Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 23 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [..] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 2018 r., sygn. akt: II SA/Wa 1764/17 o odmowie uzupełnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2018 r., sygn. akt: II SA/Wa 1764/17 w sprawie ze skargi W.S. na zarządzenie Starosty W. z dnia [..] lipca 2017 r., nr [..] w przedmiocie ustalenia kosztów związanych z udostępnieniem informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Wyrokiem z dnia 14 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 1764/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi W.S. na zarządzenie Starosty W. w przedmiocie ustalenia kosztów związanych z udostępnieniem informacji publicznej, stwierdził nieważność zaskarżonego zarządzenia i zasądził od Starosty na rzecz skarżącego kwotę 300 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pismem z 11 kwietnia 2018 r. W.S. wniósł o uzupełnienie ww. wyroku tut. Sądu, poprzez "orzeczenie również nieważności wymienionych w skardze zawiadomień/żądań pozwanego do uiszczenia opłaty za przesłanie pocztą wnioskowanych informacji publicznych".

W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że intencją skargi było nie tylko unieważnienie samego zarządzenia, lecz unieważnienie skierowanych przez organ na jego podstawie żądań zapłaty wyszczególnionych kwot za przesłanie mu odpowiedzi za pośrednictwem poczty. W każdym zawiadomieniu/żądaniu wskazywano bowiem, że podstawą naliczenia rzekomych "dodatkowych kosztów" jest unieważnione przez Sąd zarządzenie.

W odpowiedzi na wniosek organ wniósł o jego nieuwzględnianie.

Pełnomocnik uczestnika postępowania, Stowarzyszenia [..] przychylił się do wniosku W.S. podnosząc, że Sąd rozpoznając sprawę główną, nie był związany zakresem skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmawiając uzupełnienia wyroku wskazał, że strona może żądać uzupełnienia wyroku co do rozstrzygnięcia w przedmiocie wniesionej skargi lub też dodatkowych orzeczeń, które powinny znaleźć swoje miejsce w treści rozstrzygnięcia, jednakże zostały pominięte przez sąd, a więc dotyczy to sytuacji, w której orzeczenie jest niekompletne, np. w przypadku, gdy sąd nie orzekł co do kosztów postępowania lub gdy z zestawienia przedmiotu sprawy z treścią wyroku w sposób oczywisty widocznym jest, że rozstrzygnięcie nie odnosi się do całości sprawy.

Natomiast w sprawie niniejszej Sąd w wyroku z dnia 14 marca 2018 r. orzekł o całości skargi stwierdzając nieważność zaskarżonego zarządzenia organu ustalającego opłaty za udostępnienie informacji publicznej, zgodnie z treścią skargi, w której skarżący zakwestionował wyłącznie zarządzenie organu i nie wnosił o stwierdzenie nieważności pism, skierowanych do niego z informacją o ustalonej na podstawie wzmiankowanego zarządzenia opłacie. W realiach niniejszej sprawy żadne przepisy ustawy procesowej nie obligowały także Sądu do zamieszczenia w wyroku jakiegokolwiek dodatkowego rozstrzygnięcia, co skutkowało uznaniem przez Sąd I instancji, że nie zachodziły podstawy do uzupełnienia wyroku.

Postanowienie powyższe stało się przedmiotem zażalenia uczestnika postępowania Stowarzyszenia [..] z siedzibą w W. Stowarzyszenie domagając się uchylenia postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I Instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, zarzuciło:

1. nieważność, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 4 i 5 p.p.s.a. postępowania polegającą na wydaniu postanowienia w składzie, który był sprzeczny z art. 45 ust. 1 i art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, a w konsekwencji pozbawienie skarżącego i strony możności obrony ich praw,

2. naruszenie przepisów postępowania: art. 134 § 1, art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. poprzez uznanie, iż informacja o wysokości opłaty, o której mowa w art. 15 ust. 2 u.d.i.p. nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego.

W razie oddalenia zażalenia Stowarzyszenie wniosło o nieobciążanie go kosztami postępowania.

Zdaniem Stowarzyszenia sędzia Piotr Maciej Borowiecki biorący udział w wydaniu zaskarżonego postanowienia, zgłaszając swoją kandydaturę do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego, zrzekł się swojej niezawisłości przez dobrowolne poddanie się ocenie Krajowej Rady Sądownictwa, (która nie odpowiada konstytucyjnym wymogom), co niweczy prawidłowość składu orzekającego i pozbawia skarżącego i stronę możliwości obrony ich praw.

