Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Małysz po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2011r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. spółki z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za poszczególne miesiące od marca do grudnia 2009r. postanawia - odmówić zmiany prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 października 2010r. odmawiającego przyznania A. spółce z o.o. w B.prawa pomocy.

Uzasadnienie.

Wnosząc skargę kasacyjną w sprawie niniejszej skarżąca A. spółka z o.o. w B. wniosła także o zwolnienie jej w całości od wpisu sądowego od tej skargi.

Na wezwanie, w dniu 7.12.2010r. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy na formularzu urzędowym PPPr, w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w całości i podała, że osiągany przez nią zysk jest znacznie mniejszy niż wysokość należnego wpisu, że nie posiada środków pieniężnych czy też mienia ruchomego, które mogłoby być w krótkim czasie spieniężone, a które wystarczyłyby na pokrycie wpisu od skargi kasacyjnej, że wartość jej kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi zł – [...] wartość środków trwałych zł [...], strata za ostatni rok obrotowy zł [...] stan rachunku bankowego zł [...] a w kasie znajduje się kwota zł [...]. Do wniosku załączono bilans i rachunek zysków i strat na dzień 31.10.2010r.

Na wezwanie referendarza sądowego, w dniu 27.12.2010r. strona przedłożyła wyciąg z rachunku bankowego za okres 1.10 – 27.12.2010r., kopię aneksu nr 3 do umowy kredytowej dotyczącej kredytu odnawialnego udzielonego w ramach tego rachunku, dwie umowy pożyczki z 2005r. oraz aneks dotyczący także jednej z nich, również zawarty w 2005r., a także oświadczenie prezesa Spółki co do kredytu oraz że udokumentowane pożyczki od osób fizycznych nie są spłacane.

Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2011r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy.

We wniesionym w ustawowym terminie sprzeciwie strona wniosła o uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej.

W uzasadnieniu sprzeciwu stwierdziła, że – wbrew poglądowi referendarza sądowego – nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie, bowiem działa i to z trudem dzięki kredytowi odnawialnemu, z którego środki przeznaczane są na konieczne transakcje generujące w następstwie zysk pozwalający na spłatę tego kredytu i uiszczenie kosztów związanych z jego posiadaniem oraz z prowadzeniem spraw Spółki /podatki, wynagrodzenia za pracę/. Przeznaczenie środków z kredytu na uiszczenie wpisu sądowego spowoduje utratę płynności finansowej Spółki i konieczność zaprzestania jej działalności. Ponadto strona podtrzymała twierdzenie, iż pożyczki udzielone przez osoby fizyczne nie zostały spłacone. Zdaniem strony, nadmierna wysokość kosztów sądowych w sprawie niniejszej może być potraktowana jako ograniczenie prawa do sądu. W związku z powyższym strona wniosła o całkowite zwolnienie jej od kosztów niniejszego postępowania.

Na wezwanie Sądu prezes zarządu Spółki oświadczył, że w każdym w miesięcy od października 2010r. do stycznia 2011r. Spółka wydatkowała na zakup towarów handlowych kwotę zł [...] tj. całą kwotę dostępną w ramach kredytu odnawialnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Jak wynika z przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm./, zwanej dalej "ppsa", z udziałem w takim postępowaniu wiąże się konieczność ponoszenia przez stronę kosztów, w szczególności na pokrycie opłat sądowych /art.214, art.220 § 1, art.230 § 1 i 2 ppsa/. Stosownie przy tym do art.199 ppsa zasadą jest, że każdy ponosi koszty postępowania związane z jego udziałem w sprawie.

Zmniejszenie ciężaru finansowego wiążącego się z prowadzeniem sprawy może nastąpić przez przyznanie stronie, na jej wniosek, prawa pomocy, co obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego /prawo pomocy w zakresie całkowitym/ albo zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego /prawo pomocy w zakresie częściowym/ - art.243 § 1, art.244 § 1, art.245 ppsa.

Strona może wnieść o przyznanie prawa pomocy na każdym etapie postępowania, w tym także złożyć kolejny wniosek w tym przedmiocie /art.243 § 1 ppsa/. W takiej sytuacji należy jednak uwzględnić, iż uprzednio wydane w przedmiocie prawa pomocy prawomocne orzeczenie sądu jest wiążące stosownie do art.170 ppsa, co oznacza, iż sąd musi przyjmować, iż dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu /B.Dauter, B.Gruszczyński, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, str.365/. Możliwość zmiany bądź uchylenia takiego orzeczenia daje art.165 ppsa, jednakże tylko przy spełnieniu wskazanego w nim warunku, a mianowicie zmiany okoliczności sprawy. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy zaś rozumieć wszelkie takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia.

