Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Asesor sądowy WSA Adam Osik Protokolant: Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2026 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 7 listopada 2025 r., nr OBŻR.906.5.2025.MK.1 w przedmiocie zakazu wprowadzania środka spożywczego do obrotu i przetwórstwa spożywczego w krajach Unii Europejskiej, nakazu przeprowadzenia jego zniszczenia lub wywozu z kraju oddala skargę.

A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. (zwana dalej także "skarżącą") wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku ze skargą na decyzję Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 7 listopada 2025 r. (nr OBŻR.906.5.2025.MK.1) w przedmiocie wycofania produktu z obrotu handlowego.

Z akt sprawy wynika, że dnia 20 sierpnia 2025 r. zgłoszono do odprawy sanitarnej w Granicznej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Gdyni przesyłkę sproszkowanej herbaty zielonej matcha o nr partii [...], wysłaną z Chin w kontenerze CRSU [...] w ilości 83 kartonów = 2.788,53 kg netto, 3.719,36 kg brutto, importowanej przez firmę A. Sp. z o. o. z siedzibą w W.

W toku kontroli dokonano przeglądu dokumentacji towarzyszącej wspólnemu zdrowotnemu dokumentowi wejścia CHEDD.PL.2025.0001998.

Na podstawie wyników badań przesyłki sproszkowanej herbaty zielonej matcha o nr partii [...] wykonanych przez laboratorium B. Co., Ltd. (sprawozdanie z badań nr AR-25-SU-079800-01 z dnia 25 czerwca 2025 r.), w przedmiotowej próbce stwierdzono zawartość ołowiu na poziomie 1,31 mg/kg.

W aktualnym obowiązującym ustawodawstwie Unii Europejskiej nie określono najwyższego dopuszczalnego poziomu ołowiu w herbacie. W związku z tym Państwowy Graniczny Inspektor Sanitarny w Gdyni, w ramach systemu RASFF, zgłosił powiadomienie informacyjne nr 787005 celem uzyskania oceny ryzyka dla przedmiotowego zagrożenia.

W dniu 11 września 2025 r. Państwowy Graniczny Inspektor Sanitarny w Gdyni otrzymał ocenę ryzyka nr 787005 w ramach systemu RASFF dla sproszkowanej zielonej herbaty matcha o nr partii [...], sporządzoną przez Narodowy Instytut PZH-Państwowy Instytut Badawczy.

Zgodnie z oceną ryzyka, przedmiotowa partia sproszkowanej towaru nie spełnia wymagań rozporządzenia (WE) 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. Urz. WE L 31 z 1.02.2002 ze zm.) i ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2023 r. poz.1448, zwanej w uzasadnieniu: "ustawą o bezpieczeństwie"). W ocenie ryzyka wskazano, że: "ołów kumuluje się w organizmie, jest przyczyną chorób układu funkcjonowania nerek i wątroby, a także układu nerwowego, szczególnie ośrodkowego".

Komitet Ekspertów FAO/WHO ds. Dodatków do żywności (JECFA) w 2010 r. na podstawie dokonanej oceny ryzyka wycofał obowiązującą dotychczas dla ołowiu dawkę tygodniowego pobrania tolerowanego przez organizm zdrowego człowieka (PTWI), wynoszącą 0,025 mg/kg masy ciała, tj. tygodniowo 1,75 mg dla człowieka dorosłego (0,5 mg dla dziecka) uzasadniając, iż nie zapewnia ona bezpieczeństwa zdrowotnego.

Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) wskazał dla ołowiu najniższe dawki wyznaczające (Benchmark Dose Lower Contidence Limit): dla dorosłych BMDL10 0,63 μg/kg m.c./dzień (działanie nefrotoksyczne) oraz BMDL01 1,50 μg/kg m.c./dzień (zaburzenia sercowo-naczyniowe), a dla dzieci BMDL01 (działanie neurotoksyczne) - 0,5 μg/kg m.c./dzień.

Ocena ryzyka wskazuje, że: "Uwzględniając dane dotyczące spożycia herbaty podane na etykiecie tego produktu oraz sposób przygotowania napoju (1 łyżeczka co odpowiada ok. 4g) oraz stwierdzony poziom zanieczyszczenia, spożycie takiego napoju mogłoby spowodować pobranie przez osobę dorosłą ołowiu rzędu 11,9% najniższej dawki wyznaczającej BMDL10 dla działania nefrotoksycznego oraz ok. 5% dawki BMDL01 związanej z występowaniem zaburzeń sercowo-naczyniowych. W przypadku dziecka o masie ciała 20 kg powyższe spożycie wiązałoby się z pobraniem ołowiu wynoszącym 52,4% dawki BMDL01 (działanie neurotoksyczne)".

Przy ocenie należy brać pod uwagę, że środek spożywczy może być wykorzystywany jako dodatek do różnych produktów (np. wypieków, koktajli, kawy), co może prowadzić do zwiększonego pobrania ołowiu. Ocena ryzyka wskazuje, że nakładając przypadek użycia herbaty matcha do jednorazowego przygotowania koktajlu, zwykle w ilości ok. 3 łyżeczek (12g), pobranie ołowiu przez osobę dorosłą przy takim scenariuszu narażenia wyniosłoby odpowiednio: 35,6% dawki BMDL10 i ok. 15% dawki BMDL01. W przypadku dziecka odpowiednio: 157% badając częstsze spożywane takich napojów pobranie ołowiu będzie znacznie wyższe. Przy założeniu spożywania koktajlu przez cały tydzień pobranie ołowiu wyniosłoby odpowiednio: 250% dawki BMDL10, 105% dawki BMDL01 oraz w przypadku dziecka ok. 1100% dawki BMDL01.

Stwierdzona wysoka zwartość ołowiu w przedmiotowym środku spożywczym związana może być z zanieczyszczaniem surowca ale również może wynikać z zanieczyszczenia podczas produkcji tego produktu.

Zdaniem instytutu, biorąc pod uwagę równoczesne pobranie ołowiu z innych źródeł oraz mając na względzie kumulowanie zanieczyszczenia w organizmie człowieka, przedmiotowy produkt może znacząco zwiększyć pobranie ołowiu z dietą.

Zgodnie z art. 14 w zw. z art. 6 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd do Spraw Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. L 31 z 1.2.2002, s. 1 ze zm.), żywność nie może być wprowadzana do obrotu, jeżeli nie jest bezpieczna.

Ocena ryzyka Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH nr 787005 wskazuje, że środek spożywczy może stwarzać zagrożenie dla konsumenta. Ocena ta została sporządzona w oparciu o aktualną wiedzę naukową oraz kryteria ryzyka.

Wobec tego organ uznał, że sproszkowana herbata matcha o nr partii [...] jest środkiem spożywczym niebezpiecznym w rozumieniu art. 14 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 178/2002, a zatem nie może być wprowadzony do obrotu.

Stwierdzone nieprawidłowości także w oparciu o art. 3 ust. 3 pkt 44 ustawy o bezpieczeństwie, dyskwalifikują całą przesyłkę sproszkowanej herbaty zielonej matcha o nr partii [...] wysłanej z Chin w kontenerze CRSU [...] w ilości 83 kartonów = 2788,53 kg netto/3719,36 kg brutto, pod względem jakości zdrowotnej.

W konsekwencji, decyzją z dnia 29 września 2025 r. (nr IGA.460.7.6642.2025 Państwowy Graniczny Inspektor Sanitarny w Gdyni:

1. Zakazał wprowadzenia przesyłki środka spożywczego sproszkowanej herbaty zielonej matcha o nr partii [...] wysłanej z Chin w kontenerze CRSU [...] w ilości 83 kartonów = 2.788,53 kg netto, 3.719,36 kg brutto, importowanej przez firmę A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. do obrotu i przetwórstwa spożywczego w krajach Unii Europejskiej jako środka niespełniającego wymagań norm żywnościowych.

2. Nakazał wywóz całej partii kwestionowanego środka spożywczego z Przejścia Granicznego w Gdyni drogą morską do nadawcy po uzyskaniu pisemnej zgody Państwowego Granicznego Inspektora Sanitarnego w Gdyni.

3. Zobowiązał importera przed wywozem do przedstawienia w formie pisemnej Państwowemu Granicznemu Inspektorowi Sanitarnemu w Gdyni potwierdzenia, że właściwe organy sanitarne kraju trzeciego zostały poinformowane o przyczynie i okolicznościach odmowy wprowadzenia na terytorium Unii Europejskiej przedmiotowej przesyłki.

4. Zobowiązał do powiadomienia Państwowego Granicznego Inspektora Sanitarnego w Gdyni o sposobie i czasie wywozu oraz miejscu przeznaczenia kwestionowanej partii środka spożywczego nie później niż 48 godzin przed jego wywozem i przedstawienia Pomorskiemu Urzędowi Celno-Skarbowemu w Gdyni zgody Państwowego Granicznego Inspektora Sanitarnego w Gdyni na wywóz tego towaru.

5. Zobowiązał importera do przedłożenia do wglądu Państwowemu Granicznemu Inspektorowi Sanitarnemu w Gdyni dowodu wywozu - morskiego listu przewozowego (konosament z ang. "bill of lading") - z kraju zakwestionowanej przesyłki w ww. ilości i masie.

6. Ustalił termin wykonania decyzji:

- pkt 1 - wykonalność w terminie natychmiastowym;

- pkt 2-4 - wykonalność w terminie do dnia 3 listopada 2025 r.;

- pkt 5 - wykonalność w terminie 3 dni od dnia wywozu kwestionowanej partii.

Zdaniem organu, argumenty strony odwołujące się do obowiązujących limitów zawartości ołowiu dla innych kategorii środków spożywczych nie mogły zostać uwzględnione, gdyż nie mają zastosowania do ocenianego produktu. Wyniki badań ołowiu (nr AR-25-SU-126906-03 z dnia 22 września 2025 r.) załączone do wyjaśnienia importera, również nie mogą stanowić podstawy do zmiany oceny ryzyka, gdyż dotyczą innej partii towaru (20250902). W sprawie rozstrzygnięciu podlega przesyłka sproszkowanej zielonej herbaty matcha o nr partii [...].

Charakter stwierdzonych uchybień sanitarnych wskazuje na konieczność zatrzymania przedmiotowej partii towarowej na przejściu granicznym w Gdyni i jej wywozu do nadawcy.

W wyniku rozpoznania odwołania spółki, zaskarżoną decyzją z dnia 7 listopada 2025 r. (nr OBŻR.906.5.2025.MK.1), Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uchylił decyzję organu I instancji:

1. w pkt 2 i nakazał zniszczenie przedmiotowej przesyłki lub jej wywóz z Przejścia Granicznego w Gdyni drogą morską do nadawcy po uzyskaniu pisemnej zgody Państwowego Granicznego Inspektora Sanitarnego w Gdyni;

2. w pkt 3 i zobowiązał importera do przeprowadzenia zniszczenia ww. przesyłki pod nadzorem Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni oraz Państwowego Granicznego Inspektora Sanitarnego w Gdyni, a w przypadku podjęcia decyzji o wywozie przesyłki zobowiązał importera, przed wywozem przesyłki, do przedstawienia w formie pisemnej Państwowemu Granicznemu Inspektorowi Sanitarnemu w Gdyni potwierdzenia, że poinformował organy państwa trzeciego o przyczynie i okolicznościach odmowy wprowadzenia przedmiotowej przesyłki na terytorium UE;

3. w pkt 4 i zobowiązał importera do powiadomienia Państwowego Granicznego Inspektora Sanitarnego w Gdyni o miejscu, sposobie i czasie zniszczenia przedmiotowej przesyłki lub w przypadku wywozu ww. przesyłki zobowiązał importera do powiadomienia Państwowego Granicznego Inspektora Sanitarnego w Gdyni o sposobie i czasie wywozu oraz miejscu przeznaczenia kwestionowanej partii środka spożywczego nie później niż 48 godzin przed jego wywozem i przedstawienia Pomorskiemu Urzędowi Celno-Skarbowemu w Gdyni zgody Państwowego Granicznego Inspektora Sanitarnego w Gdyni na wywóz tego towaru;

4. w pkt 5 i zobowiązał do przedłożenia do wglądu Państwowemu Granicznemu Inspektorowi Sanitarnemu w Gdyni, potwierdzonego przez Pomorski Urząd Celno-Skarbowy w Gdyni, dowodu zniszczenia przedmiotowej przesyłki lub w przypadku podjęcia decyzji o wywozie ww. przesyłki zobowiązał importera do przedłożenia do wglądu organowi w Gdyni dowodu wywozu z kraju (morskiego listu przewozowego) zakwestionowanej przesyłki,

5. w pkt 6 w części dotyczącej wykonania nakazów określonych w pkt 2, 3, 4, 5 decyzji organu I instancji i ustalił termin wykonania obowiązków określonych w pkt 1, 2, 3 niniejszej decyzji do dnia 5 stycznia 2026 r., a w odniesieniu do pkt 4 niniejszej decyzji w terminie 3 dni od dnia zniszczenia lub wywozu przedmiotowej przesyłki

W pozostałym zakresie (pkt 6 decyzji) organ odwoławczy utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.

W uzasadnieniu organ II instancji wyjaśnił, że wbrew twierdzeniu pełnomocnika strony, decyzji nie został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, co oznacza, iż będzie ona wykonalna po uzyskaniu waloru ostateczności.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625 z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie kontroli urzędowych i innych czynności urzędowych przeprowadzanych w celu zapewnienia stosowania prawa żywnościowego i paszowego oraz zasad dotyczących zdrowia i dobrostanu zwierząt, zdrowia roślin i środków ochrony roślin, (...), "rozporządzenie ma zastosowanie do kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu weryfikacji zgodności z przepisami przyjętymi na szczeblu Unii lub przez państwa członkowskie w celu stosowania prawodawstwa Unii w obszarach: a) żywności i bezpieczeństwa żywności, jej integralności i jakości zdrowotnej na każdym etapie produkcji, przetwarzania i dystrybucji żywności, w tym z przepisami mającymi na celu zapewnienie uczciwych praktyk handlowych oraz ochronę interesów konsumentów i zapewnienie im prawa do informacji, a także dotyczącymi wytwarzania i wykorzystania materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością".

Na mocy art. 47 ust. 1 lit. d) ww. rozporządzenia: "W celu zapewnienia zgodności z przepisami, o których mowa w art. 1 ust. 2, właściwe organy przeprowadzają kontrole urzędowe w punkcie kontroli granicznej pierwszego przybycia do Unii w odniesieniu do każdej przesyłki należącej do następujących kategorii zwierząt i towarów wprowadzanych na terytorium Unii: (...) d) towary z określonych państw trzecich, w odniesieniu do których Komisja w drodze aktów wykonawczych przewidzianych w ust. 2 lit. b) niniejszego artykułu zdecydowała, że konieczny jest środek wymagający tymczasowego zwiększenia liczby kontroli urzędowych przy ich wprowadzaniu na terytorium Unii z powodu znanego lub pojawiającego się ryzyka lub ponieważ istnieją dowody na to, że mogą mieć miejsce powszechne poważne przypadki niezgodności z przepisami, o których mowa w art. 1 ust. 2".

Aktem wykonawczym, o którym mowa w art. 47 ust. 2 lit. b) rozporządzenia (UE) 2017/625 jest rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2019/1793 z dnia 22 października 2019 r. w sprawie tymczasowego zwiększenia kontroli urzędowych i środków nadzwyczajnych regulujących wprowadzanie do Unii niektórych towarów z niektórych państw trzecich, wykonujące rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625 i (WE) 178/2002 oraz uchylające rozporządzenia Komisji (WE) nr 669/2009, (UE) nr 884/2014, (UE) 2015/175, (UE) 2017/186 i (UE) 2018/1660. Herbata z Chin została ujęta w załączniku I rozporządzenia (UE) 2019/1793 ze względu na możliwą niezgodność z maksymalnymi dopuszczalnymi poziomami pozostałości pestycydów. Na mocy art. 5 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 ww. rozporządzenia: "Przesyłki żywności i paszy wymienione w załączniku I podlegają tymczasowemu zwiększeniu kontroli urzędowych w punktach kontroli granicznej przy ich wprowadzeniu na terytorium Unii oraz w punktach kontroli" oraz "Właściwe organy w punktach kontroli granicznej i w punktach kontroli, o których mowa w art. 53 ust. 1 lit. a) rozporządzenia (UE) 2017/625, przeprowadzają kontrole identyfikacyjne i bezpośrednie, w tym pobieranie próbek i analizy laboratoryjne, przesyłek żywności i paszy wymienionych w załączniku I z częstotliwością określoną w tym załączniku".

Przedmiotowa przesyłka została wytypowana do badań w kierunku pozostałości pestycydów. Kontrole identyfikacyjne i bezpośrednie każdorazowo poprzedzone są kontrolą dokumentacji. Zgodnie bowiem z art. 49 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2017/625: "Aby zweryfikować spełnianie mających zastosowanie wymogów określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 ust. 2, właściwe organy przeprowadzają kontrole urzędowe przesyłek zwierząt i towarów należących do kategorii, o których mowa w art. 47 ust. 1, przy przybyciu przesyłki do punktu kontroli granicznej. Takie kontrole urzędowe obejmują kontrole dokumentacji, kontrole identyfikacyjne i kontrole bezpośrednie".

W ramach kontroli dokumentacji, kontroli organu podlega wniosek o dokonanie granicznej kontroli sanitarnej lub inny dokument, w szczególności, tak jak w niniejszym przypadku, wspólny zdrowotny dokument wejścia CHED-D, dokumentacja przewozowa, istotna ze względu na identyfikację, deklaracje producenta lub inne dokumenty oraz wyniki badań towaru, potwierdzające zgodność towaru z wymaganiami zawartymi w obowiązujących przepisach prawa. Przedstawione dokumenty, deklaracje i wyniki badań laboratoryjnych powinny umożliwić weryfikację spełniania wymagań zdrowotnych przez towar.

Jak wynika z akt sprawy, przedstawiona do kontroli granicznej przez stronę dokumentacja towarzysząca wspólnemu zdrowotnemu dokumentowi wejścia CHEDD.PL.2025.0001998 zawierała sprawozdanie z badań produktu w kierunku metali szkodliwych dla zdrowia nr AR-25-SU-079800-01 z dnia 25 czerwca 2025 r. wykonanych przez laboratorium B. Co., Ltd., zgodnie z którym zawartość ołowiu w herbacie (numer partii [...]) wynosi 1,31 mg/kg produktu. Badaniu poddano próbkę o masie 500 g.

Organ wskazał, że bezpieczeństwo ww. produktu zawierającego ołów na wskazanym w sprawozdaniu poziomie, z uwagi na brak określonego NDP (najwyższego dopuszczalnego poziomu) ołowiu w herbacie w rozporządzeniu Komisji (UE) 2023/915 z dnia 25 kwietnia 2023 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów niektórych zanieczyszczeń w żywności (...), zostało ocenione przez ekspertów z Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego Państwowego Zakładu Higieny - Państwowego Zakładu Badawczego, będącego instytutem zajmującym się monitorowaniem i oceną biologicznych, chemicznych i fizycznych czynników ryzyka dla zdrowia człowieka, w tym w aspekcie bezpieczeństwa żywności. Do jego zadań należy m.in. wsparcie Głównego Inspektoratu Sanitarnego w zakresie bezpieczeństwa żywności i żywienia obejmujące zapewnienie oceny ryzyka na potrzeby Europejskiego Systemu Wczesnego Ostrzegania o Niebezpiecznej Żywności i Paszach (RASFF). Ocena ryzyka przeprowadzona przez NIZP PZH - PIB wskazuje, czy dany produkt stwarza ryzyko dla zdrowia konsumentów. Ocena ta jest rozstrzygająca dla organów urzędowej kontroli żywności.

Organ odwoławczy podkreślił, że generalną zasadą prawa żywnościowego jest, iż żywność wprowadzana do obrotu musi być bezpieczna dla zdrowia i życia konsumentów.

Zgodnie z oceną ryzyka NIZP PZH - PIB herbata objęta decyzją nie spełnia wymagań rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności oraz ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

Na mocy art. 14 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 żaden niebezpieczny środek spożywczy nie może być wprowadzany na rynek. Środek spożywczy jest uznawany za niebezpieczny, jeżeli uważa się, że: a) jest szkodliwy dla zdrowia, b) nie nadaje się do spożycia przez ludzi. Podczas podejmowania decyzji, że środek spożywczy jest szkodliwy dla zdrowia, należy mieć na względzie: a) nie tylko prawdopodobne natychmiastowe i/lub krótkotrwałe i/lub długofalowe skutki tej żywności dla zdrowia spożywającej jej osoby, ale także dla następnych pokoleń; b) ewentualne skutki skumulowania toksyczności; c) szczególną wrażliwość zdrowotną określonej kategorii konsumentów, jeżeli środek spożywczy jest przeznaczony dla tej kategorii konsumentów.

