Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Rotter, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Bożena Pindel, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 28 listopada 2023 r. nr SKO.FP/41.4/316/2023/14760 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2018 r. oddala skargę.

1. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: organ odwoławczy, Kolegium) z dnia 28 listopada 2023 r. nr SKO.FP/41.4/316/2023/14760 w sprawie określenia P. sp. z o.o. w S. (dalej: skarżąca, spółka) podatku od nieruchomości za 2018 r.

2. Postępowanie przed organami podatkowymi.

2.1. Z akt sprawy wynika, że spółka jest podatkiem podatku od nieruchomości na terenie miasta S.. Spółka złożyła deklarację na podatek od nieruchomości za 2018 r. dnia 1 lutego 2018 r., w której wykazała do opodatkowania grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni 93.361 m2, budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni użytkowej 13.456 m2 oraz budowle o wartości 51.668,00 zł. Spółka wykazała do opodatkowania wyszczególnione przez organ działki będące jej własnością o łącznej powierzchni 50.162 m2, a także działki stanowiące własność Gminy S. oraz Skarbu Państwa, wskazując siebie jako samoistnego ich posiadacza, o łącznej powierzchni 43.199 m2.

2.2. Prezydent Miasta S. (dalej: organ pierwszej instancji, Prezydent) powziął wątpliwości co do poprawności wykazanych do opodatkowania działek, wobec czego postanowieniem z dnia 11 Iipca 2022 r. wszczął postępowanie podatkowe w celu określenia prawidłowej wysokości podatku od nieruchomości za rok 2018.

Następnie postanowieniami z dnia 11 sierpnia 2022 r. Prezydent zdecydował o przeprowadzeniu oględzin nieruchomości wykazywanych przez spółkę do opodatkowania ze wskazaniem formy władania jako posiadanie samoistne. W dniu 7 września 2022 r. organ przeprowadził oględziny nieruchomości oznaczonych w Ewidencji Gruntów i Budynków jako nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] (obręb [...]). W toku oględzin stwierdzono, iż ww. działki są porośnięte różnorodną roślinnością oraz niezagospodarowane, brak jest jakichkolwiek oznak władania przedmiotowymi nieruchomościami przez spółkę.

Ponadto, działka nr [...] o powierzchni 922 m2 jest przedmiotem umowy dzierżawy z 2 stycznia 2017 r. zawartej przez Gminę S. z innym podmiotem.

Z kolei 8 września 2022 r. dokonano oględzin działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] (obręb [...]). Z protokołu z oględzin wynika, iż działki [...], [...], [...] oraz [...] porośnięte są wysoką roślinnością trawiastą i krzewiastą. Działki nr [...], [...] oraz [...] tworzą funkcjonalną całość z działkami sąsiednimi należącymi do innych podmiotów. Na przedmiotowych działkach posadowione są fragmenty budynków. W toku oględzin stwierdzono, iż przedmiotowe działki są zaniedbane i nie stwierdzono oznak władania nimi przez spółkę.

Natomiast działka nr [...] w całości znajduje się w obszarze pasa drogowego drogi publicznej i nie podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Działka nr [...] będąca przedmiotem oględzin tworzy całość z sąsiadującą z nią działką nr [...] będącą własnością osoby fizycznej. Organ pierwszej instancji ustalił, iż działka nr [...] jest przedmiotem umowy najmu z dnia 1 lipca 2016 r. zawartej pomiędzy jej właścicielem, a spółką. W związku z faktem, iż tworzy ona funkcjonalną całość z działką nr [...], jest zagospodarowana i użytkowana, uznano, że zostały spełnione w tym przypadku przesłanki uznania jej posiadania samoistnego.

Następnie, 9 września 2022 r. zostały przeprowadzone oględziny działek nr [...], [...], [...] oraz [...] (obręb [...]). Działki nr [...] oraz [...] są zaniedbane, porośnięte różnorodną roślinnością krzewiastą oraz wysokimi drzewami, brak jest oznak ich zagospodarowania. W związku z tym, brak było podstaw do stwierdzenia ich posiadania. Działka nr [...] znajduje się w obszarze pasa drogowego łącznicy [...] z ul. [...] i w części wynoszącej 277 m2 zajęta jest pod pas drogi publicznej. Natomiast działka nr [...] w całości zajęta jest pod pas drogi publicznej, w związku z czym nie podlega opodatkowaniu.

Kolejne oględziny zostały przeprowadzone dnia 12 września 2022 r. i objęły działki nr [...], [...], [...], [...] oraz [...] (obręb [...]). W toku postępowania ustalono, iż działki nr [...], [...], [...] oraz [...] są przedmiotem umów dzierżaw oraz umowy użyczenia zawartych pomiędzy Gminą S., a odrębnymi podmiotami.

W toku oględzin stwierdzono, iż działka nr [...] jest w całości porośnięta różnorodną roślinnością i nie jest zagospodarowana. Przedmiotowe działki były już przedmiotem oględzin przeprowadzonych w ramach innego postępowania podatkowego w dniach 25, 26, 27 oraz 28 kwietnia 2017 r. Protokoły z ww. oględzin zostały dopuszczone jako dowód w niniejszym postępowaniu podatkowym.

