Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. J. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 113/14, oddalającego wniosek o wyłączenie sędziów w sprawie ze skargi B. J. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie

B. J. w piśmie z dnia w dniu [...] lutego 2015 r. złożyła wniosek o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Jolanty Górskiej, Wandy Antończyk, Janiny Guść, Jacka Hyli, Katarzyny Krzysztofowicz, Zdzisława Kostki, Tamary Dziełakowskiej, Marioli Jaroszewskiej i Doroty Jadwiszczok od rozpoznania sprawy o sygn. akt II SA/Gd 113/14 z jej skargi na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie robót budowlanych. W uzasadnieniu wniosku zainteresowana wskazała, że sędziowie świadomie poświadczali w sprawach nieprawdę, działali na jej szkodę i przyczynili się do powstania zniszczeń jej domu poprzez ochranianie funkcjonowania samowoli budowlanej.

Sędziowie Jolanta Górska, Janina Guść, Jacek Hyla, Katarzyna Krzysztofowicz, Zdzisław Kostka, Tamara Dziełakowska, Mariola Jaroszewska i Dorota Jadwiszczok złożyli oświadczenia, zgodnie z którymi wskazali, że nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), do wyłączenia ich od prowadzenia przedmiotowej sprawy. Z uwagi na długotrwałe zwolnienie lekarskie sędziego Wandy Antończyk, wyłączono tego sędziego od obowiązku składania oświadczenia określonego w art. 22 P.p.s.a.

Postanowieniem z dnia 17 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 113/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniosek B. J. o wyłączenie sędziów tego sądu.

Przywołując podstawy wyłączenia sędziego określone w art. 18 P.p.s.a. oraz art. 19 P.p.s.a. Sąd I instancji wskazał, że instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa, wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Oznacza to, że o wniosku o wyłączenie sędziego można mówić wówczas, gdy odnosi się on do określonych sędziów i oparty jest na podstawach wskazujących na istnienie takich okoliczności, które wymagają oceny, czy wątpliwości co do bezstronności sędziego są uzasadnione.

Sąd I instancji wskazał, że wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 P.p.s.a. ma zapewnić obiektywizm Sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów. Nie może tym samym służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia. Zdaniem Sądu I instancji nie stanowi uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, zwłaszcza nieobiektywnie czy też stronniczo. Podobnie subiektywny pogląd strony co do trafności orzeczenia podjętego z udziałem danego sędziego nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy. Ponadto stwierdzono, że sam fakt, iż sędzia, którego wyłączenia domaga się skarżąca, był sprawozdawcą w innej sprawie z jej udziałem, nie stanowi wystarczającej przesłanki wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 P.p.s.a. Kwestie związane z udziałem sędziego w wydaniu orzeczenia regulują przepisy art. 18 § 1 pkt 6 i 6 a P.p.s.a.

Sąd uznał, że skarżąca w złożonym przez siebie wniosku o wyłączenie sędziów nie wskazała żadnych ustawowych przesłanek uzasadniających wydanie takiego rozstrzygnięcia. Nie wykazała bowiem, że istnieją takie okoliczności, które skutkowałyby wyłączeniem sędziego z mocy prawa jak również, że istnieją okoliczności tego rodzaju, iż mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co bezstronności w danej sprawie wskazanych we wniosku sędziów. Ogólnikowe twierdzenia powołane przez skarżącą o szkodzie, jaka została zdaniem wnioskodawczyni wyrządzona wskutek orzeczeń wydanych przez wymienionych sędziów, nie mogą wskazywać na ich stronniczość czy niesprawiedliwość przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy. Podkreślił, że subiektywne przekonanie strony o tym, że sędzia nienależycie rozpoznał jej inne skargi nie może skutecznie uzasadniać wniosku o jego wyłączenie, chyba że możliwym byłoby wykazanie istnienia uprzedzeń sędziego względem strony.