Z kolei zgodnie z art. 3 ust. 3 pkt 44 ustawy o bezpieczeństwie, środek spożywczy szkodliwy dla zdrowia lub życia człowieka to środek spożywczy, którego spożycie w warunkach normalnych i zgodnie z przeznaczeniem może spowodować negatywne skutki dla zdrowia lub życia człowieka.

Mając to na uwadze, przedmiotowa sproszkowana herbata zielona matcha, jako środek spożywczy szkodliwy dla zdrowia nie powinna zostać wprowadzona do obrotu na terenie UE.

Jednocześnie, w związku z twierdzeniem pełnomocnika strony, że: "całkowicie błędne i nie oparte na żadnych podstawach prawnych jest (...) przyjęcie przez organ, iż produkt może być przyjmowany w większych ilościach niż wynika to ze wskazań na etykiecie produktu przez co może dochodzić do zwiększonego pobrania ołowiu (...)" oraz że "sposób przygotowania produktu został jednoznacznie określony na etykiecie i przewiduje spożycie jednej łyżeczki dziennie", organ zwrócił uwagę, że na etykiecie herbaty zamieszczono informację na temat sposobu przygotowania ("Łyżeczkę herbaty Matcha zalać 150 ml wody o temperaturze 60°C Dokładnie wymieszać") i wskazano propozycję podania ("Herbatę Matcha można podawać na ciepło, zimno lub z dodatkiem miodu, ewentualnie napoju migdałowego"). Z przedmiotowych informacji nie wynika sugerowana przez stronę ilość produktu, jaka może zostać spożyta w ciągu dnia, a jedynie ilość herbaty do przygotowania jednej porcji.

W odniesieniu do twierdzenia strony, że: "Produkt przeznaczony jest dla osób dorosłych i nie jest klasyfikowany jako żywność dla niemowląt i małych dzieci zgodnie z definicją z rozporządzenia (UE) nr 609/2013, w związku z czym wartości BMDL nie powinny być brane pod uwagę w ocenie ryzyka naszego produktu", organ podkreślił, że ocena ryzyka przygotowana przez ekspertów z NIZP PZH-PIB nie wskazuje na żadną z ww. grup odbiorców (niemowlęta, małe dzieci). Również z zapisów zaskarżonej decyzji nie wynika, aby produkt był kwalifikowany przez organ I instancji jako żywność przeznaczona dla niemowląt i małych dzieci. Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wyjaśnia, iż rozporządzenie (UE) nr 609/2013 w sprawie żywności przeznaczonej dla niemowląt i małych dzieci oraz żywności specjalnego przeznaczenia medycznego i środków spożywczych zastępujących całodzienną dietę, do kontroli masy ciała (...) w art. 2 ust. 2 podaje, iż "niemowlę" oznacza dziecko poniżej dwunastego miesiąca życia, a "małe dziecko" oznacza dziecko w wieku od jednego roku do trzech lat.

Organ II instancji podkreślił, że "ocena ryzyka" oznacza proces wsparty naukowo, składający się z następujących etapów: identyfikacja zagrożenia, charakterystyka niebezpieczeństwa, ocena ekspozycji i charakterystyka ryzyka. Ocena ryzyka w niniejszej sprawie została przeprowadzona przez ekspertów Instytut - NIZP PZH-PIB. W ocenie tej ujęte zostały wszystkie ww. etapy oceny ryzyka. Tym samym organ odwoławczy nie jest uprawniony do podważania takiej oceny.

Rozpatrując odwołanie organ II instancji zapoznał się ze sprawozdaniami z badań załączonch do odpowiedzi na zawiadomienie (sprawozdanie nr AR-25-SU-126906-03 z dnia 22 września 2025 r.) oraz odwołania (sprawozdanie nr 138054/2025 z dnia 10 października 2025 r.) i stwierdził, że sprawozdanie nr AR- 25-SU-126906-03 dotyczy partii nr [...], czyli innej niż partia objęta postępowaniem odwoławczym - nr [...], w związku z czym nie może być uwzględnione. W związku z twierdzeniem strony, że próbki poddane analizie pochodzą z tego samego materiału źródłowego organ zwrócił uwagę na informację zawartą w ocenie ryzyka, zgodnie z którą: "Stwierdzona w przedmiotowym środku spożywczym wysoka zawartość ołowiu związana jest najprawdopodobniej z zanieczyszczeniem samego surowca, chociaż nie można wykluczyć zanieczyszczenia podczas procesu produkcji tego środka spożywczego".

Odnośnie do drugiego ze sprawozdań (nr [...]), dotyczącego kolejnego wyniku badania dla próbki z partii nr [...], organ stwierdził, że wynik wskazujący na ok. 3-krotnie niższy poziom zanieczyszczenia ołowiem niż wynikający z przedstawionego przez stronę do kontroli granicznej sprawozdania nr AR-25-SU-079800-01 z dnia 25 czerwca 2025 r. dla próbki pochodzącej z tej samej partii może wskazywać na niejednorodność surowca. Przy czym podkreślono, że drugie badanie wykonano na próbce 50g, czyli próbce która zgodnie z zapisami rozporządzenia Komisji (WE) nr 333/2007 z dnia 28 marca 2007 r. ustanawiającego metody pobierania próbek i analizy do celów kontroli poziomów pierwiastków śladowych i zanieczyszczeń w środkach spożywczych, jest próbką niereprezentatywną dla importowanej partii o masie 3719,36 kg złożonej z 55666 jednostek. W związku z tymi ustaleniami sprawozdanie z badań nr [...] nie stanowi dowodu potwierdzającego bezpieczeństwo importowanej przez spółkę partii.

Mając to na uwadze organ odwoławczy stwierdził, że Państwowy Graniczny Inspektor Sanitarny w Gdyni słusznie zakazał wprowadzenia do obrotu przedmiotowej sproszkowanej herbaty zielonej matcha.

Organ II instancji nie podzielił też zarzutów naruszenia przepisów postępowania, gdyż organ I instancji zebrał i właściwie ocenił cały materiał dowodowy, a treść uzasadnienia jego decyzji obrazuje tok rozumowania organu, który doprowadził do wydania rozstrzygnięcia oraz wskazuje przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ podejmując rzeczone rozstrzygnięcie.

Organ odwoławczy wyjśnił, że negatywny wynik kontroli dokumentacji towarzyszącej importowanej żywności skutkuje zakazem wprowadzenia jej do obrotu na terenie Unii Europejskiej. Znajduje to odzwierciedlenie w art. 66 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2017/625, na mocy którego właściwe organy dokonują urzędowego zatrzymania przesyłki zwierząt lub towarów wprowadzanych na terytorium Unii, która jest niezgodna z przepisami i odmawiają wprowadzenia jej na terytorium Unii. Natomiast na mocy art. 66 ust. 3 właściwy organ, w odniesieniu do przesyłki, o której mowa w ust. 1, niezwłocznie nakazuje, by podmiot odpowiedzialny za przesyłkę: a) zniszczył przesyłkę; b) ponownie wysłał przesyłkę poza Unię zgodnie z art. 72 ust. 1 i 2; lub c) poddał przesyłkę szczególnemu traktowaniu zgodnie z art. 71 ust. 1 i 2 lub zastosował inny środek w celu zapewnienia zgodności z przepisami, o których mowa w art. 1 ust. 2 oraz w stosownych przypadkach, przeznaczył przesyłkę do celów innych niż te, do których była pierwotnie przeznaczona.

W niniejszej sprawie organ I instancji w pkt 2 decyzji wydał nakaz ponownego wysłania przesyłki do nadawcy. Rozpoznając odwołanie organ odwoławczy uznał jednak za zasadne uchylenie decyzji w pkt 2 i związanych pkt 3-5, celem umożliwienia stronie podjęcia najlepszej dla niej decyzji o zniszczeniu przesyłki bądź jej wywozie do nadawcy. Zgodnie z nakazem zawartym w decyzji organu I instancji, spółka została zobowiązana do wykonania obowiązków określonych w pkt 2, 3, 4 do dnia 3 listopada 2025 r. oraz w pkt 5 w terminie 3 dni od dnia wywozu kwestionowanej partii. Celem jednak umożliwienia stronie wykonania ww. obowiązków organ odwoławczy dokonał także reformacji pierwszoinstancyjnej decyzji w tym zakresie ustalając nowy termin wykonania obowiązków określonych w pkt 1, 2, 3 wydanej decyzji do dnia 5 stycznia 2026 r., a w odniesieniu do pkt 4 decyzji w terminie 3 dni od dnia zniszczenia lub wywozu przesyłki.

A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając rażące naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, jak i przepisów prawa materialnego, a w szczególności:

- art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 81, art. 107 § 1 pkt 4 oraz § 3 ustawy 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. - zwanej w skrócie: "k.p.a."),

- art 6 ust. 1 i 2, art. 11 i art. 14 rozporządzenia 178/2002 ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. UE.L.2002.31.1),

- art. 3 ust. 3 pkt 44 ustawy o bezpieczeństwie, oraz jednocześnie

- art. 66, art. 69, art. 35 ust. 1 i 2, art. 138 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625 w sprawie kontroli urzędowych i innych czynności urzędowych przeprowadzanych w celu zapewnienia stosowania prawa żywnościowego i paszowego oraz zasad dotyczących zdrowia i dobrostanu zwierząt, zdrowia roślin i środków ochrony roślin, zmieniające lub uchylające wskazane tam rozporządzenia, dyrektywy i decyzje (Dz. U. UE.L. 2017.95.1 ze zm.),

- art. 7 ust. 1 lit. a/, ust. 2 oraz art. 8 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności,

- poprzez działania i zaniechania szczegółowo opisane w uzasadnieniu skargi.

W uzasadnieniu skargi, przytaczając fragmenty oceny ryzyka sporządzonej przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH - Państwowy Instytut Badawczy Zakład Bezpieczeństwa Żywności, skarżąca spółka stanęła na stanowisku, że zaskarżona decyzja nie wskazuje żadnych podstaw prawnych poza ustrojowymi oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Już ta okoliczność dyskwalifikuje decyzję, jako dotkniętą przyczyną nieważności w myśl art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wszak w systemie odwołania pełnego, zwłaszcza że organ odwoławczy zmienił treść decyzji organu I instancji, przywołanie przez organ Ii tylko podstaw ustrojowych nie jest należytym wypełnieniem normy art. 108 k.p.a. Takie sformułowanie decyzji nie pozwala w ramach tej skargi wejść z nią w polemikę na zasadach pewności, a li tylko w oparciu o pewne założenia co do podstaw prawnych.

Zdaniem skarżącej spółki, przedstawiona w sprawie ocena ryzyka nie dawała podstaw do nałożenia zakazu wprowadzenia produktu do obrotu. Tylko z pozoru odpowiada ona wskazaniom co od jej przeprowadzenia, wskazanym w art. 14 rozporządzenia ogólnego 178/2002.

Nadto, dokument oceny ryzyka pozostaje w sprzeczności z art. 6 ww. rozporządzenia, który stanowi, że ocena ryzyka powinna opierać się na istniejących dowodach naukowych i być podejmowana w sposób niezależny, obiektywny i przejrzysty, i tylko taka ocena może stanowić oparcie dla osiągnięcia celu jakim jest wysoki poziom ochrony zdrowia i życia ludzkiego prawo żywnościowe powinno opierać się na analizie ryzyka. Ocenę ryzyka w ww. rozumieniu ma przeprowadzić organ nadzoru sanitarnego, nie zaś podmiot zewnętrzny w stosunku do niego. Ocena ryzyka jest częścią całokształtu procesu wszechstronnej analizy materiału i wyjaśnienia okoliczności sprawy w myśl art. 7 k.p.a. w zw. z art. 37 ust.1 ustawy o PIS. W sprawie natomiast organy obu instancji "z automatu" niejako, bezkrytycznie oparły się na tezach Zakładu Bezpieczeństwa Żywności NIZP PZH, pomimo zgłoszonych przez spółkę uwag krytycznych.

Ocena ryzyka zawiera przy tym liczne nieuprawnione wywody o charakterze spekulacyjnym. Prezentowane w niej hipotezy (użycie do wypieków, sporządzania koktajli czy dodania do kawy sprowadzają się do multiplikowania dawki, które nie występuje przy normlanym, zgodnym z przeznaczaniem użyciu przez konsumentów). W ten sposób, odnosząc się do spożycia niemal każdego produktu można wywodzić ryzyko dla zdrowia przy przekroczeniu bezpiecznych dawek. Hipotezy nie mogą być formułowane w sposób oderwany od rzeczywistości, bez uwzględnienia zasad wiedzy naukowej, statystycznej, logiki i zasad doświadczenia życiowego, a nade wszystko przepisów prawa.

Jak wskazuje Ocena ryzyka w "wyjściowej tezie" - poprzedzającej późniejsze hipotezy quasi badawcze - spożycie napoju przygotowanego z 1 łyżeczki produktu (4g wg oceny, choć zgodnie danymi notoryjnymi są to 2g, wyjątkowo 3g), spożycie takiego napoju mogłoby spowodować pobranie przez osobę dorosłą ołowiu rzędu 11,9% najniższej dawki wyznaczającej BMDL10 dla działania nefrotoksycznego oraz ok. 5% dawki BMDL01 związanej z występowaniem zaburzeń sercowo-naczyniowych. To wszystko, jak wskazuje ocena "uwzględniając dane dotyczące spożycia herbaty podane na etykiecie tego produktu oraz sposób przygotowania napoju". A zatem sporządzenie produktu zgodnie z normalnym użyciem skutkuje w przypadku osoby dorosłej przyjęciem dawki stanowiącej niecałe 12/100 (!) najniższej dawki wyznaczającej działanie nefrotoksyczne i tylko 5/100 (!!) najniższej dawki wyznaczającej występowanie zaburzeń sercowo-naczyniowych. Dla tej pierwszej, dopiero więc 9. z kolei spożyta danego herbata (napój) prowadziłoby do przekroczenia dawki szkodliwej.

Jak przy tym "niezbezpieczeństwo" stwierdzone dla produktu w ocenie ryzyka NIZP PZH odnosić do istniejących norm dla innych produktów żywnościowych? Spółka wskazywała, że limity zostały określone m.in. dla suplementów diety (limit 3,0 mg/kg) oraz dla małży (limit 1,5 mg/kg). (vide: rozporządzenie Komisji (UE) 2023/915 z dnia 25 kwietnia 2023 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów niektórych zanieczyszczeń w żywności oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1881/2006 (Dz. U. UE.L.2023.119.103). Dla małży, biorąc pod uwagę powyższy ustanowiony limit, spożycie 100g, może skutkować przyjęciem ok. 150 μg ołowiu. W przypadku przedmiotowej herbaty matcha, zgodnie z zalecanym sposobem przygotowania (1 łyżeczka = 4 g) zawartość ołowiu w jednej porcji wyniosłaby ok. 5,24 μg (!!!). Jest to znacznie niższa wartość, niż w przypadku spożycia porcji małży lub suplementu diety.

Przedstawione w Ocenie ryzyka NIZP PZH kazusy sprowadzające się do dowolnej multiplikacji dawki mają zatem wyłącznie charakter "fantazyjny", a nie naukowy, a więc nie uwzględniają wytycznych zawartych w art. 6 ust. 2 rozporządzenia ogólnego 178/2002. Nadto ocena ryzyka całkowicie ignoruje treść art. 3 ust. 3 pkt 44 ustawy o bezpieczeństwie (dalej także "u.b.ż"), który stanowi, że środek spożywczy szkodliwy dla zdrowia lub życia człowieka - środek spożywczy, którego spożycie w warunkach normalnych i zgodnie z przeznaczeniem może spowodować negatywne skutki dla zdrowia lub życia człowieka.

Uznając za oczywiście prawidłowe wnioski zawarte w ocenie ryzyka organ nie zastosował przywołanej normy prawnej, jak i kolejnej zawartej w art. 3 ust. 3 pkt 44 lit. b/ u.b.ż, w myśl środek spożywczy szkodliwy dla zdrowia lub życia człowieka - środek spożywczy, którego spożycie w warunkach normalnych i zgodnie z przeznaczeniem może spowodować negatywne skutki dla zdrowia lub życia człowieka, w szczególności, jeżeli zawiera substancje zanieczyszczające lub zanieczyszczenia mikrobiologiczne w ilościach przekraczających dopuszczalne poziomy określone w rozporządzeniach Unii Europejskiej oraz inne zanieczyszczenia. Z uwzględnieniem przykładu zawartego po zwrocie "w szczególności" należy zatem stwierdzić, że nawet gdy nie istnieją normy dotyczące zawartości ołowiu w herbacie, to istnieją inne, które mogą i powinny stanowić z logicznej i naukowej perspektywy punkt odniesienia, a tego organ nie uczynił.

Przy tym przepis art. 3 ust. 3 pkt 44 u.b.ż zawierający definicję legalną środka spożywczego szkodliwego dla zdrowia powinien być zastosowany w sprawie przez organ (a nie został) w związku z art. 14 ust. 2 lit. a/ rozporządzenia ogólnego 178/2002, który uznaje środek spożywczy za niebezpieczny, jeżeli jest szkodliwy dla zdrowia.

Zawarte natomiast w Ocenie ryzyka nawiązania do limitów BMDL odnoszących się do dzieci przywołane zostały w oderwaniu od stanu faktycznego sprawy oraz regulacji prawnych. Mają one, podobnie jak inne hipotezy, li tylko charakter spekulacyjny.

Spółka zwróciła uwagę, że sposób przygotowania produktu został jednoznacznie określony na etykiecie i przewiduje spożycie jednej łyżeczki produktu dziennie. Produkt przeznaczony jest dla osób dorosłych i nie jest klasyfikowany jako żywność dla niemowląt i małych dzieci. W związku z czym wartości BMDL na dzieci nie powinny być brane pod uwagę w ocenie ryzyka produktu.

Powołując się na art. 14 ust. 3 rozporządzenia ogólnego 178/2002, skarżąca spółka wskazała, że organ powinien był uwzględnić tę regulację przy rozpatrywaniu sprawy. Ocena ryzyka należy bowiem do organów sanitarnych i choć tak nazwano dokument pochodzący od NIZP PZH, to nie jest on w istocie oceną ryzyka, której przeprowadzenia rozporządzenie wymaga od organów inspekcji sanitarnej. Nawet gdyby przyjąć, że organy posłużyły się NIZP PZH do jej sporządzenia i jest to dokument pochodzący od organów PIS, to z pewnością nie został on opracowany zgodnie z art. 6 ust. 2 ani art. 14 rozporządzenia ogólnego 178/2002. W żadnym razie nie uwzględnia ona zwykłych warunków korzystania ani informacji przeznaczonych dla konsumenta zawartych na etykiecie, kreśląc scenariusze niestandardowe (pieczenie ciast, komponowanie koktajli, dodawanie do kawy).

