Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk Protokolant Renata Sawińska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 17 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi A. W. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy podania numerów ksiąg wieczystych nieruchomości oddala skargę.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego we W., po rozpatrzeniu zażalenia A. W., prowadzącego Biuro Detektywistyczne "B." z siedzibą w G., na postanowienie organu I instancji z dnia [...] znak [...], odmawiające uwzględnienia wniosku w sprawie podania numerów ksiąg wieczystych nieruchomości dla wskazanych we wniosku osób - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Jak przytoczono w uzasadnieniu orzeczenia – strona zwróciła się do Urzędu Miasta we W. z wnioskiem o udzielenie informacji, czy wymienione w tymże wniosku osoby figurują lub figurowały w ewidencji z podaniem numerów ksiąg wieczystych dla ustalonych nieruchomości. Uzyskane dane miały zostać wykorzystane do egzekucji komorniczych lub ewentualnego prowadzenia dalszych czynności procesowych. Wnioskodawca wskazywał na swój interes prawny, wynikający z przepisów ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o usługach detektywistycznych oraz powoływał się na przepisy art.217 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Rozpatrując zażalenie od postanowienia organu I instancji, odmawiającego uwzględnienia żądania, D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego we W. stwierdził, że zgodnie z przepisami art.2 4 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027) informacje o gruntach, budynkach i lokalach zawarte w operacie ewidencyjnym są jawne i odpłatne. Wypisy z operatu ewidencyjnego są wydawane przez organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków na żądanie właścicieli lub osób fizycznych i prawnych, w których władaniu znajduje się grunt, budynek lub lokal, osób fizycznych i prawnych oraz innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, które mają interes prawny w tym zakresie, a także na żądanie zainteresowanych organów administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego. Podstawową formą udzielania pisemnych informacji z operatu ewidencji gruntów i budynków, w zakresie obejmującym dane, o których mowa w art. 20 tej ustawy jest wypis z rejestru gruntów. Treść i forma wypisu z operatu ewidencyjnego unormowana została w załączniku nr 5 do rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38 póz. 454 z późn. zm.). Wypis z operatu ewidencyjnego jest zaświadczeniem w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, stąd zasady dotyczące wydawania zaświadczeń mają tutaj zastosowanie. Zgodnie zaś z przepisami art. 217 § 2 K.p.a., zaświadczenie wydaje się, jeśli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego, wymaga przepis prawa oraz gdy osoba ubiega się o nie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Zarówno z przepisów art. 217 i 218 K.p.a. oraz art. 24 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne wynika, że osoba fizyczna nie będąca właścicielem nieruchomości wpisanej do ewidencji gruntów, może uzyskać wypis jedynie w przypadku, gdy wykaże interes prawny. Zatem, jak dalej wywodził organ II instancji - uzyskanie dokumentu przez wnioskodawcę nie będącego właścicielem, bądź osobą fizyczną lub prawną, w której władaniu znajduje się grunt, budynek lub lokal, jest uzależnione od wykazania interesu prawnego uzasadniającego jego wydanie. Kategoria interesu prawnego jest kategorią materialnoprawną i dlatego dla wskazania takiego interesu należy wskazać przepis prawa materialnego zobowiązujący organ do wydania dokumentu lub uprawniający wnioskującego do jego otrzymania (wyrok NSA z 22 lutego 2007r Sygn. akt I OSK, 560/06). O interesie prawnym można mówić wówczas, gdy wskazać można związek pomiędzy obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną określonego podmiotu prawa poprzez wskazanie, iż stosowanie tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (wyrok NSA z 2 czerwca 1998r IV S.A. 2164/97 - LEX nr 43262). Wskazany we wniosku interes prawny osoby zainteresowanej pozyskaniem tych danych winien być zatem osobisty, indywidualny i konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić i znajdujący swoją podstawę w przepisach prawa materialnego oraz potwierdzenia w okolicznościach faktycznych. Jeżeli osoba zainteresowana pozyskaniem danych nie jest w stanie wykazać interesu prawnego, odwołując się do norm prawa materialnego, posiada jedynie interes faktyczny, który tym samym nie upoważnia organu administracji do wydania żądanych danych.

