Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska Sędzia WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska (sprawozdawca) Protokolant starszy specjalista Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 15 lipca 2026 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 21 stycznia 2026 r. nr SKO.4162.167.2025 w przedmiocie wymiany dokumentu prawa jazdy I. stwierdza nieważności zaskarżonej decyzji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu na rzecz skarżącego kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wnioskiem z dnia 26 listopada 2026 r. P. P. (dalej: skarżący) wystąpił do Starosty Świdnickiego (dalej: Starosta) o potwierdzenie posiadania świadectwa kwalifikacji zawodowej. Do wniosku dołączył m.in. kserokopię posiadanego prawa jazdy, orzeczenie lekarskie z dnia 26 listopada 2025 r. o braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (wydane przez uprawnionego lekarza do badań lekarskich osób ubiegających się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami i kierowców) oraz orzeczenie psychologiczne z dnia 26 listopada 2025 r. o braku przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (wydane przez psychologa uprawnionego do badań psychologicznych w zakresie psychologii transportu). W obu orzeczeniach wskazano termin następnego badania na dzień 26 listopada 2030 r.

W dniu 5 grudnia 2025 r. Starosta dokonał wymiany dokumentu prawa jazdy, który to dokument skarżący odebrał 19 grudnia 2025 r. W dokumencie tym Starosta określił datę ważności do dnia 9 stycznia 2029 r., a nie jak wskazano w orzeczeniach lekarskim i psychologicznym do dnia 26 listopada 2030 r.

W dniu 19 grudnia 2025 r. wpłynęło do Starosty, skierowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej: SKO, Kolegium), pismo skarżącego, w którym wskazał, że składa skargę (odwołanie) na wydany mu dokument prawa jazdy w zakresie daty ważności kodu "95".

W dniu 21 stycznia 2026 r. SKO wydało decyzję nr SKO.4162.167.2025, wskazując w sentencji, że po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, od wydanego przez Starostę Świdnickiego prawa jazdy w zakresie wymiany dokumentu z uwagi na aktualizację potwierdzenia kwalifikacji zawodowej kierowcy wykonującego przewóz drogowy ("kod 95") z wpisaną datą ważności kategorii C, CE, D, DE do dnia 9 stycznia 2029 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 ze zm. dalej: k.p.a.) w zw. z art. 39j ust. 4 oraz art. 39k ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. 2025r. poz. 1490 ze zm.), utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w całości.

W skardze na decyzję SKO, skarżący wniósł o jej uchylenie, stwierdzenie, że prawo jazdy jest ważne przez 5 lat, zarzucając naruszenie art. 39j ust. 1 ustawy o transporcie drogowym poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, a także art. 2 i art. 7 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymał wnioski i zarzuty skargi, dodatkowo wnosząc o zasądzenie kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 pkt 2) p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

W niniejszej sprawie przedmiotem oceny dokonanej przez Sąd jest decyzja SKO, której sentencja zawiera orzeczenie o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Sąd uznał, iż zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, ponieważ wydana ona została z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art.156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Zaznaczyć należy, że z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) mamy do czynienia wtedy, gdy treść decyzji jest jednoznacznie sprzeczna z treścią określonego przepisu prawa i gdy rodzaj tego naruszenia powoduje, iż decyzja taka nie może być zaakceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa. Trzeba podkreślić, że jako rażące kwalifikowane są nie tylko naruszenia przepisów prawa materialnego, lecz także przepisów kompetencyjnych, jak również przepisów procesowych, co oznacza wyjście poza ramy wąsko rozumianego stosunku materialnoprawnego nawiązywanego na podstawie decyzji administracyjnych, ale zawsze podważa to byt prawny decyzji jako ciężko wadliwego aktu rozstrzygającego władczo i jednostronnie o prawach lub obowiązkach jednostki (patrz B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz" Wydawnictwo C.H. Beck).

