Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner po rozpoznaniu w dniu 5 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Szkoły Wyższej im. [...] w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 4172/21 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi Szkoły Wyższej im. [...] w W. na decyzję Ministra Edukacji i Nauki z dnia 26 stycznia 2021 r., nr 2/WFSN/2021 w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu do budżetu państwa oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 22 marca 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 4172/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania decyzji Szkole Wyższej im. [...] w W. w sprawie ze skargi na decyzję Ministra Edukacji i Nauki z dnia 26 stycznia 2021 r., w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu do budżetu państwa.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zawarty w treści skargi wniosek o udzielenie tzw. ochrony tymczasowej nie zawiera żadnego uzasadnienia. Do wniosku nie dołączono również żadnych dokumentów źródłowych obrazujących sytuację finansową strony skarżącej, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie ww. decyzji może skutkować powstaniem znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Podsumowując wskazał, że spełnienie przesłanek art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) – zwanej dalej: "p.p.s.a.". wymaga stwierdzenia prawdopodobieństwa wyrządzenia znacznej szkody lub też trudnych do odwrócenia skutków.

Strona skarżąca wniosła zażalenie, wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że wykonanie zaskarżonej decyzji może narazić stronę skarżącą na szkodę majątkową oraz że w stosunku do strony skarżącej jest prowadzonych wiele postępowań egzekucyjnych, w ramach których został zajęty rachunek bankowy. Wskazano, że strona skarżąca nie dokonuje w ramach swojej działalności płatności gotówkowej, nie przyjmuje kwot w gotówce. Tym samym nie posiada żadnych środków na wykonanie zaskarżonej decyzji. Końcowo podkreślono, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego spowoduje po stronie uczelni szkodę, bowiem nie jest znane dotychczas rozstrzygnięcie na skutek złożonej skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie, z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi, więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienia NSA: z dnia 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10, z dnia 26 września 2013 r., II FZ 718/13).

W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia – "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" - wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy (por. postanowienia NSA: z dnia 4 lipca 2012 r., II FZ 456/12; z dnia 26 lutego 2015 r., II FZ 2137/14; z dnia 14 kwietnia 2015 r., II FZ 207/15; z dnia 22 lipca 2015 r., II FZ 497/15). Samo powołanie się przez stronę skarżącą na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd.

Tymczasem uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie spełnia powyższych wymogów. Uzasadniając swój wniosek strona skarżąca ograniczyła się jedynie do samego stwierdzenia, że wykonanie zaskarżonej decyzji pociągnie za sobą ryzyko wystąpienia znacznej szkody majątkowej. Natomiast do wniesionego zażalenia dołączono jedynie zaświadczenia z banku, wskazujące na zajęcie egzekucyjne wszystkich rachunków bankowych. Odnosząc się do zarzutów zażalenia oraz mając na uwadze fakt, że strona skarżąca w zasadzie nie wykazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji wyrządzi stronie skarżącej znaczną szkodę, należało się zgodzić ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że wprawdzie każde wykonanie decyzji dotyczącej należności pieniężnych jest uciążliwe i stanowi uszczerbek w budżecie jej adresata, jednak nie oznacza to automatycznie, że zapłata należności, także w trybie egzekucyjnym, będzie za każdym razem powodować powstanie po stronie podmiotu wnoszącego skargę oraz skargę kasacyjną znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.

W świetle wyżej poczynionych powyższych uwag należy uznać, że skarżąca w złożonym zażaleniu w żaden sposób nie wykazała, że spełniona została, choć jedna z ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a., brak było podstaw do zastosowania wobec niej ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji.

Z powyżej przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.