Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 lutego 2021 r., sygn. akt IV SAB/Po 6/21 w przedmiocie odrzucenia skargi i odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi R. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza Ś. w przedmiocie postępowań administracyjnych postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 25 lutego 2021 r., sygn. akt IV SAB/Po 6/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w punkcie pierwszym odrzucił skargę R.S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza Ś. w przedmiocie postępowań administracyjnych oraz w punkcie drugim odmówił przyznania mu prawa pomocy.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że pismem z 25 lipca 2020 r. R. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na przewlekłe prowadzenie przez Burmistrza [..] ( podano mylnie – Urząd Miejski w Ś.) postępowania w sprawie z wniosku z [...] listopada 2017 r. dotyczącego uchwały Rady Miejskiej w Ś. z [...] września 2010 r. Skarżący powołał się na wydane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyroki w sprawie o sygn. IV SA/Po 322/18 i IV SAB/Po 164/19, zaznaczając, że nadal nie rozpoznano wniosku zgodnie z jego wolą. Na wezwanie skarżącego do uiszczenia wpisu skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy.

Sąd stwierdził, że stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.) sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Powyższy przepis jako podstawę odrzucenia skargi wskazuje m.in. stan powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). Z treści art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a. wynika ponadto, że powaga rzeczy osądzonej zachodzi wówczas, gdy wystąpi tożsamość przedmiotowa (tożsamość sprawy) i tożsamość podmiotowa (tożsamość stron). Konsekwencją faktu, że prawomocny wyrok korzysta z powagi rzeczy osądzonej jest natomiast to, że nie można skutecznie wszcząć postępowania w tym samym przedmiocie i między tymi samymi stronami. W takiej sytuacji zachodzi bowiem podstawa do odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej (art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd wskazał, że sprawa niniejsza zainicjowana została skargą R. S. na przewlekłe prowadzenie przez Burmistrza Ś. postępowania w sprawie z wniosku R. S. z [.] listopada 2017 r. dotyczącego uchwały Rady Miejskiej w Ś. nr [..] z [..] września 2010 r. Prawomocnym wyrokiem z 14 listopada 2019 r. sygn. IV SAB/Po 164/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę w tożsamej sprawie. Mianowicie wyrokiem tym Sąd rozpoznał skargę R. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza Ś. w przedmiocie wznowienia postępowania związanego z uchwałą nr [..] Rady Miejskiej w Ś. z [..] września 2010 r. w sprawie ze skargi na działalność Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś., po zakończeniu postępowania przez WSA w Poznaniu wyrokiem z 24 października 2018 r., sygn. IV SA/Po 322/18, w którym Sąd stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z [..] stycznia 2018 r. oraz poprzedzającego je postanowienia Burmistrza Ś. z [..] grudnia 2017 r. [..]. Sąd wspomnianym wyrokiem z 14 listopada 2019 r., sygn. IV SAB/Po 164/19 umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Burmistrza Ś. do załatwienia wniosku R. S. z [..] listopada 2017 r.; stwierdził, że Burmistrz Ś. dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w załatwieniu wniosku R. S. z [..] listopada 2017 r.; stwierdził, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wymierzył Burmistrzowi Ś. grzywnę w wys. 100 zł oraz oddalił skargę w pozostałym zakresie. Co istotne w uzasadnieniu wyroku Sąd zważył, że [..] września 2019 r. podjęta została uchwała Rady Miejskiej w Ś. Nr [..] uznająca za bezzasadną skargę na działalność Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. i podtrzymująca stanowisko zawarte w uchwale Rady Miejskiej w Ś. z [..] września 2010 r. Nr [..]. Zdaniem Sądu, powyższa okoliczność wskazuje, że organ, już po wniesieniu skargi na przewlekłość, zakończył sprawę z wniosku skarżącego z [..] listopada 2017 r. (datowanego także na [..] listopada 2017 r., wniesionego do organu [..] listopada 2017r.), w tym zakresie więc, to znaczy w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy, postępowanie ulegało umorzeniu, jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., jak Sąd orzekł w punkcie pierwszym wyroku.

W ocenie Sądu powyższe okoliczności przemawiają za uznaniem, że z uwagi na ww. prawomocny wyrok z dnia 14 listopada 2019 r., wydany w sprawie sygn. IV SAB/Po 164/19 korzystający z powagi rzeczy osądzonej, kolejna skarga wniesiona na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza Ś. w przedmiocie rozpoznania tego samego wniosku z [..] listopada 2017 r., który jak wynika z tego wyroku został już rozpoznany na dzień wydania tego wyroku, jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu.

Sąd uznał, że w tym stanie rzeczy nie było podstaw także do rozpatrzenia wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 247 P.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, iż o oczywistej bezzasadności skargi świadczy niemożność jej rozpoznania pod względem merytorycznym i w sytuacji zakwalifikowania skargi do odrzucenia, sąd I instancji jest uprawniony do uznania takiej skargi za oczywiście bezzasadną w rozumieniu art. 247 P.p.s.a., a to z kolei uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy na tym etapie postępowania sądowego. W niniejszej sprawie oczywista bezzasadność skargi R. S. wynikała z jej niedopuszczalności.

