Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 13 sierpnia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 475/24 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 5 stycznia 2024 r. znak: KOC/7381/Op/23 w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 475/24, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. B. Naczna decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 5 stycznia 2024 r., znak: KOC/7381/Op/23, w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że pismem z dnia 11 lutego 2024 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie opisaną wyżej skargę, w której zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na kryzysową życiową sytuację rodziny, wskazując, że jest samotną matką niepełnosprawnego i niezdolnego do samodzielnej egzystencji dziecka, prowadząc samodzielne gospodarstwo domowe. Podała, że choruje na nowotwór układu trawiennego i ma orzeczoną niepełnosprawność umiarkowaną.

Sąd I instancji stwierdził, że przedmiotowy wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej, nie obrazuje rzeczywistej zdolności płatniczej i możliwości finansowych skarżącej, co uniemożliwia jego uwzględnienie na obecnym etapie postępowania. Sąd podał, że dołączone do skargi kopie dokumentów obrazują jedynie stan zdrowia córki skarżącej oraz jej samej, a nie stanową o uprawdopodobnieniu niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków na skutek wykonania zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu, aby zbadać, czy rzeczywiście zwrot kwoty wskazanej w zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w stosunku do skarżącej, konieczne jest odniesienie ewentualnego zwrotu tej kwoty do aktualnej sytuacji materialnej skarżącej. Bez porównania tych dwóch wartości nie jest – zdaniem Sądu – możliwe zweryfikowanie zasadności żądania udzielenia ochrony tymczasowej.

Wobec tego Sąd uznał, że skarżąca nie przedstawiła argumentów, które przemawiałyby za istnieniem okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania wydanej w sprawie decyzji.

Ponadto Sąd zaznaczył, że ze względu na charakter zobowiązania, w razie uwzględnienia skargi, środki wpłacone przez skarżącą na podstawie ostatecznej decyzji będą mogły zostać jej zwrócone.

Na ww. postanowienie skarżąca złożyła zażalenie, podnosząc, że nie została wezwana do uzupełniania braków swojego wniosku w zakresie swojej sytuacji materialnej. Nie mogła zatem przewidzieć, co Sąd będzie rozumiał pod pojęciem "niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków" w stosunku do skarżącej.

Skarżąca wskazała, że otrzymuje świadczenie pielęgnacyjne oraz alimentacyjne, a suma świadczeń nie przekracza kwoty 3.500 zł dla 2-osobowego gospodarstwa domowego, w sytuacji, gdy w styczniu 2024 r., ustawowe minimalne wynagrodzenie za pracę wyniosło: 4.242 zł. Podniosła także, iż Sąd nie wziął pod uwagę, że skarżąca nie pracuje, gdyż opiekuje się chorym dzieckiem. Nie wezwał jej też do uzupełnienia wniosku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 - dalej "p.p.s.a."), sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wykazanie następstw wynikających z wykonania decyzji spoczywa na stronie, która ubiega się o wstrzymanie, przy czym następstwa te powinny być realne i bezpośrednio związane z wykonaniem decyzji.

Użyte przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. nieostre pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności zaprezentować wnioskodawca. Samo powołanie się na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Podkreślić także należy, że rozstrzygając wniosek o wstrzymanie, sąd nie bada legalności zaskarżonego aktu, bowiem prowadziłoby to do tzw. przedsądu. Bada jedynie, czy wykonanie zaskarżonego aktu może prowadzić w okolicznościach danej sprawy, wskazanych przede wszystkim przez skarżącego we wniosku, do zagrożenia w postaci znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Dlatego też – jak przyjęto w judykaturze – wniosek taki powinien zawierać odrębne uzasadnienie. Podkreślić także należy, że o znacznej szkodzie można mówić, jeśli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Każdy bowiem akt prawny wywołuje określone skutki prawne, nie wszystkie jednak podlegają ochronie tymczasowej.

Należy wskazać, że w niniejszej sprawie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżąca wskazała jedynie na swój zły stan zdrowia oraz fakt samotnego wychowywania niepełnosprawnej córki. Dopiero w zażaleniu przybliżyła swoją sytuację materialną, podając, że miesięcznie utrzymuje się ze świadczenia pielęgnacyjnego oraz alimentacyjnego w łącznej kwocie nie przekraczającej 3.500 zł dla dwuosobowego gospodarstwa domowego, podczas gdy ustawowe minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 4.242 zł. Pomimo jednak tego, że Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu wskazał na konkretne braki wniosku dotyczące przedstawienia sytuacji materialnej skarżącej, to do niniejszego zażalenia skarżąca nie załączyła żadnych informacji ani dokumentów, które można by zakwalifikować jako spełnienie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Twierdzenia skarżącej dotyczące jej sytuacji materialnej są bardzo ogólnikowe i nie zostały poparte żadnymi dokumentami. Wyjaśnienia skarżącej nie przedstawiają w sposób kompleksowy jej kondycji finansowej.

Zatem, niewskazanie ww. okoliczności oraz brak uprawdopodobnienia sytuacji materialnej skarżącej powoduje, że Sąd rozpoznający wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji pozbawiony był możliwości oceny, czy okoliczności sprawy wskazują, iż spełnione zostały ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a zwłaszcza przesłanka niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody. Jest to szczególnie istotne w sytuacji, gdy zobowiązanie nałożone zaskarżoną decyzją dotyczy należności pieniężnej, której kwota nie jest na tyle wysoka (600 zł), by automatycznie przyjąć, że przekracza ona możliwości jej uiszczenia przez skarżącą, a jej ewentualna egzekucja doprowadzi do szkody znacznych rozmiarów.

Wobec tego należy uznać, że w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji prawidłowo przyjął, iż wniosek skarżącej nie zawierał argumentów, które przemawiałyby za koniecznością wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Raz jeszcze podkreślić bowiem należy, że każda decyzja czy postanowienie administracyjne zobowiązujące do uiszczenia należności pociąga za sobą dolegliwość finansową, co nie oznacza, że zawsze w takiej sytuacji należy zastosować ochronę tymczasową przewidzianą w art. 61 § 3 p.p.s.a. Sama okoliczność powstania po stronie zobowiązanego obowiązku zapłaty określonej sumy pieniężnej nie stanowi jeszcze o spełnieniu przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego. Chodzi tu bowiem o taką szkodę majątkową lub niemajątkową, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla strony lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Zobowiązanie do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku okresowego nie wywołuje skutku nieodwracalnego, skoro chodzi o świadczenie pieniężne, którego spełnienie z natury rzeczy jest odwracalne. W razie uwzględnienia skargi istnieje możliwość zwrotu uiszczonej już kwoty.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.