III SA/Po 417/26 - Wyrok

Data orzeczenia	2026-05-14	
Data wpływu	2026-03-30	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu	
Sędziowie	Izabela Bąk-Marciniak /przewodniczący/
Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Monika Świerczak /sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6320 Zasiłki celowe i okresowe	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	Uchylono decyzję I i II instancji	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2026 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 lutego 2026 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 23 stycznia 2026 r. nr [...]	
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej również organ II instancji, SKO) decyzją z 25 lutego 2026r. nr [...], działając na podstawie art. 17 pkt 1, art. 127 § 1 i 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2025 r. poz. 1691 - dalej k.p.a.) w zw. z art. 14 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (j.t. Dz.U. z 2025 r. poz. 1214 – dalej u.p.s.), po rozpoznaniu odwołania P. P. (dalej również jako skarżący) od wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] przez Kierownika Sekcji Realizacji Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]dalej również organ I instancji) decyzji z 23 stycznia 2026 r. [...], w przedmiocie przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na dofinansowanie do naprawy okna tarasowego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazano, że organ I instancji przyznał P. P. pomoc w formie zasiłku celowego w kwocie [...]zł. z przeznaczeniem na dofinansowanie do naprawy okna tarasowego. W uzasadnieniu takiego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje rodzinie, której dochód nie przekracza kwoty kryterium dochodowego na osobę w rodzinie przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2 – 15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Na podstawie § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z 12 lipca 2024r w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2024r. poz. 1044 – dalej rozporządzenie) ustala się od miesiąca stycznia 2025 r. kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie w wysokości [...] zł. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i ust. 2 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Pomoc przyznano z uwagi na chorobę w rodzinie. Organ I instancji podniósł, że strona winna mieć świadomość tego, że nawet w przypadku ubiegania się o zaspokojenie potrzeby zgodnej z celami pomocy społecznej i spełniania wszystkich wymogów przewidzianych w przepisach, potrzeba ta nie musi być przez organ pomocy zaspokojona w części i całości, ponieważ świadczenie w formie zasiłku celowego nie posiada charakteru publicznego prawa podmiotowego, czyli bezwzględnie należnego, a pomoc społeczna nie jest zobowiązana do zaspokojenia wszystkich nawet niezbędnych potrzeb. Decyzje dotyczące zasiłków celowych są decyzjami wydanymi w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne nie oznacza dowolności organu w rozstrzygnięciu sprawy, zaś jeśli idzie o pomoc społeczną w formie zasiłku celowego o wyważenie potrzeb wnoszącego o pomoc i swoich możliwości, na które składają się określony budżet i liczba mieszkańców, którym pomocy należy udzielić. Organ rozpatrując wniosek o udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego jest zobowiązany mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących trudnej sytuacji materialnej. Organ orzekający w sprawie musi się kierować wytycznymi zawartymi w art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. Mianowicie rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Organy rozstrzygające w sprawach pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach realizować muszą ustawowe cele, z uwzględnieniem ilości wniosków i sytuacji życiowej osób ubiegających się o pomoc.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł P. P. podnosząc, że nie zgadza się z wysokością przyznanego mu zasiłku celowego.

Rozpoznając odwołanie Kolegium stwierdziło, że w toku przeprowadzonego w dniu 16 stycznia 2026r. rodzinnego wywiadu środowiskowego organ I instancji ustalił, że skarżący mieszka z żoną i dwiema córkami, prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Wspólnie zamieszkująca matka skarżącego prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Rodzina zamieszkuje w domu jednorodzinnym, składającym się z dwóch pokoi i kuchni. Dom ogrzewany jest piecem CO. Na dochód rodziny składają się zasiłki rodzinne wraz z dodatkiem z tytułu urlopu wychowawczego żony skarżącego oraz wynagrodzenie za pracę skarżącego na podstawie umowy zlecenia. Jak wskazano podczas rodzinnego wywiadu środowiskowego skarżący jest pod opieką psychologa, a jego żona choruje na niedoczynność tarczycy. Pracownik socjalny wskazał, że ściany wokół uszkodzonego okna są mokre, występuje pleśń na ścianach, co świadczy o złej cyrkulacji powietrza. Na miesięczny dochód rodziny w łącznej kwocie [...]zł. składają się zasiłki rodzinne w kwocie [...]i [...] zł., dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w wysokości [...] zł. oraz wynagrodzenie skarżącego w kwocie [...]zł. Wydaną po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego do sprawy z wniosku o przyznanie zasiłku celowego decyzją z 23 stycznia 2026r., [...], Organ I instancji - z urzędu na wniosek pracownika socjalnego - przyznał P. P. zasiłek okresowy w wysokości [...] zł. na okres od 1 stycznia 2026r. do 31 stycznia 2026 r. (okoliczność znana Kolegium z urzędu).

