Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 2194/18 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej uchwały w sprawie ze skargi R. G. na uchwałę Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia tytułu honorowego obywatela miasta postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 2194/18, ze skargi R. G. na uchwałę Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia tytułu honorowego obywatela miasta, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej uchwały. W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że w sprawie nie zaistniały przesłanki określone w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.) - P.p.s.a. Nie podzielił stanowiska skarżącego, z którego wynika, że w przypadku stwierdzenia nieważności uchwały nie będzie możliwe usunięcie wykreślenia z Księgi Honorowej, konieczne będzie podjęcie odrębnej uchwały z uwagi na istnienie uchwały z [...] r. przyznającej tytuł "Honorowego Obywatela Miasta [...]". Podkreślił, że uchwała w sprawie pozbawienia tytułu honorowego obywatela miasta nie doprowadza w sposób bezpośredni do zmiany zakresu praw i obowiązków skarżącego, nie powoduje wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w sferze ekonomicznej skarżącego. Skarżący powołuje się wyłącznie na własne, subiektywne przekonanie, iż brak wstrzymania zaskarżonej uchwały spowoduje u niego znaczną szkodę niematerialną (utrata godności i czci).

Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości i domagając się jego uchylenia i wstrzymania wykonania zaskarżonej uchwały. Zarzucił naruszenie: 1. art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie, iż skarżący uprawdopodobnił przesłankę, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody (niemajątkowej), które nie będzie mogła być później naprawiona, w postaci utraty czci i publicznego poniżenia z uwagi na przedmiot uchwały - pozbawienie honorowego obywatelstwa; 2. art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie, iż skarżący wykazał w uzasadnieniu, iż wystąpią trudne do odwrócenia skutki wykonania aktu, o wstrzymanie którego wnosi, na mianowicie nastąpi fizyczne wykreślenie skarżącego z Księgi Honorowej jako honorowego obywatela miasta[...], zaś nawet w przypadku uwzględnienia skargi, to fizyczne wykreślenie będzie widoczne dla osób przeglądających ww. księgę; 3. art. 61 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 i art. 166 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie okoliczności wskazanych we wniosku i stwierdzenie przez Sąd pierwszej instancji, że są to własne subiektywne przekonania skarżącego, gdy tymczasem Sąd nie wyjaśnił, dlaczego w jego ocenie cześć i godności skarżącego (jako jego prawa podmiotowe) nie podlegają ochronie tymczasowej w trybie art. 61 § 3 P.p.s.a., mimo ich naruszenia przez treść zaskarżonej uchwały, a nadto brak wyjaśnienia kwestii, czy fizyczne wykreślenie skarżącego z Księgi Honorowej jako honorowego obywatela miasta[...], skoro będzie widoczna dla osób przeglądających ww. księgę, nawet w przypadku uwzględnienia skargi, w istocie nie stanowi o niebezpieczeństwie wystąpienia trudny do odwrócenia skutków (faktycznych).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z treści art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu, ani czynności. Od powyższej zasady są wyjątki. Przepis art. 61 § 3 P.p.s.a. stanowi, że po przekazaniu skargi sądowi, sąd może, na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części aktu lub czynności o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, za wyjątkiem wskazanym w tym przepisie. Z konstrukcji tej normy prawnej wynika, iż ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie kontrolowanego aktu faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Innymi słowy warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i ich konkretyzacja w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym. Uzasadnienie wniosku powinno się odnosić do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżanego aktu spoczywa na wnioskodawcy.

Pojęcie wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć w taki sposób, że chodzi o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem lub gdy zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Trudne do odwrócenia skutki to z kolei takie prawne lub faktyczne skutki, które – raz zaistniałe – powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.

Przekładając powyższe na realia sprawy należy wskazać, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej uchwały zasadnie nie został uwzględniony. Przedmiotem skargi jest uchwała rady miasta w przedmiocie pozbawienia skarżącego tytułu honorowego obywatela miasta[...]. Honorowe obywatelstwo przyznawane przez gminę (art. 18 ust. 2 pkt 14 ustawy o samorządzie gminnym) stanowi formę wyróżnienia osób fizycznych zazwyczaj za ich zasługi dla gminy. Uchwała taka, jak również uchwała w przedmiocie pozbawienia honorowego obywatelstwa, nie prowadzi do nadania czy też pozbawienia praw lub obowiązków, nie prowadzi do zmiany sytuacji faktycznej lub prawnej strony, nie wiąże się z żadnymi przywilejami, czy dolegliwościami dla strony o charakterze materialnym.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący we wniosku o wstrzymanie, a także w zażaleniu, nie wykazał okoliczności wskazujących na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody albo zaistnienia trudnych do odwrócenia skutków, albowiem podawane przez niego okoliczności nie stanowią wypełnienia dyspozycji art. 61 § 3 P.p.s.a. We wniosku skarżący podniósł, że skutkiem uchwały jest odebranie dyplomu oraz wykreślenie wpisu z Księgi Honorowej, a jej wykonanie narusza jego godność i cześć. Dodatkowo wskazał, że w przypadku uznania uchwały za nieważną, nie będzie możliwe usunięcie wykreślenia w Księdze Honorowej. Argumentuje, iż konieczne będzie podjęcie odrębnej uchwały, co z kolei może być problematyczne z uwagi na istnienie uchwały z [...] r. (przyznającej tytuł "Honorowego Obywatela Miasta [...]").

Nie można zgodzić się, aby wykonanie zaskarżonej uchwały powodowało trwałą zmianę rzeczywistości, utrudniającą czy wręcz uniemożliwiającą powrót do stanu poprzedniego - w przypadku uwzględnienia skargi przez sąd. W ocenie NSA nie istnieją żadne obiektywne przeszkody późniejszego usunięcia wykreślenia skarżącego z Księgi Honorowej, czy też przedsięwzięcia działań uniemożliwiających zapoznanie się z wykreśleniem przez osoby przeglądające księgę. Trudno jest uznać, aby czynność techniczna wykreślenia z księgi miała charakter nieodwracalny. Jak zasadnie wskazała Gmina w odpowiedzi na skargę, pozbawienie statusu honorowego obywatela miasta nie wynika z czynności odebrania dyplomu czy wykreślenia z Księgi Honorowej, ale wprost z zaskarżonej uchwały.

Odnosząc się do argumentacji dotyczącej naruszenia godności i czci skarżącego wskutek wykonania zaskarżonej uchwały, to należy wskazać, że również te okoliczności nie stanowią o istnieniu po stronie skarżącego znacznej szkody (niematerialnej) lub trudnych do odwrócenia skutków. Powołane dobra osobiste podlegają ochronie prawnej w drodze właściwych instrumentów przewidzianych zarówno w prawie cywilnym, jak i karnym. Możliwe jest zatem przywrócenie stanu sprzed wystąpienia ewentualnych naruszeń. Wypada wskazać, że zaskarżona uchwała weszła w życie z dniem podjęcia, a zatem skutki w postaci naruszenia dobrego imienia i wizerunku skarżącego w lokalnej społeczności - nawet gdyby przyjąć jego twierdzenia w tym zakresie za uprawdopodobnione, już zaistniały. Pozytywne rozstrzygnięcie w przedmiocie udzielenia ochrony tymczasowej nie przyniosłoby zatem oczekiwanego przez stronę rezultatu.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.