Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 25 czerwca 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. K. na pkt 2 postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Po 129/24 o odmowie przyznania T. K. prawa pomocy w sprawie ze skargi T. K. na czynność Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Poznaniu w przedmiocie zgłoszenia zgonu postanawia: oddalić zażalenie.

W pkt 2 sentencji postanowienia z dnia 26 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Po 129/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w sprawie z jego skargi na czynność Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Poznaniu w przedmiocie zgłoszenia zgonu.

Sąd I instancji wskazał, że zaskarżona czynność organu nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego – nie mieści się w katalogu spraw, które podlegają kontroli stosownie do art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.). W związku z tym Sąd stwierdził, że Skarżącemu nie przysługiwało prawo pomocy. Zgodnie z art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W doktrynie i orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że o oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, iż skarga nie może zostać uwzględniona. Chodzi więc o taką sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, uw. 1 do art. 247). Potrzeba zastosowania art. 247 p.p.s.a. będzie zachodziła przede wszystkim w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. (zob. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 247., i tam przywołane wypowiedzi doktryny i judykatury; oraz por. postanowienie NSA z 28 marca 2012 r., II GZ 101/12).

Zażalenie na pkt 2 ww. postanowienia wniósł skarżący w piśmie nazwanym "skarga kasacyjna" i jednocześnie zawierając w nim kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy celem ustanowienia pełnomocnika z urzędu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Sądu I instancji o odrzuceniu skargi "zwykłej" jako niedopuszczalnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Rozpatrując wniesione zażalenie na pkt 2 postanowienia z dnia 26 kwietnia 2024 r., wskazać należy że Sąd I instancji prawidłowo orzekł o odmowie przyznania prawa pomocy na zasadzie art. 247 p.p.s.a.

Zakres kognicji sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 p.p.s.a. Przepis ten aktualnie stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;

9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Ponadto zgodnie z art. 3 § 2a p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego; zaś stosownie do art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.

Z treści tych przepisów nie wynika aby w istocie poinformowanie skarżącego przez organ o zamiarze wydania decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie o numerze nr S.C.-III.5353.1.1294.2023, stanowiło przejaw działalności organu, która podlegałby kognicji sądu administracyjnego; tym bardziej w sytuacji gdy w dacie wniesienia skargi (data wpływu do organu 12 lutego 2024 r.) decyzja ta nie była jeszcze wydana. Z akt sprawy administracyjnej wynika, że wydanie decyzji nastąpiło dopiero w dniu 28 lutego 2024 r., a T. K. wniósł od niej odwołanie pismem z 18 marca 2024 r.

Stosownie natomiast do treści art. 247 p.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Zasadnie wywiódł WSA, że chodzi o sytuację, w której obowiązujące prawo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania strony skarżącej. Oznacza, to że zastosowanie powołanego przepisu jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. (por. przywołany przez Sąd I instancji komentarz; oraz postanowienia NSA: z 30 września 2014 r., II OZ 998/14; z 17 lipca 2014 r., II OZ 700/14).

W związku z powyższym ustalenie, że skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. w sytuacji rozpatrywania wniosku o prawo pomocy determinuje odmowę uwzględnienia takiego wniosku w oparciu o art. 247 p.p.s.a. Inaczej brak dopuszczalności skargi (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.) czyni koniecznym stwierdzenie oczywistej bezzasadności skargi co w konsekwencji uzasadnia także odmowę przyznania prawa pomocy, jeśli w rozpatrywanej sprawie wniosek o prawo pomocy został złożony.

Sąd I instancji odmawiając prawa pomocy na zasadzie art. 247 p.p.s.a. postąpił zgodnie z prawem bowiem ocenił uprzednio, że skarga w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna, co skargę czyniło oczywiście bezzasadną.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.