Zażalenie na to postanowienie wniósł skarżący, domagając się jego uchylenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszy, rzędzie wskazać należy, iż w dniu 19 stycznia 2021 r. wydane zostało przez przewodniczącego zarządzenie o wyłączeniu z akt sprawy IV SO/Po 15/20 określonych kart i zarejestrowaniu jako nowej skargi R. S. z 25 lipca 2020 r. na przewlekłość w sprawie "powiązanych ze sobą postępowań z wniosku z [..]listopada 2017 r. w sprawie uchwały Rady Miejskiej w Ś.; sygn.. [...]; IV SA/Po 322/18; IV SAB/Po 164/19 WSA w Poznaniu". Skarga z 25 lipca 2020 r. pozostała jednak w aktach sprawy o sygn. IV SO/Po 15/20 (k.8).

W zakresie punktu pierwszego zaskarżonego postanowienia, po analizie treści skargi z [..] lipca 202 r., za trafną uznać należy konkluzję Sądu I instancji, że prawomocnym wyrokiem z 14 listopada 2019 r. sygn. IV SAB/Po 164/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę strony skarżącej w tożsamej do będącej przedmiotem niniejszego postępowania sprawie. Sąd w powołanym wyroku zwrócił uwagę, że mimo trudności w zidentyfikowaniu zarzutów i stanowiska strony skarżącej w sprawie sądowoadministracyjnej, wynikających z faktu, iż skarżący w wielu obszernych pismach podnosi liczne zarzuty skierowane przeciwko pracownikom Urzędu Gminy, Burmistrzowi, a także innym podmiotom, wskazując także na liczne postępowania administracyjne, karne i cywilne, to z wnikliwej analizy treści tych pism wynika jednak, że skarżący swoje niezadowolenie odnosi do sposobu prowadzenia sprawy z jego wniosku o wznowienie postępowania zakończonego podjęciem uchwały nr [..]. Przedmiotem skargi, jak wynika z treści uzasadnienia wyroku, był wniosek skarżącego z [..] listopada 2017 r. (datowany również na [..]listopada 2017 r.).

Okoliczności faktyczne towarzyszące złożeniu skargi w tej sprawie są podobne do tych, które odnotował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 14 listopada 2019 r., a sposób redakcji pisma procesowego, które uznać należy za skargę do sądu administracyjnego, utrudnia w pierwszym zetknięciu jednoznaczne określenie jej przedmiotu. Niemniej jednak wnikliwa analiza tego pisma procesowego pozwala przyjąć, że przedmiotem zaskarżenia w tej sprawie skarżący uczynił ponownie przewlekłe prowadzenie przez Burmistrza Ś. postępowania w sprawie z wniosku z [..] listopada 2017 r. dotyczącego uchwały Rady Miejskiej w Ś. z [..] września 2010 r. nr [...].

Zgodnie z art. 171 P.p.s.a. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej co do tego co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Przedmiotem prawomocnego rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w sprawie o sygn. akt IV SAB/Po 164/19 był wniosek skarżącego z dnia [..] listopada 2017 r. dotyczący uchwały Rady Miejskiej w Ś. nr [..] z [..] września 2010 r.

Konsekwencją procesową faktu, że prawomocny wyrok korzysta z powagi rzeczy osądzonej, jest to, że nie można skutecznie wszcząć postępowania w tym samym przedmiocie i między tymi samymi stronami. W takiej sytuacji zachodzi podstawa do odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej (art. 58 §1 pkt 4 p.p.s.a.). Powaga rzeczy osądzonej oznacza bowiem przeszkodę (ujemną przesłankę procesową), której wystąpienie tamuje dalszy bieg postępowania i uniemożliwia wydanie ponownego rozstrzygnięcia merytorycznego w tej samej sprawie oraz niemożność modyfikacji orzeczenia sądu administracyjnego (a więc dokonanej nim oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub czynności organu administracji publicznej) w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego (por. T. Woś [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, System Informacji Prawnej Lex). Prowadzenie ponownego postępowania sądowoadministracyjnego, którego przedmiotem byłby wniosek skarżącego z dnia [..] listopada 2017 r. dotyczący uchwały Rady Miejskiej w Ś. nr [..] z [..] września 2010 r. jest zatem niedopuszczalne.

Trafne jest także rozstrzygnięcie Sądu I instancji co do punktu drugiego zaskarżonego postanowienia. Zgodnie z art. 247 P.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. Skarga jest oczywiście bezzasadna wtedy, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. Oczywista bezzasadność skargi zachodzi zatem w przypadku, gdy nie może być ona uwzględniona w świetle jasnych i bezwzględnie wiążących przepisów prawa administracyjnego i w dodatku niepodlegających różnej wykładni ( por. np. wyr. NSA z 7 stycznia 2003 r., I SA 745/02 (niepubl.). W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1-6 p.p.s.a. W przypadku, gdyby nawet sytuacja materialna strony uzasadniała przyznanie prawa pomocy, stwierdzenie przez sąd, iż w danej sprawie mamy do czynienia z "oczywistą bezzasadnością" skargi powoduje odmowę przyznania prawa pomocy (np. postanowienia NSA z: 20.09.2006 r., II FZ 564/06, niepubl.; 15.07.2008 r., II GZ 146/08, LEX nr 493853; 22.02.2012 r., I OZ 1110/11, LEX nr 1120723; 10.05.2013 r., II OZ 342/13, LEX nr 1443391; 12.02.2014 r., I OZ 81/14, LEX nr 1449980; 17.07.2014 r., II OZ 700/14, LEX nr 1495334).

W tej sprawie zachodzi sytuacja oczywistej bezzasadności skargi w rozumieniu art. 247 P.p.s.a. ponieważ sprawa, która jest przedmiotem postępowania, została już wcześniej rozstrzygnięta prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Skarga jest w tej sprawie niedopuszczalna, o czym przesądza art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a. i z tych przyczyn wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony.

Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a.