Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Piotr Korzeniowski sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 1304/23 w sprawie ze skargi G.K. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia 26 kwietnia 2023 r. nr 1384/O/2023 w przedmiocie określenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 1304/23 oddalił skargę G.K. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia 26 kwietnia 2023 r., nr 1384/O/2023 w przedmiocie określenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej.

W uzasadnieniu wyroku podał, że zaskarżonym aktem utrzymano w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji [...] z dnia 6 lutego 2023 r. w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej przez [...] G.K. (dalej w skrócie: "skarżący"), który na podstawie wykazu stanowiącego załącznik nr 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2022 r., poz. 1243 ze zm., dalej w skrócie: "Załącznik") został uznany – przy rozpoznaniu przebytej implantacji protezy [...] – za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej (kategoria N – Zał. 1 Grupa IlI). Sąd pierwszej instancji podkreślił, że nie budzi wątpliwości stan faktyczny sprawy, zgodnie z którym skarżący przebył implantację protezy [...]. W konsekwencji organ trafnie zakwalifikował przypadek skarżącego do § 38 pkt 12 Załącznika. Nawet przy klasyfikacji uznanej za słuszną przez skarżącego, tj. § 38 pkt 9 lub pkt 10 Załącznika, Centralna Wojskowa Komisja Lekarska (dalej w skrócie: "Komisja" lub "organ") wykazała niemożność podjęcia przez niego zawodowej służby wojskowej.

Odnosząc się natomiast do kwestii oddalenia wniosków dowodowych skarżącego zawartych w skardze (przeprowadzenie dowodu z książeczki wojskowej nr [...] i opinii służbowej z dnia 31 maja 2023 r.) oraz w piśmie procesowym z dnia 12 marca 2024 r. (przeprowadzenie dowodu z orzeczenia Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] z dnia 11 marca 2024 r. nr 00162/WCR/2024/026 i orzeczenia lekarskiego lekarza medycyny pracy z dnia 8 grudnia 2023 r. nr 2023/OPROF/W/JP/3077), na okoliczność zdolności skarżącego do pełnienia czynnej służby wojskowej i przyznania mu kategorii A – Sąd pierwszej instancji stwierdził, że kwestia dotychczasowej sprawności fizycznej skarżącego w ramach pełnionych przez niego obowiązków, potwierdzonej bardzo dobrym wynikiem z przeszkolenia oraz orzeczeniem o zdolności do czynnej służby wojskowej (kat. A), jak i orzeczeniem lekarskim o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywanej pracy na wskazanym (dotychczasowym) stanowisku pracy, stanowi element oceny każdego żołnierza i ma niejako charakter uniwersalny, wynikający z samego faktu bycia żołnierzem. Skarżący tymczasem ubiega się o pełnienie zawodowej służby wojskowej i w tym wypadku podlega odrębnej procedurze powołania, obwarowanej spełnieniem warunków zdrowotnych na szczególnym poziomie, pozwalającym na pełnienia takiej służby w każdych okolicznościach, w tym na poligonach lub poza granicami kraju, gdzie często dostęp do specjalistycznej pomocy medycznej jest utrudniony. Trzeba mieć przy tym na uwadze, że istotna jest tu ochrona zarówno dóbr samego skarżącego (jego zdrowia wobec obciążeń służbą), lecz także interesu publicznego, a więc sprawności funkcjonowania Sił Zbrojnych, gdzie wydolność fizyczna i niezawodność wykonywania zadań przez poszczególne osoby ma kluczowe znaczenie dla zdolności operacyjnych całych jednostek. Wobec tego wcześniejsze pełnienie obowiązków przez skarżącego nie ma znaczenia dla wydanego przez organ aktu, skoro był on obecnie badany w kontekście spełnienia warunków do służby żołnierza zawodowego. W konsekwencji wnioski dowodowe skarżącego zostały oddalone, bowiem zaświadczały o służbie pełnionej przez niego w okresie poprzedzającym ubieganie się o przyjęcie do służby zawodowej, w której musi wykazywać się pełną sprawnością i niebudzącym wątpliwości stanem zdrowia. Ponadto przedłożonych jako dowód orzeczeń nie uwzględniono także dlatego, że obejmowały one swym zakresem stan zdrowia skarżącego badany w innym celu, aniżeli odbywanie służby jako żołnierz zawodowy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiódł G.K. Zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a.") zarzucił:

1) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 106 § 3 i § 5 p.p.s.a., poprzez oddalenie wniosków dowodowych skarżącego zawartych w skardze (przeprowadzenie dowodu z książeczki wojskowej nr [...] i opinii służbowej z dnia 31 maja 2023 r.) oraz w piśmie procesowym z dnia 12 marca 2024 r. (przeprowadzenie dowodu z orzeczenia Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] z dnia 11 marca 2024 r. nr 00162/WCR/2024/026 i orzeczenia lekarskiego lekarza medycyny pracy z dnia 8 grudnia 2023 r. nr 2023/OPROF/W/JP/3077), co niewątpliwie miało wpływ na treść zapadłego w niniejszej sprawie wyroku;

2) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 45 ust. 1 oraz art. 178 ust. 1 i 3 Konstytucji RP w związku z art. 19 p.p.s.a. oraz art. 5a § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm., dalej w skrócie: "p.u.s.a."), co do posiadania przez byłego sędziego Tomasza Szmydta orzekającego w tej sprawie przymiotu bezstronności i niezawisłości, przy czym skarżący nie mógł podnieść stosownego zarzutu na wcześniejszym etapie postępowania, z uwagi na brak posiadania stosownej wiedzy w tym zakresie.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Ponadto oświadczył, że zrzeka się prawa do przeprowadzenia rozprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów.

W piśmie procesowym z dnia 3 października 2024 r. skarżący kasacyjnie wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z decyzji Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] z dnia 25 września 2024 r. nr Z-0260/2024/02188 o powołaniu skarżącego do terytorialnej służby wojskowej na stanowisko [...] w okresie od dnia 5 października 2024 r. do dnia 30 listopada 2027 r., z uwagi na posiadanie kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej "A", ustalonej ostatecznym orzeczeniem WCR w [...] z dnia 11 marca 2024 r. nr 00162/WCR/2024/026.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zamierzonego przez autora skargi kasacyjnej skutku nie mógł odnieść zarzut wskazujący na orzekanie w tej sprawie przez byłego już sędziego WSA w Warszawie Tomasza Szmydta. Podkreślić bowiem należy, że Tomasz Szmydt w dniu wydania zaskarżonego wyroku, tj. w dniu 20 marca 2024 r., był sędzią Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na podstawie aktu powołania (postanowienie Prezydenta RP z dnia 11 października 2012 r. nr 1130-13-2012). Dopiero w dniu 9 maja 2024 r. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjął złożone publicznie oświadczenie Tomasza Szmydta o zrzeczeniu się ze skutkiem natychmiastowym urzędu sędziego WSA w Warszawie. Zestawienie powyższych dat prowadzi do wniosku, że Tomasz Szmydt w dniu wydania zaskarżonego wyroku był sędzią uprawnionym do orzekania w WSA w Warszawie. Nie można także uznać, iż w stosunku do Tomasza Szmydta zachodziły przesłanki wyłączenia sędziego z mocy ustawy. Sędzia jest bowiem wyłączony z mocy ustawy jedynie w przypadkach wymienionych wyczerpująco w art. 18 p.p.s.a., a żaden z przypadków wymienionych w tym przepisie w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Wskazane przez skarżącego okoliczności mogłyby być ewentualnie rozważane w ramach wniosku o wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a., który jednak nie został w tej sprawie złożony. W judykaturze ugruntowany jest ponadto pogląd, że brak zaufania do bezstronności sędziego, czy też przeświadczenie o prowadzeniu przez sędziego postępowania w sposób wadliwy i nieobiektywny, nie stanowią przesłanki uzasadniającej wyłączenie sędziego od orzekania w danej sprawie. Należy także zwrócić uwagę, że prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), obejmuje nie tylko prawo dostępu do sądu, ale też prawo do odpowiedniego ukształtowania procedury zgodnego z wymogami sprawiedliwości i jawności. Zasada sprawiedliwości proceduralnej zostaje zrealizowana, jeżeli każda ze stron ma możność przedstawienia swojego stanowiska w kwestiach spornych, dotyczących zarówno okoliczności faktycznych, jak i ocen prawnych. Taka sytuacja miała bezsprzecznie miejsce w niniejszej sprawie, a zatem prawo skarżącego kasacyjnie do sądu zostało zapewnione. Z uwagi na powyższe rozważania, także zarzuty naruszenia art. 19 p.p.s.a. oraz art. 5a § 1 p.u.s.a. należało uznać za chybione.

Niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 106 § 3 i § 5 p.p.s.a. Zgodnie z w/w przepisami, sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, zaś do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA w Warszawie zasadnie oddalił w/w wnioski dowodowe skarżącego, bowiem nie miały one znaczenia w kontekście oceny legalności zaskarżonego orzeczenia z dnia 26 kwietnia 2023 r. nr 1384/O/2023, wydanego w przedmiocie określenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Sąd pierwszej instancji słusznie wskazał, że kwestia dotychczasowej sprawności fizycznej skarżącego w ramach pełnionych przez niego obowiązków, potwierdzonej bardzo dobrym wynikiem z przeszkolenia oraz orzeczeniem o zdolności do czynnej służby wojskowej (kat. A), jak i orzeczeniem lekarskim o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywanej pracy na wskazanym (dotychczasowym) stanowisku pracy, stanowi element oceny każdego żołnierza i ma niejako charakter uniwersalny, wynikający z samego faktu bycia żołnierzem. Skarżący tymczasem ubiega się o pełnienie zawodowej służby wojskowej i w tym wypadku podlega odrębnej procedurze powołania, obwarowanej spełnieniem warunków zdrowotnych na szczególnym poziomie, pozwalającym na pełnienia takiej służby w każdych okolicznościach, w tym na poligonach lub poza granicami kraju, gdzie często dostęp do specjalistycznej pomocy medycznej jest utrudniony.

Podkreślić należy, iż zgodnie z art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2305 ze zm., dalej w skrócie: "ustawa"), czynna służba wojskowa polega na pełnieniu: 1) zasadniczej służby wojskowej; 2) terytorialnej służby wojskowej; 3) służby w aktywnej rezerwie w dniach tej służby oraz odbywaniu ćwiczeń wojskowych w ramach pasywnej rezerwy; 4) zawodowej służby wojskowej; 5) służby w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.

Stosownie do treści art. 58 ust. 6 ustawy, ustala się następujące kategorie zdolności do czynnej służby wojskowej, z wyłączeniem zawodowej służby wojskowej: 1) kategoria A – zdolny do służby wojskowej, co oznacza zdolność do odbywania lub pełnienia określonego rodzaju służby wojskowej, o której mowa w art. 129, a także zdolność do odbywania służby zastępczej; 2) kategoria B – czasowo niezdolny do służby wojskowej, co oznacza przemijające upośledzenie ogólnego stanu zdrowia albo ostre lub przewlekłe stany chorobowe, które w okresie do 24 miesięcy od dnia badania rokują odzyskanie zdolności do służby wojskowej, o której mowa w pkt 1, w czasie pokoju; 3) kategoria D – niezdolny do służby wojskowej, o której mowa w pkt 1, w czasie pokoju, z wyjątkiem niektórych stanowisk służbowych przeznaczonych dla terytorialnej służby wojskowej; 4) kategoria E – trwale i całkowicie niezdolny do służby wojskowej, o której mowa w pkt 1, w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.

Z kolei w świetle art. 190 ust. 7 ustawy, żołnierz zawodowy jest obowiązany poddać się badaniom zleconym przez wojskową komisję lekarską, w tym również badaniom specjalistycznym, psychologicznym i dodatkowym. Zgodnie zaś z art. 190 ust. 10 ustawy, ustala się następujące kategorie zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej: 1) kategoria Z – zdolny do zawodowej służby wojskowej, co oznacza zdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej, a także zdolność do pełnienia dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w okresie kształcenia, o którym mowa w art. 95 ust. 4; 2) kategoria Z/O – zdolny do zawodowej służby wojskowej z ograniczeniami, co oznacza ograniczoną zdolność do dalszego pełnienia zawodowej służby wojskowej w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych i rodzajach wojsk oraz na określonych stanowiskach służbowych; 3) kategoria N – trwale lub czasowo niezdolny do zawodowej służby wojskowej oraz niezdolny do służby w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego.

Przedstawione wyżej przepisy wskazują zatem na różnice pomiędzy zawodową służbą wojskową (i ustaleniem w ramach jej wykonywania kategorii zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej) a terytorialną służbą wojskową, do pełnienia której skarżący kasacyjnie został ostatecznie powołany na podstawie decyzji Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] z dnia 25 września 2024 r. nr Z-0260/2024/02188, z uwagi na posiadanie kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej "A", ustalonej ostatecznym orzeczeniem WCR w [...] z dnia 11 marca 2024 r. nr 00162/WCR/2024/026. Wskazywane w w/w decyzji z dnia 25 września 2024 r. orzeczenie z dnia 11 marca 2024 r. zostało jednak wydane na podstawie art. 58 ust. 6 ustawy, który ustala kategorie zdolności do czynnej służby wojskowej, ale – co należy podkreślić – z wyłączeniem zawodowej służby wojskowej. Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest natomiast orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia 26 kwietnia 2023 r. nr 1384/O/2023, wydane na podstawie art. 190 ust. 10 ustawy, w przedmiocie określenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej.

Z uwagi na wykazane odrębności pomiędzy ustaleniem zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej a ustaleniem zdolności do pełnienia terytorialnej służby wojskowej, wnioski dowodowe skarżącego kasacyjnie nie miały w sprawie istotnego znaczenia, a zatem Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 106 § 3 i § 5 p.p.s.a.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.

Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był art. 182 § 2 i 3 in fine p.p.s.a.