2.3. Decyzją z dnia 18 maja 2023 r. nr [...] Prezydent określił spółce wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2018 w kwocie 351.215,00 zł. Prezydent wskazał, że opodatkowaniem objęto:

a) budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o pow. 13.456,00 m2, stawka podatku 22,66 zł/m2, podatek 304.912,96 zł;

b) grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o pow. 50.864,00 m2, stawka podatku 0,89 zł/m2, podatek 45.268,96 zł;

c) budowle o wartości 51.668,00 zł, stawka podatku 2%, podatek 1.033,36 zł,

łącznie: 351.215,28 zł.

Wydając powyższą decyzję, Prezydent zwrócił uwagę na dokonane oględziny działek, a także wskazał, że powierzchnię gruntów ustalono na podstawie danych wynikających z zapisów w ewidencji gruntów i budynków. Pod uwagę wzięto też dane ujawnione przez spółkę w deklaracji podatkowej.

2.4. W odwołaniu od powyższej decyzji spółka zarzuciła naruszenie:

- art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1540 z późn. zm., dalej: O.p.) poprzez dokonanie wadliwej oceny zebranego materiału dowodowego i rażąco błędne uznanie, że w roku 2018 spółka nie była posiadaczem działek określonych w ewidencji numerami: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] , [...], [...], [...] o łącznej powierzchni wynoszącej 41.908 m2;

- art 210 § 1 i nast. O.p. polegające na sporządzeniu uzasadnienia decyzji w sposób niewłaściwy, nie uwzględniający okoliczności a ponadto zaprzeczający stwierdzonym faktom, które organ powinien znać z urzędu i na podstawie których Prezydent uznał, iż spółka nie jest posiadaczem samoistnym spornych w ocenie organu nieruchomości;

- art 121 § 1 w zw. z art 187 § 1 O.p. polegające na niewyczerpującym zbadaniu okoliczności sprawy, selektywnym przedstawieniu materiału dowodowego, zaniechaniu odniesienia się do podniesionych zarzutów, pominięciu postulowanych wniosków dowodowych oraz przeprowadzeniu postępowania w sposób rażąco sprzeczny z zasadami logicznego rozumowania oraz naruszający zasadę zaufania obywateli do organów administracji publicznej;

- art. 165 § 4 w zw. z art. 198 O.p. w zw. z art. 120, art. 121 § 1 oraz art. 122 O.p. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na oględzinach przeprowadzonych w kwietniu 2017 r. w ramach innego postępowania podatkowego, a więc na czynnościach dokonanych przed datą wszczęcia postępowania podatkowego w przedmiocie określenia odwołującemu wysokości zobowiązania podatkowego za rok 2018, w konsekwencji czego organ nieprawidłowo przyjął, że spółka w 2018 r. nie była posiadaczem samoistnym spornych działek gruntu.

Strona wniosła o uchylenie decyzji Prezydenta w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi.

Ponadto spółka wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów, m.in. umowy przekazania we władanie nieruchomości z 1998 r. wraz z aneksem do umowy z 2001 r., wniosku o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości z dnia 2 maja 1996 r. sygn. akt sprawy [...], a także ponowne przeprowadzenie oględzin części działek w celu prawidłowego ustalenia sposobu ich zagospodarowania.

W uzasadnieniu spółka podkreśliła, iż wprawdzie kwestionuje ona zasadność określenia podatku od nieruchomości w części dotyczącej gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, to jednak mając na względzie treść osnowy decyzji, tj. określenie łącznej wysokości zobowiązania podatkowego, należało zaskarżyć decyzję Prezydenta w całości.

Następnie stwierdziła, iż Prezydent dopuścił się wadliwej i fragmentarycznej oceny zebranego materiału dowodowego, w konsekwencji nieprawidłowo określono nieruchomości, które winny być opodatkowane podatkiem od nieruchomości. W szczególności błędnie uznał, że strona w 2018r. nie posiadała atrybutu posiadacza samoistnego nieruchomości, stanowiących działki o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], o powierzchni łącznej 41.908 m2. Zdaniem strony, w roku 1995 posiadanie ww. działek zostało na nią przeniesione, a spółka korzystała z nich jak właściciel i złożyła wniosek o ich zasiedzenie.

Ponadto, organ pierwszej instancji wadliwie także ocenił, że strona w 2018 r. faktycznie nie dysponowała działkami gruntu o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] o powierzchni łącznej 12.871 m2 a tym samym nie znajdowały się one w jej posiadaniu samoistnym. Działki te natomiast strona objęła w posiadanie już w 1995 r. Z kolei ujawnieni w rejestrze gruntów właściciele nie wykonują w stosunku do gruntów jakichkolwiek praw przysługujących im z tytułu własności, zaś spółka dba o zachowanie ich w stanie niepogorszonym. Ponadto, spółka złożyła wniosek o stwierdzenie zasiedzenia ww. działek z dniem 1 grudnia 2014 r. a postępowanie toczy się pod sygn. akt [...].

2.5. Zaskarżoną decyzją Kolegium utrzymało w mocy decyzję Prezydenta.

Organ odwoławczy wskazał na art. 2 ust. 1 ustawy 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 716 ze zm., dalej: u.p.o.l.) oraz na art. 1a ust. 1 pkt 2 tej ustawy i art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Kolegium zwróciło uwagę nadto na to, jakie podmioty mogą być podatnikami podatku od nieruchomości, zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.o.l.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że istotę sporu stanowi to, czy w 2018 r. spółka była samoistnym posiadaczem działek, oznaczonych w ewidencji nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] , [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] , [...], [...], [...].

