IV SAB/Po 53/18 - Wyrok

Data orzeczenia	2018-12-06	
Data wpływu	2018-05-21	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu	
Sędziowie	Maciej Busz
Maria Grzymisławska-Cybulska
Tomasz Grossmann /przewodniczący sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6320 Zasiłki celowe i okresowe
659	
Hasła tematyczne	Administracyjne postępowanie	
Sygn. powiązane	I OSK 725/19	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	Umorzono postępowanie	
Powołane przepisy	Dz.U. 2018 nr 0 poz 2096; art. 12, art. 35, art. 37; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.	
Sentencja
Sygn. [...] IV SAB/Po 53/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 06 grudnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann ( spr.) Sędzia WSA Maciej Busz Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] grudnia 2018 r. sprawy ze skargi R. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w przedmiocie zasiłku okresowego 1. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego do wydania decyzji; 2. stwierdza, że organ ten dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; 3. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. wymierza Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu grzywnę w wysokości [...] zł (pięćset złotych); 5. w pozostałym zakresie skargę oddala.	
Uzasadnienie
Pismem z [...] maja 2018 r. R. S. (dalej też jako "Skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu "Skargę na przewlekłość postępowania administracyjno-sądowego", która, jak wynikało z jej treści, stanowiła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej też jako "SKO") w przedmiocie zasiłku okresowego (nr sprawy: [...]).

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o umorzenie postępowania, wskazując, iż sprawa została rozstrzygnięta przez wydanie decyzji z [...] kwietnia 2018 r. nr [...]

Postanowieniem st. referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 04 września 2018 r., sygn. akt IV SAB/Po 53/18, umorzono postępowanie w przedmiocie wniosku Skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych oraz przyznano Skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.

W piśmie procesowym z [...] listopada 2018 r. ustanowiony w ramach prawa pomocy pełnomocnik Skarżącego, adw. Marian J. Suchanowski, wniósł o: stwierdzenie, że SKO dopuściło się przewlekłego prowadzenia postępowania, wymierzenie temu organowi grzywny oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego od organu kwoty [...]zł. Ponadto pełnomocnik wniósł o: stwierdzenie, że Burmistrz Ś. (dalej też jako "Burmistrz") dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, wymierzenie temu organowi grzywny oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego kwoty [...]zł. Poza tym pełnomocnik Skarżącego wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, gdyż, jak oświadczył, nie zostały one uiszczone nawet w części.

W uzasadnieniu pisma pełnomocnik Skarżącego wskazał, że odwołanie od decyzji Ośrodka Pomocy Społecznej w sprawie [...] [tj. decyzji Burmistrza Ś. nr [...] z [...] października 2017 r. – uw. Sądu] wpłynęło do SKO dnia [...] listopada 2017 r., a organ ten wydał decyzję dopiero [...] kwietnia 2018 r., tj. po terminie wskazanym w postanowieniu o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy, który upłynął [...] lutego 2018 r. Pełnomocnik zarzucił, iż organ w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę nie wskazał żadnych okoliczności uzasadniających przewlekłość postępowania i nierozpoznanie sprawy w terminie.

W odpowiedzi na wezwanie Sądu o doprecyzowanie swego stanowiska, pełnomocnik Skarżącego – w piśmie procesowym z [...] grudnia 2018 r. – podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wyjaśnił, że wnioski i stwierdzenia zawarte w jego poprzednim piśmie procesowym należy traktować również jako wystąpienie ze skargą na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza Ś. (w zakresie postępowań o wyszczególnionych przez pełnomocnika sygnaturach) i że taki był cel Skarżącego z chwilą złożenia pierwotnej skargi do WSA.

Na rozprawie w dniu [...] grudnia 2018 r. pełnomocnik Skarżącego podtrzymał wnioski i wywody zawarte w jego pismach procesowych z [...] listopada 2018 r. oraz [...] grudnia 2018 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

1. Badanie merytorycznej zasadności skargi w każdym przypadku musi być poprzedzone sprawdzeniem, czy jest ona dopuszczalna, a więc czy sprawa będąca jej przedmiotem poddaje się kontroli wojewódzkiego sądu administracyjnego, tj.: czy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, czy skargę wniósł uprawniony podmiot oraz czy spełnia ona wymogi formalne i została wniesiona w terminie.

