Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu J. C. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 4 marca 2026 r., znak: SKO-PW-4171-7/26 w przedmiocie zmiany stosunków wodnych na gruncie I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na rzecz skarżącego kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania

Burmistrz Rabki-Zdroju (dalej: "Burmistrz") decyzją z 17 maja 2019 r., znak: SRG.6331.1.2017, wydaną na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1121), nakazał K. i A. W. (współwłaścicielom działki nr [...]) udrożnienie zatkanego kanału przebiegającego przez/pod działką celem zapewnienia swobodnego przepływu istniejącego naturalnego cieku wodnego – zatkany kanał odprowadzający wody powinien mieć minimalną średnicę 315 mm.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu (dalej: "SKO") decyzją z 7 sierpnia 2019 r., znak: SKO-PW-4171-30/19, wydaną po rozpatrzeniu odwołania K. i A. W., orzekło kasatoryjnie.

Burmistrz decyzją z 14 lipca 2021 r., znak: SRG.6631.1.2017, odmówił nakazania K. W. (właścicielowi działki nr [...]) przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom.

SKO decyzją z 18 października 2021 r., znak: SKO-PW-4171-48/21, wydaną po rozpatrzeniu odwołań J. C. (dalej: "skarżący") i A. K., orzekło kasatoryjnie.

Burmistrz decyzją z 15 lipca 2022 r., znak: SRG.6331.1.2017, nakazał K. i A. W. (współwłaścicielom działki nr [...]) przywrócenie stanu poprzedniego przez udrożnienie/odtworzenie przebiegu naturalnego cieku od działki nr [...] do działki nr [...], tj. polegającego na udrożnieniu/odtworzeniu kanału przebiegającego przez/pod działkami należącymi do nich.

SKO decyzją z 6 października 2022 r., znak: SKO-PW-4171-59/22, wydaną po rozpatrzeniu odwołania K. i A. W., orzekło kasatoryjnie.

Wyrokiem z 3 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 1498/22, wydanym po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję kasatoryjną.

SKO decyzją z 12 września 2023 r., znak: SKO-PW-4171-13/23, wydaną po rozpatrzeniu odwołania K. i A. W., orzekło kasatoryjnie.

Burmistrz decyzją z 30 listopada 2023 r., znak: SRG.6331.1.2017, nakazał K. i A. W. (współwłaścicielom działki nr [...]) wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodzie, tj. umożliwienie odpływu wody z zatkanej studni, zapewniając jej swobody przepływ, oraz włączenie do wykonanego odcinka kanalizacji deszczowej na działce nr [...].

SKO decyzją z 15 marca 2024 r., znak: SKO-PW-4171-8/24, wydaną po rozpatrzeniu odwołań K. i A. W. oraz skarżącego, utrzymało decyzję Burmistrza w mocy.

Wyrokiem z 21 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 752/24, wydanym po rozpoznaniu skarg K. i A. W. oraz skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzje organów obu instancji z następującym uzasadnieniem:

"Jakkolwiek zasadnie wskazuje Kolegium (jak i organ I instancji), że [...] K. W. zatkał kanał odpływowy ze studzienki, znajdującej się na działce nr ewid. [...], to jednakże spostrzeżenie to nie jest wystarczające. Jak wynika bowiem ze zgromadzonego w sprawie materiału, na co słusznie zwracają uwagę [...] K. W. oraz A. W. powodem i celem działania [...] K. W. było dążenie przez niego do ograniczenia zalewania działki sąsiadującej nr [...]. Najpierw [...] zmniejszył średnicę odpływu (rury), a gdy to działanie nie przyniosło oczekiwanego przez sąsiada skutku – [...] całkowicie zatkał odpływ.