W odniesieniu do działek o nr [...] (poprz. [...]), [...] (poprz. [...]), [...] (poprz. [...]), [...] (poprz. [...]) spółka wyjaśniła, że działki te od 1979 r. znajdowały się w posiadaniu samoistnym A. i J. S.. Od chwili wejścia we władanie ww. działek małżeństwo S. traktowało je jako swoją własność. Właściciele nie wykonywali przysługującego im prawa własności. Z uwagi na powyższe Państwo S. mieli swobodę w korzystaniu z przedmiotowych działek. Samoistność ich posiadania przejawiała się w szczególności w zagospodarowaniu przedmiotowych działek i w zachowaniu ich w dobrym stanie.

W październiku 1995 r. posiadanie przedmiotowych działek przeniesione zostało na spółkę P1. S.A. (obecnie - skarżąca spółka).

W odniesieniu natomiast do działki nr [...] bezpośrednim poprzednikiem spółki była Kopalnia Piasku [...] S.A. z siedzibą w D.. Strona weszła w posiadanie przedmiotowej nieruchomości na skutek wydania jej przez ww. Kopalnię, co nastąpiło w wykonaniu zawartej w dniu 31 grudnia 1998 r. umowy przekazującej działki będące w posiadaniu kopalni. Przekazanie działek nastąpiło z uwagi na ich zbędność dla działalności kopalni piasku. Od powyższych dat skarżąca posiada dla siebie, ciągle i w sposób niezakłócony przedmiotowe nieruchomości. Kolegium wskazało, że jak akcentowała spółka, korzystała ona z ww. nieruchomości jak właściciel, co przejawiało się m.in. w zawieraniu wszelkich umów dotyczących nieruchomości z podmiotami trzecimi – umowy najmu, dzierżawy, doprowadzania mediów. Spółka wzniosła także na nieruchomości wieżę oświetleniową, budynek portierni, stację trafo i bramę wjazdową. Ponadto spółka figuruje w ewidencji gruntów i budynków, prowadzonej przez Prezydenta Miasta S., jako władający nieruchomością obejmującą działkę o nr [...]. Ponadto jest właścicielem ruchomości i nieruchomości, które znajdowały się na przedmiotowych działkach i były w posiadaniu Kopalni Węgla Kamiennego [...] i które zostały sprzedane spółce w 1996 r. Dodatkowo, dnia 31 stycznia 2001 r. został przekazany spółce przez Kopalnię Piasku [...] S.A. wiadukt kolejowy.

Jak podało Kolegium, spółka złożyła do sądu powszechnego wniosek o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości, a ponadto skarżąca wskazywała, iż jest postrzegana przez inne podmioty jako posiadacz samoistny nieruchomości.

Następnie organ drugiej instancji odwołał się do art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – kodeks cywilny (obecnie tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1061, dalej: k.c.) i wskazał, że dla przyjęcia samoistności posiadania konieczne jest wykonywanie przez posiadacza czynności faktycznych wskazujących na samodzielny, rzeczywisty i niezależny od innej osoby stan władztwa.

Kolegium podkreśliło, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające oraz analiza zebranego w sprawie i dopuszczonego materiału dowodowego nie wskazują, iż spółka w 2018 r. była posiadaczem samoistnym spornych działek gruntu.

Zdaniem Kolegium, porozumienie z dnia 8 czerwca 2022 r. zawarte pomiędzy M. a spółką w żaden sposób nie potwierdza posiadania samoistnego działki o nr [...]. Dotyczy ono bowiem infrastruktury technicznej tj. słupa oświetleniowego zlokalizowanego na nieruchomości. Gmina S. zawarła ze spółką umowy o utrzymaniu oświetlenia ulicznego, jego konserwacji i dostawy energii elektrycznej. Zatem porozumienie dotyczące utrzymania infrastruktury służącej zapewnieniu oświetlenia nie może być poczytywane jako potwierdzenie posiadania gruntu. Ponadto pozostaje w sprzeczności z treścią umów użyczenia ww. działki zawartych pomiędzy Gminą S. a M.. Ponadto, w ocenie Kolegium już sam fakt zawarcia ww. porozumienia wskazuje na to, że strona nie jest posiadaczem samoistnym ww. działki.

Za przyjęciem powyższego przemawia chociażby fakt, że gdyby było odwrotnie to spółka nie musiałaby takiego porozumienia zawierać. Zawarcie ww. porozumienia potwierdza w zasadzie to, że inny podmiot włada gruntem i bez uzgodnień z nim nie jest możliwe wejście na nieruchomość i prowadzenie na niej jakichkolwiek prac. Dowodzi to także korespondencja prowadzona w powyższej sprawie pomiędzy M. a spółką.

