pomoc społeczna wyręcza w takim wypadku rodzinę, zważyć jednakże trzeba, iż nie zastępuje jej całkowicie w wykonywaniu obowiązków sprawowania opieki. Pobyt w domu pomocy społecznej jest bowiem odpłatny. Wysokość odpłatności ustalana jest zarządzeniem organu wykonawczego gminy. W przypadku, gdy dochody świadczeniobiorcy nie pokrywają w całości kosztów jego pobytu, w dalszej kolejności zobowiązani są jego małżonek, zstępni oraz wstępni. Wyłącznie wtedy, gdy opłaty wnoszone przez wymienione podmioty, których zamknięty katalog zawarty jest w treści art. 61 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, nie pokrywają w całości kosztów pobytu świadczeniobiorcy w domu pomocy społecznej lub gdy takich podmiotów brak, odpłatność ponieść musi gmina, z której osoba została skierowana do takiej placówki. Jak bowiem stanowi art. 17 ust. 1 pkt 16 ustawy o pomocy społecznej do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym, należy ponoszenie odpłatności za pobyt mieszkańca gminy w tym domu. Zadania te, jako własne, pokrywane są ze środków publicznych znajdujących się w budżecie gminy. Jest oczywiste, iż realizacja zadań gminy wymagających wydatków z budżetu gminnego wymaga działania w sposób zgodny z prawem, efektywny i oszczędny. Nie jest więc dopuszczalne ponoszenie wydatków z budżetu gminy na opłatę za pobyt mieszkańca domu pomocy społecznej, która to opłata może zostać poniesiona przez jego rodzinę. Wystarczające i odpowiadające celom pomocy społecznej wydaje się wtedy wsparcie ze strony administracji publicznej polegające na odciążeniu takiej rodziny od obowiązków osobistego świadczenia opieki nad jednym z jej członków poprzez zapewnienie stałej, profesjonalnej lecz odpłatnej opieki w placówce.

W opinii Sądu, nie budzi więc wątpliwości obowiązek wstępnych B.L. polegający na świadczeniu opieki nad córką, ograniczony dzięki zaangażowaniu w sprawę pomocy społecznej, do ponoszenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej.

W orzecznictwie sądów administracyjnych zarysowały się dwie rozbieżne linie, co do wykreowania się obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej.

Zgodnie z pierwszym z poglądów twierdzi się, że przewidziany w art. 61 ust. 1 ustawy obowiązek wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej musi być skonkretyzowany i zindywidualizowany w stosunku do każdej z osób, które miałyby takie opłaty ponosić. Co do zasady, konkretyzacja taka powinna nastąpić w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zastępcze ponoszenie opłat przez gminę, o którym mowa w art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej może mieć miejsce jedynie w sytuacji, w której osoby, na które obowiązek wnoszenia opłat został nałożony w drodze decyzji lub które podjęły się wnoszenia takiej opłaty na podstawie umowy, nie wywiązują się z tego obowiązku. Obowiązek partycypowania w kosztach utrzymania osoby skierowanej do domu pomocy społecznej osób wymienionych w art. 61 ust. 2 pkt 2 omawianej ustawy powinien zatem zostać określony już w decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej i o ustaleniu opłaty za pobyt. Zatem nawet udokumentowana okoliczność odmowy zawarcia umowy, o której stanowi art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej (o ustaleniu opłaty za pobyt mieszkańca w domu społecznej), przez osobę wskazaną w treści art. 61 ust. 2 pkt 2 tej ustawy, nie może stanowić wyłącznej podstawy do wydania decyzji o obowiązku zwrotu na rzecz gminy części opłaty przez nią ponoszonej przez taką osobę (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 września 2013r. sygn. akt I OSK 2726/12, z dnia 30 października 2012r. sygn. akt I OSK 653/12, z dnia 9 czerwca 2010r. sygn. akt I OSK 204/10).