Mając powyższe na uwadze Kolegium stwierdziło, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji prawidłowo ustalił, że dochód rodziny skarżącego się nie przekracza kryterium dochodowego rodziny, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 3 u.p.s., a udzielenie rodzinie skarżącego pomocy uzasadnione jest chorobą w rodzinie. Ustalenia tego rodzaju zobowiązywały organ pomocowy w dalszej kolejności do rozważenia możliwości i celowości przyznania skarżącemu zasiłku celowego.

Z przepisów u.p.s wynika, że możliwość przyznania zasiłku celowego oraz jego wysokość zależy od uznania organu rozstrzygającego sprawę. Oznacza to, że organ orzekając w konkretnej sprawie może, ale nie musi, przyznać wnioskowaną pomoc, oceniając konkretną sytuację osoby ubiegającej się o przyznanie takiej pomocy. Oczywiście wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. W odniesieniu do przyznawania pomocy społecznej oznacza to rozważenie tak potrzeb strony, jak i celów i możliwości pomocy społecznej, a następnie wydanie rozstrzygnięcia będącego wyrazem dostosowania formy i rozmiaru świadczenia do indywidualnych warunków strony oraz zadań i możliwości ośrodka pomocy społecznej.

Kolegium wskazało, że art. 39 u.p.s. ani też inne przepisy dotyczące udzielania pomocy społecznej, nie określają wysokości zasiłku celowego i nie podają kryteriów ustalania tej wysokości. Wyznacznikami ustalania wysokości zasiłku celowego są - z jednej strony - sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony - możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Przyznając pomoc ze środków publicznych organ pomocowy zobowiązany jest uwzględniać zatem nie tylko sytuację materialną osoby ubiegającej się o pomoc, ale również możliwości finansowe ośrodka. Jednocześnie organ musi uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z przepisów art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna była najtrudniejsza.

Kontrola instancyjna prawidłowości rozstrzygnięcia o charakterze uznaniowym sprowadza się do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione okoliczności faktyczne. Istotne jest także zbadanie, czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego dokonano prawidłowej oceny przesłanek warunkujących zastosowanie dobrodziejstwa przepisu przewidującego taki uznanie. Taka kontrola decyzji uznaniowej obejmuje samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania określonego wyboru.

Kolegium wskazało, że organ I instancji w toku postępowania dokonał prawidłowej oceny sytuacji materialnej i socjalno-bytowej rodziny skarżącego oraz w sposób prawidłowy wyważył interes społeczny i słuszny interes strony przyznając skarżącemu zasiłek celowy w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do naprawy okna tarasowego. W ocenie Kolegium, organ I instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Zaskarżona decyzja wydana została po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, zatem po ustaleniu aktualnej sytuacji życiowej wnioskodawcy oraz przy jednoczesnym przyznaniu mu pomocy w formie zasiłku okresowego na mocy odrębnej decyzji w wysokości [...] zł. na okres od dnia 1 stycznia 2026r. do dnia 31 stycznia 2026r., co świadczy o braku dowolności przy rozpoznaniu sprawy. Organ odwoławczy w całości podzielił stanowisko organu I instancji w badanym zakresie, zdając sobie przy tym ponadto sprawę z ograniczonych możliwości ośrodka pomocy społecznej, konieczności przyznania wsparcia dużej grupie osób oraz braku środków finansowych na zaspokojenie w pełni oczekiwań wszystkich mieszkańców. Kolegium podkreśliło, że pomocy społecznej w formie zasiłku celowego nie można traktować jako stałego czy podstawowego źródła dochodów. Zasiłek celowy nie może bowiem stanowić bieżącego źródła utrzymania i służyć zaspokojeniu każdej potrzeby życiowej i to w kwocie wskazanej przez wnioskodawcę. Zgodnie z intencją ustawodawcy, celem pomocy społecznej jest jedynie udzielenie wsparcia, a nie zastąpienie indywidualnych wysiłków w dążeniu do poprawy swej sytuacji bytowej. Postawa prezentowana przez skarżącego oraz jego oczekiwania pozostają w sprzeczności z jedną z ogólnych zasad udzielania pomocy społecznej, zgodnie z którą rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy społecznej powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie tej pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.). Udzielanie świadczeń z pomocy społecznej nie może opierać się bowiem wyłącznie na oczekiwaniach i żądaniach zainteresowanego (tak co do rodzaju, formy, jak i zakresu tej pomocy), lecz na jego rzeczywistych potrzebach i sytuacji życiowo-bytowej.