Odnosząc się do złożonych przez spółkę wniosków o stwierdzenie zasiedzenia spornych działek Kolegium podkreśliło, że w żaden sposób nie wskazują one na fakt posiadania samoistnego nieruchomości. Postępowania o stwierdzenie zasiedzenia nie zostały bowiem zakończone, a przesłuchanie świadków nie wnosi istotnych informacji w kwestii istnienia przesłanek determinujących posiadanie samoistne spornych działek w 2018 r. przez spółkę. Kluczowe w niniejszym postępowaniu było ustalenie, czy w 2018 r. spółka władała przedmiotowymi działkami oraz czy posiadała rzecz we własnym imieniu i w zakresie prawa własności. Dla celów podatku od nieruchomości istotny jest stan istniejący w danym roku, tj. 2018, a nie w latach wcześniejszych.

Kolegium odniosło się następnie do faktur VAT z dnia 19 września 1996 r. o nr [...], [...], [...], [...] oraz do aneksu z dnia 24 stycznia 2001 r. do umowy z dnia 31 grudnia 1998 r., których przedmiotem są tory, bocznica, wieża oświetleniowa, kable oraz budynki. Wskazało, że dokumenty te nie dowodzą faktu władania przedmiotowym gruntem, a jedynie nabycia nakładów na bliżej nieokreślonej nieruchomości. Z faktur nie wynika bowiem wprost, na jakiej działce jest zlokalizowana dana ruchomość lub nieruchomość.

Przeprowadzone postępowanie nie daje zatem podstaw do uznania spółki za posiadacza samoistnego wykazywanych przez nią do opodatkowania działek gruntu, za wyjątkiem działki nr [...], która została ujęta w podstawie opodatkowania.

Dalej organ odwoławczy stwierdził, iż bezzasadny jest podniesiony w odwołaniu zarzut naruszenia art. 165 § 4 w zw. z art. 198 O.p. w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 122 O.p. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na oględzinach przeprowadzonych w kwietniu 2017 r. w ramach innego postępowania podatkowego. Oględziny przedmiotowych gruntów były przeprowadzone w ramach niniejszego postępowania w dniach 7-9 oraz 12 września 2022 r. W oględzinach nie brała udziału strona postępowania ani żaden jej przedstawiciel. W odwołaniu skarżący wnosił o ponowne przeprowadzenie oględzin wskazanych działek celem prawidłowego ustalenia sposobu ich zagospodarowania oraz faktu władania i zagospodarowania przedmiotowych działek przez spółkę.

Zdaniem Kolegium okoliczność, iż sporne działki nie były w 2018 r. w samoistnym posiadaniu spółki została już stwierdzona wystarczająco innymi dowodami, w tym dowodem z oględzin przeprowadzonych w 2022 r. Kolegium wyjaśniło, że o terminie zaplanowanych na dzień 7, 8, 9 i 12 września 2022 r. oględzin strona została poinformowania postanowieniami z dnia 11 sierpnia 2022 r. W odpowiedzi na otrzymane postanowienia Prezes Zarządu spółki pismami z dnia 5 września 2022 r. poinformował, iż z uwagi na niezdolność do pracy jedynego monokratycznego podmiotu tj. Prezesa Zarządu w osobie J. S., będącego jedyną osobą mogącą umożliwić przeprowadzenie oględzin, koniecznym jest zaplanowanie wskazanych czynności po dniu 30 września 2022 r. Do pisma dołączył zaświadczenie lekarskie, ze wskazaniem na nakaz "absolutnie leżącego poddawania się terapii". W tym miejscu Kolegium podkreśliło, że dowód z oględzin nieruchomości jest jednym z takich dowodów, które nie wymagają osobistego uczestnictwa strony.

Organ odwoławczy zaznaczył również, że pismem z dnia 18 lipca 2022 r. organ wezwał podatnika do wskazania, w jaki sposób spółka objęła w posiadanie wymienione w tabeli działki, a także do udzielenia wyjaśnień, jakie czynności wskazujące na realizację uprawnień składających się na treść prawa własności zostały podjęte przez nią w latach 2017-2022 względem tych działek oraz do udzielenia wyjaśnień, jakie zaistniały inne przesłanki wskazujące na możliwość uznania spółki za ich samoistnego posiadacza. Wezwanie to, doręczone w dniu 28 lipca 2022 r. pozostało bez odpowiedzi.

Odnosząc się do wniosku spółki o przeprowadzenie przez organ odwoławczy dowodów w sprawie na podstawie art. 229 O.p. w zakresie dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z wymienionych przez spółkę dokumentów Kolegium wskazało, iż dowód z tychże dokumentów przeprowadzony został w ramach postępowania przez organ pierwszej instancji. Postanowieniem z dnia 16 marca 2023 r. rzeczone dokumenty zostały dopuszczone do niniejszego postępowania, natomiast w wydanej decyzji Prezydent odniósł się do ich treści i wskazał na wnioski wynikające z ich analizy. Materiał dowodowy został zgromadzony zgodnie z przepisami postępowania. Wobec powyższego, zasady określone w art. 122 O.p. w zw. z art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. zostały zachowane. W ramach dokonanych czynności nie zostały zaś stwierdzone jakiekolwiek oznaki władania spornymi działkami przez spółkę.

