Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka,, Asesor WSA Sylwester Miziołek (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2006r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania świadczeń pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz A.S., kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

IISA/Ke 889/05

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 20 czerwca 2005 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie po rozpoznaniu wniosku A. S. o ponowne rozpoznanie sprawy utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 19 kwietnia 2005 r. o odmowie przyznania jej uprawnienia do świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej.

W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że A. S. ubiegała się o przyznanie jej uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu represji w miejscowości O. w okresie od X.1944 r. do IV.1945 r. Zgodnie z art. 2 pkt 2 lit "a" ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniach pieniężnych przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR ( Dz.U. Nr. 87, poz 395 ze zm.) represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 roku na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 - 1945.

Zdaniem organu nie można zaliczyć A. S. do deportacji okresu po 15 kwietnia 1945 roku (data zajęcie O. przez wojska koalicji antyhitlerowskiej), ponieważ praca po tym okresie nie stanowiła już represji w rozumieniu cytowanego przepisu. Datę zajęcia tego rejonu organ ustalił na podstawie opracowania "United States Army in Word War II. Special Studies. Chronology 1941/1945" pod redakcją Mary Wiliams, Washington 1960.

W związku z powyższym, zdaniem organu okres represji wynosił 5 miesięcy i 15 dni, a więc krócej niż minimalny okres 6 miesięcy przewidziany w art. 2 pkt 2 lit "a" cytowanej ustawy.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosła A. S., która uznała odmowę przyznania uprawnień kombatanckich za bardzo krzywdzącą.

W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła, że organ nie wziął pod uwagę realiów w postaci faktu, że z deportacji wróciła wraz z matką w styczniu 1947 roku, a jako niemowlę nie miała żadnego wpływu na swój los. Podniosła, że za datę końca represji należy przyjąć datę zakończenia wojny.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dniu ich wydania, nie zaś ocena ich pod względem słuszności i celowości.

Sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji, przeprowadzona w niniejszej sprawie wykazała, że decyzja ta została podjęta z naruszeniem przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, wbrew treści art. 7 i art. 77 k.p.a. nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego sprawy, nie zgromadził i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, przez co naruszył słuszny interes strony.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia organu administracyjnego w sprawie niniejszej, związanego z przyznaniem skarżącej uprawnienia do świadczenia pieniężnego jest ustawa z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR ( Dz.U. Nr. 87, poz 395 ze zm). Uprawnienia te przysługują osobom wymienionym w art. 1 tej ustawy za represję, którą w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit "a" ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 - 1945. Organ administracji w sprawie niniejszej uznał, że skarżąca nie spełnia wynikającego z ustawy minimalnego 6 miesięcznego okresu podlegania represji przyjmując, że okres ten wyznaczony jest z jednej strony datą urodzenia skarżącej tj. dniem 31 października 1944 roku, a z drugiej datą 15 kwietnia 1945 roku tj. datą wyzwolenia przez wojska koalicji antyhitlerowskiej miejscowości, w której przebywała skarżąca.

Data wyzwolenia została ustalona, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, na podstawie publikacji United States Army in Word War II. Special Studies. Chronology 1941/1945" pod redakcją Mary Wiliams, Washington 1960.

W tym miejscu należy podkreślić, iż w aktach administracyjnych znajduje się jedynie kserokopia dwóch stron tego opracowania, dołączona dopiero do odpowiedzi na skargę, a więc znacznie po wydaniu zaskarżonej decyzji. Publikacja ta stanowi najistotniejszy w sprawie dowód, potwierdzający przyjętą przez organ administracji datę zakończenia represji, czyli wyzwolenia spod hitlerowskiej okupacji miejscowości, w której przebywała skarżąca, będący podstawą do odmowy przyznania jej świadczenia pieniężnego.

Zgodnie z art. 75 kpa jako dowód w sprawie należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Prowadząc postępowanie administracyjne organy administracji publicznej powinny postępować zgodnie z zasadą dochodzenia prawdy obiektywnej. Dokonując swoich ustaleń organ administracyjny powinien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, uwzględniając wszystkie okoliczności przedstawione przez stronę, a w razie wątpliwości podjąć wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 i 77 kpa), a swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji (art. 107 kpa).

Dokładnego ustalenia w sprawie niniejszej wymaga nie tylko data wyzwolenia miejscowości, w której przebywała skarżąca jako dziecko wraz z deportowanymi rodzicami, ale także losy tej rodziny po tej dacie. Z chwilą wyzwolenia danego terenu spod okupacji niemieckiej wykonywana przez deportowanych pracowników praca, choćby była nadal wykonywana, np. jako konieczna dla zachowania egzystencji, traciła przymiot przymusowości, jak i przymiot wykonywania jej na terenach okupowanych przez III Rzeszę, jednak warunek pracy przymusowej przez okres 6 miesięcy jest spełniony bez względu na to, w jakim okresie deportacji praca była wykonywana.

Z tych wszystkich względów, należy stwierdzić, że w rozstrzyganej sprawie nie zostały należycie, z naruszeniem przepisów art. 7 i 77 kpa wyjaśnione okoliczności mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co obligowało Sąd do uwzględnienia skargi. Sąd może podjąć przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa przez wszystkie akty wydane w postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy na podstawie art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W ramach tych środków mieści się także decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 19 kwietnia 2005 r., utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 §1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz.1270) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 19 kwietnia 2005 r.

Orzeczenie zawarte w pkt 2 wyroku oparte zostało na podstawie art. 152 cyt. ustawy.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 ustawy.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rzeczą organu administracji będzie prawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego (w tym dowodu z przesłuchania skarżącej) w celu ustalenia okresu deportacji.