Odmienne podejście do kwestii orzekania w sprawach dotyczących świadczeń z pomocy społecznej, oparte na życzeniowości czy też roszczeniowości wnioskodawców, wypaczałoby istotę pomocy społecznej i było jawnie sprzeczne z zamysłem ustawodawcy, wyrażonym w przepisach ustawy o pomocy społecznej. Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności Kolegium nie znalazło podstaw do zmiany bądź uchylenia zaskarżonej decyzji i dlatego też orzekło jak w sentencji.

P. P. kwestionując decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zarzucając organowi II Instancji naruszenie:

1. art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez brak ustalenia rzeczywistego stanu technicznego uszkodzonego okna przed wydaniem decyzji.

2. art. 77 §1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i wydanie decyzji bez ustalenia, czy naprawa okna jest w ogóle możliwa.

3. art. 107 §3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób nieodnoszący się do argumentów i dowodów przedstawionych przez stronę w odwołaniu, w szczególności do dokumentu sporządzonego przez firmę stolarki okiennej wskazującego, że okno nie nadaje się do naprawy.

Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że Kolegium ograniczyło się do ogólnych rozważań dotyczących uznaniowego charakteru świadczeń z pomocy społecznej, nie analizując jednak w sposób konkretny przedstawionych przez stronę dowodów. W szczególności organ odwoławczy nie odniósł się do dokumentu sporządzonego przez firmę stolarki okiennej potwierdzającego brak możliwości naprawy okna. W konsekwencji organy administracji obu instancji nie ustaliły w sposób prawidłowy stanu faktycznego sprawy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że podczas wywiadu środowiskowego ustalono, iż ściany wokół uszkodzonego okna są mokre, a w pomieszczeniu występuje pleśń. Okoliczności te świadczą o poważnym problemie technicznym związanym ze stanem okna i jego szczelnością. Pomimo takiego ustalenia organy administracji nie podjęły żadnych czynności zmierzających do ustalenia rzeczywistego stanu technicznego okna, w szczególności nie ustaliły, czyjego naprawa jest w ogóle możliwa. Tymczasem złożone odwołanie nie kwestionowało wysokości świadczenia jako takiej, lecz wskazywało na brak ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w szczególności brak ustalenia możliwości naprawy uszkodzonego okna. Zarzuty strony dotyczyły zatem przede wszystkim nieprawidłowego ustalenia celu świadczenia oraz niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a nie samej wysokości zasiłku.

Na niespójność oceny materiału dowodowego przez organ wskazuje również w ocenie skarżącego sposób traktowania okoliczności dotyczących stanu zdrowia członków rodziny strony. Z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że już podczas pierwszego rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 4 sierpnia 2025 r. organ posiadał wiedzę o chorobie występującej w rodzinie strony, co zostało odnotowane w dokumentacji wywiadu środowiskowego. Pomimo tej wiedzy w poprzednich postępowaniach organ nie żądał przedstawienia dokumentacji medycznej ani zaświadczeń lekarskich potwierdzających stan zdrowia, a następnie wydawał decyzje odmowne. Jednocześnie w późniejszym postępowaniu ta sama okoliczność została wskazana jako jedna z podstaw przyznania zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego. Takie działanie organów wskazuje na niespójną i dowolną ocenę materiału dowodowego, co narusza zasady wynikające z art. 7 oraz art. 8 k.p.a.

Skarżący stwierdził również, że w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że wniosek o przyznanie zasiłku celowego został złożony w dniu 5 stycznia 2026 r., podczas gdy z dokumentów sprawy wynika, że wniosek został nadany w placówce pocztowej w dniu 31 grudnia 2025 r. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla ustalenia sytuacji dochodowej rodziny, gdyż zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. dochód ustala się z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Przyjęcie przez organ daty 5 stycznia 2026r. prowadzi do ustalenia dochodu z miesiąca grudnia 2025 r., podczas gdy prawidłowo powinien być brany pod uwagę dochód z listopada 2025 r. W konsekwencji organ dokonał nieprawidłowego ustalenia sytuacji dochodowej rodziny, co mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie oraz utrzymało swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

P. P. w piśmie procesowym z 7 kwietnia 2026r. podtrzymał zarzuty skargi stwierdzając, że odpowiedź na skargę ma wyłącznie formalny charakter ograniczający się do ogólnego stwierdzenia, że organ II instancji podtrzymuje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy nie odnosi się przy tym do zarzutów skargi w tym do kluczowej okoliczności sprawy tj. braku ustalenia czy naprawa uszkodzonego okna była w ogóle możliwa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zawiera usprawiedliwione podstawy.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2026r. poz. 143 - dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Ewentualne stwierdzenie uchybień w działaniu administracji publicznej obliguje sąd do uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności, bądź też stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Sąd administracyjny, kontrolując działalność administracji publicznej, pozostaje zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. związany granicami sprawy, a nie granicami skargi.

