Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Protokolant Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odsetek od sum uposażeń wypłaconych po przywróceniu do służby 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] z dnia [...] Nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

II SA/Bd 467/08

Uzasadnienie

Decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2008 r. powołując się na art. 104 Kpa oraz art. 8 ust. 1, art. 75 ust. 3 i art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w S. odmówił wypłacenia S. K. odsetek ustawowych od uposażeń wypłaconych za okres od [...] kwietnia 2003 r. do [...] lipca 2006 r. W uzasadnieniu wskazano, iż st. chor. szt. S. K. w dniu [...] marca 2003 r. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej na podstawie decyzji Nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r., a następnie na skutek decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych Nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. stwierdzającej nieważność powyższej decyzji Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego, na podstawie rozkazu Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego Nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. Wojskowy Komendant Uzupełnień w S. Sz. rozkazem Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. ponownie przyjął st. chor. szt. S. K. na stan ewidencyjny Komendy i wypłacono st. chor. szt. S. K. uposażenie za okres od [...] kwietnia 2003 r. do [...] lipca 2006 r. Organ odmówił wypłacenia odsetek ustawowych od wypłaconego uposażenia, argumentując, że nie pozostawał w zwłoce z wypłaceniem należności, gdyż roszczenie o wypłatę uposażenia przez Wojewódzki Sztab Wojskowy w S. stało się wymagalne w dniu przystąpienia wnioskodawcy do wykonywania obowiązków służbowych po wcześniejszym uprawomocnieniu się decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych Nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. stwierdzającej nieważność decyzji Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego. Obowiązek wypłacenia uposażenia powstał po przywróceniu st. chor. szt. S. K. do służby i przystąpieniu do wykonywania obowiązków służbowych i dopiero po otrzymaniu rozkazu Wojskowego Komendanta Uzupełnień w S. Sz. Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. Wojewódzki Sztab Wojskowy w Sz. jako płatnik uposażeń mógł przystąpić do wypłaty uposażeń za okres wsteczny.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł S. K. wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji oraz przyznanie i wypłacenie odsetek ustawowych od uposażeń wypłaconych za okres od [...] kwietnia do [..] lipca 2006 r.

Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego w B. decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. na podstawie art. 127 § 2 i 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję wskazując w uzasadnieniu, że w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, iż st. chor. szt. S. K. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej na skutek wypowiedzenia – decyzją [...] D. P. O. W. z dnia [...] grudnia 2002 r. oraz że decyzją [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. Dowódca Wojsk Lądowych stwierdził nieważność tej decyzji Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego. Organ wskazał także, że uposażenie powoda nie stało się wymagalne ani w dniu [...] kwietnia 2003 r., ani w żadnym kolejnym pierwszym dniu miesiąca po tej dacie, gdyż w obrocie prawnym funkcjonowała decyzja Nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w sprawie wypowiedzenia st. chor. szt. S. K. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej i faktycznie był on zwolniony z zawodowej służby wojskowej. W tych okolicznościach nie można przyjąć, iż organ wojskowy pozostawał w zwłoce w wypłacie uposażenia. Zdaniem organu, można przyjąć, iż z chwilą uprawomocnienia się decyzji Nr [...] Dowódcy Wojsk Lądowych powstało roszczenie o uposażenie, natomiast nie jest dopuszczalne przyjęcie fikcji, iż w okresie skutecznego, jakkolwiek niezgodnego z prawem, zwolnienia st. chor. szt. S. K. z zawodowej służby wojskowej pełnił on nadal zawodową służbę wojskową i w związku z tym miał co miesiąc roszczenie o wypłatę miesięcznego uposażenia, poczynając od dnia [...] kwietnia 2003 r.

