Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (sprawozdawca) Sędziowie NSA Marian Wolanin del. WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Sieroszewice o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Sieroszewice a Prezydentem Miasta Legnicy przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku S.L. o udzielenie pomocy w formie zasiłku stałego wraz z opłacaniem składek na ubezpieczenie zdrowotne postanawia wskazać Wójta Gminy Sieroszewice jako organ właściwy w sprawie.

PISMEM Z 6 MAJA 2026 R. WÓJT GMINY SIEROSZEWICE WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A PREZYDENTEM MIASTA LEGNICY W SPRAWIE WSKAZANIA ORGANU WŁAŚCIWEGO DO ROZPATRZENIA WNIOSKU S.L., DALEJ: ZAINTERESOWANY, O UDZIELENIE POMOCY W FORMIE ZASIŁKU STAŁEGO WRAZ Z OPŁACANIEM SKŁADEK NA UBEZPIECZENIE ZDROWOTNE PRZEZ WSKAZANIE, ŻE ORGANEM WŁAŚCIWYM W SPRAWIE JEST PREZYDENT MIASTA LEGNICY. DODATKOWO WNIÓSŁ O ZASĄDZENIE OD ORGANU POZOSTAJĄCEGO W SPORZE ZWROTU KOSZTÓW POSTĘPOWANIA, W TYM KOSZTÓW ZASTĘPSTWA PROCESOWEGO, WEDŁUG NORM PRZEPISANYCH.

W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że zainteresowany, przebywając w szpitalu w Krakowie, złożył podanie o udzielenie mu pomocy w formie zasiłku stałego wraz z ubezpieczeniem zdrowotnym. We wniosku zainteresowany wskazał adres w Legnicy. Wnioskodawca zaznaczył, że zainteresowany po opuszczeniu z własnej woli domu pomocy społecznej nie przebywała nigdy na terenie gminy Sieroszewice, w związku z czym nie ma on realnego związku z tą gminą i jest nieznany pracownikom gminy. W ocenie wnioskodawcy zainteresowany jest osobą bezdomną, która została skierowana do Domu Pomocy Społecznej w Psarach przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Legnicy. Zaznaczył także, że pobyt w domu pomocy społecznej jest pobytem interwencyjnym, nieprowadzącym do ustalenia miejsca zamieszkania w miejscowości, w której znajduje się taki ośrodek.

W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Legnica wniósł o wskazanie wnioskodawcy jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że zainteresowany jest osobą bezdomną nieposiadającą obecnie meldunku. Jego ostatnim adresem zameldowania był adres w Legnicy, przy czym ostatni adres zameldowania na pobyt stały znajduje się w Psarach, gm. Sieroszowice. Prezydent wskazał także, że Naczelny Sąd Administracyjny orzekał już w sprawach sporów o właściwość związanych osobą zainteresowanego, orzekając postanowieniami z 28 maja 2026 r., sygn. akt I OW 56/26, oraz 18 maja 2026 r., sygn. akt I OW 38/26, że organem właściwym w tych sprawach był wnioskodawca.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Rozpoznając wniosek Wójt Gminy Sieroszewice, należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem Miasta Legnica. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe do rozpatrzenia wniosku zainteresowanego o udzielenie pomocy w formie zasiłku stałego wraz z opłacaniem składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2026 r. poz. 639), dalej: u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2).

W rozpoznawanej sprawie pozostające w sporze organy są zgodne co do uznania zainteresowanego za osobę bezdomną. Taki status zainteresowanego wynika także z uzasadnień wskazanych w odpowiedzi na wniosek postanowień Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sporne natomiast pomiędzy organami jest to, czy dopuszczalne jest wskazanie właściwości organu na podstawie ostatniego adresu zameldowania na pobyt stały w sytuacji, gdy realizacja obowiązku meldunkowego związana była wyłącznie z faktem umieszczenia zainteresowanego w Domu Pomocy Społecznej w Psarach, gm. Sieroszewice, i nie towarzyszyło mu nawiązanie więzi z tą miejscowością, w której znajduje się ta placówka.

Mając powyższe na uwadze, wskazać należy, że zgodnie z zacytowanym powyżej przepisem art. 101 ust. 2 u.p.s. z punktu widzenia określenia właściwości organu rozpatrującego wniosek osoby bezdomnej o przyznanie świadczeń ze środków pomocy społecznej istotny jest adres ostatniego zameldowania na pobyt stały, który w rozpoznawanej sprawie miał miejsce w miejscowości Psary, gm. Sieroszewice. Zaznaczenia przy tym wymaga, że przepis art. 101 ust. 2 u.p.s. jest przepisem szczególnym w stosunku do przepisu art. 101 ust. 1 tej ustawy. Oznacza to, że w sytuacji, w której spełnione zostały przesłanki określone w hipotezie normy rekonstruowanej na podstawie przepisu szczególnego, zastosowanie znajduje ta norma, a nie norma wynikająca z przepisu ogólnego. W konsekwencji powyższego fakt, więzi, która wskazywałaby na ustalenie centrum interesów życiowych zainteresowanego w tej miejscowości i umożliwieniem uznania Psar za miejsce zamieszkania zainteresowanego, pozostaje bez wpływu na właściwość organu.

W świetle powyższego za organ właściwy w sprawie należało uznać wnioskodawcę.

Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.