Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Borkowska /spr./ Sędziowie Barbara Gorczycka - Muszyńska Jerzy Stankowski Protokolant Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej U. i M. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2006 r. sygn. akt VII SA/Wa 1216/05 w sprawie ze skargi U. i M. H. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. oddala skargę kasacyjną, 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) na rzecz radcy prawnego K. M. kwotę 300 (słownie: trzysta) złotych w tym podatek VAT tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej

Wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 1216/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę U. i M. H. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2005 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji stwierdził, co następuje:

Decyzją z dnia 30 maja 1996 r., znak: [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w B. udzielił U. i M. H. pozwolenia na budowę pawilonu wystawowego sprzedaży samochodów na działce nr ew. gruntów pgr 2975/12 położonej w K. przy ul. B.

Pismem z dnia 26 kwietnia 2005 r. U. i M. H. zwrócili się do Wojewody Śląskiego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności wyżej opisanej decyzji z dnia 30 maja 1996 r. Wojewoda Śląski decyzją z dnia [...] maja 2005 r., znak: [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wskazując, że przedmiotowa decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego została wyeliminowana z obrotu prawnego decyzją Starosty B. z dnia 30 kwietnia 1999 r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 36a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane.

Odwołanie od decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] maja 2005 r. złożyli U. i M. H., zarzucając, że decyzja o pozwoleniu na budowę, zanim została uchylona decyzją Starosty B. z dnia 30 kwietnia 1999 r., obowiązywała przez 3 lata i wywołała skutki prawne w postaci rozpoczęcia inwestycji.

Decyzją z dnia [...] lipca 2005 r., znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia 30 maja 1996 r.

Organ odwoławczy wskazał, że w dniu złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia 30 maja 1996 r., decyzja ta nie funkcjonowała w obrocie prawnym. Została bowiem uchylona decyzją Starosty B. z dnia 30 kwietnia 1999 r., która została utrzymana w mocy decyzją Wojewody Śląskiego z dnia 28 czerwca 1999 r., znak: [...]. W tej sytuacji badanie decyzji o pozwoleniu na budowę w aspekcie wystąpienia przesłanek z art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, stało się bezprzedmiotowe.

Na powyższą decyzję U. i M. H. złożyli skargę do sądu administracyjnego, wywodząc, że późniejsze uchylenie decyzji o pozwoleniu na budowę nie wyłącza możliwości stwierdzenia jej nieważności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone decyzje nie naruszają prawa. Sąd I instancji zauważył, że w przedmiotowej sprawie podstawę rozstrzygnięcia obu organów stanowiła ocena, czy w sprawie wystąpiły przesłanki do wszczęcia na wniosek strony postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia 30 maja 1996 r. W ocenie Sądu uchylenie tej decyzji ostateczną decyzją Wojewody Śląskiego z dnia 29 czerwca 1999 r. oznacza, że decyzja ta przestała wywierać skutki prawne. Sąd podzielił zatem stanowisko organów administracji, że prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę było niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych.

Od powyższego wyroku U. i M. H. złożyli skargę kasacyjną, zaskarżając ten wyrok w części oddalającej skargę (pkt I sentencji). Wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w tym zakresie, ewentualnie o jego zmianę poprzez uchylenie w całości decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] maja 2005 r. oraz decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2005 r. W skardze kasacyjnej został złożony wniosek o przyznanie nieopłaconych kosztów zastępstwa procesowego dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu.

Skarga kasacyjna została oparta na podstawie naruszenia przez Sąd prawa materialnego, tj. art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 156 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaakceptowanie wadliwej wykładni tych przepisów, dokonanej przez organ, który uznał, że z uwagi na uchylenie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia 30 maja 1996 r. nie było możliwe stwierdzenie jej nieważności lub uznanie, że ww. decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Tym samym Sąd zaakceptował zastosowanie nieistniejącej normy prawa materialnego, "zakazującej" stwierdzenia nieważności decyzji w przypadku jej uchylenia.

W uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej podniesiono, że bez względu na to, czy organy podzielały pogląd skarżących w przedmiocie występowania przesłanek nieważności, miały one obowiązek rozpoznać sprawę co do meritum, jak tego wymaga przepis art. 77 K.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie jak również naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zawarty w skardze kasacyjnej zarzut sprowadza się do naruszenia przez Sąd prawa materialnego przez "błędną wykładnię art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 3 K.p.a." W związku z tak sformułowanym zarzutem skargi kasacyjnej należy przede wszystkim podkreślić, że podstawę prawną kwestionowanych przez skarżących decyzji stanowił art. 157 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. W oparciu bowiem o ten przepis organy administracji odmówiły wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia 30 maja 1996 r. Zatem wskazany w skardze kasacyjnej art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. – określający przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji – nie był przez organy a także przez Sąd stosowany.

W związku z odmową wszczęcia przez organy administracji postępowania o stwierdzenie nieważności (art. 157 § 3 K.p.a.) istota niniejszej sprawy sprowadzała się do oceny czy w sprawie tej zaistniały przesłanki uzasadniające wszczęcie postępowania w trybie nieważności. Chcąc zatem zakwestionować wyrażone w tym względzie stanowisko Sądu należało w skardze kasacyjnej przytoczyć przepis art. 157 § 3 K.p.a. a nie 156 § 1 pkt 2 cyt. ustawy, który w ogóle nie był na tym etapie stosowany. Postępowanie poprzedzające wydanie decyzji na podstawie art. 157 § 3 K.p.a. ograniczało się bowiem wyłącznie do badania przesłanek (podmiotowych i przedmiotowych) warunkujących wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności. Wskazany w skardze kasacyjnej przepis art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. mógłby zostać powołany jedynie wówczas gdyby wniosek skarżących był merytorycznie rozpoznawany – do czego, w związku z wydaniem decyzji w oparciu o art. 157 § 3 K.p.a. nie doszło.

Zwrócić należy również uwagę na błędne przytoczenie tak w petitum jak i w uzasadnieniu skargi art. 156 § 3 K.p.a. Przepis taki w Kodeksie postępowania administracyjnego nie występuje, jako że artykuł 156 K.p.a. składa się wyłącznie z dwóch paragrafów.

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej (art. 183 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oznacza, że nie może on zmieniać błędnie wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów. Już tylko z tej przyczyny zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego nie mógł odnieść zamierzonego skutku.

Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że niedopuszczalnym jest wszczynanie postępowania o stwierdzenie nieważności w stosunku do aktu prawnego, który przestał istnieć w obrocie prawnym.

Z przedstawionych wyżej powodów, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę kasacyjną oddalić. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej orzeczono na podstawie art. 250 cyt. wyżej ustawy.