W złożonej skardze S. K. zarzucił naruszenie: art. 71 pkt 1-4, art. 72 pkt 1-2, art. 74, art. 75, art. 76, art. 77, art. 78., art. 79, art. 80, art. 81, art. 170, art. 178, oraz art. 188 ustawy z dnia 11 września 2003 r. (Dz. U. Nr 179, poz. 1750) o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz obowiązującej ustawie z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2002 r., Nr 76, poz. 693 z późn. zm.), poprzez przyjęcie, iż przywrócenie odwołującego się do zawodowej służby wojskowej stanowi brak podstaw prawnych do przyznania odsetek od uposażeń i innych należności za okres od [...] kwietnia 2003 r. do [...] lipca 2006 r. Skarżący wniósł o uchylenie: decyzji w całości, uwzględnienie jej zmiany poprzez określenie, iż prawo do odsetek skarżącego powstało z dniem [...] kwietnia 2003 r., i nakazanie w trybie egzekucyjnym wypłaty zaległych ustawowych odsetek organowi pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, ponieważ "W tej sprawie uposażenie powoda nie stało się wymagalne ani w dniu [...] kwietnia 2003 r., ani w żadnym kolejnym pierwszym dniu miesiąca po tej dacie, gdyż w obrocie prawnym funkcjonowała decyzja Nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w sprawie wypowiedzenia st. chor. szt. S. K. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej i faktycznie był on zwolniony z zawodowej służby wojskowej. W tych okolicznościach nie można przyjąć, iż organ wojskowy pozostawał w zwłoce w wypłacie uposażenia". Zdaniem organu "...można przyjąć, iż z chwilą uprawomocnienia się decyzji nr [...] Dowódcy Wojsk Lądowych powstało roszczenie o uposażenie, natomiast nie jest dopuszczalne przyjęcie fikcji, iż w okresie skutecznego, jakkolwiek niezgodnego z prawem, zwolnienia st. chor. S. K. z zawodowej służby wojskowej pełnił on nadal zawodową służbę wojskową i w związku z tym miał co miesiąc roszczenie o wypłatę miesięcznego uposażenia, poczynając od dnia [...] kwietnia 2003 r." Wskazano, że "...organ wojskowy nie miał wiedzy ani świadomości konkretnego długu w tym czasie, kiedy S. K. był zwalniany z zawodowej służby wojskowej, tj. w okresie od [...] kwietnia 2003 r. do [...] lipca 2006 r."

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest wyłącznie pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wymaga to szczególnego podkreślenia właśnie w niniejszej sprawie. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie wyłącznie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego jak i procesowego w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Żadne inne kryteria oceny nie mogą tu mieć żadnego zastosowania.

Zgodnie natomiast z treścią art. 134 § 1 i art. 133 § 1 zd. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Z akt sprawy wynika zaś, że Dowódca Wojsk Lądowych decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. na podstawie art. 157 § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1017 z późn. zm.), stwierdził nieważność decyzji Nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w sprawie wypowiedzenia skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, dokonanego przez organ wojskowy z powodu likwidacji zajmowanego dotychczas przez skarżącego stanowiska służbowego i odmowy przyjęcia niższego stanowiska służbowego, jako wydaną z rażącym naruszeniem prawa. Z akt wynika także, że na skutek powyższej decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r. oraz rozkazu Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w B. Nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. Wojskowy Komendant Uzupełnień w S. Sz. rozkazami dziennymi nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. oraz Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. przyjął skarżącego na stan ewidencyjny i wszelkiego rodzaju zaopatrzenie z dniem [...] sierpnia 2006 r. zaliczając skarżącemu okres od dnia [...] kwietnia 2003 r. do dnia [...] lipca 2006 r. do okresu zawodowej służby wojskowej oraz stwierdził, iż przysługują skarżącemu należności wynikające z tytułu zawodowej służby wojskowej od dnia [...] kwietnia 2003 r.

W dniu [...] października 2006 r. Szef .w Sz. wypłacił skarżącemu zaległe uposażenie za okres od [...] kwietnia 2003 r. do [...] lipca 2006 r. bez ustawowych odsetek.

Nie jest trafne stanowisko organu odwoławczego wyrażone w zaskarżonej decyzji, iż w sytuacji, gdy stwierdzono nieważność decyzji Dowódcy P. O. W. z dnia [...] grudnia 2002 r. o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, a w konsekwencji uchylono rozkaz personalny, brak było podstaw do przyznania i wypłaty skarżącemu odsetek za okres od [...] kwietnia 2003 r. do [...] lipca 2006 r. "...gdyż w obrocie prawnym funkcjonowała decyzja Nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w sprawie wypowiedzenia st. chor. szt. S. K. stosunku służbowego..."