Dalej organ odwoławczy zauważył, iż kwestia samoistnego posiadania przez spółkę szeregu działek była już przedmiotem analizy przez WSA w Gliwicach w postępowaniu dotyczącym roku podatkowego 2013. W wyroku z dnia 13 sierpnia 2019r. sygn. akt I SA/Gl 96/19 Sąd ten wskazał m.in., iż "Spółka argumentowała, że w 2013 r. faktycznie dysponowała działkami gruntu: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] - obręb [...], o łącznej pow. 16.373 m2, a tym samym znajdowały się one w jej posiadaniu samoistnym. Wskazała w tym zakresie, że wymienione działki zostały objęte przez skarżącą w posiadanie już w 1995 r. Ujawnieni w rejestrze gruntów właściciele przedmiotowych nieruchomości nie wykonują w stosunku do nich żadnego z praw przysługujących im z tytułu własności, natomiast - wbrew ustaleniom organu - skarżąca dba o zachowanie ww. działek w stanie niepogorszonym, dokonując w tym celu prac zachowawczych i porządkowych (m.in. takich jak wyrównywanie ziemi, koszenie trawy, grabienie liści). Zdaniem Sądu organ zasadnie stwierdził (..), że działki o których teraz mowa zostały błędnie wykazane przez spółkę w deklaracji, jako działki gruntu znajdujące się w jej posiadaniu samoistnym. W toku przeprowadzonych oględzin nieruchomości stwierdzono, że nie ma oznak faktycznego władania tymi działkami przez spółkę. Były one zaniedbane i niezagospodarowane". Oględziny, o których mowa w ww. wyroku zostały przeprowadzone w roku 2017. Kolejne, przeprowadzone w 2022r. oględziny potwierdziły, że stan ten nie uległ zmianie.

Końcowo organ odwoławczy wskazał, że z uwagi na fakt, iż przedmiotem opodatkowania w niniejszej sprawie są również budowle, wyjaśnić trzeba, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 4 lipca 2023 r. o sygn. akt 14/21 orzekł, że art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. jest niezgodny z art. 84 i art. 217 Konstytucji RP i stwierdził, że wymieniony przepis traci moc obowiązującą po upływie 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

3. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.

3.1. W skardze osobistej na powyższą decyzję skarżąca zaskarżyła ją w całości.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 191 O.p. poprzez dokonanie wadliwej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i w konsekwencji błędne uznanie, że skarżący w 2018 r. nie był posiadaczem samoistnym działek gruntu o nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] o łącznej powierzchni 41 908 m2;

- art. 121 § 1 O.p. w zw. z art. 187 § 1 O.p. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu sprawy, selektywnym zgromadzeniu materiału dowodowego i dokonaniu jego dowolnej oceny, zaniechaniu odniesienia się do podnoszonych przez skarżącego zarzutów oraz postulowanych przez skarżącego wniosków dowodowych i podjęcia czynności, których celem byłoby ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, przez co doszło do naruszenia zasady nakazującej organowi podatkowemu przeprowadzenie postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych;

- art. 191 O.p. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, jednostronną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego i wyciągnięcie z materiału dowodowego wniosków z niego nie wynikających, w tym tłumaczenie wszelkich wątpliwości na niekorzyść skarżącej;

- art. 165 § 4 O.p. w zw. z art. 198 O.p. w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 122 O.p. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na oględzinach przeprowadzonych w kwietniu 2017 r. w ramach innego postępowania podatkowego, a więc na czynnościach dokonanych przed datą wszczęcia postępowania podatkowego w przedmiocie określenia skarżącej wysokości zobowiązania podatkowego za rok 2018, a także na oględzinach przeprowadzonych we wrześniu 2022 r., gdzie pomiędzy tymi okresami upłynął długi okres czasu, a w szczególności, iż od 2018r. upłynął znaczny okres czasu do kolejnych oględzin w 2022 r., w konsekwencji czego organ nieprawidłowo przyjął, że skarżąca w 2018 r. nie była posiadaczem samoistnym spornych działek gruntu.

Skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi przez organ i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Prezydenta ją poprzedzającej. W dalszej kolejności wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji przez Sąd oraz uchylenie także decyzji organu pierwszej instancji.

Uzasadniając skargę spółka akcentowała, iż odmienne określenie przez organ powierzchni stanowiących podstawę opodatkowania aniżeli zadeklarowane przez spółkę wynika z faktu, że organ odliczył od podstawy opodatkowania działki gruntu o łącznej powierzchni 41.908 m2, za cały rok 2018.

Skarżąca wskazała, że organy podatkowe dopuściły się błędnej oraz fragmentarycznej oceny zebranego materiału dowodowego i w konsekwencji błędnie ustaliły stan faktyczny sprawy. Przede wszystkim błędnie uznały, że w 2018 r. skarżąca nie miała atrybutu posiadacza samoistnego nieruchomości, stanowiących działki o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] , [...], [...], [...] o łącznej powierzchni wynoszącej 41.908 m2. Z przedstawionych organowi pierwszej instancji dokumentów wynika, że spółka jest posiadaczem samoistnym ww. działek. Z kolei organ odwoławczy wyprowadził zdaniem skarżącej błędne wnioski z porozumienia z dnia 8 czerwca 2022 r. pomiędzy M. w S. a spółką, a także z zawartych umów, które to wnioski z tychże czynności nie wynikają. Po pierwsze, zawarcie porozumienia potwierdza, że inny podmiot włada gruntem i bez uzgodnień nie jest możliwe wejście na teren nieruchomości i prowadzenie na niej jakichkolwiek prac. Wbrew twierdzeniom organu, z porozumienia tego wyraźnie wynika, iż to skarżąca jako posiadacz samoistny działki zobowiązuje się do wykonywania na tej działce czynności technicznych na rzecz M. w S..

Ponadto Kolegium dokonało błędnej oceny materiału dowodowego w postaci aneksu z dnia 24 stycznia 2001 r., a także faktur VAT, wskazując, iż dokumenty te nie dowodzą faktu władania przedmiotowym gruntem a jedynie fakt nabycia nakładów na bliżej nieokreślonej nieruchomości. Przy tej ocenie natomiast organ drugiej instancji całkowicie pominął umowę z dnia 31 grudnia 1998 r., dotyczącą przekazania we władanie nieruchomości oraz okoliczności faktyczne stanowiące tło dla przedstawionych dokumentów. Skarżąca zdaje sobie sprawę, iż dla celów podatku od nieruchomości istotny jest stan istniejący w danym roku, tj. 2018, ale nie można pomijać okoliczności faktycznych, które potwierdzają ten stan w danym roku podatkowym i wyjaśniających, w jaki sposób skarżący objął posiadanie spornych działek.

Po raz kolejny spółka wskazała, że weszła w posiadanie nieruchomości wskutek wydania jej przez Kopalnię Piasku [...] S.A., co nastąpiło w wykonaniu zawartej w dniu 31 grudnia 1998 r. umowy przekazującej działki będące w posiadaniu tejże Kopalni. Od powyższej daty skarżąca posiada dla siebie, ciągle i w sposób niezakłócony przedmiotowe nieruchomości. Skarżąca wzniosła ponadto na ww. nieruchomości budowlę w postaci wieży oświetleniowej, która oświetla całą ul. [...], instalację elektryczną, a także budynek portierni oraz bramę wjazdową. Skarżąca zmodernizowała znajdującą się na nieruchomości stację transformatorową oraz wyremontowała budynek znajdujący się przy tej stacji. Ponadto skarżąca figuruje w ewidencji gruntów i budynków, prowadzonej przez Prezydenta Miasta S., jako władający nieruchomością obejmującą działkę nr [...]. Kolegium w ogóle nie odniosło się do tych okoliczności. Natomiast faktury VAT, które zostały przedstawione w odwołaniu, potwierdzają, iż skarżąca czyniła nakłady na przedmiotowe nieruchomości. Skarżąca bowiem jest właścicielem ruchomości, które znajdowały się na przedmiotowych działkach i były w posiadaniu KWK [...] i które zostały sprzedane skarżącej w 1996 r. (okablowanie szybu [...], budynku kotłowni, budynku rozdzielni, wieży oświetleniowej, torów i bocznicy). Ponadto dnia 31 stycznia 2001 r. został przekazany skarżącej przez Kopalnię Piasku [...] S.A. wiadukt kolejowy. Przedstawione dokumenty dowodzą faktu władania przedmiotowym gruntem.

Następnie skarżąca zarzuciła, że organ podatkowy oparł się na oględzinach przeprowadzonych w kwietniu 2017 r., w ramach innego postępowania. Co więcej, oględziny z 2022 r., na które powołało się Kolegium, również nie są miarodajne, gdyż pomiędzy rokiem 2018, którego dotyczy niniejsze postępowanie, a rokiem 2022 w którym miały miejsce te oględziny, jest różnica 4 lat, w którym to okresie wykonywanie czynności faktycznych na nieruchomościach mogło zupełnie inaczej się kształtować.

Zdaniem skarżącej o posiadaniu przez nią przymiotu posiadacza samoistnego w stosunku do spornych nieruchomości świadczy też wszczęcie postępowania o ich zasiedzenie. Podkreśliła, że dba o zachowanie działek w stanie niepogorszonym, dokonując niezbędnych prac zachowawczych i porządkowych.

3.2. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Kolegium wniosło jednocześnie o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, któremu to wnioskowi nie sprzeciwiła się skarżąca.

4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

4.1. Skarga okazała się niezasadna, co wykazała kontrola sądowa dokonana w granicach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2024r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

4.2. Istotę sporu stanowi to, czy w 2018 r. spółka była samoistnym posiadaczem działek, oznaczonych w ewidencji nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] , [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] , [...], [...], [...], co przesądza o statusie podatnika podatku od nieruchomości w odniesieniu do tych działek.

4.3. Za podstawę orzekania Sąd przyjął ustalony przez Kolegium stan faktyczny, z którego wynika, iż przeprowadzone postępowanie wyjaśniające oraz analiza zebranego w sprawie i dopuszczonego materiału dowodowego nie wskazują, iż spółka w 2018 r. była posiadaczem samoistnym spornych działek gruntu.