Przyjmując przedstawioną przez NIZP PZH ocenę za miarodajną, organy nie uwzględniły regulacji zawartych w art. 7 ust. 1 lit. a/, ust. 2 oraz art. 8 ust. 1 i ust. 2 ww. rozporządzenia, ani zasad doświadczenia życiowego czy logiki. Po pierwsze, w myśl art. 7 oraz art. 8 rozporządzenia, informacje kierowane do konsumenta na oznakowaniu towarów mają uwzględniać model przeciętnego konsumenta. Jest to tzw. metoda normatywna, która polega na ustaleniu hipotetycznego wzorca (modelu) zachowania przeciętnego konsumenta i jego reakcji na dany przekaz. Dokonuje się in abstracto rekonstrukcji takiego modelu, bazując na wiedzy, zasadach logicznego myślenia i doświadczeniu życiowym. Model przeciętnego konsumenta, będący narzędziem metody normatywnej, został wypracowany w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości w kontekście zgodności regulacji krajowych państw członkowskich z traktatową swobodą przepływu towarów. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem, przeciętny konsument jest osobą należycie (dobrze, właściwie) poinformowaną, uważną (ostrożną) i racjonalną (rozsądnie spostrzegawczą), wykazującą odpowiedni stopień krytycyzmu wobec działań, których jest adresatem. Utrwalona w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości koncepcja świadomego i oświeconego (a nie niedbałego i ciemnego) konsumenta odpowiada założeniu, iż wspólny rynek i pojawianie się na nim produktów dotychczas nieznanych powinno wiązać się (w zakresie polityk prokonsumenckich) z przyzwyczajaniem i oswajaniem konsumentów z rosnącą różnorodnością towarów. Z tego punktu widzenia wymaganie otwartości, tolerancji i gotowości uczenia się ze strony konsumentów ma nie tylko pragmatyczne (sprzyjające realizacji swobodnego obiegu towarów), ale wręcz kulturotwórcze znaczenie. Ustalenie ryzyka wprowadzenia w błąd danego przekazu należy więc przeprowadzać, uwzględniając zobiektywizowane i abstrakcyjne "domniemane oczekiwanie" takiego przeciętnego konsumenta. W świetle orzecznictwa ETS poziom percepcji i uwagi konsumenta różni się w zależności od tego, jakiego produktu dotyczy praktyka rynkowa oraz w jakich okolicznościach produkt ten jest nabywany. Podobne wnioski płyną z analizy orzecznictwa Sądu Najwyższego, który przyjmuje, że przeciętny konsument jest osobą dojrzałą i krytyczną, która posiada określony zasób informacji o otaczającej go rzeczywistości i potrafi go wykorzystać dokonując analizy przekazów rynkowych. Jednakże poziom nasilenia powyższych cech u przeciętnego odbiorcy zależy od rynku, na którym stosowana jest dana praktyka. Z powyższego można zatem wnosić, że wzorzec przeciętnego konsumenta powinien być dostosowany do okoliczności konkretnego stanu faktycznego.

W stanie faktycznym przedmiotowej sprawy produkt nie jest towarem powszechnym, stosowanym codziennie, w każdym gospodarstwie domowym, wśród dorosłych i dzieci. Przeciwne uznanie powinno być wykazane przez organy inspekcji. W istocie wprost takiego twierdzenia o powszechności i codzienności użycia nie zawarto w ocenie ryzyka, ale dokonano w niej pewnych aberracji intelektualnych, które produkt w takim powszechnym użyciu zdają się przedstawiać. Dodatkowo, doświadczenie życiowe i codzienna obserwacja poparte wyszukiwaniem informacji internetowych pozwala potwierdzić, że herbatę matcha stosuje się przede wszystkim jako napój i jej użycie stanowi trend, który zyskuje na popularności, ale który nie zyskał na powszechności, a wręcz przeciwnie pozostaje niszowy. W szczególności, zastosowanie herbaty matcha jako składnika kulinarnego (desery, ciasta itp.) ma charakter ograniczony. Produkt ten jest znany konsumentom dobrze zorientowanym, "obytym" z nowinkami spożywczymi, których uwaga koncentruje się na zdrowym stylu życia i diecie, w szczególności z uwagi na jego właściwości antyoksydacyjne, czy odchudzające tej herbaty. Jej używanie w Europie ma taki sam charakter jak yerba mate, herbaty zielonej czy białej - jest modne i ograniczone w czasie, np. w określonych porach roku, albo w ogóle sporadyczne.

Nie można logicznie przyjąć, że konsument z takiego kręgu pozostaje nieuważny, nieświadomy i będzie przyjmować dawki "hurtowe". Co więcej, w takich okolicznościach za kuriozalne i oczywiście niemające podstawy prawnej należy uznać zarzut organu dotyczący oznakowania produktu, że "z przedmiotowych informacji nie wynika, sugerowana przez skarżącego, ilość produktu jaka może zostać spożyta w ciągu dnia - a jedynie ilość herbaty do przygotowania jednej porcji". Brak jest oczywiście przepisów prawa, które statuowałyby taki wymóg oznaczenia dla produktu maksymalnego dziennego spożycia, abstrahując od wyjaśnionego już powyżej nieznacznego zanieczyszczenia produktu, którego spożycie w warunkach normalnych i zgodnie z przeznaczeniem nie może spowodować negatywnych skutki dla zdrowia lub życia człowieka, a wiec będącego bezpiecznym środkiem spożywczym.

Dodatkowo, jak podkreślił skarżąc, odwołanie się w Ocenie ryzyka do dawek referencyjnych dla dzieci jest zabiegiem o charakterze manipulacyjnym, wobec którego należy stanowczo zaprotestować. Spółka podała przybliżony podział procentowy udziałów w rynku europejskim (dane za 2024 r.) wyjaśniając, że generalnie rynek herbat specjalistycznych jest wciąż stosunkowo mały w porównaniu do herbaty konwencjonalnej, która dominuje z udziałem około 84%.

Zaskarżona decyzja narusza jednocześnie art. 6 k.p.a., albowiem w przedmiotowej sprawie nie zaszły przesłanki do zastosowania przez organ art. 66, art. 69, art. 138 ust. 1 rozporządzenia w sprawie kontroli urzędowych, a więc organy działały bez podstawy prawnej.

Co więcej, organ zignorował brak ustosunkowania się przez organ I instancji do pisma spółki z dnia 24 września 2025 r., czym naruszone zostało zasada informowania (art. 9 k.p.a.), a także podstawowe prawa strony do udziału w postępowaniu w zaufaniu do władzy (art. 8 i art. 10 k.p.a.), wobec czego w żadnej instancji nie doszło do rozpoznania sprawy z poszanowaniem art. 7 k.p.a.

Wobec polemiki z wnioskami Oceny ryzyka wyrażonej w przywołanym piśmie, organ I instancji powinien był - w myśl art. 8 i art. 10 k.p.a. - zastosować art. 35 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie kontroli urzędowych, dokonując stosownej kontroli próbek, czego zaniechał, a zatem także organ odwoławczy nie stosując normy art. 35 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia naruszył zasadę wyrażoną w art. 7 k.p.a. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest wskazania przyczyn tego zaniechania, co stanowi naruszenie art. 107 § 3 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Organ podkreślił w szczególności, że ocena sporządzona przez ekspertów z NIZP PZH - PIB, jest wiążąca dla organów urzędowej kontroli żywności. Eksperci Instytutu dysponują wiedzą i doświadczeniem, którego strona skarżąca nie posiada. Jednocześnie generalną zasadą prawa żywnościowego jest, że żywność wprowadzana do obrotu musi być bezpieczna dla zdrowia i życia konsumentów, a zgodnie z oceną ryzyka herbata objęta skargą takim środkiem nie jest.

Na rozprawie w dniu 14 maja 2026 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę i podniesione w niej zarzuty, porządkując i rozwijając argumentację oraz składając w tym zakresie załącznik do protokołu rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny zobligowany jest uwzględnić skargę w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonych rozstrzygnięć, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością eliminacji z obrotu prawnego kontrolowanych decyzji w oparciu o przesłanki określone w art. 145 § 1 p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie były decyzje organów inspekcji sanitarnej obu instancji orzekające wobec skarżącej spółki: o zakazie wprowadzania do obrotu środka spożywczego w postaci - określonej wskazanym numerem partii towaru (nr [...]) - sproszkowanej herbaty zielonej matcha importowanej z Chin oraz o nakazie zniszczenia wskazanego towaru lub jego wywozu z kraju.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (t.j.: Dz. U. Z 2023 r., poz. 1448 ze zm. – dalej w skrócie "u.b.ż.ż."), rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. WE L 31 z 1.02.2002 ze zm. – zwanego dalej "rozporządzeniem nr 178/2002"), a także rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625 z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie kontroli urzędowych i innych czynności urzędowych przeprowadzanych w celu zapewnienia stosowania prawa żywnościowego i paszowego oraz zasad dotyczących zdrowia i dobrostanu zwierząt, zdrowia roślin i środków ochrony roślin, zmieniające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001, (WE) nr 396/2005, (WE) nr 1069/2009, (WE) nr 1107/2009, (UE) nr 1151/2012, (UE) nr 652/2014, (UE) 2016/429 i (UE) 2016/2031, rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2005 i (WE) nr 1099/2009 oraz dyrektywy Rady 98/58/WE, 1999/74/WE, 2007/43/WE, 2008/119/WE i 2008/120/WE, oraz uchylające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 854/2004 i (WE) nr 882/2004, dyrektywy Rady 89/608/EWG, 89/662/ EWG, 90/425/EWG, 91/496/EWG, 96/23/WE, 96/93/WE i 97/78/WE oraz decyzję Rady 92/438/EWG (rozporządzenie w sprawie kontroli urzędowych) (Dz. Urz. UE. L 2017.95.1 – dalej jako "rozporządzenie 2017/625").

Na wstępie zauważyć należy, że art. 1 u.b.ż.ż. ściśle odwołuje się do wymagań rozporządzenia nr 178/2002 stanowiąc, że ustawa określa wymagania i procedury niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa żywności i żywienia zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 178/2002. Jak stanowi art. 3 ust. 1 u.b.ż.ż. żywnością (środkiem spożywczym) jest każda substancja lub produkt w rozumieniu art. 2 rozporządzenia nr 178/2002. Ten zaś przepis określa, że do celów niniejszego rozporządzenia "żywność" (lub "środek spożywczy") oznacza jakiekolwiek substancje lub produkty, przetworzone, częściowo przetworzone lub nieprzetworzone, przeznaczone do spożycia przez ludzi lub, których spożycia przez ludzi można się spodziewać. "Środek spożywczy" obejmuje napoje, gumę do żucia i wszelkie substancje, łącznie z wodą, świadomie dodane do żywności podczas jej wytwarzania, przygotowania lub obróbki. Definicja ta obejmuje wodę zgodną z normami określonymi zgodnie z art. 6 dyrektywy 98/83/WE i bez uszczerbku dla wymogów dyrektyw 80/778/EWG i 98/83/WE. "Środek spożywczy" nie obejmuje: a) pasz; b) zwierząt żywych, chyba że mają być one wprowadzone na rynek do spożycia przez ludzi; c) roślin przed dokonaniem zbiorów; d) produktów leczniczych w rozumieniu dyrektyw Rady 65/65/EWG i 92/73/EWG; e) kosmetyków w rozumieniu dyrektywy Rady 76/768/EWG; f) tytoniu i wyrobów tytoniowych w rozumieniu dyrektywy Rady 89/622/EWG; g) narkotyków lub substancji psychotropowych w rozumieniu Jedynej konwencji o środkach odurzających z 1961 r. oraz Konwencji o substancjach psychotropowych z 1971 r.; h) pozostałości i zanieczyszczeń; i) wyrobów medycznych w rozumieniu rozporządzenia PEiR (UE) 2017/745.

W świetle powyższej definicji i stanu faktycznego sprawy z pewnością należy uznać, że herbata rodzaju matcha ("matcha green tea powder"), czego dotyczy niniejsza sprawa, stanowi żywność (środek spożywczy). Jak słusznie zatem przyjęły organy w niniejszej sprawie zastosowanie winny znaleźć regulacje krajowe i wspólnotowe prawa żywnościowego.

Przepis art. 3 ust. 2 u.b.ż.ż. konstytuuje bezwzględną zasadę, zgodnie z którą produkty niespełniające wymagań prawa żywnościowego nie mogą być oznakowane i wprowadzane do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jako żywność. Równocześnie zgodnie z art. 6 ust. 1 u.b.ż.ż. środki spożywcze niespełniające wymagań określonych w przepisach niniejszego działu wdrażających dyrektywy Unii Europejskiej i wymagań rozporządzeń Unii Europejskiej dotyczących bezpieczeństwa żywności nie mogą być wprowadzane do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Przepis art. 3 ust. 3 pkt 44 u.b.ż.ż. definiuje "środek spożywczy szkodliwy dla zdrowia lub życia człowieka" jako środek spożywczy, którego spożycie w warunkach normalnych i zgodnie z przeznaczeniem może spowodować negatywne skutki dla zdrowia lub życia człowieka, w szczególności, jeżeli:

a) nie spełnia wymagań zdrowotnych określonych w dziale II,

b) zawiera:

- substancje zanieczyszczające lub zanieczyszczenia mikrobiologiczne w ilościach przekraczających dopuszczalne poziomy określone w rozporządzeniach Unii Europejskiej oraz inne zanieczyszczenia,

- pozostałości skażeń promieniotwórczych w ilościach przekraczających poziomy określone w rozporządzeniach Unii Europejskiej,

- weterynaryjne produkty lecznicze w ilościach przekraczających dopuszczalne poziomy lub zabronione określone w rozporządzeniach Unii Europejskiej,

- inne substancje szkodliwe dla zdrowia lub życia człowieka określone w przepisach Unii Europejskiej.

Zaznaczenia wymaga, że ogólne wymogi prawa żywnościowego zostały ujęte we wspólnotowych przepisach prawa żywnościowego. Na ich tle wskazuje się, że podstawowym zadaniem prawa żywnościowego jest zapewnienie, aby żywność znajdująca się na rynku wspólnotowym była bezpieczna. Zgodnie z art. 1 rozporządzenia nr 178/2002 celem tegoż rozporządzenia jest m.in. stworzenie podstawy do zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzkiego. Ta fundamentalna funkcja prawa żywnościowego zostaje wzmocniona tzw. zasadą ostrożności, zwaną również zasadą przezorności (precautionary principle) – art. 7 rozporządzenia nr 178/2002. Cele wprowadzenia zasady ostrożności do rozporządzenia nr 178/2002 wskazuje preambuła w motywach 20 i 21: "(20) Zasada ostrożności została przywołana, aby zapewnić ochronę zdrowia we Wspólnocie, w ten sposób stwarzając bariery dla swobodnego przepływu żywności i pasz. Dlatego też konieczne jest wypracowanie wspólnej podstawy w całej Wspólnocie dla stosowania tej zasady. (21) W tych konkretnych przypadkach, kiedy istnieje ryzyko utraty życia lub zdrowia, a kiedy panuje niepewność naukowa, zasada ostrożności zapewnia mechanizm dla określania środków zarządzających ryzykiem lub innych działań w celu zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia, jaki wybrany został we Wspólnocie". Dlatego też do prawa unijnego zostały wprowadzone regulacje mające charakter prewencyjny, na podstawie których władze administracyjne korzystają ze stosunkowo dużego obszaru uznaniowości i mają możliwość zablokowania pewnych działań nawet na podstawie samego prawdopodobieństwa wyrządzenia szkody dla zdrowia i życia ludzi (por. komentarz do art. 7 rozporządzenia nr 178/2002 [w:] M. Korzycka (red.), P. Wojciechowski (red.) Komentarz do rozporządzenia nr 178/2002 ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności, LEX/el 2018).

Stosownie do art. 14 ust. 1 rozporządzenia nr 178/2002 żaden niebezpieczny środek spożywczy nie może być wprowadzany na rynek. Jak stanowi art. 14 ust. 2 rozporządzenia nr 178/2002 środek spożywczy jest uznawany za niebezpieczny, jeżeli uważa się, że:

a) jest szkodliwy dla zdrowia,

b) nie nadaje się do spożycia przez ludzi.

Prawodawca unijny unormował również metodologię badania (ustalania), wedle której powinno się rozstrzygnąć, czy żywność jest niebezpieczna, szkodliwa dla zdrowia lub nie nadaje się do spożycia.

W art. 14 ust. 3 rozporządzenia nr 178/2002 wskazał, że podczas podejmowania decyzji, że dany środek spożywczy jest niebezpieczny, należy mieć na względzie:

a) zwykłe warunki korzystania z żywności przez konsumenta oraz wykorzystywania jej na każdym etapie produkcji, przetwarzania i dystrybucji, oraz

b) informacje przeznaczone dla konsumenta, z uwzględnieniem informacji na etykiecie oraz inne informacje zwykle dostępne dla konsumenta dotyczące unikania konkretnych negatywnych skutków dla zdrowia związanych z daną żywnością lub rodzajem żywności.

Z kolei w art. 14 ust. 4 rozporządzenia nr 178/2022 określono, że podczas podejmowania decyzji, że środek spożywczy jest szkodliwy dla zdrowia, należy mieć na względzie:

a) nie tylko prawdopodobne natychmiastowe i/lub krótkotrwałe i/lub długofalowe skutki tej żywności dla zdrowia spożywającej jej osoby, ale także dla następnych pokoleń;

b) ewentualne skutki skumulowania toksyczności;

c) szczególną wrażliwość zdrowotną określonej kategorii konsumentów, jeżeli środek spożywczy jest przeznaczony dla tej kategorii konsumentów.

Jak stanowi zaś art. 14 ust. 5 rozporządzenia nr 178/2002 podczas podejmowania decyzji, że środek spożywczy nie nadaje się do spożycia przez ludzi, należy mieć na względzie, czy środek spożywczy nie może być spożywany przez ludzi stosownie z jego przeznaczeniem z powodu zanieczyszczenia, zarówno przez czynniki obce jak i w inny sposób, czy też z powodu gnicia, psucia się lub rozkładu.

Co istotne zaznacza się, że jeżeli niebezpieczny środek spożywczy stanowi część partii, transzy lub dostawy żywności należącej do tej samej klasy lub kategorii, należy założyć, że całość żywności w tej partii, transzy lub dostawie jest również niebezpieczna, chyba że po dokonaniu szczegółowej oceny brak jest dowodów, iż reszta partii, transzy lub dostawy jest niebezpieczna (art. 14 ust. 6 rozporządzenia nr 178/2002).

Prawodawca wspólnotowy zastrzega jednocześnie, że zgodność żywności ze szczegółowymi przepisami mającymi do niego zastosowanie nie powinna powstrzymać właściwych władz przed podjęciem stosownych środków w celu nałożenia ograniczeń dotyczących wprowadzenia jej na rynek lub zażądania wycofania go z rynku, jeżeli istnieją podstawy, aby podejrzewać, iż pomimo takiej zgodności, ten środek spożywczy jest niebezpieczny (art. 14 ust. 8 rozporządzenia nr 178/2002).

Znajdujący w niniejszej sprawie zastosowanie art. 138 ust. 1 rozporządzenia nr 2017/625 stanowi z kolei, że w przypadku stwierdzenia niezgodności właściwe organy:

a) przeprowadzają wszelkie działania konieczne, aby określić przyczynę i zakres niezgodności oraz aby ustalić obowiązki podmiotu; oraz

b) wprowadzają właściwe środki, aby zapewnić podjęcie przez dany podmiot działań naprawczych oraz zapobieżenie dalszym przypadkom występowania niezgodności.

Przy podejmowaniu decyzji dotyczącej tego, jakie środki należy zastosować, właściwe organy uwzględniają rodzaj niezgodności i historię podmiotu w zakresie zgodności.

Środkiem, który dopuszcza art. 138 ust. 2 lit. g/ rozporządzenia nr 2017/625, jest nakaz wycofania od użytkowników, wycofania z obrotu, usunięcia i zniszczenia towarów, pozwalający - w stosownych przypadkach - na wykorzystanie towarów do celów innych niż te, do których towary były pierwotnie przeznaczone.

W niniejszej sprawie zasadniczy spór pomiędzy skarżącą a organami ogniskuje się wokół zagadnienia, czy na gruncie art. 14 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia nr 178/2002 oraz art. 138 ust. 1 lit. a/ i b/ oraz ust. 2 lit. g/ rozporządzenia nr 2017/625 należało zakazać skarżącej wprowadzenia importowanego środka spożywczego do obrotu na terenie UE poprzez nakazanie usunięcia i zniszczenia przedmiotowego towaru lub jego wywozu z kraju.

W ocenie Sądu organy miały uzasadnione podstawy faktyczne i prawne do wydania zaskarżonych rozstrzygnięć i orzeczenia przedmiotowych nakazów.

Przede wszystkim wskazać należy, że z załączonego przez importera do odprawy sanitarnej w Granicznej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Gdyni wyniku badania importowanego z Chin towaru - tj. sproszkowanej herbaty zielonej matcha o nr partii [...] - wykonanego przez laboratorium B. Co., Ltd. (sprawozdanie z badań nr AR-25-SU-079800-01 z dnia 25 czerwca 2025 r.), jednoznacznie wynikało, że w badanej 500 g próbce tego towaru stwierdzona została zawartość ołowiu na poziomie 1,31 mg/kg.