Według oceny organu, przedmiotem żądania wnioskodawcy jest poszukiwanie majątku nieruchomego wskazanych we wniosku osób, a nie potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego. Odwołujący nie wskazał interesu prawnego w tym zakresie. Z kolei zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego, sprawy egzekucyjne należą do właściwości sądów rejonowych i działających przy tych sądach komorników, zaś czynności egzekucyjne są wykonywane przez komorników z wyjątkiem czynności zastrzeżonych dla sądów. Ujawnienie majątku dłużników następuje jedynie w postępowaniu o wyjawienie majątku w trybie art. 913-920 K.p.c., nie zaś w postępowaniu administracyjnym, czy też na podstawie ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne lub ustawy o usługach detektywistycznych. To organ egzekucyjny w toku postępowania może żądać od uczestników postępowania oraz od innych podmiotów wymienionych w art. 761 § 1. K.p.c., składania wyjaśnień i informacji niezbędnych do prowadzenia egzekucji. Przepisy art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sadowych i egzekucji (Dz.U. z 2006 r. Nr 167 poz. 1191 ze zm.) zobowiązują organy i instytucje na pisemne żądanie komornika do udzielania mu informacji niezbędnych dla prawidłowego prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zobowiązania takiego nie zawiera ustawa o usługach detektywistycznych. Z przepisu art. 9 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o usługach detektywistycznych, nie wynika interes prawny wnioskodawcy, wobec tego nie ma podstawy dla organu do udzielenia informacji o właścicielach, użytkownikach wieczystych.

Na to ostateczne postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego we W. A. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, domagając się uchylenia zaskarżonego aktu, zarzucając naruszenie art. 217 § 2 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 2, art. 8 ust. 1 i art. 9 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o usługach detektywistycznych poprzez przyjęcie, iż uregulowania zawarte w tej ustawie nie stanowią, iż przysługuje skarżącemu interes prawny w dochodzeniu uzyskania opisanych informacji, a nadto zarzucił obrazę art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niewystarczające uzasadnienie dokonanej przez organ wykładni norm prawnych.

W przeświadczeniu skarżącego, źródłem tego interesu może być każda norma prawa materialnego, a zatem również norma zawarta w ustawie o usługach detektywistycznych. Zgodnie z jej art. 2 usługami detektywistycznymi są czynności polegające na uzyskiwaniu, przetwarzaniu i przekazywaniu informacji o osobach, przedmiotach i zdarzeniach, realizowane na podstawie umowy zawartej ze zleceniodawcą, w formach i w zakresach niezastrzeżonych dla organów i instytucji państwowych na mocy odrębnych przepisów, miedzy innymi poszukiwanie mienia. Stosownie do art. 8 ustawy, detektyw jest uprawniony do przetwarzania danych osobowych, zebranych w toku wykonywanych przez niego czynności, o których mowa w art. 2 ust. 1, bez zgody osób, których dane dotyczą, w zakresie sprawy prowadzonej przez przedsiębiorcę posiadającego zezwolenie na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie usług detektywistycznych, wyłącznie w czasie prowadzenia tej sprawy. Ust. 4 art. 8 stanowi ponadto, że detektyw jest obowiązany przy przetwarzaniu danych osobowych stosować przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zmianami) z wyłączeniem art. 25 ust. 1 i art. 32-35. Zgodnie z art. 9, o ile przepisy innych ustaw nie stanowią inaczej, detektyw, w trakcie wykonywania czynności, o których mowa w art. 2 ust. 1, może uzyskiwać informacje od osób fizycznych, przedsiębiorców, instytucji, a także organów administracji rządowej lub samorządowej.