W konsekwencji strona skarżąca nie wykazała aby doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Uzasadniając prezentowane stanowisko przypomnieć należy, iż organy podatkowe mają obowiązek, z mocy art. 122 i art. 187 § 1 O.p., podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy zgodnie z zasadą prawdy materialnej, następnie - dokonać jego swobodnej oceny w granicach wyznaczonych art. 191 O.p. W świetle art. 120 O.p. wyrażającego zasadę praworządności właściwy w sprawie organ musi rozpoznać sprawę co do istoty, na podstawie obowiązującego prawa mającego zastosowanie w konkretnym stanie faktycznym, w sposób obiektywny i bezstronny, uwzględniający zasadę zaufania do organów podatkowych z art. 121 § 1 O.p. Istotą wynikającej z art. 122 O.p. zasady prawdy obiektywnej jest obowiązek podejmowania przez organ podatkowy z urzędu wszelkich działań, które doprowadzą do dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, aby w sposób jak najbardziej zbliżony do rzeczywistości odtworzyć przebieg spornych zdarzeń gospodarczych. Przepisem komplementarnym jest art. 187 O.p. i wyrażona w nim zasada zupełności postępowania podatkowego, która nakazuje organowi podatkowemu inicjatywę dowodową, tj. nakłada obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Art. 180 O.p. stanowi, że w postępowaniu dowodowym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Jeżeli natomiast strona zgłasza dowód, to w świetle art. 188 O.p. organ podatkowy może nie uwzględnić wniosku, gdy żądanie dotyczy tezy dowodowej już stwierdzonej na korzyść strony; jeżeli jednak strona wskazuje dowód, który ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, przy czym jest zgłoszony na tezę dowodową odmienną, taki dowód powinien być dopuszczony (por. wyroki NSA z dnia 21 maja 2009r., I FSK 382/08; z dnia 9 sierpnia 2016r., II FSK 1831/14; z dnia 7 grudnia 2016r., I FSK 692/15; z dnia 2 marca 2018r., I FSK 827/16). Natomiast ocena dowodów powinna respektować art. 191 O.p. stanowiący, iż organ podatkowy ocenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, a także wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności, organy podatkowe oceniły według własnej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania, samodzielnie decydując o tym, czy określony środek dowodowy, ze względu na jego indywidualne cechy i towarzszące im obiektywne okoliczności zasługiwał na to, by uznać go za wiarygodny. Prawidłowe zastosowanie art. 191 O.p. wymaga oceny każdego zebranego dowodu z osobna, jak i w powiązaniu z innymi dowodami, w kontekście całego zebranego w sprawie materiału dowodowego.

4.4. Przenosząc powyższe uwagi wskazać należy, iż przeprowadzone postępowanie nie daje zatem podstaw do uznania spółki za posiadacza samoistnego wykazywanych przez nią do opodatkowania działek gruntu, za wyjątkiem działki nr [...], która została ujęta w podstawie opodatkowania.

Zdaniem Sądu porozumienie z dnia 8 czerwca 2022 r. zawarte pomiędzy M. a spółką nie potwierdza posiadania samoistnego działki o nr [...]. Dotyczy ono bowiem infrastruktury technicznej tj. słupa oświetleniowego zlokalizowanego na nieruchomości. Gmina S. zawarła ze spółką umowy o utrzymaniu oświetlenia ulicznego, jego konserwacji i dostawy energii elektrycznej. Zatem porozumienie dotyczące utrzymania infrastruktury służącej zapewnieniu oświetlenia nie może być poczytywane jako potwierdzenie posiadania gruntu. Ponadto powyższe twierdzenie pozostaje w jawnej sprzeczności z treścią umów użyczenia ww. działki zawartych pomiędzy Gminą S. a M.. Ponadto, sam fakt zawarcia ww. porozumienia wskazuje na to, że strona nie jest posiadaczem samoistnym ww. działki. Gdyby było odwrotnie to spółka nie musiałaby takiego porozumienia zawierać. Zawarcie ww. porozumienia potwierdza w zasadzie to, że inny podmiot włada gruntem i bez uzgodnień z nim nie jest możliwe wejście na nieruchomość i prowadzenie na niej jakichkolwiek prac. Dowodzi to także korespondencja prowadzona w powyższej sprawie pomiędzy M. a spółką.

Trafnie również wskazuje Kolegium, że postępowania o stwierdzenie zasiedzenia nie zostały zakończone, a przesłuchanie świadków nie wnosi istotnych informacji w kwestii istnienia przesłanek determinujących posiadanie samoistne spornych działek w 2018 r. przez spółkę. Dzieje się tak, gdyż w niniejszym postępowaniu istotne było ustalenie, czy w 2018 r. spółka władała przedmiotowymi działkami oraz czy posiadała rzecz we własnym imieniu i w zakresie prawa własności. Dla celów podatku od nieruchomości istotny jest stan istniejący w danym roku, tj. 2018, a nie w latach wcześniejszych.

Podobnie faktury VAT z dnia 19 września 1996 r. o nr [...], [...], [...], [...] oraz do aneksu z dnia 24 stycznia 2001 r. do umowy z dnia 31 grudnia 1998 r nie dowodzą faktu władania przedmiotowym gruntem, a jedynie nabycia nakładów na bliżej nieokreślonej nieruchomości. Z faktur nie wynika bowiem wprost, na jakiej działce jest zlokalizowana dana ruchomość lub nieruchomość.

