Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 września 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 696/18 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W. R. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 18 września 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 696/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił W. R. (dalej: skarżąca) wstrzymania wykonania decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu.

Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że skarżąca w skardze na opisana powyżej decyzję zawarła wniosek o wstrzymanie jej wykonania. Uzasadniając wniosek podała, iż główną przesłanką przemawiającą za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji jest jej trudna sytuacja finansowa, która nie pozwala na wpłatę, bez uszczerbku i niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, kwoty orzeczonej zaskarżoną decyzją. Skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem i trójką dzieci, które pozostają na jej utrzymaniu. Prowadząc działalność gospodarczą skarżąca posiada zobowiązania wobec różnego rodzaju podmiotów a to związanych z zakupem materiałów, sprzętu itp. Każdego miesiąca ponosi koszty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, jak np. wynagrodzenia, podatki, ZUS, opłaty za media, techniczne naprawy sprzętu, zakupy paliwa, koszty kredytów itp. Zdaniem skarżącej, są to oczywiste koszty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, które nie wymagają uzasadnienia a ich ponoszenie jest warunkiem koniecznym do zapewnienia rozwoju firmy, jej płynności finansowej umożliwiające jej istnienie na rynku.

Skarżąca podniosła, że w chwili obecnej posiada zaległości z tytułu opłacania składek ZUS. Zaległość wobec ZUS jest tak znaczna, że ww. organ wszczął wobec niej postępowanie sądowe o zakaz prowadzenia działalności gospodarczej. W chwili obecnej organ wyraził zgodę na rozłożenie na raty płatności powstałych zaległości, pod warunkiem uregulowania bieżących składek. Strony są na etapie rozmów co do systemu ratalnego spłat ww. zobowiązania.

Skarżąca wskazała, że jej problemy finansowe m.in. z ZUS i US wynikają z nieuzasadnionych decyzji organów samorządowych (Gmina K. i Gmina B.), które wstrzymały jej wypłatę dotacji oświatowych. Skarżąca dochodzi ww. zaległości w odrębnych postępowaniach sądowych, przy czym wszelkie jej czynności są opóźnione właśnie ze względu na trudną sytuację finansową skarżącej i brak możliwości uiszczenia znacznych opłat od pozwów.

Skarżąca zwróciła uwagę, że przychód który osiągnęła z prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od 01.01.2016 r. do 31.12.2016 r. jest ujemny, co oznacza stratę z prowadzonej działalności gospodarczej. W tej sytuacji oczywistym jest, że nie pokrywa on wydatków poniesionych przez nią za ten okres, wręcz przeciwnie zamyka się ujemnym bilansem. Analogicznie sytuacja przedstawiała się w roku 2015 r. Skarżąca wskazała ponadto, iż nie była również w stanie poczynić oszczędności na przyszłe, ewentualne koszty związane przykładowo z niniejszym postępowaniem o zwrot kwot przyznanych środków finansowych. Dodatkowo skarżąca nadmieniła, że jej sytuacja finansowa i ciążące na niej zobowiązania, zarówno wobec dostawców, jak również pożyczkodawców nie pozwalają na ubieganie się przez nią o kolejny kredyt czy pożyczkę z przeznaczeniem na zwrot dochodzonej przez Ministra kwoty. Skarżąca podała, iż posiada również zobowiązania wobec Urzędu Skarbowego w Lublinie z tytułu prowadzonej przeciwko niej egzekucji administracyjnej. Wskazała też, iż co prawda, posiada nieruchomość rolną o pow. 3,04 ha, jednakże jest ona obciążona pierwszeństwem spłaty kredytu i hipoteką. Z uwagi na obciążenia ww. nieruchomości, skarżąca nie może również dokonać ich sprzedaży i uzyskać z tego tytułu środków m.in. na zwrot kwoty, o której mowa w zaskarżonej decyzji.