Przy czym jak wynika z ustaleń organów »ciek wodny, którego dotyczy postępowanie, do około 2000 r. płynął otwartym rowem zakończonym studnią kanalizacyjną na działce nr ewid [...]. Woda, w zależności od natężenia opadów, częściowo rozlewała się po działkach w dolnej części zbocza (w okolicy studni), w dalszej kolejności jej cześć odprowadzana była do kanalizacji deszczowej (rów przykryty) w ulicy [...]. Ciek wodny na przełomie kilku lat (od 2000 roku) był systematycznie zabudowywany przez mieszkańców. Zabudowania rowu oraz jego przesunięcia w stronę wschodnią dokonał na długości działek nr ewid. [...], [...] K. W., który następnie, w roku 2017 zatkał odpływ ze studzienki kanalizacji deszczowej zlokalizowanej na działce nr ewid. [...], w wyniku czego płynąca woda powoduje szkody na działkach, przez które przepływa, tj.: nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz na których tworzy rozlewiska nr ewid. [...], [...], [...]. Podczas prowadzonego postępowania na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego Burmistrz [...] ustalił, że przed naruszeniem stanu wody na gruncie, potok/ciek wodny spływający ze stoków góry B. , na wysokości działki nr ewid.[...] wpływał do rury o śr. ok 315 mm i płynął przez kilka działek oraz przez studzienkę, która znajduje się na działce nr ewid. [...] do granicy z działką nr ewid. [...]. Stan ten został naruszony poprzez zatkanie w 2017 r. kanału odpływowego ze studzienki, znajdującej się na działce nr ewid. [...] przez Pana K. W. (do czego sam Pan K. W. kilkakrotnie podczas prowadzonego postępowania się przyznaje)«.

Mając na uwadze powyższe ustalenia, a przede wszystkim okoliczność, że cyt.: »ciek wodny na przełomie kilku lat (od 2000 roku) był systematycznie zabudowywany przez mieszkańców«, zbytnim uproszczeniem jest nałożenie określonych obowiązków wyłącznie na [...] K. W.. Skomplikowany charakter stosunków wynika także z treści opinii biegłego, który w jednej z opinii wskazuje wręcz na niemożliwość zaproponowania na tym obszarze rozwiązania, które wtórnie nie skutkowałoby dalszym naruszeniem stosunków wodnych [...].

Z akt sprawy wynika w istocie, że jakkolwiek [...] doszło do zmiany stanu wody na gruncie, to jednakże zmiany dokonane przez [...] K. W. stanowiły reakcję na wcześniejsze zmiany stanu wody na gruntach sąsiednich.

Te okoliczności organy wezmą pod uwagę i dokonają całościowej analizy istniejących stosunków. Ustalą dokładnie, w tym przede wszystkim za pomocą biegłego, w miarę możliwości precyzyjnie jak zmieniały się stosunki wodne w tym obszarze na przestrzeni ostatnich lat i rozważa adekwatne rozwiązania, które pozwolą na takie ukształtowanie stosunków wodnych, które nie będzie już powodowało szkodliwego wpływu na nieruchomości. Organy wezmą przy tym pod uwagę okoliczność, że zaproponowane rozwiązania muszą być adekwatne do stwierdzonych okoliczności, co w szczególności dotyczy relacji między nałożonymi obowiązkami na konkretnego właściciela gruntu a zakresem jego działań, które skutkowały zmianą stanu wody na gruncie.

Innymi słowy, skoro ciek wodny na przełomie kilku lat (od 2000 roku) był systematycznie zabudowywany przez mieszkańców, to organy powinny dokonać oceny, czy już owa wcześniejsza zabudowa cieku nie spowodowała zmiany stosunków wodnych [...]. W takim przypadku, to jest gdy już uprzednia zabudowa cieku przez różnych mieszkańców spowodowała takie zmiany, to nałożenie przez organy określonych obowiązków, czyli nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom powinna nastąpić z uwzględnieniem tych okoliczności. Nieuzasadnione jest bowiem, w świetle art. 29 ust. 3 PrWod nałożenie określonych obowiązków tylko na jednego z właścicieli nieruchomości, w sytuacji, gdyby na przedmiotowym obszarze doszło do wcześniejszych zmian, które spowodowali także inni właściciele gruntu.

