Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Marek Szumilas Protokolant st. sekr. sąd. Monika Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2011 r. sprawy ze skargi J.M., R.P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki części ogrodzenia oddala skargę.

Decyzją z dnia [...] października 2010 r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 49 b ust. 1, art. 83 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156 poz. 1118 ze zm.) oraz art. 104 kpa nakazał R.P. i J.M. rozbiórkę części ogrodzenia z elementów betonowych w ilości 6 przęseł od strony drogi, położonego pomiędzy działkami o nr ewidencyjnych [...]. Pozostałą część ogrodzenia pozostawia się ponieważ spełnia ono wymogi ustawy Prawo budowlane.

W uzasadnieniu organ podał, że w dniu [...] grudnia 2009 r przeprowadził kontrolę ogrodzenia z elementów betonowych na fundamencie pomiędzy działkami położonymi w [...] - nr [...] stanowiącej współwłasność w częściach po ½ R.P. i J.M. i działki nr [...] stanowiącej własność J.S..

Organ stwierdził, że przedmiotowe ogrodzenie jest odsunięte od granicy działek

o 28 cm, składa się z 16 wyokrąglonych przęseł betonowych o wymiarach 2,00m

do 2.20 m. Z tym że od strony drogi część ogrodzenia – 6 przęseł - inwestorzy sztucznie podwyższyli nawożąc ziemię co potwierdził R.P. i ich wysokość jest wyższa niż 2.20 m, a łącznie z fundamentem wynosi 2.69 m i nie posiadają zgłoszenia do Starosty. Dla doprowadzenia sytuacji do stanu zgodnego z przepisami Prawa budowlanego w dniu 11 czerwca 2010r. organ wydał postanowienie w trybie art. 49 b ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. prawo budowlanego nakładające na inwestorów obowiązek przedłożenia dokumentów wymienionych w art. 30 ust. 2 tej ustawy tj. projektu zagospodarowania działki, zaświadczenia organu właściwego w sprawach warunków zabudowy i zagospodarowania terenu.

Ponieważ inwestorzy nie wywiązali się z obowiązku nałożonego postanowieniem oraz w wyniku braku dokonania zgłoszenia do Starosty na przedmiotową część ogrodzenia w ilości 6 przęseł wydanie decyzji rozbiórkowej stało się koniecznością.

Odwołanie od decyzji złożyli R.P. i J.M.. W uzasadnieniu podali iż przedmiotowy obiekt nie jest ogrodzeniem w rozumieniu art. 30 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego gdyż nie jest usytuowany na granicy działek o numerach ewidencyjnych [...] lecz na ich działce w odległości około 30 cm od granicy. Nadto dokonane w czasie kontroli pomiary nie są pomiarami geodezyjnymi i należy je traktować jako szacunkowe.

W dniu [...] grudnia 2010 r. po sprostowaniu błędu pisarskiego postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r. Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.

W pierwszej kolejności organ II instancji podzielił stanowisko, iż wykonanie przedmiotowej części ogrodzenia pomiędzy działkami nr [...] wymagało zgłoszenia właściwemu organowi a jego brak skutkował stwierdzeniem przypadku samowoli budowlanej o jakim mowa w art. 49b ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 23 tej ustawy stanowiącym, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa ogrodzeń, natomiast zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 3 zgłoszenia właściwemu organowi wymaga budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych oraz ogrodzeń o wysokości powyżej 2.20 m. Zatem trafnie organ I instancji uznał, że budowa przedmiotowej części ogrodzenia której wysokość przekraczała 2.20m podlegała obowiązkowi zgłoszenia do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej. Skoro zatem organ nadzoru budowlanego ustalił, iż inwestor budując tą część ogrodzenia nie dokonał zgłoszenia, zobligowany był do wszczęcia stosownego postępowania w trybie art.49b ustawy.

Jednocześnie organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 3 pkt 9 prawa budowlanego, gdy mowa o urządzeniach budowlanych – należy przez to rozumieć urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym zapewniające, możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki – to jednak analiza treści tego przepisu wskazuje, że dotyczy on takich obiektów ściśle związanych z obiektem budowlanym, które bez tego obiektu nie spełniają przypisanej funkcji technicznej.