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że podstawą prawną zaskarżonych decyzji był przepis art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s, który stanowi, iż zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zasiłek celowy może być przyznany również w celu realizacji postanowień kontraktu socjalnego (art. 39a. ust. 1 u.p.s.), osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego (art. 40 ust. 1 u.p.s.), a także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej (art. 40 ust. 2 u.p.s.).

Zauważyć należy, że pojęcie "niezbędnej potrzeby bytowej", którym posłużył się ustawodawca w art. 39 ust. 1 u.p.s. jest prawnie niedookreślone, a jego interpretacja i ocena należą w każdorazowo rozpoznawanej sprawie do organu rozstrzygającego. W art. 39 ust. 2 u.p.s. wyjaśnia się przykładowo, co należy rozumieć pod pojęciem "niezbędnej potrzeby bytowej" wymieniając tam m.in. zakup niezbędnych przedmiotów użytku domowego, czy koszt drobnych remontów i napraw w mieszkaniu.

Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Instytucja ta wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.), a jej zadaniem jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym poprzez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz do ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 u.p.s.).

W świetle akt sprawy bezspornym jest, że skarżący spełnia kryteria wynikające z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., w związku z czym na mocy zaskarżonych decyzji otrzymał zasiłek celowy w kwocie 500 zł. na dofinansowanie do naprawy okna tarasowego.

Mając powyższe na uwadze zaznaczyć trzeba, że decyzja o przyznaniu lub odmowie przyznania zasiłku celowego ma charakter decyzji uznaniowej. Taki charakter decyzji oznacza, że jakkolwiek organ jest związany przesłankami wskazanymi w przepisach, to jednak ma swobodę decyzyjną co do ustalenia treści decyzji uznaniowej, związaną z realizowaniem określonej w zakresie przedmiotu decydowania, polityki państwa. Kontrola sądu administracyjnego, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest w stosunku do takich decyzji ograniczona. Sprowadza się bowiem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem, czy prowadząc postępowanie w sprawie organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz czy organ w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu owego materiału dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu owego uprawnienia. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2009 r., I OSK 1535/08).

Z powyższego wynika, że w przypadku decyzji uznaniowych jeszcze większą wagę, niż w przypadku decyzji nie mających charakteru uznaniowego, ma prawidłowe przeprowadzenie postępowania administracyjnego, a w szczególności pełne i precyzyjne ustalenie stanu faktycznego. Organ musi, zatem zająć stanowisko wobec całego materiału dowodowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje zdanie, w szczególności, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za udowodnione. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji ustalenia okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Obowiązek sporządzenia uzasadnienia wiąże się także z wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania, która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć, zwłaszcza tych, które nakładają na strony określone nakazy lub zakazy. Chodzi, więc o to, aby adresaci tych decyzji wykonali nałożone na nich obowiązki bez zbędnej zwłoki nie w obliczu groźby użycia środków przymusu, ale w przekonaniu, że nałożony na nich obowiązek jest zgodny z prawem. Innymi słowy, strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji, bowiem w przeciwnym wypadku nie mają one możliwości obrony swoich słusznych interesów przed organem odwoławczym, jak i przed sądem administracyjnym (J. Zimmermann, glosa do wyroku NSA z dnia 19 czerwca 1997 r., V SA 1512/96, OSP 1998, z. 2, poz. 29).

Zwrócić należy jeszcze uwagę na to, że organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy dużą liczbą osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ zwykle nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. W dominującym nurcie orzecznictwa sądowoadministracyjnego wskazuje się, iż uzasadnienie decyzji uznaniowej organu pomocowego powinno dostatecznie precyzyjnie wskazywać zarówno możliwości finansowe organu (m.in. ilość przeznaczonych na ten cel środków pieniężnych, którymi w danym okresie dysponuje organ, a także szacunkową liczbę osób zainteresowanych uzyskaniem danej formy pomocy), jak również sytuację osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia – ponieważ uznanie organu jest uzależnione m.in. od wielkości przyznanych z budżetu państwa środków finansowych na pomoc społeczną oraz od liczby osób uprawnionych do korzystania z danej pomocy i ubiegających się o nią. W przypadku gdy organ odmawia przyznania pomocy, bądź też - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - przyznaje ją, jednak w kwocie niższej niż oczekiwana przez skarżącego - uzasadnienie decyzji uznaniowej organu pomocowego powinno dostatecznie precyzyjnie wskazywać zarówno możliwości finansowe organu (m. in. ilość przeznaczonych na ten cel środków pieniężnych, którymi w danym okresie dysponuje organ, a także szacunkową liczbę osób zainteresowanych uzyskaniem danej formy pomocy), jak i sytuację osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt IV SA/Po 141/20).