W zakresie zarzutu naruszenia przepisów p.p.s.a., a więc błędnego uznania że informacja o wysokości opłaty (art. 15 ust. 2 u.d.i.p.) nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego stwierdzono, że przedmiotem zaskarżenia było zarządzenie organu, a więc to, czy w sprawie może znaleźć zastosowanie art. 134 § 1 p.p.s.a. i 135 p.p.s.a. może być przedmiotem sporu - do rozstrzygnięcia przez NSA. Niemniej jednak kluczowe znaczenie ma fakt, że NSA w postanowieniu z dnia 21 marca 2016 r., I OPS 3/15 uznał, że tego rodzaju akty (zaskarżalność informacji o wysokości opłaty) są zaskarżalne do sądu administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i jako takie musiało ulec oddaleniu. Przede wszystkim należy wskazać, że rozpatrywanie nieważności postępowania niewątpliwie leży w kompetencji Naczelnego Sądu Administracyjnego i przesłanki jej wystąpienia Sąd bada z urzędu. Nie można podzielić zapatrywania uczestnika postępowania wyrażonego w zażaleniu, że w niniejszej sprawie wystąpiły określone w art. 183 § 2 (odpowiednio w punktach 4 i 5) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) – dalej p.p.s.a., przesłanki mogące prowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wbrew stanowisku żalącego się nie można uznać zarzutu naruszenia art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, a w konsekwencji także naruszenia prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Niezawisłość sędziowska jest konstytucyjną zasadą wymiaru sprawiedliwości, zgodnie z którą sędzia rozstrzygając sprawę podlega wyłącznie Konstytucji i ustawom, nie podlega żadnym naciskom i żadnym zależnościom z zewnątrz, szczególnie ze strony władzy wykonawczej. Rolą tej zasady jest gwarancja rozpoznania sprawy przez Sąd, którego skład orzeka wyłącznie w oparciu o przepisy prawa. Bez wątpienia zgłoszenie kandydatury Sędziego na stanowisko w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego w żaden sposób nie niweczy niezawisłości sędziowskiej Sędziego w niniejszej sprawie. Zgłoszenie kandydatury na stanowisko w Sądzie Najwyższym, co wynika z listy kandydatów na dzień 1 sierpnia 2018 r. opublikowanej przez Krajową Radę Sądownictwa pozostaje bez wpływu na możliwość orzekania przez Sędziego w sprawie niniejszej. Wątpliwości uczestnika postępowania co do konstytucyjności składu Krajowej Rady Sądownictwa, jako organu stojącego na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów, pozostają poza granicami rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie i nie mają znaczenia dla oceny przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 pkt 4 i 5 p.p.s.a.

Skład sądu orzekającego w niniejszej sprawie, w której postanowienie o odmowie uzupełnienia wyroku z dnia 5 lipca 2018 r. zostało wydane na rozprawie przez trzyosobowy skład orzekający był zgodny z prawem. Zgodnie z art. 16 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka w składzie trzech sędziów (..).

W niniejszej sprawie nie można było uwzględnić zarzutu naruszenia art. 134 § 1 czy art. 135 p.p.s.a. jako zarzutów stawianych wobec prawidłowości postanowienia o odmowie uzupełnienia wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że przedmiotem wniosku o uzupełnienie orzeczenia może być wyłącznie żądanie objęcia rozstrzygnięciem treści, które winny być zamieszczone z urzędu, bądź w sytuacji, gdy Sąd w sposób oczywisty nie orzekł o całości skargi. Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie w wyniku skargi na zarządzenie Starosty W. z dnia [..] lipca 2017 r., nr [..] Sąd orzekł o nieważności w/w zarządzenia i orzekł o kosztach postępowania w sprawie. Nie mógł więc być skuteczny wniosek o uzupełnienie wyroku o rozstrzygnięcie w przedmiocie wezwań kierowanych do skarżącego w oparciu o zaskarżone zarządzenie. Zarówno stanowisko Sądu I instancji w kwestii zaskarżalności aktów tego rodzaju (pism, wezwań, zarządzeń wzywających do uiszczenia opłaty na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej), jak i kontrargumentacja strony w tej materii nie miała znaczenia przy ocenie zasadności wniosku o uzupełnienie orzeczenia w niniejszej sprawie.

Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.