Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w K. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 1 września 2025 r. nr WINB-WOA.7721.269.2025.KC w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wykonania robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach na rzecz strony skarżącej 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z dnia 11 czerwca 2024 r. obecnie skarżąca - Wspólnota Mieszkaniowa [...] w K., poinformowała Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (dalej; "PINB" lub "organ I instancji") o nieprawidłowo zrealizowanych robotach budowlanych polegających na obudowie pergoli na tarasie przynależnym do mieszkania nr [...] w budynku przy ul. [...] w K..

Dnia 18 listopada 2024 r. PINB przeprowadził oględziny budynku i potwierdził wykonanie robót budowalnych polegających na przebudowie elewacji budynku w postaci wykonania zabudowy tarasu lokalu nr [...] w sposób odmienny niż w lokalach sąsiednich. W protokole oględzin stwierdzono, że przebudowy dokonano w 2023 r.

Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2024 r., organ I instancji, działając na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2025 r., poz. 418), wstrzymał B. P. (dalej: "uczestnik postępowania" lub "inwestor") prowadzenie robót budowalnych polegających na przebudowie elewacji budynku mieszkalnego wielorodzinnego bez wymaganej prawem decyzji o pozwoleniu na budowę. Jednocześnie zobowiązano inwestora do przedłożenia, w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia, oceny technicznej wykonanych robót budowlanych.

Decyzją z dnia 11 lipca 2025 r. organ I instancji, powołując się na treść art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, nakazał inwestorowi przywrócenie stanu pierwotnego elewacji budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w K., poprzez demontaż obecnej konstrukcji stalowej lub dostosowanie jej do wymiarów i wyglądu jak w stanie pierwotnym. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że przeprowadzone przez inwestora roboty budowlane, z uwagi na zmianę rozmiarów konstrukcji, przesłaniania i wyglądu zabudowy tarasu, zostały zakwalifikowane jako przebudowa elewacji budynku wymagająca zgody budowlanej, której to inwestor nie uzyskał.

W odwołaniu od powyższej decyzji inwestor wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania.

Rozpoznając to odwołanie, Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, uchylił w całości decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania i przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w sprawie. W jego ocenie decyzja organu I instancji okazała się wadliwa z uwagi na wydanie jej po upływie terminu wynikającego z art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego. Wyjaśniono w tym kontekście, że postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych z dnia 20 grudnia 2024 r. zostało skutecznie doręczone uczestnikowi postępowania dnia 10 stycznia 2025 r., zatem termin jego ważności upływał z dniem 10 marca 2025 r. Tym samym, wobec uchybienia terminu z art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego, zdaniem organu II instancji przedmiotowe roboty budowlane należało uznać za legalne i brak było podstaw do wydania wobec inwestora jakichkolwiek nakazów lub zakazów.

W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie art. 51 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego poprzez jego nienależyte zastosowanie, skutkujące uznaniem, że wydanie decyzji merytorycznej w odniesieniu do robót budowlanych, które zostały wykonane w dacie wszczęcia postępowania jest niedopuszczalne z uwagi na upływ dwumiesięcznego terminu o którym mowa w art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego, podczas gdy zgodnie z art. 51 ust 7 tej ustawy, do robót budowlanych wykonanych przepis art. 51 ust. 1 stosuje się odpowiednio, a nie wprost. Mając powyższe na uwadze strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 roku, poz. 935 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., co skutkowało koniecznością usunięcia jej z obrotu prawnego.

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała przesłanka bezprzedmiotowości postępowania skutkująca możliwością uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania pierwszoinstancyjnego w całości w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a.

Przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49f, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo zgłoszenia. Zgodnie zaś z art. 50 ust. 4 prawa budowlanego postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych traci ważność po upływie 2 miesięcy od dnia doręczenia, chyba że w tym terminie zostanie wydana decyzja, o której mowa w art. 50a pkt 2 albo w art. 51 ust. 1. Z kolei w myśl art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego, przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego (pkt 1) albo nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania (pkt 2) albo w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian (pkt 3).

Wskazać także trzeba, że decyzja z art. 51 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego może być wydana zarówno w odniesieniu do robót wykonywanych w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 prawa budowalnego (t.j. w stosunku do robót wobec których wydano postanowienie o ich wstrzymaniu), jak i robót budowlanych, które zostały już wykonane (zakończone) w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1. Stosownie bowiem do art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1.

Przenosząc powyższe unormowania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy po upływie dwóch miesięcy od wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, postępowanie naprawcze dotyczące robót budowlanych, które zostały już zakończone, stało się bezprzedmiotowe i w konsekwencji podlegało umorzeniu, jeżeli w tym czasie organ nie wydał decyzji w oparciu o art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego.

