Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 9 kwietnia 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1923/23 o odrzuceniu skargi B. H. w sprawie ze skargi J. H. i B. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia 22 czerwca 2023 r. znak: SKO.4000-1035/2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 listopada 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", odrzucił skargę B. H., ponieważ nie posiada ona indywidualnego interesu prawnego, o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a. legitymującego ją do wniesienia skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zwanego dalej "SKO", w Siedlcach z 22 czerwca 2023 r., jak i nie jest podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi na podstawie szczególnego przepisu.

Sąd wskazał, że organ I instancji, ustalając warunki zabudowy uznał, że adresatem decyzji i stroną prowadzonego postępowania jest J. H.. Podobnie postąpił organ II instancji. Wskazywana w postępowaniu okoliczność zamieszkiwania B. H. pod tym samym adresem wraz z drugą skarżącą nie stanowi podstawy do stwierdzenia, że B. H. posiada interes prawny do wniesienia skargi. Brak jest przepisu prawa, który w związku z zamieszkiwaniem w danym miejscu przyznawałby danej osobie przymiot strony w postępowaniu dotyczącym warunków zabudowy. Przedmiotowa skarga zasadniczo dotyczy oceny legalności postanowienia SKO w Siedlcach wydanego na podstawie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, zwanego dalej "K.p.a.", o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania przez J. H.. Postanowienie to dotyczy więc indywidualnego interesu prawnego J. H., a aktualnie zawisła przed Sądem sprawa dotyczy wyłącznie zagadnienia prawnego polegającego na ocenie, czy J. H. wniosła odwołanie terminowo. W konsekwencji Sąd stwierdził, że skarżącej B. H. nie przysługuje legitymacja do złożenia skargi w niniejszej sprawie. Oczywisty brak po stronie B. H. interesu prawnego w przedmiotowym postępowaniu powoduje niedopuszczalność skargi, skutkując jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. złożyła B. H., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji i postanowienia SKO, a także zasądzenie kosztów pomocy prawnej świadczonej skarżącej z urzędu.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 45 ust. 1 Konstytucji RP przez odrzucenie skargi strony skarżącej na ww. postanowienie SKO, podczas gdy ustawa zasadnicza wprost wskazuje, że każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, natomiast WSA doprowadził do naruszenia ustawy zasadniczej odrzucając skargę skarżącej bez merytorycznego rozpoznania zarzutów.

Ponadto zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

- art. 50 § 1 p.p.s.a. przez uznanie, że skarżąca nie ma interesu prawnego w zaskarżeniu ww. postanowienia SKO, podczas gdy w ocenie skarżącej posiada ona legitymację czynną do występowania w sprawie i powinna zostać uznana za podmiot uprawniony do wniesienia skargi w tym postępowaniu, ponieważ jak wskazuje literatura prawnicza interes prawny we wniesieniu skargi do sądu administracyjnego może być traktowany jako interes w doprowadzeniu do weryfikacji decyzji administracyjnej lub innego aktu bądź czynności z zakresu administracji publicznej, będącego przedmiotem skargi, przez ten sąd, a w niniejszej sprawie zachodzi konieczność weryfikacji ww. postanowienia SKO w Siedlicach;

- art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP przez odrzucenie skargi przez WSA w Warszawie, podczas gdy rzeczony przepis narusza prawo skarżącej do sądu i rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z żądaniem i WSA powinien uczyć zadość ustawie zasadniczej i rozpoznać skargę B. H.;

- art. 178 p.p.s.a. przez odrzucenie skargi B. H., podczas gdy rzeczona skarga powinna zostać rozpoznana, mając na względzie art. 45 § 1 Konstytucji RP;

- art. 7, art. 77, art. 80 K.p.a. przez ich niezastosowanie i nierozważenie materiału dowodowego w sprawie, co skutkowało uznaniem, że skarżąca nie posiada interesu prawnego w zaskarżeniu ww. postanowienia SKO.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną postanowienia Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego postanowienia jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego i procesowego.

Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Sąd I instancji trafnie wyłożył pojęcie "interesu prawnego", które warunkuje uznanie danego podmiotu za stronę także postępowania sądowoadministracyjnego, o jakiej mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a. Już chociażby oparcie się na interesie prawnym oznacza, że nie każdy podmiot może zostać uznany za stronę postępowania. A więc konieczność powołania się na interes prawny powoduje konieczność zawężenia katalogu podmiotów, które mogą zostać uznane za stronę postępowania i skutecznie wnieść skargę do Sądu Administracyjnego.