Sąd I instancji odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wskazał, że uzasadnienie wniosku jest zbyt ogólnikowe, a przytoczone okoliczności nie dają podstaw do przyjęcia, że w sprawie wystąpiły przesłanki wymienione w art. 61 § ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) W ocenie Sądu I instancji obecna sytuacja finansowa i majątkowa skarżącej nie została zobrazowana. Zdaniem WSA nie można ustalić, jakie aktualnie dochody uzyskuje skarżąca i jaki poniosłaby uszczerbek w wyniku ewentualnego egzekwowania przez organ należności ustalonej w zaskarżonej decyzji. Skarżąca przedstawiła we wniosku głównie ciążące na niej zobowiązania. Nie jest to pełny obraz sytuacji finansowej. Załączone do wniosku PIT-y dotyczą 2015 roku i 2016 roku, a zatem są nieaktualne. W tej sytuacji Sąd I instancji nie miał podstaw, by przyjąć, że wykonanie zaskarżonej decyzji poprzez wyegzekwowanie ustalonych kwot dotacji przypadających do zwrotu może wyrządzić stronie skarżącej znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki.

Skarżąca złożyła zażalenie na postanowienie Sądu I instancji, wnosząc o jego uchylenie w całości i uwzględnienie w całości wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie oraz art. 195 § 2 p.p.s.a. poprzez bezzasadne przyjęcie, iż złożony przez stronę wniosek o wstrzymanie wykonania postanowienia o odmowie wstrzymania decyzji organu pierwszej instancji jest nieuzasadniony.

W uzasadnieniu zażalenia skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie podniesionych zarzutów. Wraz z zażaleniem skarżąca przedstawiła zestawienie z rozliczenia z Urzędu Skarbowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Co zasługuje na szczególne podkreślenie w sprawie, obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione zostały przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa na wnioskodawcy. Strona wnosząca o zastosowanie ochrony tymczasowej jest zatem zobligowana do wykazania, że w sytuacji wykonania decyzji, o wstrzymanie której wnioskowała, zajdzie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających przyjąć, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku.

Sąd I instancji nie uznał zasadności złożonego wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej ponieważ skarżąca nie przywołała okoliczności, które świadczyłyby o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, bowiem lektura uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazuje, że argumenty skarżącej zostały sformułowane ogólnikowo i co istotne - nie zostały poparte dokumentami mogącymi uprawdopodobnić jej twierdzenia. Niedopełnienie tego obowiązku przez wnioskodawcę i poprzestanie na samym ogólnym wskazaniu zaistnienia zagrożenia bliżej nieokreśloną szkodą, uniemożliwia Sądowi poczynienie stosownych ustaleń w zakresie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Na wnioskodawcy ciąży również obowiązek szczegółowego opisania swojej sytuacji majątkowej, która stanowi podstawę oceny zaistnienia zdarzeń uzasadniających uwzględnienie wniosku.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie uzasadnia wstrzymania wykonania decyzji okoliczność podniesiona przez skarżącą, że istniejące obciążenia strony dostatecznie uzasadniają trudną sytuację finansową w jakiej się obecnie znajduje. Jak słusznie zauważył WSA skarżąca przedstawiła we wniosku głównie ciążące na niej zobowiązania. Nie jest to zatem pełny obraz sytuacji finansowej. Załączone do wniosku PIT-y dotyczą 2015 roku i 2016 roku, a zatem są nieaktualne.

Ponownie należy podkreślić, że to na wnioskodawcy spoczywała powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Okoliczności do których odwołuje się skarżąca wiążą się zaś ściśle z jej sytuację finansową. Natomiast jak się wydaje, skarżąca oczekuje, że Sąd rozpoznający jej wniosek będzie się opierał na domniemaniach, co do tej sytuacji. Skoro skarżąca wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie przedstawiła dokumentów, które obrazowałyby jej aktualna sytuację finansową, to w oparciu o treść wniosku, Sąd I instancji nie mógł zweryfikować twierdzeń skarżącej. Dopiero na etapie postępowania zażaleniowego skarżąca przedstawiła zestawienie z rozliczenia z Urzędu Skarbowego. W tym kontekście podkreślenia wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny nie bada wniosku na nowo, lecz kontroluje legalność zaskarżonego postanowienia. Skoro więc Sąd I instancji nie mógł dokonać analizy powyższego dokumentu, to nie może on zmienić rozstrzygnięcia tego Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt II GZ 634/16).

Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.). W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami.

W tym stanie rzeczy Sądowi I instancji nie można skutecznie postawić zarzutu naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. W świetle przedstawionej wyżej wykładni tego przepisu brak wykazania okoliczności, które świadczyłyby o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków - stanowi przeszkodę dla jego uwzględnienia.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.

-----------------------

3