Zgodnie z drugim poglądem prezentowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych zawarcie umowy, o jakiej mowa w art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, służy jedynie określeniu wysokości opłaty wnoszonej za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, natomiast sam obowiązek uiszczania opłat wynika z mocy ustawy, a nie z umowy. Skoro więc obowiązek członków rodziny osoby umieszczonej w domu pomocy społecznej, polegający na wnoszeniu związanych z tym opłat wynika wprost z ustawy o pomocy społecznej (art. 61 ust. 1 pkt 2), to w sytuacji uchylania się od tego obowiązku przez osoby zobowiązane gmina, która zastępczo poniosła wydatki, może egzekwować ich zwrot na drodze administracyjnej. Właściwą drogą wyegzekwowania takich należności przez gminę, jest wydanie decyzji na podstawie art. 104 ust. 3 w zw. z art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2010r. sygn. akt I OSK 1171/09 z dnia 14 września 2011r. sygn. akt I OSK 666/11).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przychyla się jednak do poglądu pierwszego. Wynikający z mocy ustawy obowiązek ponoszenia opłaty za osobę przebywającą w domu pomocy społecznej, tak też jak obowiązek alimentacyjny ciążący z mocy prawa na określonych podmiotach, wymaga swego skonkretyzowania zarówno co do wysokości, jak i osoby nim obciążonej. W art. 61 ust. 1 ustawy przedstawiono katalog podmiotów zobowiązanych. Nie oznacza to jednak, że wszystkie te osoby równolegle, z własnej woli, bez udziału właściwego organu, będą po pierwsze świadome swego obowiązku, a po drugie jego wysokości. Muszą zatem zostać wskazane, jako zobowiązane, a ich odpłatność, zgodnie z regułami określonymi w treści art. 61 ust. 2 ustawy, musi zostać ustalona albo w drodze umowy zaakceptowanej przez organ albo w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy przez właściwy organ administracji. Wydanie decyzji na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy określającej osoby zobowiązane do przenoszenia opłaty jest warunkiem zgodnego z prawem zastosowania mechanizmu wnoszenia opłat zastępczych przez gminę. W przypadku braku ustalenia wysokości opłaty w formie umowy decyzja ta powinna również zawierać rozstrzygnięcie, co do ustalenia wysokość opłaty przypadającej od poszczególnych osób. Gmina ma obowiązek uiszczenia opłat zastępczych, ale jedynie wówczas, gdy osoba, za którą gmina wnosi opłatę, ma prawnie określony obowiązek opłaty w oznaczonej wysokości i go nie realizuje. Nie można gminy obciążać obowiązkiem opłat zastępczych w sytuacji, gdy opłata osób zobowiązanych nie jest określona decyzją administracyjną. Niedopuszczalna jest również konstrukcja, zgodnie z którą gmina ponosi koszty pobytu osoby w domu pomocy społecznej, a dopiero później, w decyzji nakazującej zwrot zastępczo poniesionych wydatków, ustalany jest obowiązek opłaty osoby, za którą uiszczono opłaty (por. cyt. wyżej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2012 r. sygn. akt I OSK 653/12).

To w decyzji, o której mowa w art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej doznają konkretyzacji powołane przepisy ustawy poprzez: określenie kwoty opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, wskazanie osoby (osób) zobowiązanych do jej ponoszenia z kręgu podmiotów wymienionych w ww. przepisach, ustalenie przypadających na nich kwot opłaty oraz ewentualne zwolnienie, stosownie do art. 64, w całości lub w części z ustalonej opłaty. O takim zakresie decyzji ustalającej opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej świadczy także treść § 8 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz. U. poz. 964), w którym zawarto wymóg, by do wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej dołączyć oświadczenia o wysokości dochodów nie tylko osoby ubiegającej się o skierowanie, lecz także małżonka, zstępnych oraz wstępnych zobowiązanych do ponoszenia opłat. Nie ulega wątpliwości, że dane takie są niezbędne i stanowią podstawę do wydania decyzji nie tylko w zakresie obowiązku ponoszenia opłat przez osobę ubiegającą się, ale także przez pozostałe osoby zobowiązane". Powyższe stanowisko wynika z linii orzeczniczej sądów administracyjnych (porównaj wyroki w sprawach I OSK 653/12, I OSK 1171/09, II SA/Go 395/12, II SA/Sz 901/12, dostępne w bazie orzeczeń CBOSA). Stanowisko, zgodnie z którym art. 59 ust. 1 ustawy należy rozumieć w ten sposób, że ustalenie opłaty w drodze decyzji obejmuje obowiązek organu nie tylko określenia kwoty opłaty, ale także zobowiązanych (lub osoby zobowiązanej) do jej uiszczenia prezentowane jest także w literaturze (A. Prekurat, Ustawa o pomocy społecznej z komentarzem, cyt. za W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, Warszawa 2008, s. 299 i n.).

Z powyższego wynika, że aby można było mówić o opłacie poniesionej zastępczo i obowiązku jej zwrotu, wcześniej musi być ustalona opłata pierwotna oraz krąg osób zobligowanych do ewentualnego jej ponoszenia.

W przedmiotowej sprawie przesłanka ta nie została spełniona. W decyzji

o umieszczeniu B.L. w Domu Pomocy Społecznej w B. oraz w decyzji ustalającej wysokość odpłatności za pobyt nie został ustalony i zawarty krąg osób odpowiedzialnych z tytułu ponoszenia określonych opłat.

Zauważyć także należy, że organ zastosował nieprawidłową interpretację przepisu art. 103 ust. 2 ustawy. Umowa, o której mowa w art. 103 ust. 2 ustawy o ustaleniu opłaty za pobyt mieszkańca w domu społecznej nie ma charakteru umowy adhezyjnej, w której wysokość opłaty organ określa władczo, a strona może wyłącznie zaakceptować zaproponowane warunki i przystąpić do umowy lub zrezygnować z jej zawarcia. Z brzmienia tego przepisu wynika, że organ "ustala" ze stroną umowy wysokość opłaty. Brak podpisania umowy na warunkach proponowanych przez organ nie stanowi jeszcze o generalnej odmowie partycypowania w tej opłacie, gdyż strona posiada uprawnienie do złożenia swojej oferty. Oferta ta powinna zostać oceniona przez organ, a jej ewentualne nieprzyjęcie wymaga uzasadnienia.

W trakcie przeprowadzonej rozprawy skarżący oświadczyli, że nie odmówili podpisania umowy i uiszczania opłaty za pobyt córki w Domu Pomocy Społecznej. Odmówili jedynie dobrowolnie uiszczania opłaty wyliczonej im przez MOPS w K.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i lit. "c" w związku z art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Rozpoznając ponownie sprawę organ powinien wziąć pod uwagę przedstawione uzasadnienie prawne w zakresie prawidłowej interpretacji właściwych przepisów ustawy o pomocy społecznej.