Stosownie do art.254 § 1 ppsa rozpoznawanie wniosków o przyznanie prawa pomocy należy do wojewódzkiego sądu administracyjnego, w którym sprawa ma się toczyć lub już się toczy, z tym że czynności w tym zakresie mogą wykonywać także referendarze sądowi /art.258 ppsa/, a w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie lub zarządzenie wydane przez referendarza traci moc, a wniosek podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym /art.260 ppsa/.

Jak wskazano wyżej, skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów postępowania. Przy tym, wobec rozbieżnych sformułowań co do zakresu żądanego zwolnienia, gdyż strona jednocześnie wnosi o zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej oraz o zwolnienie od kosztów sądowych w całości, przyjąć należy, że w istocie strona wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych w całości.

Art.246 § 2 ppsa stanowi, iż przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym, tj. w zakresie, o jaki ubiega się skarżący, może nastąpić, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Podkreślenia wymaga, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Nie można przy tym przyjąć, iż wszelkie koszty działalności gospodarczej są priorytetowe wobec kosztów prowadzonego postępowania sądowego, gdyż takie rozumowanie prowadziłoby do wniosku, że jakiekolwiek problemy finansowe przedsiębiorcy powinny każdorazowo skutkować przyznaniem temu przedsiębiorcy prawa pomocy i obciążeniem Skarbu Państwa kosztami zainicjowanego przez niego postępowania sądowego.

Również obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zapewnienia stronom bezwarunkowego prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.

Jak wynika z przedstawionych przez stronę dokumentów - bilansu i rachunku zysków i strat sporządzonych na dzień 31.10.2010r., wyciągów z rachunku bankowego, umów kredytu i pożyczek, oświadczenia prezesa zarządu Spółki z dnia 16.03.2011r., posiada ona wprawdzie znaczne zobowiązania, jednak jednocześnie dysponuje znacznymi środkami finansowymi i prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje znaczne przychody. W sytuacji, gdy skarżąca obraca środkami pieniężnymi, które wielokrotnie przewyższają wysokość należnych w sprawie opłat sądowych, a także dokonuje w związku z działalnością gospodarczą /w szczególności na zakup towarów handlowych/ wydatków niewspółmiernie wyższych od wysokości tych opłat, to nic nie stoi na przeszkodzie, aby w strukturze ponoszonych wydatków uwzględnione zostały również wydatki dotyczące postępowania sądowego. Ze środków pieniężnych, którymi Spółka dysponuje, nawet jeśli ich pierwotnym źródłem jest odnawialny kredyt bankowy, mogą i powinny być pokryte obciążające Spółkę koszty sądowe. Wydatkowanie na te koszty kwoty stanowiącej około 10 % kwoty przeznaczanej co miesiąc na zakup towarów handlowych nie zagraża istotnie – zdaniem sądu – istnieniu i działalności Spółki.

Decyzja, czy dostępne środki pieniężne przeznaczyć na wydatki związane z działalnością gospodarczą, czy na uiszczenie należnych opłat sądowych, należy do samej Spółki. Przeznaczenie tych środków na działalność gospodarczą nie oznacza jednak, iż strona nie posiada dostatecznych środków na uiszczenie kosztów sądowych w rozumieniu art.246 § 2 pkt 2 ppsa. Jak bowiem wskazano wyżej, brak jest podstaw, aby uznać, że wydatki na prowadzenie działalności gospodarczej mają pierwszeństwo przez obowiązkiem poniesienia kosztów sądowych.

Wniosek o przyznanie prawa pomocy, o którym mowa na wstępie, jest kolejnym wnioskiem skarżącej o przyznanie prawa pomocy w sprawie niniejszej.

W związku z pierwszym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w całości, wniesionym dnia 14 października 2010r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wydał postanowienie z dnia 22 października 2010r. odmawiające przyznania prawa pomocy, które stało się prawomocne wobec jego niezaskarżenia.

Jak wskazano wyżej, w wyniku rozpoznania kolejnego wniosku strony o przyznanie prawa pomocy sąd nie stwierdził istnienia przesłanki do przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, nie nastąpiła zatem zmiana okoliczności uzasadniająca zmianę postanowienia z dnia 22 października 2010r. na podstawie art.246 § 2 pkt 2 w związku z art.165 ppsa.

Biorąc powyższe pod uwagę, orzeczono jak na wstępie.