Natomiast zasadniczą funkcją ogrodzenia jest oddzielenie danej działki od innych sąsiednich terenów, tak jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie. Taka funkcja ogrodzenia nie wiąże się z istnieniem obiektu budowlanego, bowiem ogrodzenia spełniające taką rolę mogą być realizowane zarówno dla działek zabudowanych jak i bez zabudowy. Ogrodzenia działek spełniają swą funkcję polegającą na wydzieleniu fizycznym danego terenu od innego, niezależnie od stanu zabudowy działki. Uznał zatem organ, iż w powołanym przepisie chodzi o urządzenia nie łączące się z funkcją budynku, na którym je zainstalowano, a zatem budowa ogrodzenia jest samodzielnym zamierzeniem inwestycyjnym. W rozpoznawanej sprawie sporne ogrodzenie nie mogło być zaliczone do urządzeń budowlanych co w konsekwencji prowadzi do uznania, iż organy nadzoru budowlanego mogły zastosować postanowienia art. 49b ustawy. Nadto organ nie podzielił stanowiska odwołujących się co do szacunkowego charakteru pomiarów gabarytów ogrodzenia dokonanych

w trakcie oględzin. Pomiary te były nieskomplikowane i do ich dokonania wystarczyło proste narzędzie miernicze.

Bez znaczenia dla sprawy jest także umiejscowienie linii ogrodzenia w nieznacznym oddaleniu od granicy pomiędzy działkami [...]. Zadaniem bowiem wybudowanego ogrodzenia było oddzielenie terenów działek od siebie.

W przedmiotowej sprawie organ wydał postanowienie w dniu [...] czerwca 2010 r. zobowiązujące inwestorów do przedłożenia w ustawowym terminie wymaganych przepisami dokumentów koniecznych do legalizacji wybudowanej bez wymaganego zgłoszenia części ogrodzenia.

Niedotrzymanie terminu przedłożenia dokumentów stanowiło przesłankę do wydania decyzji o nakazie rozbiórki przedmiotowej części ogrodzenia. W wyniku uchybienia terminowi do wykonania obowiązków określonych w postanowieniu J.M. i R.P. utracili przyznane prawo do legalizacji samowoli budowlanej i w efekcie sprawa została załatwiona w trybie zwykłym to jest przez wydanie decyzji o nakazie rozbiórki. Przepis art. 49 ust. 3 prawa budowlanego jest jednoznaczny i dotyczy sytuacji, w której inwestor nie spełni w wyznaczonym terminie obowiązków przedstawienia dokumentów wymienionych w ust. 3 jako niezbędnych do legalizacji obiektu budowlanego lub jego części wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. O konieczności rozbiórki decyduje konkretny przepis prawa a nie uznanie organu nadzoru budowlanego.

Skargę na powyższą decyzję wnieśli J.M. oraz R.P. i zarzucili, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie posiada daty wydania, co uniemożliwia podejmowanie kroków we właściwych terminach określonych przepisami prawa. Jednocześnie strony stwierdziły, że w decyzji [...] przywołuje się uzasadnienie decyzji [...] z dnia [...] października 2010r. z powołaniem się na kontrolę z dnia [...] grudnia 2010r., a więc po dniu jej wydania. W ocenie skarżących różnica w wysokości po obu stronach ogrodzenia wynika nie z faktu "sztucznego", jak napisano w decyzji, podwyższania poziomu terenu, lecz wręcz przeciwnie na skutek obniżania poziomu terenu w wyniku sprzedawania przez J.S. ziemi ze swojej działki z miejsca sąsiadującego z ogrodzeniem. Ponadto zdaniem J.M. oraz R.P., przy założeniu, że wystąpiło naruszenie przepisów, którego to stanowiska strony nie podzielają, organ wydający postanowienie, powinien nakazać co najwyżej dostosowanie ogrodzenia do obowiązujących gabarytów, a nie jego rozbiórkę w całości, ponieważ do wysokości 220 cm nie ma mowy o naruszeniu prawa. Skarżący podtrzymali swoje stanowisko, że przedmiotowy obiekt nie jest ogrodzeniem w myśl rozumienia przepisów art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo Budowlane (Dz. U. Nr 156/2006, poz. 1118 z późniejszymi zmianami), gdyż nie jest usytuowany na granicy działek nr ewid. [...], lecz na działce w oddaleniu o ok. 30cm od granicy oraz wnieśli o uchylenie decyzji obu instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W ocenie organu odwoławczego postępowanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego

oraz zgromadzone w sprawie dowody pozwoliły jednoznacznie ustalić, że J.M. oraz R.P. wybudowali bez wymaganego zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej część ogrodzenia z elementów betonowych w ilości sześciu przęseł od strony drogi, położonego pomiędzy działkami o nr ewid. [...], którego wysokość przekracza 2,20 m. Ponadto w ocenie organu odwoławczego zarzuty skargi dotyczące nieprawidłowej kwalifikacji prawnej przedmiotowego odcinka ogrodzenia są niezasadne. Z kolei odnosząc się zarzutu braku daty wydania decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r. ([...]) dokonał z urzędu sprostowania decyzji w tym zakresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Wydając nakaz rozbiórki części ogrodzenia organ nadzoru nie naruszył przepisów prawa materialnego tj. ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. z 2006 r. Nr 156 poz. 1118) i to niezależnie od przyjętej przez organy kwalifikacji ogrodzenia do urządzeń budowlanych czy obiektów budowlanych.

Postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją prowadzone było przez organy administracji obydwu instancji na podstawie art. 49b ustawy Prawo budowlane w wyniku przyjęcia przez organy, że skarżący dopuścili się samowoli budowlanej.

Budowa obiektu budowlanego wymaga, co do zasady, uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 28 ust. 1 prawa budowlanego). Jednakże w art. 29 ust. 1 tej ustawy ustawodawca wymienił szereg obiektów budowlanych, których budowa nie wymaga pozwolenia na budowę. Do takich obiektów ustawodawca zaliczył ogrodzenia (art. 29 ust. 1 pkt 23 cyt. ustawy) bez określenia, iż dotyczy to jedynie ogrodzeń stanowiących urządzenia budowlane. Oznacza to, iż wyłączenie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę dotyczy wszelkiego rodzaju ogrodzeń. Jednakże w niektórych przypadkach ustawodawca co prawda zwolnił inwestora

z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, ale nałożył obowiązek dokonania zgłoszenia. I tak zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane budowa ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m wymaga uprzedniego zgłoszenia właściwemu organowi architektoniczno-budowlanemu.

W tym miejscu wskazać należy, iż jak wynika z art. 3 pkt 9 ustawy Prawo budowlane ogrodzenie jest urządzeniem budowlanym przez co należy rozumieć urządzenie techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z przeznaczeniem. Nie należy jednak zapominać, że ogrodzenie jest też budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 prawa budowlanego wchodzącą w zakres szerokiego pojęcia obiektu budowlanego (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2002 r., sygn. akt SA/Bk 1416/01, LexPolonica nr 2282081).

Z akt administracyjnych rozpatrywanej sprawy, a w szczególności z protokołu przeprowadzonych w dniu [...] grudnia 2009r. oględzin wynika, że przedmiotowe ogrodzenie składa się z 16 pełnych płyt betonowych na fundamencie i jest położone między działkami nr [...] około 30 cm od granicy. Ponadto jest bezspornym, że wzniesienie przedmiotowego ogrodzenia, którego wysokość miejscami przewyższa 2,20 m, nie było poprzedzone stosownym zgłoszeniem, przez co inwestorzy – J.M. i R.P. dopuścili się samowoli budowlanej.

