Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Asystent sędziego Sergiusz Leydo, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 grudnia 2013r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego Kielce-Wschód na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie i umorzyło postępowanie I instancji w całości.

Rozstrzygnięcie organu odwoławczego zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] organ I instancji, działając na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 li. b ustawy z dnia 5.01.2011r. o kierujących pojazdami (Dz. U. nr 30, poz. 151 ze zm.). orzekł o skierowaniu na badania lekarskie przeprowadzane w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami K. S., posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii B. W uzasadnieniu powołano się na informacje i ustalenia stanu faktycznego, uzyskane w ramach wykonywania zadań własnych, które wywołały uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy.

W odwołaniu od ww. rozstrzygnięcia K. S. wskazał, że nigdy nie prowadził pojazdu pod wpływem alkoholu, a od 24.07.2012r. uczęszcza na terapię dla osób uzależnionych oraz na mityngi AA. W załączeniu przedstawiono stosowne zaświadczenie psychoterapeuty.

Kolegium, wydając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. opisane na wstępie rozstrzygnięcie, podkreśliło że dla poddania kierującego sprawdzeniu stanu zdrowia nie wystarczą wątpliwości, że osoba taka może być w stanie, który nie gwarantuje bezpiecznego prowadzenia pojazdu. Do wydania decyzji w tym przedmiiocie niezbędne są bowiem przesłanki, które z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują na istotne zmniejszenie sprawności kierującego pojazdem. Tymczasem w niniejszej sprawie, organ II instancji – mając na uwadze całokształt zgromadzonego materiału dowodowego – zauważył, że jakkolwiek w dacie sporządzania przez biegłych opinii sądowo - psychiatrycznej i psychologicznej z dnia 30.05.2012r. okoliczność, że stan zdrowia strony może powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów, była bezsporna, to już w dacie wydawania decyzji z dnia 20.05.2013r. (a zatem prawie rok później) sytuacja zdrowotna strony była zupełnie inna. Jak wynika bowiem z załączonej do odwołania dokumentacji K. S. od dnia 24.07.2012r. poddał się terapii uzależnienia i przestał być czynnym alkoholikiem. Odpadła zatem przesłanka uzasadniająca skierowanie go na badania lekarskie, a zakwestionowana decyzja organu I instancji stała się bezprzedmiotowa. W tym zakresie Kolegium, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, podkreśliło, że tylko aktywna forma alkoholizmu uzasadnia skierowanie na badania lekarskie w trybie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit b ww. ustawy z dnia 5.01.2011r. Sam natomiast fakt choroby alkoholowej nie może być utożsamiany z istnieniem zastrzeżeń, o jakich mowa w ww. przepisie. Dodatkowo organ podkreślił, że uzasadnione zastrzeżenia należy wykazać, zaś sam fakt choroby alkoholowej nie może być uznany za taką przesłankę uznany. Należałoby bowiem wykazać, że jest to czynna forma alkoholizmu, przy czym bierna forma nie spełnia wymaganych kryteriów.

Skargę na ww. decyzję Kolegium wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Prokurator Prokuratury Rejonowej, zarzucając temu rozstrzygnięciu:

- obrazę prawa materialnego – to jest art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5.01.2011r. – polegające na błędnym przyjęciu, że fakt podjęcia przez K. S. terapii dla osób uzależnionych – zgodnie z treścią postanowienia sądowego z dnia 30.05.2012r. sygn. akt III RNs 806/12, nakładającego nań obowiązek poddania się leczeniu odwykowemu przeciwalkoholowemu w niestacjonarnym zakładzie lecznictwa odwykowego, stanowi o braku przesłanki materialnoprawnej w postaci uzasadnionych zastrzeżeń co do jego stanu zdrowia,

- obrazę przepisów postępowania, mającą istotny wpływ na treść orzeczenia – to jest art. 12 oraz art. 77 § 4 i art. 6 K.p.a., polegającą na braku wnikliwego, logicznego i spójnego przeanalizowania zebranego materiału dowodowego, w szczególności poprzez błędną i wykraczającą poza kompetencję organu interpretację zaświadczenia przedłożonego przez stronę.

W uzasadnieniu podkreślono, że organ nie ustala, czy faktycznie zachodzą przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami, a jedynie czy występuje przypadek nasuwający zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Stwierdzenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należy bowiem do uprawnionego lekarza. Zdaniem Prokuratora zawarte w opinii sądowo-psychiatrycznej i psychologicznej rozpoznanie u K. S. zespołu zależności alkoholowej wskazuje na istnienie wątpliwości co do stanu jego zdrowia, a w konsekwencji na zasadność zastosowania wobec niej art. 75 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy. Mając na uwadze powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie zakwestionowanej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i pkt 3 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej ustawą P.p.s.a., (Dz. U. z 2012r. poz. 270).