4.5. Zdaniem Sądu nie doszło do naruszenia art. 165 § 4 w zw. z art. 198 O.p. w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 122 O.p. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na oględzinach przeprowadzonych w kwietniu 2017 r. w ramach innego postępowania podatkowego. Oględziny przedmiotowych gruntów były przeprowadzone w ramach niniejszego postępowania w dniach 7-9 oraz 12 września 2022 r. W oględzinach nie brała udziału strona postępowania ani żaden jej przedstawiciel. Organ zasadnie nie uwzględnił wniosku o ponowne przeprowadzenie oględzin wskazanych działek celem prawidłowego ustalenia sposobu ich zagospodarowania oraz faktu władania i zagospodarowania przedmiotowych działek przez spółkę, z uwagi na chorobę prezesa spółki, o czym organ został poinformowany. Okoliczność, iż sporne działki nie były w 2018 r. w samoistnym posiadaniu spółki została już stwierdzona wystarczająco innymi dowodami, w tym dowodem z oględzin przeprowadzonych w 2022 r. Ponadto o terminie zaplanowanych na dzień 7, 8, 9 i 12 września 2022 r. oględzin strona została poinformowania postanowieniami z dnia 11 sierpnia 2022 r. Dowód z oględzin nieruchomości nie wymaga osobistego uczestnictwa strony.

Tymczasem z akt sprawy wynika, iż pismem z dnia 18 lipca 2022 r. organ wezwał podatnika do wskazania, w jaki sposób spółka objęła w posiadanie wymienione w tabeli działki, a także do udzielenia wyjaśnień, jakie czynności wskazujące na realizację uprawnień składających się na treść prawa własności zostały podjęte przez nią w latach 2017-2022 względem tych działek oraz do udzielenia wyjaśnień, jakie zaistniały inne przesłanki wskazujące na możliwość uznania spółki za ich samoistnego posiadacza. Wezwanie to, doręczone w dniu 28 lipca 2022 r. pozostało bez odpowiedzi.

Dalej wskazać należy, odnosząc się do wniosku spółki o przeprowadzenie przez organ odwoławczy dowodów w sprawie na podstawie art. 229 O.p. w zakresie dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z wymienionych przez spółkę dokumentów, wskazać należy, iż zasadnie Kolegium podniosło, iż dowód z tychże dokumentów przeprowadzony został w ramach postępowania przez organ pierwszej instancji. Postanowieniem z dnia 16 marca 2023 r. rzeczone dokumenty zostały dopuszczone do niniejszego postępowania, a w wydanej decyzji Prezydent odniósł się do ich treści i wskazał na wnioski wynikające z ich analizy.

W konsekwencji przyjąć należy, organy podatkowe, opierając się na całokształcie materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania i nie przyznając żadnemu z nich waloru dowodu czołowego lub kluczowego, uwzględniając wartość oraz znaczenie każdego z zebranych dowodów przy ustalaniu stanu faktycznego. Materiał dowodowy został zgromadzony zgodnie z przepisami postępowania. Wobec powyższego, zasady określone w art. 122 O.p. w zw. z art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. zostały zachowane. W ramach dokonanych czynności nie zostały zaś stwierdzone jakiekolwiek oznaki władania spornymi działkami przez spółkę.

4.6. Niezależnie od powyższych uwag godzi się przypomnieć, iż kwestia samoistnego posiadania przez spółkę szeregu działek była już przedmiotem analizy przez WSA w Gliwicach w postępowaniu dotyczącym roku podatkowego 2013. W wyroku z dnia 13 sierpnia 2019r. sygn. akt I SA/Gl 96/19 Sąd ten wskazał m.in., iż "Spółka argumentowała, że w 2013 r. faktycznie dysponowała działkami gruntu: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] - obręb [...], o łącznej pow. 16.373 m2, a tym samym znajdowały się one w jej posiadaniu samoistnym. Wskazała w tym zakresie, że wymienione działki zostały objęte przez skarżącą w posiadanie już w 1995 r. Ujawnieni w rejestrze gruntów właściciele przedmiotowych nieruchomości nie wykonują w stosunku do nich żadnego z praw przysługujących im z tytułu własności, natomiast - wbrew ustaleniom organu - skarżąca dba o zachowanie ww. działek w stanie niepogorszonym, dokonując w tym celu prac zachowawczych i porządkowych (m.in. takich jak wyrównywanie ziemi, koszenie trawy, grabienie liści). Zdaniem Sądu organ zasadnie stwierdził (..), że działki o których teraz mowa zostały błędnie wykazane przez spółkę w deklaracji, jako działki gruntu znajdujące się w jej posiadaniu samoistnym. W toku przeprowadzonych oględzin nieruchomości stwierdzono, że nie ma oznak faktycznego władania tymi działkami przez spółkę. Były one zaniedbane i niezagospodarowane". Oględziny, o których mowa w ww. wyroku zostały przeprowadzone w roku 2017. Kolejne, przeprowadzone w 2022r. oględziny potwierdziły, że stan ten nie uległ zmianie.

4.7. Choć w skardze nie zostały podniesione zarzuty prawa materialnego, to Sąd mając na uwadze art. 134 p.p.s.a. uznał, iż nie doszło do ich naruszenia.

Reasumując, nie doszło do naruszenia art. 191 O.p. poprzez dokonanie wadliwej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i w konsekwencji błędne uznanie, że skarżący w 2018 r. nie był posiadaczem samoistnym działek gruntu o nr: [...] [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] o łącznej powierzchni 41 908 m2. Dokonaną przez organy ocenę nie sposób uznać za sprzeczną z art. 191 § O.p. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia art. 121 § 1 O.p. w zw. z art. 187 § 1 O.p. w sposób w skardze wskazany.

4.8. Mając na uwadze powyższe, Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił, uznając ją za bezzasadną.