Jako, że ogrodzenie mieści się w definicji obiektu budowlanego, jego budowa objęta jest zakresem normy określonej w art. 49b Prawa budowlanego i w myśl tego przepisu powinno zostać przeprowadzone postępowanie legalizacyjne.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organ administracji w sposób właściwy przeprowadził postępowanie legalizacyjne obiektu budowlanego oraz prawidłowo zastosował przepis art. 49b Prawa budowlanego odnoszący się do obiektów budowlanych lub ich części, będących w budowie lub wybudowanych bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ.

Organ nadzoru budowlanego, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010r. ([...]), nałożył na inwestorów obowiązek przedłożenia w zakreślonym terminie dokumentów umożliwiających legalizację samowolnie przeprowadzonej budowy. Niespełnienie przez skarżących wymagań określonych postanowieniem wydanym przez organ w trybie art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego pociągało za sobą konieczność wydania nakazu rozbiórki wykonanej części obiektu budowlanego, tj. 6 przęseł ogrodzenia, które przekraczają wysokość 2,20 m.

Odnosząc się do zarzutu podniesionego przez strony w skardze, że organ powinien nakazać co najwyżej dostosowanie ogrodzenia do obowiązujących gabarytów, a nie jego rozbiórkę w całości, ponieważ do wysokości 220 cm nie ma mowy o naruszeniu prawa, Sąd stwierdza brak podstaw do nakazania zmniejszenia wysokości ogrodzenia do żądanej przez skarżących wysokości 2,20 m. Z samego faktu, iż wykonanie ogrodzenia o wysokości powyżej 2,20 m wymaga zgłoszenia nie można bowiem wywodzić, iż wykonywanie ogrodzeń powyżej tej wysokości jest niedozwolone (wymaga jedynie zgłoszenia). Skoro zatem inwestorzy w stosownym czasie nie wykonali nałożonego na nich postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010r. obowiązku dostarczenia dokumentacji, która pozwoliłaby na zalegalizowanie samowoli budowlanej, organ był zobligowany do nakazania rozbiórki ogrodzenia

w spornej części.

Ponadto jeżeli chodzi o stanowisko skarżących, że przedmiotowy obiekt nie jest ogrodzeniem w myśl rozumienia przepisów art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo Budowlane, gdyż nie jest usytuowany na granicy działek nr ewid. [...], lecz na działce w oddaleniu o ok. 30cm od granicy, stwierdzić należy, iż jest ono błędne.

Z punktu widzenia prawa budowlanego, jedyną regulacją dotyczącą ogrodzeń jest regulacja zawarta w § 41-43 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2002 r. Nr 75 poz. 690 ze zm.). Przepisy te regulują jednak wyłącznie kwestie bezpieczeństwa ogrodzeń dla ludzi i zwierząt, sposobu otwierania bram i furtek w ogrodzeniu oraz szerokości bram i furtek. To w jakim miejscu na danej działce jest umieszczone ogrodzenie, a zwłaszcza w przypadku wybudowania takiego obiektu, np. na działce sąsiada należy do właściwości sądu powszechnego.

Ponadto stwierdzić należy, że ogrodzenie to jest to, co ogradza jakiś teren, np. płot, parkan, mur (Uniwersalny słownik języka polskiego, S. Dubisz (red.)Warszawa 2003, PWN, str. 180) i to niezależnie czy zostało pobudowane 30 centymetrów czy 2 metry od granicy działki.

Podsumowując, skarżący przed przystąpieniem do realizacji ogrodzenia przewyższającego 2,20 m nie dokonali zgłoszenia zamiaru budowy właściwemu organowi architektoniczno-budowlanemu, przez co dopuścili się samowoli budowlanej. Orzekając więc o obowiązku rozbiórki spornej części tego ogrodzenia organ kierował się zamiarem doprowadzenia tego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem, dając wcześniej inwestorom możliwość legalizacji samowoli.

Na marginesie wskazać trzeba, iż niewłaściwe ujęcie w decyzji administracyjnej daty jej wydania winno być (co organ uczynił w przedmiotowej sprawie) usunięte w trybie art. 113 k.p.a. i nie może skutkować uchyleniem takiego rozstrzygnięcia.

W tym stanie rzeczy skoro podniesione zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest zarzutów, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zmianami).