A mianowicie, pojęcie "interesu prawnego", o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a., ma charakter obiektywny, a jego źródła każdorazowo należy upatrywać w przepisach prawa materialnego (niekiedy również procesowego, czy też nawet ustrojowego), w związku z czym o jego istocie trzeba wnioskować na podstawie jego związku z konkretną normą prawną, co oznacza, że istnienie interesu prawnego uzasadnia istnienie przepisu prawa i rekonstruowanej z niego normy prawnej stanowiącej źródło (podstawę) wywiedzenia z niej dla danego podmiotu określonych praw lub obowiązków. A zatem prawnie przypisanie danemu podmiotowi przymiotu strony postępowania musi wynikać z konkretnej normy prawa (przeważnie prawa materialnego), dla przykładu z art. 140 K.c. dotyczącego prawa własności.

Ponadto przy dokonywaniu oceny czy danemu podmiotowi przysługuje przymiot strony należy wziąć pod uwagę charakter sprawy zawisłej przed Sądem Administracyjnym. W niniejszej sprawie skarga "zwykła" dotyczy postanowienia SKO w Siedlcach z 22 czerwca 2023 r., którym stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania J. H. od decyzji Wójta Gminy Huszlew z dnia 9 czerwca 2020 r., znak BGK.6730.1.2020, ustalającej na rzecz inwestora P., ul. [...], [...] warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie farmy fotowoltaicznej PV H. - 11 o łącznej mocy do 4MW zlokalizowanej na działkach o nr ew. [...], [...], [...] w obrębie H., gmina H..

Przedmiotowa skarga dotyczy zatem rozstrzygnięcia, które zapadło w postępowaniu dotyczącym warunków zabudowy. Co do zasady w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy stroną postępowania są obok właściciela i użytkownika wieczystego gruntu objętego zainwestowaniem, właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości sąsiadujących bezpośrednio z nieruchomością, na której ma być zlokalizowana planowana inwestycja oraz właściciele lub użytkownicy nieruchomości położonych w dalszej odległości, jeżeli znajdują się one w obszarze oddziaływania tej inwestycji.

W skardze kasacyjnej wskazano, że interes prawny skarżącej B. H. wynika z faktu, że postępowanie administracyjne dotyczy nieruchomości, na której zamieszkuje.

W tej sytuacji Sąd I instancji trafnie ocenił, że w niniejszej sprawie B. H. nie wykazała indywidualnego interesu prawnego, o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a. Nie wywiodła również skutecznie, że jest podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi na podstawie szczególnego przepisu. Wskazywana w postępowaniu okoliczność zamieszkiwania B. H. pod ww. adresem wraz z drugą skarżącą nie stanowi podstawy do stwierdzenia, że B. H. posiada interes prawny do wniesienia skargi. Brak jest przepisu prawa, który w związku z zamieszkiwaniem w danym miejscu przyznawałby danej osobie przymiot strony w postępowaniu dotyczącym warunków zabudowy.

Także w skardze kasacyjnej nie wykazano aby B. H. przysługiwał taki interes prawny. W tym zakresie argumentacja skargi kasacyjnej opiera się wyłącznie na ogólnych stwierdzeniach, z których nie wynika aby Sąd I instancji dokonał błędnej oceny i naruszył wskazywane w podstawach zarzutów skargi kasacyjnej przepisy prawa materialnego i procesowego, tj. art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 50 § 1 p.p.s.a., art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 178 p.p.s.a.; art. 7, art. 77, art. 80 K.p.a. Tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia aby Sąd I instancji, wydając postanowienie o odrzuceniu skargi B. H., wadliwie powołał się na okoliczność, że organy administracyjne obu instancji nie uznały B. H. za stronę postępowania administracyjnego, jak i to, że – nie była adresatem rozstrzygnięć administracyjnych.

Ponadto dodatkowym argumentem przemawiającym za trafnością oceny Sądu I instancji jest to, że przedmiotowa skarga zasadniczo dotyczy oceny legalności postanowienia SKO w Siedlcach wydanego na podstawie art. 134 K.p.a. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania przez J. H.. Postanowienie to dotyczy więc indywidualnego interesu prawnego J. H., a aktualnie zawisła przed Sądem Administracyjnym sprawa administracyjna dotyczy wyłącznie zagadnienia prawnego polegającego na ocenie, czy J. H. wniosła odwołanie terminowo. Niewątpliwie zaskarżone do Sądu Administracyjnego postanowienie SKO w Siedlicach nie dotyczy interesu prawnego B. H..

W powyższym zakresie w tożsamy sposób, w tej samej sprawie administracyjnej, wypowiedział się już Naczelny Sąd Administracyjny w prawomocnym postanowieniu z dnia 29 sierpnia 2022 r., sygn. akt II OSK 1599/22.

Dlatego zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 50 § 1 p.p.s.a., art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 178 p.p.s.a.; art. 7, art. 77, art. 80 K.p.a. – nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.

Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w postanowieniu o przyznaniu pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż to wynagrodzenie, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.