Zasadnie organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych jest ważne przez okres dwóch miesięcy i jeżeli organ nie wyda w tym czasie decyzji, o której mowa w art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego, to postanowienie traci ważność z mocy prawa, co z kolei oznacza, że ustaje zakaz prowadzenia robót budowlanych. Co więcej, w niniejszej sprawie termin ten niewątpliwie został przekroczony bowiem postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych zostało wydane dnia 20 grudnia 2024 r. (skutecznie doręczone skarżącemu dnia 10 stycznia 2025 r.), zaś decyzja nakazująca inwestorowi doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego została wydana 11 lipca 2025 r.

Jednakże zdaniem Sądu, utrata ważności postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych nie może skutkować per se uznaniem, że prowadzone postępowanie naprawcze staje się bezprzedmiotowe, a wykonane roboty budowlane stały się legalne. Konieczna jest bowiem każdorazowa analiza całokształtu okoliczności sprawy, w tym przede wszystkim tego, czy w momencie rozstrzygania przez organ roboty budowlane zostały wykonane.

W orzecznictwie wyrażany jest pogląd, który Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że w przypadku zakończonych robót budowlanych, wydania decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego nie poprzedza postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych i w konsekwencji, wydanie decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 nie jest ograniczone terminem. Innymi słowy upływ dwumiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 51 ust. 1 ustawy nie stoi na przeszkodzie do wydania decyzji w trybie art. 51 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego. Celem ustalenia terminu do wydania decyzji z art. 51 omawianej ustawy, liczonego od wydania postanowienia o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych, jest bowiem zdyscyplinowanie organów nadzoru budowlanego w sytuacji, gdy organy te zatrzymały prowadzenie robót budowlanych, co w przypadku wykonanych robót budowlanych nie zachodzi (por. A. Gliniecki (w:) A. Despot-Mładanowicz, Z. Kostka, A. Ostrowska, W. Piątek, A. Gliniecki, Prawo budowlane. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2016, s. 743; R. Godlewski (w:) Prawo budowlane. Komentarz, red. D. Sypniewski, Warszawa 2022, s. 486; oraz wyroki NSA z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 165/10 i z dnia 17 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1446/15).

Organ odwoławczy winien był zatem rozważyć, czy art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie i w tym celu dokonać ustaleń faktycznych, w szczególności odnośnie tego, czy roboty budowlane zostały już wykonane. Wskazać w tym kontekście przyjdzie, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż roboty budowlane dotyczące przebudowy elewacji budynku mieszkalnego zostały zrealizowane w 2023 r. Potwierdza to także treść decyzji organu I instancji, w której to wprost wskazano, że "przebudowa została wykonana w 2023 r.". Co więcej, z akt sprawy nie wynika aby prace były kontynuowane przez inwestora, a strony nie kwestionowały tego, że roboty uległy już zakończeniu. W takiej sytuacji wydanie decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego nie jest ograniczone terminem. Zatem upływ dwumiesięcznego terminu, o którym mowa w tym przepisie, nie stoi na przeszkodzie do wydania decyzji w trybie art. 51 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego (por. wyrok NSA z dnia 15 lipca 2025 r., sygn. akt II OSK 1297/24).

W konsekwencji stwierdzić należy, że organ odwoławczy nie rozpatrzył sprawy w jej całokształcie, tj. pominął fakt, że sporne roboty budowlane zostały wykonane na długo przed wydaniem postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych. Tym samym, zdaniem Sądu, nie zachodziły podstawy do umorzenia postępowania organu I instancji jako bezprzedmiotowego. Wydając zaskarżoną decyzję organ nie wyjaśnił okoliczności istotnych dla ustalenia prawidłowości zastosowania w kontrolowanej sprawie art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego. W ocenie składu orzekającego zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1 k.p.a. oraz art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego. Podkreślić ponownie trzeba, że upływ terminu z art. 50 ust. 4 Prawa budowlanego nie skutkuje automatycznie uznaniem, że prowadzone postępowanie naprawcze stało się bezprzedmiotowe. Konieczne jest ustalenie i przeanalizowanie całości okoliczności faktycznych sprawy, w tym przede wszystkim tego, czy w momencie rozstrzygania przez organ nadzoru budowlanego roboty budowlane zostały już zrealizowane. Przy czym podjęcie czynności wyjaśniających w tym zakresie nie wymaga wszczęcia odrębnego postępowania administracyjnego, bowiem odbywa się w ramach sprawy już prowadzonej.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., a na ich wysokość składa się wpis od skargi, opłata skarbowa od pełnomocnictwa oraz opłata za czynności radcy prawnego obliczona na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).

Ponownie prowadząc postępowanie organ zobowiązany będzie uwzględnić ocenę prawną i wskazania zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku, stosownie do art. 153 p.p.s.a.

Wskazać jeszcze wypadnie, że powołane wyżej orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl