Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) sędzia del. WSA Maciej Busz po rozpoznaniu w dniu 10 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta P. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta P. a Prezydentem W. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J. L. o przyznanie tymczasowego schronienia w schronisku dla bezdomnych postanawia: wskazać Prezydenta Miasta P. jako organ właściwy w sprawie

Kierownik Działu Pomocy Osobom Bezdomnym Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta P. wnioskiem z dnia 8 maja 2019 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta P. a Prezydentem W. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J. L. o przyznanie tymczasowego schronienia w schronisku dla bezdomnych.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że J. L. pismem z dnia 20 marca 2019 r. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej W. z prośbą o przyznanie tymczasowego miejsca w schronisku dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi na terenie W. Z dokumentacji zgromadzonej w trakcie wywiadu środowiskowego wynika, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą rozwiedzioną oraz uzależnioną od alkoholu. Ponadto nie pracuje, nie posiada żadnych dochodów, jak również nie jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Ostatnio zameldowany na pobyt stały był w P., os. [...]. Obecnie jako osoba bezdomna przebywa w Stowarzyszeniu [...] w W. W związku z powyższym, akta sprawy przy piśmie z dnia 16 kwietnia 2019 r. zostały przesłane do załatwienia według właściwości do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. W ocenie Kierownika Działu MOPR w P, w niniejszej sprawie właściwość miejscową należy ustalić na podstawie art. 101 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1508 ze zm., dalej jako "u.p.s."), tj. z uwagi na przypadek szczególnie uzasadniony, bowiem możliwość utraty schronienia jest okolicznością, która zasługuje na szczególne potraktowanie. Zatem organem właściwym do rozpoznania wniosku J. L. jest Prezydent W.

W odpowiedzi na wniosek, Prezydent W., reprezentowany przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej W., wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta P. jako organu właściwego miejscowo do rozpoznania wniosku J. L. o przyznanie tymczasowego schronienia w schronisku dla bezdomnych. W ocenie Dyrektora OPS, w niniejszej sprawie nie zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie. Sytuacja wnioskodawcy ma bowiem charakter trwały i nie zachodzą w niej żadne nadzwyczajne okoliczności, poza faktem bezdomności.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Prezydentem Miasta P. a Prezydentem W. jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku J. L. o przyznanie tymczasowego schronienia w schronisku dla bezdomnych.

Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 u.p.s., ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Natomiast w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2 u.p.s.). Zgodnie zaś z art. 101 ust. 3 u.p.s. w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie.

Stosownie do art. 6 pkt 8 u.p.s. za osobę bezdomną należy rozumieć osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.

W rozpoznawanej sprawie okolicznością niesporną między stronami jest, że J. L. jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s. Takie ustalenia potwierdzają oba organy pozostające w sporze. Bezspornym ponadto jest, że zainteresowany ostatnio był zameldowany na pobyt stały w P.

W przypadku osoby bezdomnej, z oczywistych względów, nie może być mowy o miejscu zamieszkania. Nie bada się zatem jej zamiaru co do stałego pobytu, lecz ustala się gminę ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. Skoro ostatnim miejscem zameldowania zainteresowanego na pobyt stały był P., to organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o przyznanie tymczasowego schronienia w schronisku dla bezdomnych jest Prezydent Miasta P.

Jednocześnie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie nie zachodzi żaden z przypadków wymienionych w art. 101 ust. 3 u.p.s. Sytuacje, w których ma zastosowanie ten przepis, mają miejsce jedynie wówczas, gdy wnioskodawca z obiektywnych przyczyn nie ma możliwości ubiegać się o przyznanie świadczenia w organie właściwym na podstawie art. 101 ust. 1 i 2 u.p.s. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynika, aby sytuacja osobista, a przede wszystkim zdrowotna wnioskodawcy kwalifikowała się jako sytuacja nadzwyczajna. Wnioskodawca oprócz problemów z alkoholem nie jest pod stałą opieką lekarzy specjalistów, nie ma problemów z poruszaniem się. Jest osobą w pełni sprawną, zdrową i należy do grupy osób potencjalnie czynnych zawodowo.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w sentencji postanowienia