Stanowisko organu zdaje się świadczyć o niezrozumieniu instytucji stwierdzenia nieważności decyzji, i nie odróżnienia tej instytucji postępowania administracyjnego od instytucji uchylenia decyzji. Argumentacja organu byłaby prawidłową, niewątpliwie mającą swe oparcie w prawie, gdyby doszło do uchylenia decyzji, a nie stwierdzenia nieważności decyzji skutkującej zwolnieniem skarżącego ze służby. Decyzja uchylająca decyzję o wypowiedzeniu, prowadząca do uchylenia rozkazu o zwolnieniu, powodowałaby w konsekwencji reaktywowanie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej z dniem, w którym uchylenie decyzji z [...] grudnia 2002 r. stałoby się rozstrzygnięciem ostatecznym. Wtedy też od tej też daty służyłoby żołnierzowi zawodowemu prawo do uposażenia wraz z dodatkami i innymi należnościami (w tym i odsetek w wypadku zwłoki). Decyzja uchylająca bowiem wywiera skutki "ex nunc", czyli na przyszłość.

Zupełnie odmienne są natomiast skutki decyzji stwierdzającej nieważność wydanego rozstrzygnięcia - co też i miało miejsce w niniejszej sprawie. Generalnie rzecz biorąc stwierdzając nieważność decyzji organ wskazuje na ciężką wadliwość decyzji, obarczająca ją z mocy prawa do dnia wydania, to jest ze skutkiem "ex tunc". Decyzja dotknięta wadliwością, o której mowa w art. 156 § 1 Kpa korzysta z domniemania prawidłowości i ma moc obowiązującą dopóki nie zostanie usunięta z obrotu prawnego przez stwierdzenie jej nieważności. Stwierdzenie to (o charakterze deklaratoryjnym) ma moc wsteczną - eliminuje skutki prawne wadliwej decyzji, tak jakby w ogóle nie została podjęta. Takie rozumienie konsekwencji stwierdzenia nieważności decyzji znajduje odzwierciedlenie zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i doktrynie.

W świetle powyższego stwierdzenie nieważności decyzji wypowiadającej skarżącemu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej oznacza, iż wypowiedzenie nie było skuteczne, a więc skarżący nie został skutecznie zwolniony, co jest równoznaczne z pełnieniem przez niego po 1 kwietnia 2003 r. przez cały czas służby. Aktualne stało się więc prawo do uposażenia zasadniczego z dodatkami i wszelkimi należnościami przysługującymi skarżącemu. Dotyczy to także odsetek w wypadku zwłoki z zapłatą uposażenia i dodatków. W tym miejscu należy zwrócić też uwagę na treść art. 81 ww. ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych określający terminy wypłaty uposażenia żołnierzy zawodowych. Stanowi on m.in. w ust. 1, że uposażenie zasadnicze i dodatki o charakterze stałym są wypłacane miesięcznie z góry w pierwszym dniu roboczym miesiąca, za który przysługuje. Ścisły związek z art. 81 ma przepis art. 75 ust. 3 tej ustawy stanowiący, że w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73 żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne.

Zgodnie zaś z ww. art. 75 ust. 3 w związku z art. 8 ust. 1 i 2 przywoływanej ustawy z 11 września 2003 r. roszczenia żołnierzy zawodowych o wypłatę odsetek ustawowych od należnych odsetek podlegają rozpoznaniu w postępowaniu administracyjnym (vide także uchwała Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2007 r. – II CZP 109/07 i orzecznictwo sądów administracyjnych po wydaniu tej uchwały np. prawomocny wyrok WSA w Poznaniu z 7 lutego 2008 r. – IV SAB/Po 24/07, czy prawomocny też wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 14 lutego 2007 r. – II SA/Bd 1151/06).

W tym stanie rzeczy uznając, iż w zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji Nr [...] 2008 z dnia [...] marca 2008 r. doszło do naruszenia prawa, uznając zasadność skargi Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w pkt 1 wyroku – tj. uchylił obie decyzje. Prowadząc ponownie postępowanie organ ponownie rozpozna wniosek skarżącego uwzględniając obowiązujące przepisy oraz po myśli art. 153 ww. ustawy – obowiązujące organ wskazania i oceny zawarte w niniejszym wyroku.

Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku oparto na art. 152 tej ustawy.