Co prawda – na co w toku postępowania wskazywała strona skarżąca i z czym należy się zgodzić – przepisy unijne, w tym rozporządzenie Komisji (UE) 2023/915 z dnia 25 kwietnia 2023 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów niektórych zanieczyszczeń w żywności oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1881/2006 (Dz. Urz. UE. L 2023.119.103), nie określają najwyższych dopuszczalnych limitów poziomu ołowiu w herbacie (takie limity zostały jedynie określone dla suplementów diety – 3,0 mg/kg oraz małży – 1,5 mg/kg), to jednak zdaniem Sądu podkreślenia wymaga, że okolicznością notoryjną pozostaje to, iż ołów nie jest substancją potrzebą organizmowi człowieka do życia i jako wysoce toksyczny metal ciężki (pierwiastek chemiczny "Pb") nie spełnia żadnych istotnych funkcji biologicznych. Wręcz przeciwnie ołów jest neurotoksyną, która uszkadza układ nerwowy i może prowadzić do poważnych zaburzeń neurologicznych. Ponadto ołów kumuluje się w kościach i zębach oraz w nerkach i wątrobie, pozostając w nich przez dziesiątki lat oraz uszkadzając je. W takiej sytuacji – w ocenie Sądu - uznać zatem należy, że jakakolwiek zawartość ołowiu w jakimkolwiek środku żywności jest ze wszech miar niepożądana. W ocenie Sądu to, że limity dopuszczalnej dawki ołowiu (przekraczające w istocie nawet stwierdzoną w zakwestionowanej w niniejszej sprawie partii herbaty zawartość ołowiu) zostały określone (dopuszczone) dla innych środków spożywczych (tj. suplementów diety czy też małży), należy odczytywać wyłącznie jako dopuszczony przez prawodawcę wyjątek od zasady (w żaden sposób nie dający podstawy do przyjęcia za dopuszczalne, w powołanych powyżej normach, zanieczyszczenie ołowiem innych produktów spożywczych, takich jak np. herbata, chociażby z uwagi na odmienny charakter wskazanych produktów żywnościowych i zwyczajową częstotliwość ich spożywania). Zasadą bowiem musi być przyjęcie, że ołów – jako silnie toksyczna i w ogóle niepożądana dla rozwoju i funkcjonowania ludzkiego organizmu substancja – nie powinien w ogóle znajdować się w środkach spożywczych. W przypadku zatem stwierdzenia jego obecności w dopuszczanym przez organy do obrotu środku spożywczym zanieczyszczenie takiego środka ołowiem winno być na tyle znikome, by móc wykluczyć negatywne (szkodliwe) dla zdrowia skutki.

W takiej sytuacji konieczne staje się przeprowadzenie analizy ryzyka, o której mowa w przepisie art. 6 rozporządzenia nr 178/2002, w którym prawodawca wskazuje, że w celu osiągnięcia ogólnego celu, jakim jest wysoki poziom ochrony zdrowia i życia ludzkiego prawo żywnościowe powinno opierać się na analizie ryzyka, z wyjątkiem sytuacji, w której nie jest to właściwe ze względu na okoliczności lub charakter środka (ust. 1), a ocena ryzyka powinna opierać się na istniejących dowodach naukowych i być podejmowana w sposób niezależny, obiektywny i przejrzysty (ust. 2).

Stosownie zaś do art. 3 pkt 10 rozporządzenia nr 178/2002, "analiza ryzyka" oznacza proces składający się z trzech powiązanych elementów: oceny ryzyka, zarządzania ryzykiem i informowania o ryzyku (pkt 10), natomiast "ocena ryzyka" oznacza proces wsparty naukowo, składający się z czterech etapów: identyfikacji zagrożenia, charakterystyki niebezpieczeństwa, oceny ekspozycji i charakterystyki ryzyka (pkt 11).

W ocenie Sądu, znajdującą się w aktach sprawy ocenę ryzyka (tj. "Ocenę ryzyka w ramach systemu RASFF"), sporządzoną w niniejszej sprawie wobec zakwestionowanej partii herbaty matcha o nr [...] – wbrew twierdzeniom skarżącej – należało w okolicznościach sprawy uznać za wiarygodny i wystarczający dowód na stwierdzenie, że opisany produkt spożywczy, z uwagi na zanieczyszczenie go w stwierdzonej zawartości ołowiem, jako szkodliwy dla zdrowia, nie spełnia wymagań rozporządzenia nr 178/2002 oraz u.b.ż.ż. Przedmiotowa ocena ryzyka wykonana w niniejszej sprawie, została sporządzona – na zlecenie Granicznej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Gdyni - przez jednostkę badawczą jaką jest Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego Państwowego Zakładu Higieny - Państwowy Zakład Badawczy (dalej w skrócie "NIZP PZH – PIB"), będący instytutem zajmującym się monitorowaniem i oceną biologicznych, chemicznych i fizycznych czynników ryzyka dla zdrowia człowieka, w tym w aspekcie bezpieczeństwa żywności. Jak wskazał organ w odpowiedzi na skargę i z czym należy się zgodzić, eksperci z Instytutu zbierają, przetwarzają i udostępniają dane gromadzone w ramach działań krajowego nadzoru nad bezpieczeństwem żywności, w tym oceniają pobrane z żywności zanieczyszczenia żywności i substancji dodatkowych oraz współpracują w tym zakresie z Europejskim Urzędem ds. Bezpieczeństwa Żywności. W oparciu o dane uzyskane z Państw Członkowskich ustalane są limity poszczególnych zanieczyszczeń w środkach spożywczych, a w pracach przy ustalaniu rzeczonych limitów aktywnie uczestniczą eksperci z NIZP PZH - PIB. Z § 3 ust. 3 pkt 11 lit. b/ statutu NIZP PZH - PIB wynika natomiast wprost, że do zadań Instytutu należy m.in. wsparcie Głównego Inspektoratu Sanitarnego w zakresie bezpieczeństwa żywności i żywienia obejmujące zapewnienie oceny ryzyka na potrzeby Europejskiego Systemu Wczesnego Ostrzegania o Niebezpiecznej Żywności i Paszach (RASFF). W takiej sytuacji ocena ryzyka przeprowadzana przez NIZP PZH - PIB niewątpliwie stanowi podstawę do przyjęcia, czy dany produkt stwarza ryzyko dla zdrowia konsumentów, a w związku z tym – w ocenie Sądu – należy zgodzić się w tym zakresie ze stanowiskiem organu, że ocena taka, w przypadku braku istnienia jakichkolwiek innych dowodów mogących skutecznie i miarodajnie poddawać w wątpliwość konkluzję takiej oceny, pozostaje istotnym i w istocie rozstrzygającym dowodem w sprawie dopuszczenia badanego produktu żywnościowego do obrotu przez organy inspekcji sanitarnej, które na gruncie ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j.: Dz. U. Z 2024 r., poz. 416 ze zm. – dalej jako "u.p.i.s.") zobowiązane są do sprawowania nadzoru nad warunkami zdrowotnymi żywności oraz bieżącego nadzoru sanitarnego w zakresie kontroli przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, w szczególności dotyczących nadzoru nad jakością zdrowotną żywności (art. 1 pkt 6 czy art. 4 ust. 1 pkt 3a u.p.i.s.).

W ocenie Sądu, wbrew zatem twierdzeniom strony skarżącej, w okolicznościach niniejszej sprawy brak było podstaw do występowania do NIZP PZH – PIB o sporządzenie przez Instytut uzupełnienia uprzednio sporządzonej "Oceny ryzyka w ramach systemu RASFF", w szczególności z uwagi na konieczność uwzględnienia w wydanej przez Instytut opinii także wyników badań przedstawionych przez skarżącą, w których poziom zanieczyszczenia produktu (herbaty matcha) ołowiem został wykazany na niższym poziomie, tj.: 0,453 mg/kg (badanie z 2.09.2025 r.) i 0,427 mg/kg (badanie z dnia 10.10.2025 r.), a w konsekwencji oceny przez Instytut wpływu wskazanych okoliczności na bezpieczeństwo badanego produktu. W tym zakresie należy przede wszystkim wyjaśnić, że zaoferowane w toku postępowania przez skarżącą wymienione powyżej badania odnoszące się do zanieczyszczenia ołowiem importowanej z Chin herbaty matcha, nie mogły stanowić dla organów uzasadniającej podstawy do przedstawienia tychże badań NIZP PZH – PIB celem ewentualnego wzięcia ich przez Instytut pod rozwagę i skorygowania sporządzonej uprzednio oceny ryzyka, czego oczekiwałaby skarżąca. Zgodzić bowiem należało się z organami, że przedstawione badania nie spełniały w istocie przesłanek dających podstawę do możliwości ewentualnego zakwestionowania na ich podstawie uprzedniego wyniku badania wskazanej partii towaru (herbaty matcha o nr [...]) i w konsekwencji skorygowania sporządzonej przez NIZP PZH – PIB oceny ryzyka.

I tak, odnośnie sprawozdania z badania o nr AR-25-SU-126906-03 z dnia 2 września 2025 r. prawidłowo zwrócono uwagę, że przebadana próbka dotyczy co prawda tej samej importowanej herbaty lecz jej innej partii (bowiem partii o nr [...]), aniżeli zakwestionowania w niniejszej sprawie i objęta oceną ryzyka przez NIZP PZH – PIB (czyli partia o nr [...]). A zatem jako produkt badany lecz charakteryzujący się w istocie brakiem tożsamości (różny materiał źródłowy) z produktem objętym uprzednio oceną NIZP PZH – PIB nie mógłby stanowić przydatnej podstawy do ponownego zbadania wskazanej partii towaru (herbaty matcha o nr [...]) i ewentualnej zmiany na tej podstawie dokonanej przez NIZP PZH – PIB oceny spełnienia przez tę zakwestionowaną partię towaru wymagań prawa żywnościowego. Zwrócić należy uwagę, że w kwestionowanej przez skarżącą ocenie ryzyka NIZP PZH – PIB wskazano, że "stwierdzona w przedmiotowym środku spożywczym (czyli badanej partii towaru o nr [...] – przyp. WSA) wysoka zawartość ołowiu związana jest najprawdopodobniej z zanieczyszczeniem samego surowca, chociaż nie można wykluczyć zanieczyszczenia podczas procesu produkcji tego środka spożywczego". Porównanie zatem ze sobą tych dwóch wyników badań wykonanych przez to samo laboratorium B. Co., Ltd. (tj. dla próbki o nr [...] - sprawozdanie z badania o nr AR-25-SU-079800-01 z dnia 25 czerwca 2025 r. oraz dla próbki o nr [...] - sprawozdanie z badania o nr AR- 25-SU-126906-03 z dnia 22 września 2025 r.), z których wynika, że w tym samym produkcie spożywczym (herbacie matcha) importowanym od tego samego producenta, w pierwszym badaniu (dotyczącym importowanej w niniejszej sprawie partii) stwierdzono obecność ołowiu na poziomie 1,31 mg/kg, zaś w drugim jedynie na poziomie 0,453 mg/kg, wskazywać może właśnie na "nadzwyczajne" zanieczyszczenie zakwestionowanej partii herbaty (spowodowane np. procesem produkcji - pakowania tej jednostkowej partii towaru), skoro w innej partii tego samego rodzajowo towaru zawartość ołowiu pozostaje na prawie 3-krotnie niższym, znikomym poziomie. W ocenie Sądu powyższe niewątpliwie wskazuje na istotną różnicę w zawartości ołowiu w herbacie, co – zważywszy na toksyczny charakter tej substancji dla organizmu ludzkiego – przemawia za niedopuszczaniem do obrotu bardziej skażonego ołowiem towaru.