Uznanie administracyjne nie zwalnia zatem organów z obowiązku wszechstronnego i rzetelnego ustalenia stanu faktycznego oraz oceny sprawy w oparciu o całokształt materiału dowodowego, a także sporządzenia uzasadnienia zgodnego z wymogami wynikającymi z zasady przekonywania określonej w art. 9 k.p.a., a której rozwinięciem jest art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że organy orzekające w niniejszej sprawie jedynie ogólnie wskazały na ograniczone możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej a tym samym na brak środków na wypłatę skarżącemu zasiłku w kwocie wyższej. Jak słusznie wskazał skarżący ustalając wysokość przyznanego zasiłku nie odniosły przyznanej kwoty do stanu faktycznego sprawy. Organ I instancji orzekł bowiem w sposób arbitralny o przyznaniu zasiłku celowego z przeznaczeniem na dofinansowanie do naprawy okna tarasowego nie badając w żaden sposób faktycznej możliwości naprawy okna. W odwołaniu od decyzji skarżący powołał się na okoliczność braku możliwości naprawy istniejącego okna na co przedstawił opinię firmy zajmującej się serwisem i sprzedażą okien, z której wynika, że wobec stwierdzonego bardzo dużego uszkodzenia ramiaka skrzydła lewego i prawego brak jest możliwości naprawy istniejącego okna. Skarżący przedstawił również sporządzony przez [...] kosztorys zakupu i montażu nowego okna tarasowego. Powyższe okoliczności zostały całkowicie pominięte przez organ II instancji co stanowi o istotnym naruszeniu zasad postępowania.

Powyższe wskazuje, że ani w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO, ani w motywach decyzji organu I instancji nie wskazano, jakimi to kryteriami kierowały się organy, uznając, że przyznana skarżącemu pomoc jest wystarczająca lub odpowiednia w stosunku do potrzeby skarżącego. Organy orzekające w sprawie uchyliły się również od ustalenia stanu faktycznego sprawy w zakresie czy możliwą jest naprawa okna tarasowego objętego wnioskiem. W tym miejscu wskazać należy, że wniosek skarżącego dotyczył przyznania zasiłku celowego na naprawę lub wymianę uszkodzonego okna. Dla właściwego ustalenia zakresu żądanej pomocy organy orzekające w sprawie winny więc w pierwszej kolejności ustalić czy naprawa jest możliwa. Dalej wskazać należy, że w uzasadnieniach wydanych w sprawie decyzji brak jest oceny możliwości finansowych organu I instancji. Nie wynika to również z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych sprawy. W kontrolowanej sprawie organ I instancji, a ślad za nim także SKO, nie podały bowiem jakimi środkami dysponował MOPS, nie ujawniono liczby złożonych wniosków o pomoc finansową oraz nie podano średniej wysokości przyznanych zasiłków celowych. W ocenie Sądu brak tych danych oznacza, że organy orzekające w sprawie nie uzasadniły dostatecznie kwoty pomocy finansowej przyznanej Skarżącemu w kwocie [...]zł. W konsekwencji brak jest właściwego punktu odniesienia dla weryfikacji wysokości kwoty pomocy przyznanej skarżącemu choćby na tle innych osób potrzebujących pozostających pod opieką MOPS.

Już z tych względów należało stwierdzić, że organy obu instancji w istocie nie uzasadniły, dlaczego kwotę świadczenia pieniężnego przyznanego w decyzji organu I instancji w kwocie [...]zł. uznano za wystarczającą dla zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej skarżącego. Z tych wszystkich powodów, w zakwestionowanym wyżej zakresie, decyzje organów obu instancji wydane w niniejszej sprawie wymykają się w istocie kontroli sądowej, gdyż mają one w rzeczywistości – jeśli idzie o wysokość przyznanego skarżącemu świadczenia – charakter rozstrzygnięć arbitralnych. Z powyższych względów podniesione w skardze oraz w piśmie procesowym zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego: art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. (w zw. z art. 140 k.p.a. – dot. SKO) zasługiwały na uwzględnienie.

Mając wszystko to na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji w całości