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 – t. j.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy.

Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej właściwości podnieść należy, że orzekające w niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się naruszenia przepisów:

- postępowania, to jest art. 80 oraz art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

- prawa materialnego, to jest art. 75 ust. 1 pkt 5 w zw. art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5.01.2011r. o kierujących pojazdami (Dz. U. nr 30, poz. 151 ze zm.), zwanej dalej ustawą, które miało wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. decyzja organu odwoławczego z dnia [...] o uchyleniu decyzji Prezydenta Miasta (wydanej na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy) o skierowaniu K. S. na badania lekarskie i umarzająca postępowanie I instancji w całości.

W pierwszym rzędzie podkreślić trzeba, że zaistniały w niniejszej sprawie stan faktyczny, przyjęty w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, jest niesporny. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych wnioskiem z dnia 30.01.2013r. (k. 5) Prokurator Prokuratury Rejonowej zwrócił się do organu I instancji o skierowanie K. S. na badanie lekarskie ze względu na:

1. wydanie przez Sąd Rejonowy postanowienia z dnia 30.05.2012r. o zobowiązaniu K. S. do podjęcia leczenia odwykowego przeciwalkoholowego w warunkach niestacjonarnych (k. 2),

2. treść opinii sądowo-psychiatrycznej i psychologicznej z dnia 30.05.2012r. (k. 3), z której wynika, że K. S. jest uzależniony od alkoholu, co przejawia się występowaniem objawów abstynencyjnych, piciem ciągami, utratą kontroli nad wypitym alkoholem – w związku z czym wymaga leczenia odwykowego.

Ponadto, jak wynika z przedstawionego wraz z odwołaniem zaświadczenia psychoterapeuty z dnia 4.06.2013r. (k. 22) K. S. od 24.07.2012r. realizuje program terapii dla osób uzależnionych.

Strony różnią się natomiast stanowiskami co do skutków, jakie opisany stan faktyczny wywołuje w sferze przepisów postępowania oraz prawa materialnego. Podczas gdy zdaniem Kolegium, wobec poddania się przez K. S. terapii i zaprzestania czynnego alkoholizmu, odpadła przesłanka uzasadniająca skierowanie na badanie lekarskie, Prokurator stoi na stanowisku, że wobec tej osoby w dalszym ciągu istnieją wątpliwości co do stanu jej zdrowia – co uzasadnia zastosowanie wobec niej art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy. W rezultacie rozstrzygnięcie niniejszej sprawy sprowadza się do interpretacji przepisów art. 75 ust. 1 pkt 5 oraz art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy oraz do oceny materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy administracyjnej.

W tym miejscu zaznaczyć trzeba, że jakkolwiek powołany w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji przepis art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. nie precyzuje wyraźnie przyczyn umorzenia w postępowaniu odwoławczym postępowania I instancji to – zgodnie z ugruntowanym poglądem doktryny i orzecznictwa – organ odwoławczy, umarzając postępowanie organu I instancji, kieruje się przesłankami określonymi w art. 105 § 1 K.p.a., czyli spowodowaną jakimikolwiek przyczynami bezprzedmiotowością postępowania (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 1985r., III SA 1105/84, RNGA 1986, nr 2, s. 37; GAP 1987, nr 5, s. 43).

Sąd – mając na uwadze całokształt zgromadzonego w aktach administracyjnych materiału dowodowego rozpatrywanego przez pryzmat stosowania art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy – stwierdza, że w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z sytuacją opisaną w art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Wbrew zaprezentowanej przez Kolegium argumentacji w zaistniałym stanie faktycznym w dalszym ciągu istnieją bowiem przesłanki do wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie, a prowadzone w tym zakresie przez Prezydenta Miasta postępowanie – pomimo złożenia wraz z odwołaniem zaświadczenia o podjęciu przez K. S. terapii – nie stało się bezprzedmiotowe.

W tym miejscu należy przytoczyć treść art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy, zgodnie z którym badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Jak wynika z kolei z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Odnosząc się do wydania w niniejszej sprawie decyzji z upoważnienia Prezydenta Miasta wskazać trzeba, że zgodnie z art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5.06.1998r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2013 poz. 595 ze zm.) funkcje organów powiatu w miastach na prawach powiatu sprawuje prezydent miasta.

W tym miejscu podkreślić trzeba, że w odróżnieniu od sytuacji opisanych np. w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy – kiedy to organ kieruje na badania osobę, która kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu – uprawnienie starosty do skierowania na badania osoby, której stan zdrowia nasuwa uzasadnione zastrzeżenia, nie wymaga aby osoba ta dopuściła się któregokolwiek z ww. wykroczeń bądź przestępstw. W rezultacie przysługuje ono niezależne od jakichkolwiek innych okoliczności – za wyjątkiem powzięcia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy, opartych na wiarygodnych źródłach. Uprawnienie to należy do szeroko pojętej profilaktyki w zakresie bezpieczeństwa na drogach, a celem przepisu art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy jest spowodowanie, by osoba, w stosunku do której zaistniały określone wątpliwości, została przebadana przez uprawnionego lekarza zanim wydarzy się coś co ją, jak też innych użytkowników drogi narazi na utratę zdrowia bądź życia (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12.06.2013r. o sygn. akt II SA/Gl 77/13, dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA).