W sprawie skarżący w dniu 26 listopada 2025 r. złożył do Starosty wniosek o potwierdzenie posiadania świadectwa kwalifikacji zawodowej. W dniu 5 grudnia 2025 r. Starosta dokonał wymiany dokumentu prawa jazdy, w którym określił datę ważności w zakresie kategorii z kodem ograniczenia "95". Skarżący odebrał nowy dokument prawa jazdy w dniu 19 grudnia 2025 r. Potwierdzenie posiadania świadectwa kwalifikacji zawodowej nastąpiło zatem poprzez wymianę dokumentu prawa jazdy. W sprawie nie została wydana w pierwszej instancji decyzja.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 13 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2025, poz. 1226 ze zm., dalej: u.k.p.) okres ważności prawa jazdy kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D oraz D+E jest przedłużany przez starostę po przedłożeniu orzeczenia stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy i orzeczenia psychologicznego stwierdzającego brak przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, o których mowa w rozdziale 7a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. W myśl art. 13 ust. 6 u.k.p. okres ważności prawa jazdy określonej kategorii jest przedłużany, na wniosek osoby zainteresowanej, za opłatą, o której mowa w art. 10 ust. 1, w formie wymiany prawa jazdy. Do wymiany prawa jazdy stosuje się przepisy ust. 1, 4 i 5 oraz art. 12 ust. 1-3.

Wymiana prawa jazdy jest czynnością materialno-techniczną, o której mowa w art. 3 § 2 pkt p.p.s.a., co wynika z charakteru tej czynności. Wydanie nowego dokumentu następuje z powodu zmiany stanu faktycznego, zmiany określonych danych, zatem skutkiem takiej czynności organu nie jest powstanie lub odjęcie po stronie osoby wnioskującej o wymianę dokumentu jakichkolwiek uprawnień, czy też czasowe ich ograniczenie. Przepisy ustawy o kierujących pojazdami nie wymagają wydania w tym zakresie decyzji administracyjnej i zresztą w sprawie taka decyzja nie została w pierwszej instancji wydana. Skoro natomiast nie została wydana decyzja, to skarżącemu nie przysługiwało odwołanie do organu II instancji. Zgodnie bowiem z art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy odwołanie tylko do jednej instancji. Zauważyć należy, iż w postępowaniu wstępnym organ odwoławczy podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne. Niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze podmiotowym, jak również z przyczyn o charakterze przedmiotowym. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia - decyzji w toku instancji. Odwołanie przysługuje od decyzji. Odwołanie jest zatem niedopuszczalne, gdy czynność organu administracji publicznej nie jest decyzją administracyjną, a stanowi np. czynność materialno - techniczną (patrz B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz" Wydawnictwo C.H. Beck). Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania (art. 134 k.p.a.). Merytoryczne rozpoznanie odwołania w sytuacji, gdy w pierwszej instancji nie została wydana decyzja, stanowi rażące naruszenie prawa (por. wyrok NSA z dnia 30 grudnia 1998 r. IV SA 2294/96 Lex nr 45698).

Z powyższego wywodzić należy, iż skoro organ I instancji nie dokonał wymiany prawa jazdy w drodze decyzji, nie przysługiwało więc skarżącemu odwołanie. A zatem organ odwoławczy rozpoznając odwołanie rażąco naruszył prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Dodatkowo trzeba wskazać, że podjęta w sprawie przez Starostę czynność materialno – techniczna polegająca na wpisaniu daty ważności prawa jazdy określonych kategorii poprzez wymianę prawa jazdy podlegała zaskarżeniu do Sądu na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W sprawie skarżący w dniu 19 grudnia 2025 r. wniósł za pośrednictwem Starosty do SKO pismo zatytułowane jako "skarga (odwołanie)". Zauważyć należy, że przy ustaleniu charakteru pisma procesowego strony nie ma decydującego znaczenia jego tytuł, ale ocena intencji strony dokonana w oparciu o całokształt okoliczności wynikających z tej sprawy. Obowiązkiem organu administracji publicznej jest przy tym przekazanie stronie stosownych informacji o jej sytuacji procesowej, przysługujących środkach obrony, prawach oraz uwarunkowaniach ich złożenia, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa (art. 9 k.p.a.). W toku postępowania przed organami administracyjnymi skarżący działał bez profesjonalnego pełnomocnika, a z akt sprawy nie wynika, by został pouczony przez Starostę o sposobie zaskarżenia podjętej przez niego czynności. Pismo – "skarga (odwołanie)", które skarżący złożył w dniu 19 grudnia 2025 r. zostało wniesione w terminie złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 3 § 1 pkt 4 p.p.s.a. czynność wpisu do prawa jazdy terminu ważności podlega zaskarżeniu w drodze skargi wnoszonej bezpośrednio do sądu administracyjnego. Skargę na akty lub czynności, o których mowa w wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Rozpoznając ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustali, jaki charakter ma pismo skarżącego z 19 grudnia 2025 r., czy stanowi ono w istocie skargę do WSA we Wrocławiu i nada temu pismu stosowny bieg.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji (pkt I sentencji wyroku). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku).