Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Dudra (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska – Wasilewicz sędzia WSA Mirella Łent Protokolant: starszy sekretarz sądowy Marcin Frydrych po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 marca 2012 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zwolnienia i ulgi w podatku rolnym oddala skargę

Pismem z dnia 31 sierpnia 2011 r. skarżący wystąpił do Burmistrza K. K. o zastosowanie zwolnienia i ulgi w podatku rolnym w związku z zakupem w dniu 30 czerwca 2011 r. gruntów rolnych wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa na podstawie art. 12 ust. ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia

15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r., Nr 136, poz. 969 ze zm.). Wnioskodawca wskazał, że zakupiona nieruchomość była przez niego dzierżawiona od 1996 r. i miała charakter trwałego zagospodarowania.

Decyzją z dnia [...] r. Burmistrz K. K. odmówił stronie zwolnienia i ulgi w podatku rolnym z tytułu nabycia przez podatnika gruntów. Organ wskazał, że ww. grunt rolny był w dacie jego nabycia w posiadaniu (dzierżawie) podatnika i wchodził w skład prowadzonego przez niego gospodarstwa rolnego. W rozpatrywanym przypadku, w ocenie organu podatkowego, nabycie przedmiotowego gruntu nie spowodowało ani powiększenia ani utworzenia nowego gospodarstwa, a zatem grunt ten nie może korzystać ze zwolnienia określonego w art. 12 ust. 1 pkt 4 lit a ustawy o podatku rolnym. Nadto organ wskazał, iż dzierżawa gruntu miała charakter trwałego zagospodarowania w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, w związku z czym, na podstawie art. 12 ust 7 ww. ustawy zwolnień i ulg z tytułu nabycia gruntów z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa w drodze umowy sprzedaży nie stosuje się.

Nie zgadzając się z wydaną decyzją skarżący złożył odwołanie, w którym podniósł, że z treści art. 12 ustawy o podatku rolnym wynika, iż intencją ustawodawcy nie było odbieranie prawa do zwolnienia od podatku rolnego, a jedynie niedopuszczenie do podwójnego zwolnienia po objęciu w trwałe zagospodarowanie (art. 12 ust. 1 pkt 4 lit. c ) oraz po nabyciu w drodze umowy sprzedaży (art. 12 ust. 1 pkt 4 lit. a) i w tym kontekście, w ocenie podatnika, należy rozumieć zakaz ustanowiony w art. 12 ust. 7 powołanej ustawy.

Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ podał, że niekwestionowaną okolicznością jest nabycie przez skarżącego w drodze umowy sprzedaży (akt notarialny z dnia 30 czerwca 2011 r. Rep. [...]) własności zabudowanej nieruchomości, położonej w M. C. - działki oznaczonej nr [...] o pow. [...]. Okolicznością niesporną w niniejszym postępowaniu jest również to, iż przedmiotowa działka jest w posiadaniu podatnika od 1996 r. (najpierw jako współwłaściciela, a od dnia 01 grudnia 2003 r. jako właściciela) na podstawie umowy dzierżawy nieruchomości rolnej z dnia 02 września 1996 r. zawartej z Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa. Nabyta na własność ww. działka była w całości przedmiotem dzierżawy.

Organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał, iż podstawą wniosku o udzielenie ulgi w podatku rolnym był fakt nabycia na własność gruntów będących uprzednio przedmiotem umowy dzierżawy, a nie objęcie tych gruntów w trwałe zagospodarowanie. Z uwagi na powyższe, czas na jaki zawarto umowę dzierżawy

a następnie ją przedłużono, nie ma znaczenia w rozpatrywanej sprawie. Dla istoty sprawy okoliczność czy grunty były, czy też nie były w trwałym zagospodarowaniu skarżącego jest bez znaczenia. Istotne jest bowiem tylko to, że zawierając umowę dzierżawy stał się on posiadaczem gruntów rolnych, a więc gruntów, które stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy o podatku rolnym uważa się za gospodarstwo rolne ze względu na normę powierzchniową.

Odwołując się do treści art. 2 ust. 1 ustawy o podatku rolnym oraz art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), organ wskazał, że za gospodarstwo rolne w rozumieniu ustawy o podatku rolnym należy rozumieć obszar gruntów stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu określonej osoby, przy czym chodzi tu zarówno o posiadanie samoistne, jak i posiadanie zależne, gdyż ustawodawca terminu "posiadanie" nie uszczegółowił i nie wskazał, że chodziło mu tylko o posiadanie samoistne albo tylko o posiadanie zależne. W konsekwencji, za gospodarstwo rolne w rozumieniu ustawy o podatku rolnym należy rozumieć obszar gruntów, obejmujący także grunty znajdujące się w posiadaniu zależnym podatnika, a zatem także grunty dzierżawione.

Dalej organ wskazał, że jedną z przesłanek zwolnienia od podatku rolnego w przypadku nabycia gruntów w drodze umowy sprzedaży jest to, by grunty te zostały nabyte w celu powiększenia gospodarstwa (lub jego utworzenia). Musi zatem zaistnieć taka sytuacja, by wskutek nabycia na własność określonych gruntów weszły one w skład określonego gospodarstwa rolnego, powiększając je (lub tworząc nowe). Następuje wtedy jedynie zmiana struktury własnościowej gruntów wchodzących w jego skład. Skoro zatem grunty dzierżawione wchodzą w skład gospodarstwa rolnego, to ich nabycie na własność nie zmienia powierzchni tego gospodarstwa i nie powiększa go (ani nie tworzy nowego). Prowadzi to do wniosku, że jeżeli podatnik podatku rolnego nabył w drodze umowy sprzedaży prawo własności gruntów, które uprzednio dzierżawił i które wchodziły w skład jego gospodarstwa rolnego, gruntów tych nie obejmuje zwolnienie o jakim mowa w art. 12 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o podatku rolnym. Strona zatem kupując dzierżawione grunty nabyła ich własność (stała się posiadaczem samoistnym), ale nie powiększyła powierzchni prowadzonego w momencie kupna gospodarstwa rolnego. Skarżący w chwili nabywania gruntów o powierzchni ok. [...] ha posiadał gospodarstwo rolne tylko na podstawie innego tytułu prawnego zatem nie mogło być mowy o tworzeniu gospodarstwa rolnego ani też o jego powiększaniu. Areał gruntów składających się na to gospodarstwo pozostał taki sam jak przed nabyciem gruntów w dniu 30 czerwca 2011 r. Jeżeli więc strona nabyła w drodze umowy sprzedaży prawo własności gruntów, które uprzednio dzierżawiła i które wchodziły w skład jej gospodarstwa rolnego, gruntów tych nie obejmuje zwolnienie, o jakim mowa w art. 12 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o podatku rolnym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy strona powołując się na treść art. 12 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o podatku rolnym, podniosła, że celem tego przepisu jest wsparcie finansowe rolników powiększających gospodarstwo rolne, zmieniających strukturę agrarną polskiej wsi, a nie ochrona wpływów do budżetu gminy. Ustawa ta nakłada na rolników obowiązek płacenia podatku rolnego, a w szczególnych wypadkach z tego obowiązku może zwolnić. Ustawa ta powinna być przestrzegana nie tylko przez osoby fizyczne, ale również przez instytucje państwowe.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Aktami sprawy są akta sądowe, jak i przedstawione sądowi akta administracyjne. Zatem sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w zakresie stanu faktycznego, który legł u podstaw wydania zaskarżonej decyzji i znajduje się w nadesłanych aktach administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1533/07, LEX nr 488467).

Wskazać dalej należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał,

że zaskarżona decyzja będąca przedmiotem skargi nie narusza przepisów prawa.

Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy skarżący jest uprawniony do skorzystania ze zwolnienia podatkowego określonego w art. 12 ust. 1 pkt 4 lit. a wskazanej ustawy o podatku rolnym. Zdaniem skarżącego, zakupione przez niego grunty korzystają z przedmiotowego zwolnienia, albowiem stosownie do tego przepisu, zostały przeznaczone na utworzenie nowego gospodarstwa rolnego lub powiększenie już istniejącego. W ocenie organu natomiast, grunty te nie mogą korzystać z omawianego zwolnienia, ponieważ strona nabyła w drodze umowy sprzedaży prawo własności gruntów, które uprzednio dzierżawiła i które już wchodziły w skład jej gospodarstwa rolnego.

Dla rozpatrzenia niniejszej sprawy decydujące znaczenie ma treść art. 12 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o podatku rolnym. Zgodnie z tym przepisem, zwalnia się od podatku rolnego grunty przeznaczone na utworzenie nowego gospodarstwa rolnego lub powiększenie już istniejącego do powierzchni nieprzekraczającej 100 ha, będące przedmiotem prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego, nabyte w drodze umowy sprzedaży. Istotą zwolnienia określonego w tym przepisie jest zatem nabycie w drodze umowy sprzedaży gruntów rolnych przeznaczonych na utworzenie nowego lub powiększenie istniejącego gospodarstwa rolnego.

Pojęcie gospodarstwa rolnego zostało wyjaśnione w art. 2 ust. 1 omawianej ustawy. Zgodnie z tym przepisem, za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów,

o których mowa w art. 1, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej. Tak więc, gospodarstwo rolne tworzą zarówno grunty, które stanowią własność, jak i te, które znajdują się w posiadaniu osoby prawnej lub fizycznej, bez rozróżniania jakiego rodzaju ma być to posiadanie (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 04 stycznia 2006 r., sygn. akt. I SA/Sz 526/05, LEX 858288). Pojęcie posiadania wyjaśnia z kolei art. 336 Kodeksu cywilnego stanowiąc, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący aktem notarialnym z dnia 30 czerwca 2011 r., Repertorium [...] nabył od Agencji Nieruchomości Rolnych własność niezabudowanej nieruchomości rolnej położonej w M. C., gm. K. K. o pow. [...] ha, działka nr [...]. Przedmiotowa nieruchomość była w posiadaniu skarżącego od dnia 02 września 1996r. na podstawie umowy dzierżawy zawartej z Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa. Przedmiotem dzierżawy, stosownie do § 2 umowy dzierżawy była nieruchomość rolna o ogólnej powierzchni [...] ha położona w miejscowości M. C. gm. K. K., działka nr [...]. W § 3 tej umowy określono, że umowę dzierżawy zawiera się na okres 10 lat i wygasa ona z dniem 31 sierpnia 2006 r. Aneksem nr 2 z dnia 01 grudnia 2003 r., w związku z wydzieleniem i sprzedażą ogródków przydomowych dla mieszkańców b. ZRB w M. C., zmieniono treść zapisu § 2 umowy dzierżawy stanowiąc, że przedmiotem dzierżawy jest nieruchomość rolna oznaczona jako działka nr [...] położona w obrębie M. C. o pow. [...] ha. Aneksem nr 3 z dnia 22 sierpnia 2006 r. wydłużono okres trwania umowy do 14 lat, 11 miesięcy i 29 dni, tj. do dnia 31 sierpnia 2011 r. włącznie.

Mając na uwadze powyższe okoliczności należy stwierdzić, że strona przed nabyciem w dniu 30 czerwca 2011 r. przedmiotowej nieruchomości rolnej położonej

w M. C. posiadała ją jako posiadacz zależny (dzierżawca). Skarżący posiadał wskazane grunty na podstawie umowy dzierżawy trwającej nieprzerwanie od dnia 02 września 1996 r. do dnia zawarcia umowy sprzedaży. Tym samym, w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka określona w art. 12 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o podatku rolnym, przeznaczenia nabytych gruntów na utworzenie nowego gospodarstwa rolnego lub powiększenie już istniejącego do powierzchni nieprzekraczającej 100 ha. Skoro bowiem skarżący posiadał przedmiotową nieruchomość rolną jako posiadacz zależny na podstawie umowy dzierżawy, to jej nabycie nie spowodowało ani utworzenia nowego ani powiększenia istniejącego gospodarstwa rolnego. Przedmiotowe grunty rolne zostały nabyte w całości, czyli o powierzchni dokładnie takiej, jakiej były dzierżawione.

Ponadto należy zauważyć, że zgodnie z art. 12 ust. 7 omawianej ustawy

o podatku rolnym, zwolnienia i ulgi z tytułu nabycia gruntów z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa w drodze umowy sprzedaży nie stosuje się, jeżeli przedmiotem nabycia są grunty objęte uprzednio przez nabywcę w trwałe zagospodarowanie. Przy czym, stosownie do art.. 12 ust. 8 tej ustawy, za trwałe zagospodarowanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 4 oraz ust. 3, 4 i 7, uważa się objęcie gruntów w dzierżawę lub użytkowanie na okres nie krótszy niż 10 lat. Treść powyższych przepisów potwierdza jednoznacznie, że dzierżawiony łącznie przez ponad 14 lat od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa przez skarżącego grunt rolny nie korzysta ze zwolnienia przedmiotowego określonego w art. 12 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o podatku rolnym.

Stanowisko tut. Sądu znajduje potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych. W wyroku z dnia 24 lutego 2010 r., sygn. akt II FSK 1624/08 NSA stwierdził, że podatnik kupując dzierżawione wcześniej grunty wprawdzie nabywa ich własność (przez co staje się posiadaczem samoistnym), jednak nie powiększa przez to powierzchni prowadzonego w momencie kupna gospodarstwa rolnego, zatem zwolnienie określone w art. 12 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o podatku rolnym nie może mieć zastosowania (LEX nr 591799). Również w wyroku z dnia 05 marca 2009 r., sygn. akt

I SA/Ol 481/08 WSA w Olsztynie stwierdził, że jeżeli podatnik podatku rolnego nabył w drodze umowy sprzedaży prawo własności gruntów, które uprzednio dzierżawił i które wchodziły w skład jego gospodarstwa rolnego, gruntów tych nie obejmuje zwolnienie, o jakim mowa w art. 12 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o podatku rolnym (LEX nr 509010). Ponadto, w wyroku z dnia 19 maja 2008 r., sygn. akt I SA/Gl 1038/07 WSA w Gliwicach stwierdził, że jeżeli grunty rolne w momencie ich nabycia znajdowały się w posiadaniu (dzierżawie), to nie może być podstaw do stosowania zwolnienia z podatku przewidzianego w art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku rolnym. Zmiana tytułu prawnego - z dzierżawy na prawo własności - nie może spowodować, że grunty te wejdą w skład gospodarstwa rolnego, skoro już wcześniej w taki sposób były traktowane (LEX nr 469648).

Reasumując, w przedmiotowej sprawie podstawową przeszkodą uniemożliwiającą skorzystanie ze zwolnienia określonego w art. 12 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym jest posiadanie przez skarżącego gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, które następnie zostały nabyte na własność. Innymi słowy, jeżeli grunty rolne w momencie ich nabycia były w posiadaniu (dzierżawie, trwałym zagospodarowaniu) nabywcy, to nie ma podstaw do stosowania zwolnienia z podatku rolnego. Wchodziły one bowiem w skład gospodarstwa rolnego i ich nabycie nie spowodowało ani powiększenia tego gospodarstwa, ani jego utworzenia. Zmiana tytułu prawnego - z dzierżawy na prawo własności - nie może spowodować, iż grunty te "wejdą" w skład gospodarstwa rolnego, skoro już wcześniej w taki sposób były traktowane (por. Mariusz Popławski, Glosa do uchwały NSA z dnia 30 sierpnia 1999 r., sygn. akt FPK 2/99, PP 2001/4/40-44).

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.

M. Łent D. Dudra H. Adamczewska-Wasilewicz