1. Jak z powyższego wynika, dla oceny dopuszczalności skargi istotne jest w szczególności zbadanie jej przedmiotu, przez pryzmat przepisów regulujących zakres kognicji sądów administracyjnych.

1. Wszakże w tym przypadku konieczne jest, w pierwszej kolejności, precyzyjne określenie przedmiotu skargi podlegającej rozpoznaniu w niniejszym postępowaniu sądowym, a to z uwagi na zgłoszone w pismach pełnomocnika Skarżącego żądania stwierdzenia przewlekłego prowadzenia postępowania zarówno przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, jak i przez Burmistrza Ś., połączone z deklaracją, że wolą strony skarżącej jest (i było) wystąpienie ze skargą na przewlekłe prowadzenie postępowania przez oba ww. organy.

W związku z tym należy wyjaśnić, że nie jest dopuszczalne objęcie jedną skargą spraw przewlekłego prowadzenia postępowania przez dwa różne organy (tu: przez SKO oraz przez Burmistrza) – są to odrębne sprawy sądowoadministracyjne w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a.").

Niniejsze postępowanie sądowe toczyło się od początku w sprawie przewlekłości postępowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zasiłku okresowego – o czym Skarżący został poinformowany już w pierwszym piśmie sądowym (w wezwaniu z [...] maja 2018 r., k. 9 akt sądowych). To ostatnie postępowanie zostało zainicjowane wniesieniem przez Skarżącego do SKO odwołania od decyzji Burmistrza Ś. z [...] października 2017 r. nr [...]; toczyło się ono pod numerem sprawy: [...] i zostało zakończone wydaniem przez SKO (działające jako organ odwoławczy) decyzji z [...] kwietnia 2018 r.

W tej sytuacji niedopuszczalne byłoby objęcie zakresem nin. postępowania sądowego także sprawy przewlekłego prowadzenia postępowania przez Burmistrza (działającego jako organ pierwszej instancji). Sąd nie jest bowiem uprawniony w ramach rozpoznawania skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez SKO oceniać również działania Burmistrza, gdyż stanowiłoby to wyjście poza granice sprawy w rozumieniu art. 134 § 1 p.p.s.a. Sprawa ewentualnej przewlekłości postepowania tego ostatniego organu może być przedmiotem odrębnej skargi. I w taki też sposób – jako wystąpienie przez Skarżącego z odrębną skargą na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza Ś. – zostało potraktowane przez Sąd pismo pełnomocnika Skarżącego w części obejmujące żądanie zbadania przewlekłego prowadzenia postępowania przez Burmistrza. Skarga ta została przekazana do organu I instancji celem nadania sprawie biegu (k. 145 akt sądowych), a w szczególności umożliwienia temu organowi dokonania czynności, o jakich mowa w art. 54 p.p.s.a.

2. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje m.in. rozpatrywanie skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji publicznej. Zakres przedmiotowy takiej skargi wyznaczają postanowienia art. 3 § 2 pkt 1–4a p.p.s.a. – w tym sensie, że zaskarżenie przewlekłości postępowania organu jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest z mocy ww. przepisu zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów lub czynności w nim wskazanych.

Zarzucana przewlekłość postępowania dotyczy załatwienia przez SKO sprawy zakończonej w pierwszej instancji decyzją Burmistrza z [...] października 2017 r., a więc w istocie chodzi o przewlekłość w wydaniu przez SKO decyzji kończącej postępowanie odwoławcze, czyli o przypadek przewlekłego prowadzenia postępowania, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z pkt 1 p.p.s.a.

2. Ponadto, jak wynika z art. 54 § 2b p.p.s.a., dla dopuszczalności skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania niezbędne jest uprzednie wniesienie do właściwego organu (tu: do SKO) ponaglenia, który to środek został uregulowany w art. 37 k.p.a. Ustawodawca nie stawia ponagleniu szczególnych wymagań, poza tym, że zgodnie z ogólną zasadą powinno ono zostać sporządzone na piśmie (art. 14 § 1 k.p.a.) oraz zawierać uzasadnienie (art. 37 § 2 k.p.a.).