Niezależnie od powyższego [...] samo rozstrzygnięcie [...] jest wadliwe w stopniu, który uzasadnia ich uchylenie [...]. Sformułowanie "umożliwienie odpływu wody z zatkanej studni, zapewniając jej swobodny przepływ, oraz włączenie do wykonanego odcinka kanalizacji deszczowej na działce nr [...] w R. " jest na tyle ogólne i nieprecyzyjne, że w zasadzie ani sam adresat obowiązku jak i organ nie będą mogli stwierdzić, jakie konkretne działania mają być podjęte i zrealizowane, i w którym momencie organ będzie mógł stwierdzić, że doszło do wykonania nałożonego obowiązku. Trafnie podnosi w skardze [...] J. C., że niedookreślone i niekonkretne sformułowanie rozstrzygnięcia, powodują w istocie wręcz niemożność przeprowadzenia skutecznej egzekucji administracyjnej wydanej decyzji. Nałożony przez organy obowiązek charakteryzuje zbyt daleko posunięta ogólnikowość nałożonego obowiązku, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji".

Burmistrz decyzją z 3 listopada 2025 r., znak: SRG.6331.1.2017, nakazał K. i A. W. (współwłaścicielom działki nr [...]): 1) likwidację blokady przepływu wody potoku od studzienki kanalizacyjnej w granicy działek nr [...] i nr [...] w bliskości północnego narożnika działki nr [...]; 2) wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom przez sporządzenie projektu, uzyskanie pozwoleń i realizację budowy działki nr [...] odcinka kanalizacji deszczowej o średnicy 315 mm odprowadzającej wody opadowe i roztopowe z działki nr [...] przez działki nr [...] i nr [...] do studni kanalizacji deszczowej na działce nr [...] stanowiącej własność Gminy; 3) wykonanie projektu odwodnienia, uzyskanie pozwoleń i realizację budowy systemu odwodnienia muru oporowego w przypadku braku systemu odwodnienia.

SKO decyzją z 4 marca 2026 r., znak: SKO-PW-4171-7/26, wydaną po rozpatrzeniu odwołania K. W., orzekło kasatoryjnie, wskazując przy tym w szczególności, że:

Burmistrz nie odniósł się do kwestii podniesionej w wyroku, tj. tego, że zmiany dokonane przez K. W. stanowiły reakcję na wcześniejsze zmiany stanu wody na gruntach sąsiednich;

w ponownie prowadzonym postępowaniu Burmistrz odniesie się do postawionego przez K. W. w odwołaniu zarzutu wadliwego przyjęcia, że zaczopowanie przepływu wody w potoku na działce nr [...] prowadzi do braku swobodnego przepływu przez nią wód, co skutkuje zalewaniem działek sąsiednich nr [...], [...] i [...], podczas gdy działki te posadowione są wyżej;

mimo innego sformułowania obowiązek nadal nie został prawidłowo sformułowany i wystarczająco umotywowany – Burmistrz nie sprecyzował obowiązków w pkt 1 i pkt 2, więc trudno będzie stwierdzić, że doszło do ich wykonania, a pkt 3 budzi wątpliwości, bo Burmistrz przerzucił kwestię ustalenia istnienia systemu odwodnienia muru oporowego na adresata obowiązku.

W sprzeciwie skarżący wniósł o uchylenie decyzji kasatoryjnej i zasądzenie kosztów postępowania (w tym zastępstwa procesowego), zarzucając przy tym naruszenie art. 138 § 2 kpa. Podniósł, że postępowanie toczy się już prawie dziesięć lat, a w sprawie zapadły wyroki z jego skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza (sygn. akt II SAB/Kr 23/21), z jego sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej (sygn. akt II SA/Kr 1498/22) i m.in. jego skargi na jedyną decyzję merytoryczną SKO (sygn. akt II SA/Kr 752/24). SKO wydało już sześć decyzji, a z ostatniej wynika tylko tyle, że nałożone obowiązki powinny być precyzyjniej sformułowane, co przecież może poprawić SKO – to organ, a nie biegły ma wydać precyzyjną decyzję, a kwestie opisane przez SKO stanowią zakamuflowaną kwestię materialnoprawną, a nie kwestię procesową.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: "kpa").

Od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 kpa, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw (art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: "ppsa").

Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 kpa (art. 64e ppsa).

Sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 kpa (art. 151a § 1 zdanie pierwsze ppsa).

W postępowaniu wszczętym sprzeciwem od decyzji przepisu art. 33 nie stosuje się (art. 64b § 3 ppsa), czego konsekwencją jest m.in. to, że uczestnikami niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego nie są K. i A. W., na których nałożono obowiązek.

Postępowanie przed SKO ma charakter merytoryczny i w żadnym razie nie sprowadza się li tylko do kontroli postępowania Burmistrza. Ma to tym większe znaczenie, im dłużej toczy się postępowanie i im więcej decyzji kasatoryjnych w sprawie zapadło. Niepodobna bowiem założyć, że organ odwoławczy pozbawiony jest instrumentarium służącego naprawie długotrwałych postępowań, albowiem w przeciwnym razie oznaczałoby to, że strony musiałyby pogodzić się z tym, że nigdy nie otrzymają ostatecznej decyzji podlegającej pełnej kontroli sądowej.

Opinia hydrogeologiczna jest kluczowym dowodem w prowadzonym na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne postępowaniu w sprawie nakazu przywrócenia stanu poprzedniego lub zbudowania urządzeń zapobiegających szkodom. W aktach administracyjnych zalega kilka takich opinii: mgr. inż. P. D. z maja 2017 r. (cz. I), z marca 2022 r. (cz. IV, k. 900), z 27 marca 2023 r. (cz. V, k. 1124) oraz dr. M. G. z maja 2025 r. (cz. VI, k. 1473). Ta ostatnia pojawiła się już po wyroku WSA w Krakowie z 21 sierpnia 2024 r. uchylającym decyzje organów obu instancji (sygn. akt II SA/Kr 752/24), a przytoczenie jej treści stanowi znakomitą część uzasadnień tak ostatniej decyzji Burmistrza, jak i obecnie kontrolowanej decyzji SKO. Przełożenie twierdzeń biegłego na rozstrzygnięcie (sposób sformułowania nakładanego obowiązku) jest rzeczą organów, ale niekoniecznie organu pierwszej instancji, a zatem nie jawi się jako okoliczność mogąca uzasadniać niemerytoryczne rozstrzygnięcie. Gdyby nawet bowiem zgodzić się z SKO co do tego, że rozstrzygnięcie Burmistrza – znów – cechuje zbyt daleko posunięta ogólnikowość nałożonego obowiązku, to nie ma prostego przełożenia między uchyleniem poprzednich decyzji organów obu instancji przez Sąd a uprawnieniem SKO do wydania decyzji kasatoryjnej. Inne zadania stoją bowiem przed sądem administracyjnym (pozbawionym kompetencji do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej), a inne przed organem odwoławczym (zobowiązanym do orzekania przede wszystkim merytorycznie). Co więcej, organ odwoławczy może także dociekać szczegółów twierdzeń biegłego czy uzupełniać opinię (por. wyrok WSA w Krakowie z 3 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 1498/22), a tymczasem z akt administracyjnych nie wynika, ażeby wydanie decyzji kasatoryjnej poprzedziła jakakolwiek próba skorzystania z możliwości przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego.

Na koniec należy dodać, że w aktach zalegają tożsame decyzje SKO o różnych datach: w aktach Burmistrza – "5 marca 2026 r." (cz. VI, metryka, poz. 240), zaś w aktach SKO – "4 marca 2026 r.". Skarżący w sprzeciwie odnosi się do tej z późniejszą datą, zaś SKO w piśmie przekazującym sprzeciw odnosi się do tej z wcześniejszą datą. W tym kontekście przypomnieć trzeba, że w obrocie prawnym nie mogą funkcjonować dwie decyzje administracyjne dotyczące jednej sprawy.

Z powyższych względów w pkt 1 sentencji wyroku uchylono decyzję kasatoryjną (art. 151a § 1 zdanie pierwsze ppsa).

Na koszty postępowania, o których orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku na zasadzie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa, złożyły się: wynagrodzenie adwokata (480 zł – k. 6), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł – k. 7) i wpis od sprzeciwu (100 zł – k. 13).