Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 listopada 2025 r. sygn. akt III SPP/Gl 98/25 w zakresie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi A. W.-K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 26 kwietnia 2024 r. nr SKO.FD/41.4/33/2024/3150 w przedmiocie zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 21 listopada 2025 r., sygn. akt III SPP/Gl 98/25, na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) odrzucił zażalenie A. W.-K. (dalej: skarżąca) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 28 lipca 2025 r. w sprawie ze skargi skarżącej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 26 kwietnia 2024 r., nr SKO.FD/41.4/33/2024/3150 w przedmiocie zwrotu kwoty dotacji pobranej w nadmiernej wysokości oraz wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżąca pismem z 20 sierpnia 2025 r., zatytułowanym błędnie "sprzeciw", wniosła zażalenie na postanowienie z 28 lipca 2025 r., którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z 11 czerwca 2025 r. odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych skarżącej. W ocenie Sądu na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane na skutek rozpoznania sprzeciwu od wymienionego w art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, zażalenie nie przysługuje i jako niedopuszczalne, podlega ono odrzuceniu. Analogiczny wniosek wynika również z tego, że ten rodzaj postanowień nie został wymieniony w żadnym z punktów art. 194 § 1 p.p.s.a. Postanowienie Sądu wydane w wyniku złożenia sprzeciwu jest niezaskarżalne, nie przysługuje na nie żaden środek zaskarżenia, o czym skarżąca została pouczona.

Powyższe postanowienie zaskarżyła skarżąca wnosząc zażalenie. Wskazała, że w związku z kondycją finansową, złożyła wniosek o zwolnienie skarżącej z kosztów polegających na wpisie od skargi. Wniosek uzasadniła w sposób wyczerpujący i rzetelny, wbrew niewłaściwemu stanowisku Sądu. W ocenie skarżącej referendarz ocenił sytuację finansową skarżącej naruszając zasadę postępowania administracyjnego dot. zasady praworządności (legalności), zasady prawdy obiektywnej i zasady uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu strony. Wskazała, że celowe jest ponowne przeanalizowanie złożonych przez skarżącą dokumentów, z których jednoznacznie wynika, iż opłata wpisu od skargi stanowi obciążenie dla budżetu skarżącej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Na wstępie wyjaśnić trzeba, że choć przedmiotowe zażalenie nie zawiera wniosku o zmianę, bądź uchylenie postanowienia, to jednak nie stanowi to przeszkody do jego merytorycznego rozpoznania. W tym zakresie podzielić należy prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko, z którego wynika, że tego rodzaju brak nie czyni niemożliwym merytorycznego rozpoznania środka odwoławczego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 lutego 2015 r., sygn. I OZ 111/15 oraz z 20 czerwca 2024 r., sygn. II GSK 267/24).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w zaskarżonym postanowieniu z 21 listopada 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach trafnie uznał, że zażalenie skarżącej na postanowienie z 28 lipca 2025 r. było niedopuszczalne.

Podkreślić należy, że nie wszystkie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego podlegają zaskarżeniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez złożenie środka odwoławczego (skargi kasacyjnej lub zażalenia). Zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia wymienione w art. 194 § 1 pkt 1-10 p.p.s.a. Zażalenie przysługuje zatem wyłącznie wtedy, gdy przewiduje to przepis ustawowy.

Żaden przepis prawa nie przewiduje jednak możliwości złożenia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego, wydane na podstawie art. 260 p.p.s.a., utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy. Z art. 260 § 1 p.p.s.a. wynika, że rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy wojewódzki sąd administracyjny wydaje postanowienie, w którym zmienia albo utrzymuje w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. W art. 260 § 2 zdanie drugie p.p.s.a. ustawodawca określił, że w takim postępowaniu wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sformułowanie, że sąd orzeka jako "sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu" oznacza, że po pierwsze, postępowanie w tej sprawie jest dwuinstancyjne, a po drugie, że na postanowienia wydane w tej sytuacji przez wojewódzki sąd administracyjny nie przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W niniejszej sprawie wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy został rozpoznany – zgodnie z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. – przez referendarza sądowego. Skarżąca nie zgodziła się z tym postanowieniem, składając od niego sprzeciw. Sprzeciw ten został następnie rozpoznany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który wydając postanowienie z 28 lipca 2025 r. orzekał jako sąd drugiej instancji i stosował odpowiednio przepisy o zażaleniu. Tym samym wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał dwukrotnemu merytorycznemu rozpoznaniu – przez referendarza i przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Ustawodawca nie przewidział w takiej sytuacji uprawnienia do złożenia zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego, więc Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawidłowo uznał, że zażalenie skarżącej było niedopuszczalne i z tego powodu, na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., podlegało odrzuceniu. Z powyżej wskazanych przepisów wynika bowiem, że wojewódzki sąd administracyjny ma obowiązek odrzucenia na posiedzeniu niejawnym zażalenia wniesionego po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnego, jak również zażalenia, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji postanowienia.