Nie zgadzając się z twierdzeniami organu, iż powyższe czynności mogą być dokonywane jedynie przez komornika sądowego, na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, skarżący argumentował, że z przepisów K.p.c. wynikają wszelkie kompetencje komornika w zakresie prowadzenia czynności egzekucyjnych, jednakże nie zawierają one ograniczenia w zakresie poszukiwania mienia do wyłącznej kompetencji komornika. Wręcz przeciwnie, nakładają one na wierzyciela obowiązek wskazywania majątku dłużnika, a zatem i w dużej mierze zgromadzenia informacji o stanie majątku dłużnika. W przypadku, gdy wierzyciel nie umie odnaleźć majątku dłużnika, może on złożyć w sądzie wniosek o wyjawienia majątku dłużnika, co często jest czynnością o tyle bezcelową, iż dłużnik wiedząc, że ciąży na nim obowiązek względem wierzyciela, często się posiadanego majątku wyzbywa, czyniąc tym samym egzekucję bezskuteczną. Niemożność ustalenia majątku dłużnika pozbawia go zatem możliwości dochodzenia roszczeń wskazanych w art. 527 K.c. Nie słusznym jest również twierdzenie organu, iż sam wierzyciel także nie mógłby poszukiwać takiego majątku. Wynika zatem z powyższego, że zarówno wierzyciel, jak i licencjonowany detektyw, mają interes prawny w uzyskaniu żądanych zaświadczeń.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Kryterium legalności, przewidziane w art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno orzeczenia uchybiającego prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy [art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."], jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie w pełni odpowiada prawu, Sąd nie dopatrzył się żadnych naruszeń obowiązujących norm prawa, zaś zarzuty skargi należy ocenić jako bezzasadne.

Jak wynika z akt sprawy, odmowa wydania skarżącemu, prowadzącemu działalność w zakresie usług detektywistycznych, wypisu z ewidencji gruntów i budynków obejmującego żądane we wniosku informacje odnośnie nieruchomości należących do wskazanych przez skarżącego osób, nastąpiła w konsekwencji uznania przez organy obu instancji, że nie wykazano interesu prawnego w uzyskaniu przedmiotowego zaświadczenia.

W ujęciu art. 217 § 2 K.p.a. zaświadczenie wydaje się, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa (pkt 1), osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego ( pkt 2).

Stosownie natomiast do art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240 poz.2027 z późn. zm.) - wyrysy i wypisy z operatu ewidencyjnego są wydawane przez organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków odpłatnie na żądanie właścicieli lub osób fizycznych i prawnych, w których władaniu znajduje się grunt, budynek lub lokal, osób fizycznych i prawnych oraz innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, które mają interes prawny w tym zakresie, a także na żądanie zainteresowanych organów administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego.

Wypis z ewidencji gruntów i budynków stanowi urzędowe potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego i na tle brzmienia cytowanych norm prawnych wywieść trzeba, że jeśli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego nie wymaga przepis prawa, to osoba nie będąca właścicielem nieruchomości, ubiegająca się o wydanie wypisu i wyrysu z operatu ewidencyjnego, musi wykazać własny interes prawny, aby takie zaświadczenie uzyskać.

Wbrew zarzutom formułowanym w skardze, w pełni należy podzielić argumentację organu II instancji, iż skarżący nie posiadał interesu prawnego w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym w uzyskaniu stosownego zaświadczenia i w tej mierze zaskarżone postanowienie zawiera jasne, wyczerpujące oraz zgodne z wymogami art. 107 § 3 K.p.a. wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej orzeczenia.