Sąd uznał, że Skarżący wypełnił wymóg uprzedniego wniesienia ponaglenia kierując do SKO pismo z [...] marca 2018 r. (k. 28 akt adm.; k. 45 akt sądowych).

3. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania odwoławczego przez SKO (nr sprawy: nr [...]) jest dopuszczalna, a skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania pierwszoinstancyjnego przez Burmistrza zostanie rozpoznana odrębnie.

2. Przystępując do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd ustalił – w oparciu o materiał zgromadzony w przedłożonych Sądowi aktach administracyjnych, a także w aktach sądowych – następujące okoliczności faktyczne istotne dla jej rozstrzygnięcia:

- decyzją z [...] października 2017 r. nr [...] Burmistrz Ś. przyznał R. S. zasiłek okresowy;

- odwołanie od ww. decyzji Burmistrza wniósł R. S.; odwołanie wraz z aktami sprawy, przekazane przez organ I instancji, wpłynęło do SKO w dniu [...] listopada 2017 r.;

- postanowieniem z [...] grudnia 2017 r., nr [...], SKO zawiadomiło strony o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy, wskazując jednocześnie nowy termin: do [...] lutego 2018 r.;

- pismem z [...] marca 2018 r. Skarżący wystąpił do SKO z ponagleniem;

- decyzją z [...] kwietnia 2018 r., nr [...], SKO utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z [...] października 2017 r.;

- pismem z [...] maja 2018 r. R. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na przewlekłe prowadzenia postępowania przez SKO w przedmiocie zasiłku okresowego, wyrażając swoje niezadowolenie z długo trwającego postępowania.

3. Skarga wniesiona w ww. okolicznościach faktycznych dotyczy tylko jednej z dwu postaci opieszałości organu administracji w procedowaniu, wyszczególnionych w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., a mianowicie przewlekłego prowadzenia postępowania.

1. Dokonując koniecznego rozgraniczenia zakresów skarg: na bezczynność organu oraz na przewlekłość postępowania, Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela zapatrywanie wyrażone w wyroku NSA z 05 lipca 2012 r. o sygn. akt II OSK 1031/12 (CBOSA), zgodnie z którym nowelizacja Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegająca na dodaniu (od 11 kwietnia 2011 r.) skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, wymagała reinterpretacji pojęcia "bezczynności" przez ograniczenie jego rozumienia do niewydania w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Chodzi w tym przypadku o przekroczenie terminu określonego na podstawie art. 35 k.p.a., względnie terminu przedłużonego zgodnie z art. 36 k.p.a. Pojęcie bezczynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 i art. 149 p.p.s.a. sprowadza się więc obecnie do badania kwestii ewentualnego naruszenia "terminowości" działania organów administracyjnych – niezałatwienia sprawy w terminie (por. R. Suwaj, Sądowa ochrona przed bezczynnością administracji publicznej, Warszawa 2014, s. 57). Potwierdza to definicja legalna "bezczynności" wprowadzona do art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. z dniem 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli "nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1". W tym ujęciu dochowanie przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, względnie jego odpowiednie przedłużanie z zachowaniem aktów staranności przewidzianych w art. 36 k.p.a. wyklucza możliwość skutecznego postawienia organowi zarzutu bezczynności.

2. Z kolei pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 44; J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2015, art. 3, Nb 69), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski [w]: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2013, art. 37, Nb 4). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (zob. wyrok NSA z 05.07.2012 r., II OSK 1031/12, CBOSA). Potwierdza to definicja legalna "przewlekłości" wprowadzona do art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. z dniem 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli "postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy".

4. W myśl zasady ogólnej z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Rozwijając tę zasadę art. 35 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Do terminów określonych wyżej nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym w dniu wniesienia skargi).

Jak z powyższego wynika, ustawodawca zakreślił jednomiesięczny termin do załatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym (art. 35 § 3 k.p.a.), bez względu na stopień skomplikowania danej sprawy. Datą wszczęcia takiego postępowania jest data doręczenia odwołania organowi odwoławczemu (art. 61 § 3 w zw. z art.140 k.p.a.).