Podkreślenia wymaga, że powyższe okoliczności powinny być starannie i szczegółowo sprawdzone przez organy orzekające w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 K.p.a., organy administracji publicznej w toku postępowania stoją na straży praworządności i z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast zabezpieczeniem realizacji opisanej powyżej zasady jest szereg przepisów o postępowaniu dowodowym, spośród których zasadnicze znaczenie ma art. 77 § 1 K.p.a., który nakłada na organy powinność zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Jak wynika z kolei z art. 80 K.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Wymogom określonym w ostatnim z cyt. przepisów Kolegium w niniejszej sprawie nie sprostało.

W tym zakresie jeszcze raz podnieść trzeba, że w rozpoznawanej sprawie podstawę wszczęcia postępowania w sprawie skierowania K. S. na badania lekarskie stanowił wniosek Prokuratora Prokuratury Rejonowej zawierający informację m. in. o sporządzonej w dniu 30.05.2012r. opinii sądowo-psychiatrycznej i psychologicznej. Na podstawie tych danych, z których wynika, że K. S. jest uzależniony od alkoholu, co przejawia się występowaniem objawów abstynencyjnych, piciem ciągami, utratą kontroli nad wypitym alkoholem, Prezydent Miasta trafnie uznał, że zachodzą uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia K. S. – zwłaszcza, że argumentację lekarską podzielił uprzednio Sąd Rejonowy, zobowiązując uczestnika do podjęcia leczenia odwykowego. W takiej sytuacji – skoro skarżący posiada prawo jazdy – prawidłowo wskazano na konieczność przeprowadzenia badania lekarskiego przez osobę, która może jednoznacznie stwierdzić, czy w tym konkretnym przypadku takie uzależnienie od alkoholu może stanowić przeciwwskazanie do kierowania przez niego pojazdami. W tym zakresie tut. Sąd, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, w całości podziela stanowisko przedstawione przez NSA w wyroku z dnia 4.09.2012r. o sygn. akt I OSK 1129/11 (dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA). Mianowicie, w uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że rozpoznanie zawarte w opinii sądowo-psychiatrycznej i psychologicznej samo w sobie wskazuje na istnienie wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego, a w konsekwencji na zasadność skierowania na badania lekarskie. Ponadto, w stanie faktycznym ww. sprawy wskazano, że bez znaczenia dla skierowania na badania lekarskie pozostaje, że Sąd Okręgowy zmienił postanowienie Sądu Rejonowego i oddalił wniosek o skierowanie osoby posiadającej uprawienia do kierowania pojazdami na przymusowe leczenie.

Jednocześnie Sąd w pełni zgadza się z zastrzeżeniami co do stanu zdrowia uczestnika podniesionymi przez Prokuratora, uznając je za istotne – skoro dotyczą uzależnienia od alkoholu, stwierdzonego ww. opinią sporządzoną przez dwóch lekarzy. Nie może bowiem budzić jakichkolwiek wątpliwości, że omawiany nałóg może mieć wpływ na samopoczucie psychiczne, emocjonalne czy sprawność intelektualną i ruchową. Powyższe ustalenia wypełniają określoną w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy przesłankę skierowania K. S. na badania lekarskie, jako że rodzą one uzasadnione zastrzeżenia i wątpliwości co do zdolności prowadzenia przez uczestnika pojazdów silnikowych. Wbrew twierdzeniom K. S. zaprezentowanym w odwołaniu wątpliwości tych w żadnej mierze nie usuwa fakt odbywania terapii dla osób uzależnionych oraz uczęszczania na mitingi AA, albowiem okoliczności te pozostają bez związku z medyczną oceną zdolności zdrowotnych do prowadzenia pojazdów silnikowych (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12.06.2013r. o sygn. akt II SA/Gl 77/13, dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA).

Poprzez błędną ocenę przez Kolegium zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz niezasadne przyjęcie bezprzedmiotowości postępowania I instancji doszło również do naruszenia prawa materialnego, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – poprzez brak zastosowania art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 w zaistniałym w stanie faktycznym niniejszej sprawy – co niewątpliwie miało wpływ na jej wynik.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy – przy uwzględnieniu poczynionych wyżej uwag – wyeliminuje dotychczas popełnione uchybienia i wyda stosowne rozstrzygnięcie.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy P.p.s.a.

Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku uzasadnia art. 152 ustawy P.p.s.a.