Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. K.-A. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) stycznia 2015 r. Nr (...) w przedmiocie odmowy udzielenia zwolnienia z obowiązku uzupełnienia wykształcenia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

M. K.-A. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawczyni wskazała, iż gospodarstwo domowe prowadzi z córką, posiada budynek mieszkalny o pow. 77 m2 wraz budynkiem gospodarczym oraz nieruchomość rolną o pow. 8,87 ha. W rubryce nr 7.2.1 wniosku oświadczyła, iż posiada oszczędności pieniężne w wysokości 3.000 zł. Skarżąca uzyskuje dochód z tytułu gospodarstwa rolnego w wysokości 1.000 zł miesięcznie oraz alimenty na córkę w wysokości 700 zł miesięcznie. W uzasadnieniu podniosła, iż zgromadzone oszczędności przeznaczone są na wypadek choroby dziecka i w znacznej części pochodzą z darowizny.

Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:

Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a." – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu referendarza lub sądu rozpoznającego wniosek.

Jednakowoż podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy znajduje zastosowanie w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, czy wręcz znajdujących się w stanie ubóstwa. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone.

Przypomnieć również trzeba, iż ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na dokonaniu porównania wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony, biorąc pod uwagę jej wydatki niezbędne dla utrzymania siebie oraz rodziny. W niniejszej sprawie, przedmiotem zaskarżenia jest decyzja w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na zwolnienie z obowiązku, zatem przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna. W takich sprawach wpis sądowy jest stały i wynosi 200 zł, stosownie do przepisu § 2 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193).

W tym kontekście uznano, iż złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem wnioskodawczyni nie wykazała, iż ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jej osoby.

Zasadniczy wpływ na przyjęcie takiego stanowiska wywarła ta okoliczność, iż skarżąca posiada środki pieniężne w wysokości 3.000 zł, które – jak sam wskazuje – stanowią oszczędności, a zatem nie są pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne). Wobec tego uznać należało, że ich przeznaczenie na koszty postępowania (w wysokości 200 zł) nie spowoduje uszczerbku dla koniecznego utrzymania.

Odnosząc się natomiast do wskazanego przez stronę przeznaczenia zgromadzonych zasobów pieniężnych zauważyć należy, iż opłaty sądowe winny być traktowane na równi z pozostałymi wydatkami, które nie są niezbędne dla egzystencji (por. postanowienie NSA z dnia 14 września 2006 r. o sygn. akt II OZ 830/06; dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym kontekście należało mieć także na uwadze to, że skarżąca powołuje się na "wypadek choroby", zatem zdarzenie ewentualne, nie zaś na wydatek, którego poniesienie obecnie spowoduje uszczerbek w niezbędnym utrzymaniu.

Niezależnie od powyższego należało mieć również na uwadze, iż wnioskodawczyni uzyskuje stałe dochody (działalność rolnicza i alimenty), a także posiada nieruchomości.

Z tych względów uznano, że skarżąca nie wykazała tego, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co z kolei powoduje, że na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.