5. W niniejszej sprawie jest poza sporem, że odwołanie Skarżącego z [...] października 2017 r. wpłynęło do SKO w dniu [...] listopada 2017 r. Zatem jednomiesięczny termin do rozpoznania odwołania upływał z dniem [...] grudnia 2017 r.

Nie ulega wątpliwości, że tak określony termin ustawowy (art. 35 § 3 k.p.a.), a także nowy termin wskazany przez SKO (art. 36 § 1 k.p.a.) – postanowieniem z [...] grudnia 2017 r.: do [...] lutego 2018 r. – nie zostały przez organ dotrzymane.

Należy podkreślić, że samo zastosowanie przez organ w danej sprawie dyspozycji art. 36 k.p.a. – tj. zawiadomienie strony o niezałatwieniu sprawy w terminie z jednoczesnym wskazaniem przyczyn jego niedochowania i wyznaczeniem nowego terminu – nie stanowi jeszcze o poszanowaniu zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.). Tym bardziej w sytuacji, gdy – tak jak w kontrolowanej sprawie – ów nowo wyznaczony termin też nie został dotrzymany i sprawa pozostawała nadal nierozpatrzona.

Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że w kontrolowanej sprawie SKO naruszyło w sposób oczywisty zarówno przepis art. 35 § 1 i 3 k.p.a., jak i przepisy art. 8 § 1 oraz art. 12 § 1 k.p.a. Zarazem, jak trafnie zarzuciła strona skarżąca, SKO nie wskazało żadnych okoliczności (przyczyn), które uzasadniałyby nierozpoznanie sprawy nie tylko w terminie ustawowym, ale także dodatkowo przez organ wyznaczonym. Dostatecznego usprawiedliwienia nie może stanowić, wskazana w postanowieniu z [...] grudnia 2017 r., "nadmierna ilość sprawy złożonych do SKO w stosunku do możliwości orzeczniczych", gdyż, po pierwsze, są to przyczyny leżące po stronie administracji publicznej, a po drugie, wyznaczony z powołaniem się na tę okoliczność nowy termin załatwienia sprawy i tak nie został przez organ dochowany.

W konsekwencji nie ulega wątpliwości, że inkryminowane postępowanie odwoławcze było prowadzone przez SKO w sposób przewlekły.

6. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

7. W sytuacji, gdy – tak jak w rozpoznawanej sprawie – postępowanie administracyjne, którego dotyczyła zarzucana w skardze przewlekłość, zostało zakończone przed dniem wyrokowania przez Sąd, to postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe w części obejmującej zobowiązanie organu do wydania aktu, o jakim mowa w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W tym też zakresie podlegało ono umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. uchwała NSA z 26.11.2008 r., I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009, nr 4, poz. 63). Nie zwalnia to jednak Sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego typu skargi – przewidzianych w art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. oraz (ewentualnie) w art. 149 § 2 p.p.s.a.

1. Mając powyższe na względzie Sąd – na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania SKO do wydania decyzji (pkt 1 wyroku).

2. Jednocześnie Sąd stwierdził – stosownie do wymogu z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – że w sprawie zaistniała zarzucana SKO przewlekłość postępowania (pkt 2 wyroku).

3. Oceniając charakter tej przewlekłości – jak tego wymaga art. 149 § 1a p.p.s.a. – Sąd uznał, że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3 wyroku). Orzekając w ten sposób Sąd wziął pod uwagę przede wszystkim fakt znacznego przekroczenia terminu ustawowego, jaki organ miał na załatwienie sprawy, a także terminu dodatkowo wyznaczonego rzez organ. Od dnia wpływu odwołania do SKO (06 listopada 2017 r.) do dnia jego rozpoznania (decyzja z [...] kwietnia 2018 r.) upłynęło blisko 6 miesięcy (a do momentu wysłania decyzji stronie kolejne pół miesiąca), w ciągu których organ nie podejmował żadnych czynności, poza wyznaczeniem nowego terminu załatwienia sprawy. W szczególności w postępowaniu odwoławczym organ nie prowadził uzupełniającego postępowania dowodowego, lecz opierał się wyłącznie na już zgromadzonym materiale sprawy. Mimo posiadania materiału dowodowego niezbędnego do rozpatrzenia sprawy organ nie rozstrzygnął jej w zakreślonym przepisami, jednomiesięcznym terminie, i to pomimo że sprawy nie można zaliczyć do kategorii spraw szczególnie skomplikowanych. Zarazem ani z akt sprawy, ani z odpowiedzi na skargę – na co słusznie zwrócił uwagę pełnomocnik Skarżącego – nie wynika jakiekolwiek usprawiedliwienie dla tego rodzaju opieszałego działania. Wszystko to prowadzi do uznania, że stwierdzona przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

4. Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności, Sąd uznał również za zasadne wymierzenie SKO grzywny, na podstawie art. 149 § 2 ab initio p.p.s.a., w wysokości [...] zł (pkt 4 sentencji wyroku).

Grzywna jest niewątpliwie środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w przypadkach wskazujących, że bez takiej dodatkowej sankcji (dolegliwości finansowej) organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. Taka negatywną prognozę w kontrolowanej sprawie uzasadnia analiza dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie wnioskowanego zasiłku okresowego (które toczy się już od września 2016 r. i w której SKO rozpatrywało poprzednie odwołanie przez blisko 3 miesiące). Ustalając wysokość nałożonej grzywny Sąd wziął pod uwagę wszystkie okoliczności niniejszej sprawy i uznał, że grzywna w kwocie [...]zł, a więc raczej dość "symbolicznej", spełni mimo to swą rolę dyscyplinująco-represyjną. Taka grzywna, wymierzana po raz pierwszy, jawi się jako wystarczająca, aby skłonić organ do właściwego procedowania i przykładania w przyszłości większej wagi do zasady budzenia zaufania strony do władzy publicznej.

5. Sąd nie uwzględnił natomiast wniosku Skarżącego o przyznanie od organu sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 in fine p.p.s.a., w wysokości [...] zł – i w tym zakresie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił (pkt 5 sentencji wyroku).

Art. 149 § 2 p.p.s.a. nie precyzuje charakteru owej "sumy pieniężnej". Przyjąć należy, że ma ona przede wszystkim pełnić funkcję kompensacyjną. Oznacza to, że jej przyznanie ma na celu odszkodowanie lub zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła na skutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę w powołanym przepisie zwrotu "sąd może" oznacza, iż rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania od organu sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny i uznaniowy. Zaznaczyć przy tym należy, że ustawodawca nie powiązał stwierdzenia rażącego naruszenia prawa z obowiązkiem przyznania od organu sumy pieniężnej. Stąd też argumentacja skargi łącząca wniosek o przyznanie sumy pieniężnej z "rażącą przewlekłością" nie przemawia jeszcze, sama w sobie, za uwzględnieniem tego żądania skargi. Ponadto należy podkreślić, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym słusznie zwraca się uwagę na to, iż przyznanie żądanej kwoty pieniężnej ma rekompensować stronie negatywne skutki związane z bezczynnością lub przewlekłością postępowania, czyli ma na celu skompensowanie choćby w części szkody (krzywdy), jaką poniosła strona wskutek nieterminowego załatwienia sprawy. Strona skarżąca powinna więc fakt doznania takiego uszczerbku przynajmniej uprawdopodobnić, a także oszacować jego rozmiar (por. wyrok NSA z 03.02.2017 r., II GSK 1695/16, wyrok WSA z 28.02.2018 r., II SAB/Po 99/17 – CBOSA).

Tymczasem pełnomocnik Skarżącego, składając wniosek o przyznanie sumy ("kwoty") pieniężnej ograniczył się do wskazania wysokości żądanej sumy oraz do ogólnikowego stwierdzenia, że Skarżący poniósł szkodę. Takie działanie należy uznać za niewystarczające.

8. Rozstrzygnięcie o wynagrodzeniu należnym pełnomocnika ustanowionemu "z urzędu" zapadnie w drodze odrębnego postanowienia, wydanego na posiedzeniu niejawnym przez referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.