Z kolei przedstawione przez skarżącą sprawozdanie z badania o nr 138054/2025 z dnia 10 października 2025 r. tożsamej partii towaru (tj. próbki z partii nr [...]) nie mogło stanowić podstawy do poinformowania NIZP PZH – PIB celem uwzględnienia tego badania przy ewentualnej korekcie uprzednio sporządzonej oceny ryzyka, bowiem badanie to nie zostało przeprowadzone na podstawie właściwie przygotowanej próbki, gdyż zostało wykonane na próbce 50g, czyli próbce, która zgodnie z zapisami rozporządzenia Komisji (WE) nr 333/2007 z dnia 28 marca 2007 r. ustanawiającego metody pobierania próbek i analizy do celów kontroli poziomów pierwiastków śladowych i zanieczyszczeń w środkach spożywczych (Dz. Urz. UE L 2007.88.29), jest próbką niereprezentatywną dla importowanej partii o masie 3.719,36 kg złożonej z 55.666 jednostek. W związku z tymi ustaleniami sprawozdanie z badań o nr 138054/2025 nie mogło stanowić ani dowodu potwierdzającego bezpieczeństwo importowanej przez spółkę partii towaru, ani też stanowić uzasadnionej podstawy do wnioskowania o ewentualne sporządzenie przez NIZP PZH – PIB dodatkowej (skorygowanej) oceny ryzyka.

Jak również zauważył organ odwoławczy ww. wynik badania z dnia 10 października 2025 r. dla próbki z tej samej partii herbaty o nr [...], wskazujący na ok. 3-krotnie niższy poziom zanieczyszczenia ołowiem niż wynikający z przedstawionego przez stronę skarżącą do kontroli granicznej sprawozdania nr AR-25-SU-079800-01 z dnia 25 czerwca 2025 r. dla próbki pochodzącej z tej samej partii, może wskazywać na niejednorodność surowca, co jednak w żaden sposób nie mogłoby – zważywszy na priorytetowe cele bezpieczeństwa żywnościowego - skutecznie prowadzić do podważenia i pominięcia wyniku zanieczyszczenia ołowiem towaru wynikającego z uprzedniego badania tej partii towaru oraz sporządzonej negatywnej oceny ryzyka przez NIZP PZH – PIB w kontekście możliwości dopuszczenia go do obrotu.

Reasumując zatem dotychczasowe rozważania należy podkreślić, że generalną zasadą prawa żywnościowego jest, iż żywność wprowadzana do obrotu musi być bezpieczna dla zdrowia i życia konsumentów, a zgodnie z oceną ryzyka NIZP PZH - PIB przedmiotowa herbata matcha (a ściślej mówiąc importowana jej partia o nr [...]) takim środkiem nie jest.

Wbrew zarzutom strony skarżącej organy nie naruszyły także art. 35 rozporządzenia nr 2017/625, gdyż brak było w niniejszej sprawie podstaw do przeprowadzenia kolejnego badania zakwestionowanej partii towaru.

W tym miejscu należy stwierdzić, że nie polega na prawdzie twierdzenie skarżącej, że organy nie zabezpieczyły w niniejszej sprawie kontrpróby. Z akt sprawy wynika bowiem, że w dniu 4 września 2025 r. sporządzone zostały przez Państwowego Granicznego Inspektora Sanitarnego w Gdyni dwa protokoły (wraz załącznikami) pobrania próbek żywności, tj. herbaty matcha (o nr IGA.460.4.380.2025 oraz nr IGA.460.4.381.2025), na podstawie których pobrane zostały dwie próbki towaru po 500 g (10 a 50g), z których jedna, określona jako "kontrpróbka", została zabezpieczona zgodnie z rozporządzeniem nr 333/2007 w laboratorium WSSE Gdańsk.

Stosownie natomiast do art. 35 rozporządzenia nr 2017/625 właściwe organy zapewniają podmiotom, których zwierzęta lub towary podlegają procedurze pobierania próbek, analizom, badaniom lub diagnostyce w kontekście kontroli urzędowych, prawo do drugiej ekspertyzy na koszt podmiotu. Prawo do drugiej ekspertyzy umożliwia podmiotowi złożenie wniosku o przegląd dokumentów dotyczących pobierania próbek, przeprowadzania analizy, badania lub diagnostyki przez innego uznanego i odpowiednio wykwalifikowanego eksperta (ust. 1). W stosownych przypadkach i jeżeli jest to wskazane i technicznie możliwe, uwzględniając w szczególności częstość występowania i rozkład zagrożeń wśród zwierząt lub towarów, łatwość psucia się próbek lub towarów oraz ilość dostępnego substratu, właściwe organy: a) podczas pobierania próbek, na wniosek podmiotu, gwarantują pobranie wystarczającej ilości, by możliwa była druga ekspertyza oraz przegląd, o którym mowa w ust. 3, o ile okazałby się niezbędny; lub b) jeżeli nie jest możliwe pobranie wystarczającej ilości, jak określono w lit. a), informują o tym podmiot. Niniejszy ustęp nie ma zastosowania do oceny występowania agrofaga kwarantannowego w roślinach, produktach roślinnych lub innych przedmiotach w celu zweryfikowania zgodności z przepisami, o których mowa w art. 1 ust. 2 lit. g/ (ust. 2). Państwa członkowskie mogą zadecydować, że - w przypadku różnicy zdań między właściwymi organami a podmiotami opartej o drugą ekspertyzę, o której mowa w ust. 1, podmioty mogą złożyć wniosek o przegląd - na swój koszt - dokumentacji pierwszej analizy, badania lub diagnostyki oraz, w stosownych przypadkach, o przeprowadzenie kolejnej analizy, badania lub diagnostyki przez inne laboratorium urzędowe (ust.3). Złożenie przez podmiot wniosku o drugą ekspertyzę na podstawie ust. 1 niniejszego artykułu nie ma wpływu na obowiązek podjęcia przez właściwe organy natychmiastowych działań w celu wyeliminowania lub ograniczenia ryzyka dla zdrowia ludzi, zwierząt i roślin lub dobrostanu zwierząt, lub - w odniesieniu do GMO i środków ochrony roślin - również dla środowiska, zgodnie z niniejszym rozporządzeniem i z przepisami, o których mowa w art. 1 ust. 2 (ust. 4).

Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że art. 35 rozporządzenia nr 2017/625 wskazuje na to, że tzw. druga ekspertyza wykonywana na podstawie przepisów tego rozporządzenia, stanowi w istocie prawo podmiotów, których towary podlegają kontroli, a nie zaś samoistny obowiązek organów przeprowadzania takiej procedury. Z treści powołanego przepisu wynika bowiem, że zapewnienie prawa do drugiej ekspertyzy odbywa się na wniosek zainteresowanego podmiotu i na jego koszt.

Z analizy akt sprawy nie wynika, by skarżąca występowała do organów z wnioskiem o przeprowadzenie ponownej ekspertyzy w trybie art. 35 rozporządzenia nr 2017/625, natomiast z samego faktu przedkładania przez skarżącą ww. wyników badań (i w sytuacji nie wywarcia przez te badania zamierzonych przez skarżącą skutków dowodowych), trudno byłoby uznać, by taki stan miał zostać niejako samoistnie, w sposób dorozumiany, odczytywany przez organ jako wniosek o przeprowadzenie drugiej opinii eksperckiej. Z tego też powodu należało przyjąć, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki do prowadzenia dodatkowo w tym zakresie przez organ postępowania wyjaśniającego.

Brak było też podstaw do uwzględnienia skargi z uwagi na zaniechanie przez organ odwoławczy wskazania w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji zastosowanych przy wydaniu rozstrzygnięcia przepisów prawa materialnego, co – w ocenie skarżącej – stanowi o bezwzględnej przyczynie nieważności tej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (tj. wydania tej decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa). Należy wskazać, że jakkolwiek brak powołania w sentencji decyzji administracyjnej pełnej podstawy prawnej stanowiącej podstawę podjętego w danej sprawie przez organ rozstrzygnięcia stanowi o wadliwości takiej decyzji, to jednak w sytuacji gdy w systemie prawa istnieje prawna podstawa do wydania takiego rozstrzygnięcia, nie można mówić w takim przypadku o zaistnieniu wadliwości kwalifikowanej, stanowiącej podstawę do stwierdzenia nieważności takiej decyzji. Działanie takie nie stanowi też naruszenia prawa mającego znamiona rażącej (szczególnej) wadliwości takiej decyzji.

W niniejszej sprawie - jakkolwiek prawdą jest, że Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, wskazując w sentencji zaskarżonej decyzji na podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia, powołał się jedynie na u.p.i.s. (przepisy ustrojowe) oraz k.p.a. (przepisy proceduralne) – to jednak, podejmując rozstrzygnięcie niewątpliwie stosował w sprawie przepisy obwiązujące, natomiast z treści uzasadnienia bezsprzecznie wynika jakie przepisy prawa materialnego stanowiły podstawę prawną wydania tej decyzji.

Podsumowując, Sąd nie uznał za zasadne podniesionych przez skarżącą zarzutów materialnoprawnych skargi. Niezasadnie okazały się także zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jako że postępowanie wyjaśniające przeprowadzono wystarczająco wnikliwie, a decyzję uzasadniono szczegółowo i przekonująco.

Mając powyższe na uwadze, Sąd – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – oddalił skargę.