Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Paweł Borszowski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia F. z siedzibą w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 14 października 2022 r., sygn. akt I SA/Bk 225/22 w przedmiocie dopuszczenia do udziału w sprawie w sprawie ze skargi M.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 4 kwietnia 2022 r., nr 405.209/D-6/25/22 w przedmiocie podatku od nieruchomości za miesiące od stycznia do marca 2018 r. postanawia oddalić zażalenia.

Postanowieniem z 14 października 2022 r., sygn. akt I SA/Bk 225/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił F. z siedzibą w B., zwana dalej "Fundacją", dopuszczenia do udziału w charakterze uczestnika postępowania w postępowaniu w sprawie ze skargi M.G., zwana dalej "Skarżącą", na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 4 kwietnia 2022 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za miesiące od stycznia do marca 2018 r.

Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że S.B., działając jako pełnomocnik Skarżącej złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na powyższą decyzję.

Pismem z 11 września 2022 r., S.B., jako Prezes Zarządu F. z siedzibą w B. wniósł o dopuszczenie do udziału w rozpatrywaniu ww. sprawy Fundacji. Jako podstawę wskazał art. 133 § 1 i 133a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.), zwana dalej "O.p.", załączył pierwszą stronę statutu Fundacji i umowę użyczenia z 30 marca 2018 r. zawartą pomiędzy S.B. jako użyczającym a F. reprezentowana przez S.B. jako biorącą w użyczenie.

Zdaniem WSA, Fundacja nie posiada własnego interesu prawnego w kontrolowanym postępowaniu dotyczącym podatku od nieruchomości, gdzie stroną jest Skarżąca, jak też sprawa ta nie mieści się w zakresie jej statutowej działalności. Nie istnieją podstawy do tego, żeby Fundacja mogła być stroną toczącego się postępowania sądowego, ani też aby mogła do niego przystąpić w charakterze uczestnika.

W zażaleniu wywiedzionym od tego postanowienia Fundacja wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia wskazując na naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 33 § 2 w zw. z art. 25 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwana dalej "p.p.s.a.", poprzez niedopuszczenie Fundacji do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania, pomimo, że wykazała, iż sprawa dotyczy jej działalności statutowej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie zaznaczyć należy, że tożsamy problem Fundacji rozstrzygnięty został przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 18 stycznia 2023 r., sygn. akt III FZ 702/22. Rozpoznając niniejszą sprawę, Naczelny Sąd Administracyjny w pełni przychyla się do ww. rozstrzygnięcia i przyjmuje za swoje, w związku z czym posłuży się rozważaniami w nim zawartymi w niezbędnym zakresie.

W punkcie wyjścia odnotować należy, że zgodnie z art. 33 § 2 p.p.s.a., udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Z kolei art. 25 § 4 p.p.s.a. przyznaje zdolność sądową organizacjom społecznym, choćby nie posiadały one osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. Wydanie postanowienia o dopuszczeniu bądź odmowie dopuszczenia danej organizacji społecznej do udziału w postępowaniu uzależnione jest zatem od tego, czy sprawa, w której organizacja społeczna chce uczestniczyć, dotyczy jej statutowej działalności. Rozpoznanie wniosku o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. wymaga ponadto wyjaśnienia, czy organizacja ta w postępowaniu realizuje tylko indywidualne interesy osób należących do niej, czy też te działania mają lub mogą mieć znaczenie dla interesu ogólnospołecznego.

Sąd, rozpoznając wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, powinien zbadać, czy sprawa, do której zgłosiła udział organizacja społeczna, dotyczy zakresu jej statutowej działalności oraz czy realizuje w ten sposób interes społeczny. Te przesłanki winny stanowić podstawę rozstrzygnięcia sądu w przedmiocie dopuszczenia do udziału w sprawie. Statutowa działalność musi mieć swój zdefiniowany przedmiot, nie polegający jedynie na reprezentowaniu interesów prawnych innych osób. Zatem ta statutowa działalność musi mieć konkretnie określony zakres, który będzie obejmował przedmiot danej sprawy sądowoadministracyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że wniosek Fundacji o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczy podatku od nieruchomości w indywidualnej sprawie podatkowej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Fundacja nie wykazała jednak, związku między zakresem jej statutowej działalności określonej w statucie a przedmiotem niniejszej sprawy. Statut, na który powołuje się Fundacja, nie przewidywał bowiem celów i działań w zakresie podatku od nieruchomości.

Wskazany przez Sąd pierwszej instancji zakres działalności statutowej w żaden sposób nie odnosi się do problematyki niniejszej sprawy. W statucie Fundacji brak jest zapisów wiążących cel działalności tego podmiotu z kwestiami prawnopodatkowymi. Jak już wcześniej wskazano, zakresu statutowej działalności (celów) fundacji, nie można domniemywać. Ze statutu zaś nie wynika wprost, by przedmiot rozstrzyganej sprawy podatkowej (jego czynności czy wynik) mogły dotyczyć zakresu statutowej działalności Fundacji. W art. 25 § 4 p.p.s.a., do którego odsyła art. 33 § 2 p.p.s.a., mowa jest o statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów innych osób. Zatem ta statutowa działalność musi mieć konkretnie określony zakres, który będzie obejmował przedmiot danej sprawy sądowoadministracyjnej (por. postanowienia NSA: z 5 listopada 2012 r. II FZ 827/12; z 29 kwietnia 2013 r., II FZ 174/13). Biorąc pod uwagę powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że zapisy statutu nie wskazują, by cele statutowe Fundacji przemawiały za dopuszczeniem jej do udziału w postępowaniu sądowym w niniejszej sprawie.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącym kwestii udziału w charakterze uczestnika organizacji społecznych ugruntowany jest pogląd, że zakres działalności statutowej musi uwzględniać charakter rozstrzyganej sprawy sądowoadministracyjnej (np. postanowienia NSA z dnia 28 września 2009 r., II GZ 55/09 oraz z dnia 15 marca 2011 r. II OZ 157/11). W art. 25 § 4 p.p.s.a., do którego odsyła wspomniany art. 33 § 2 tej ustawy mowa jest o statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów innych osób. Statutowa działalność nie może sprowadzać się do reprezentowania interesów prawnych innych osób, tylko musi mieć konkretnie określony zakres, który będzie obejmował przedmiot danej sprawy sądowadministracyjnej. Prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniały przesłanki dopuszczenia Fundacji do udziału w postępowaniu.

Z przytoczonych powyżej powodów, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, mając na uwadze art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.