Sąd zauważył, że samo wcześniejsze rozstrzyganie spraw z udziałem sędziów, których wniosek o wyłączenie dotyczył, w sposób niekorzystny dla wnioskodawczyni czy też jej zdaniem błędny, nie wystarcza do przyjęcia, by istniała uzasadniona wątpliwość co do bezstronności sędziego. Niezadowolenie strony, odnoszące się do sposobu prowadzenia innych spraw sądowych czy ich wyniku niekorzystnego dla strony, nie stanowi automatycznie podstawy do wyłączenia sędziów wcześniej orzekających w tych sprawach. Do wyłączenia sędziego nie wystarczy, bowiem subiektywne przekonanie, że sędzia nie będzie bezstronny, wywołane faktem, że sędzia ten orzekał już kiedyś w innej sprawie i wtedy wydał niekorzystne dla danej strony orzeczenie. Innymi słowy, sama podejrzliwość strony, brak zaufania do bezstronności sędziego, czy też przeświadczenie o prowadzeniu przez sędziego postępowania w sposób wadliwy i nieobiektywny nie stanowi przesłanki uzasadniającej wyłączenie sędziego od orzekania w danej sprawie.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła B. J., domagając się jego uchylenia i przeprowadzenia postępowania jawnego z jej udziałem, w którym zostanie wysłuchana na okoliczność poszkodowania przez sędziów. Ponowiła prośbę o wyłączenie sędziów Sądu w Gdańsku od toczących się postępowań, wskazując na konieczność przekazania spraw do innego Sądu. Stwierdziła, że nie dostrzega najmniejszych szans na ochronę swoich praw i swojej własności w żadnym z postępowań toczących się przed Sądem Administracyjnym w Gdańsku, o czym świadczą, jej zdaniem, wszystkie sprawy dotyczące samowoli budowlanych zagrażających jej bezpieczeństwu. Wskazała, że w sprawach rozpoznanych w tym Sądzie od 2003 r. sędziowie poświadczali nieprawdę, pozbawiali ją prawa do dokumentów i świadomie orzekali wbrew prawu w interesie Prezydenta Sopotu i inwestora samowoli budowlanej. Działali tym samym na jej szkodę. Wskazała, że o orzekaniu sprzecznym z prawem i na jej szkodę świadczą prawomocne decyzje Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Generalnej Dyrekcji Ochrony Przyrody oraz postanowienia Prokuratury, jej zdaniem, ignorowane przez sędziów. Stwierdziła, że orzeczenia wydawane w sprawach samowoli budowlanej przy ul. Moniuszki 3 w Sopocie świadczą o bezprawnym działaniu sędziów i Prezydenta Sopotu oraz, że są wydawane wbrew prawu budowlanemu i nakazom konserwatorskim. Wskazała, że sędzia Kozik wydając 5 postanowień w dniu 10 lutego 2015 r. bez dokumentów i jej skargi naruszył jej prawa i podstawowe zasady P.p.s.a. Podniosła, że Sąd I instancji pominął podnoszony przez nią zarzut 8 letniej bezczynności organów odpowiadających za bezpieczeństwo ppoż i życie ludzi zagrożonych samowolą budowlaną. Podniosła, że Sąd nie dostrzegł, że Sąd w Gdańsku na zapotrzebowanie Wojewódzkiego Komendanta Straży Pożarnej, orzekł w sprawie, w której w ogóle nie wnosiła skargi, a która to sprawa zamknęła jej drogę do rozpoznania sprawy przez Sąd w Warszawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zawiera uzasadnionych podstaw i podlega oddaleniu.

Przystępując do rozpoznania niniejszej sprawy należy wyjaśnić, że wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 P.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy czym stosownie do treści art. 20 P.p.s.a., to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 P.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy.

W obydwu przypadkach celem przyjętych regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym. Uzasadnieniem wprowadzenia instytucji wyłączenia sędziego jest eliminowanie wszelkich przyczyn, mogących skutkować jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 19/02, OTK-A z 2004 r., nr 7, poz. 67).

Mając powyższe na uwadze, w ocenie NSA, słusznie postąpił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznając, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku o wyłączenie wskazanych w nim sędziów. Podnieść należy, że z oświadczeń złożonych przez sędziów objętych wnioskiem o wyłączenie wynika, iż nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby uzasadniać ich wyłączenie na podstawie art. 18 i 19 P.p.s.a. Skarżąca natomiast tak we wniosku, jak i w zażaleniu nie wykazała w żaden sposób, że istnieje prawdopodobieństwo wystąpienia takich okoliczności. Skarżąca powołując się jedynie na własne przeświadczenie o niesłuszności wydanych w jej sprawach orzeczeń, które doprowadziły do zaakceptowania stanu, w jej odczuciu, niezgodnego w prawem, który przeczy zasadom zapewnienia bezpieczeństwa uznała, że wystąpiły okoliczności uzasadniające wyłączenie sędziów od rozpoznania prowadzonych przez nią spraw. Słusznie uznał Sąd I instancji, że o wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości, do czego w istocie sprowadzają się argumenty zawarte zarówno we wniosku o wyłączenie sędziów, jak i w zażaleniu. Tego rodzaju okoliczności, jako niepoparte żadnymi dowodami uprawdopodabniającymi istnienie uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności wskazanych sędziów, nie mogą stanowić podstawy do zastosowania instytucji wyłączenia sędziego.

Ponadto zarzuty skarżącej co do niewłaściwego, jej zdaniem, sposobu orzekania sędziego Kozika w innej sprawie mogły być podnoszone w ramach przysługujących środków zaskarżenia, nie stanowią natomiast przesłanki do wyłączenia sędziego.

Twierdzenie, że określone postępowanie sądowe, którego jak utrzymuje nie inicjowała skargą, zostało poprowadzone zgodnie z żądaniem Wojewódzkiego Komendanta Straży Pożarnej, co zamknęło jej drogę do rozpoznania sprawy przez Sąd w Warszawie, jest bezzasadne. Skoro postępowanie to dotyczyło jej interesów prawnych, to nawet nie składając skargi, mogła jako jego uczestnik kwestionować prawidłowość zapadłych w nim rozstrzygnięć. Zatem sędziowie rozpoznający tę sprawę w żaden sposób nie uniemożliwili jej skorzystania z przysługujących jej środków zaskarżenia i ochrony swych praw.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zasadnie oddalił wniosek skarżącej o wyłączenie wskazanych tam sędziów.

Wnioski skarżącej o przesłuchanie jej na okoliczność wykazania okoliczności świadczących o braku bezstronności sędziów i niewłaściwym prowadzeniu przez nich postępowań, w których skarżąca była stroną są bezcelowe. Skarżąca w samym wniosku o wyłączenie sędziów a także w zażaleniu mogła przedstawić wszelkie okoliczności na poparcie swych twierdzeń. Skoro tego nie uczyniła, to prowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego na okoliczność braku bezstronności sędziów jest niecelowe.

Konkludując należy stwierdzić, że wniosek skarżącej o wyłączenie sędziów sprowadzał się jedynie do wykazania jej niezadowolenia z wydanych w jej sprawach rozstrzygnięć. Poczucie niesprawiedliwości, jakie odczuwa skarżąca po zakończeniu postępowań niezgodnie z jej przewidywaniami i nadziejami, nie wskazuje w żaden sposób, iż postępowania te zostały przeprowadzone wbrew zasadom obowiązującego porządku prawnego, a sędziowie orzekający w tych sprawach nie dochowali obiektywizmu. Skarżąca posługując się ogólnymi twierdzeniami o nieprzestrzeganiu prawa i narażeniu jej na niebezpieczeństwo związane z samowolą budowlaną, nie wykazała konkretnych okoliczności, z których wynika, że orzekający w jej sprawach sędziowie niezgodnie z prawem, działając stronniczo przyczynili się do niekorzystnych, w jej mniemaniu, orzeczeń.

Ze wskazanych wyżej przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., oddalił zażalenie.