Z wniosku skarżącego wnosić należy, że domagał się podania, czy wskazane przez niego osoby w określonym czasie figurowały lub figurują w ewidencji nieruchomości, celem wykorzystania otrzymanych danych w egzekucji komorniczej lub do ewentualnego prowadzenia dalszych czynności procesowych. Zdaniem Sądu dokument ten, jak słusznie zresztą przyjęły orzekające organy, miał więc w rzeczy samej służyć ustaleniu majątku tych osób, a tym samym usprawnieniu prowadzonych względem nich postępowań egzekucyjnych, co ewidentnie świadczy o istnieniu interesu faktycznego, nie zaś interesu prawnego. Przedmiotem żądania skarżącego nie jest bowiem uzyskanie zaświadczenia o konkretnej, określonej treści, czyli urzędowego potwierdzenia informacji, lecz poszukiwanie mienia nieruchomego konkretnych podmiotów. Tymczasem interes wierzycieli w tym zakresie jest chroniony na drodze postępowania cywilnego (egzekucyjnego), w szczególności w postępowaniu o wyjawienie majątku dłużnika na zasadzie art. 913 – 920 k.p.c. , a do poszukiwania właściwe są organy egzekucyjne - komornik i w pewnych sytuacjach sąd powszechny. Tego rodzaju czynności nie należą natomiast do właściwości rzeczowej organów administracji publicznej, w tym Służby Geodezyjnej i Kartograficznej.

Pojęcie "interesu prawnego" nie zostało normatywnie zdefiniowane, wszakże w doktrynie i orzecznictwie przeważa pogląd, że interes prawny zachodzi wówczas, gdy strona może lub powinna, na podstawie obowiązującego prawa, uzyskać konkretną korzyść albo może być (lub powinna) obarczona obowiązkiem określonego zachowania. To zaś oznacza, że o tym, czy strona ma interes prawny, - a nie tylko interes faktyczny – decyduje okoliczność, czy jej żądanie znajduje podstawę w materialnym przepisie prawa publicznego. Jak podkreśla się, interes prawny powinien mieć zatem charakter bezpośredni, konkretny i indywidualny - a więc jest uwarunkowany istnieniem normy prawnej, nakładającej na dany podmiot obowiązki lub określającej prawa (uprawnienia), których dotyczy zaskarżony akt.

W ocenie Sądu, po stronie skarżącego nie można dopatrzyć się tak rozumianego interesu prawnego, zwłaszcza nie można go wyprowadzić w niniejszym przypadku z uregulowań ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o usługach detektywistycznych (Dz. U. z 2002 r. Nr 12, poz. 110 z późn. zm.). Jakkolwiek z przepisu art. 9 powołanego aktu prawnego wynika, że osoba wykonująca zawód detektywa w trakcie wykonywania czynności, o których mowa w art. 2 ust. 1, może uzyskiwać informacje od osób fizycznych, przedsiębiorców, instytucji, a także organów administracji rządowej lub samorządowej, jednak uprawnienie to jest ograniczone brzmieniem samego art. 9 tej ustawy. Przepis ten zawiera bowiem na wstępie zastrzeżenie, tj.: "O ile przepisy innych ustaw nie stanowią inaczej...", tym samym odsyłając do odrębnych, rangi ustawowej, przepisów prawa. Oznacza to, że zakres, forma i warunki udzielenia informacji wyznaczane są w zasadzie regulacjami szczególnymi. W przedmiotowej zaś sprawie chodzi o odesłanie zwłaszcza do art. 217 K.p.a. oraz art. 24 ust.3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne i konieczność spełnienia tamże określonego wymogu wykazania interesu prawnego w omawianym zakresie. Skoro zatem z treści art. 9 ustawy o usługach detektywistycznych wywieść istnienia takiego interesu prawnego nie można, a brak jest innej normy w systemie prawa administracyjnego nakładającej wprost na organy administracji publicznej obowiązek dokonywania czynności poszukiwawczych, zmierzających do ustalania stanu majątkowego osób (tj. gruntów, budynków, lokali, będących w ich władaniu) tudzież, odpowiadającej takiej powinności, normy przewidującej uprawnienie osób wykonujących usługi detektywistyczne do żądania wykonania przez organy administracji tego rodzaju działań – zasadnie odmówiono wydania zaświadczenia.

Z powyższych względów, na mocy art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wniesioną skargę oddalił.