Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. N.-M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 1 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wr 912/21 w sprawie ze skargi E. N.-M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 5 lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z 1 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wr 912/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę E. N. - M. (dalej: "Skarżąca", "Strona") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 5 lipca 2021 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015 r.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że pismem wniesionym przez e-PUAP w dniu 16 sierpnia 2021 r., dor. pod. M. W. zaskarżył w imieniu Strony opisaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu. Ze skargą uiszczono wpis sądowy w kwocie 9.736,00 zł.

Z uwagi na stwierdzenie przez Przewodniczącego Wydziału I, że skarga dotknięta jest brakami formalnym, pełnomocnik Skarżącej, pismem z dnia 15 lutego 2022 r., został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi przez: elektroniczne podpisanie skargi, złożenie pełnomocnictwa procesowego oraz podanie numeru PESEL Skarżącej – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie uznano za doręczone pełnomocnikowi w dniu 2 marca 2022 r. (UPD – k. 25 akt sądowych). Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi pełnomocnika.

Wobec powyższego, pismem z dnia 9 czerwca 2022 r. wezwano Skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi przez: podpisanie skargi oraz podanie swojego numeru PESEL - w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Jednocześnie poinformowano Skarżącą, że dor. pod. M. W. nie wykazał umocowania do reprezentowania Skarżącej w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Przesyłkę sądową zawierającą ww. wezwanie, skierowaną pod adres wskazany w skardze, uznano za doręczoną w dniu 28 czerwca 2022 r. w trybie prawnej fikcji doręczenia.

Z akt sprawy wynika, że braki formalne skargi nie zostały uzupełnione.

W tym stanie rzeczy, WSA we Wrocławiu odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej "p.p.s.a.").

Nie zgadzając się z powyższym, Skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego wniosła zażalenie na powyższe postanowienie. Skarżąca w zażaleniu podniosła zarzuty naruszenia:

- art. 74a § 3,4,6,7 i 8 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skierowane do pełnomocnika wezwanie do usunięcia braków formalnych uznano za doręczone w dniu 2 marca 2022 r., podczas gdy z uwagi na wadliwe sporządzenie Urzędowych Poświadczeń Doręczenia (UPD), skutkujących brakiem możliwości odbioru wezwania, nie doszło do skutecznego doręczenia;

- art. 67 § 5 p.p.s.a. poprzez skierowanie wezwania do usunięcia braku formalnego skargi bezpośrednio stronie, która ustanowiła pełnomocnika;

- art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a., poprzez odrzucenie skargi pomimo braku skutecznego doręczenia wezwania pełnomocnika do usunięcia braku formalnego skargi.

W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu oraz zasądzenie od strony przeciwnej zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że prawidłowe doręczanie pism sądowych oraz odpisów pism procesowych składanych przez strony do sądu jest istotne z punktu widzenia realizacji konstytucyjnej, ustrojowej i procesowej zasady jawności postępowania, jak również dla spełnienia przesłanek ważności postępowania, prawidłowego obliczania terminów, w szczególności do wnoszenia środków zaskarżenia. Doręczenie polega na zgodnym z przepisami umożliwieniu określonej osobie zapoznania się z treścią przeznaczonej dla niej korespondencji. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności doręczeń, to jest zasada dokonywania ich przez sąd z urzędu, a przepisy o doręczeniach mają charakter obligatoryjny, który wyłącza swobodną dyspozycję stron w zakresie sposobu doręczania pism procesowych (por. postanowienie SN z 29 sierpnia 1995 r., I PRN 39/95, Prok. i Pr. 1995, nr 11-12, poz. 40 i postanowienia SN z 13 września 2001 r., IV CZ 105/01, Prok. i Pr. dodatek 2002, nr 4, poz. 44 oraz z 8 września 1993 r., III CRN 30/93, OSNCP 1994, nr 7-8, poz. 160).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należało uwzględnić podnoszony przez pełnomocnika Skarżącej zarzut naruszenia art. 74a § 3,4,6,7,8 p.p.s.a.

Zasady wymiany informacji, w tym doręczania dokumentów drogą elektroniczną za pośrednictwem platformy ePUAP, określają przepisy ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2019 r. poz. 700, ze zm. - dalej: "ustawa o informatyzacji") oraz rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych, wydanego w wykonaniu delegacji zawartej w art. 16 ust. 3 ustawy o informatyzacji. Przepisy tych aktów prawnych regulują szczegółowe kwestie związane m.in. z wymogami urzędowego poświadczenia odbioru, a także wytworzenia urzędowego poświadczenia doręczenia (UPD). Zgodnie z § 14 Rozporządzenia, urzędowe poświadczenie doręczenia jest udostępniane przez system informatyczny podmiotu publicznego w celu umożliwienia podpisania tego poświadczenia przez adresata dokumentu elektronicznego i zawiera: 1) pełną nazwę podmiotu publicznego, który doręcza dokument elektroniczny; 2) pełną nazwę podmiotu, któremu podmiot publiczny doręcza dokument elektroniczny; 3) oznaczenie sprawy; 4) jednoznaczne oznaczenie pisma, którego dotyczy; 5) w przypadku podpisania poświadczenia doręczenia — datę i czas podpisania rozumiane jako data i czas doręczenia dokumentu elektronicznego.

Podkreślenia również wymaga, że zgodnie z art. 74a § 3 pkt 1 i 2 p.p.s.a. w celu doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego sąd przesyła na adres elektroniczny adresata zawiadomienie zawierające: - informację, że adresat może odebrać pismo w formie dokumentu elektronicznego, wraz ze wskazaniem adresu elektronicznego z którego adresat może pobrać dokument i pod którym powinien dokonać potwierdzenia doręczenia dokumentu; - pouczenie dotyczące sposobu odbioru pisma, a w szczególności sposobu identyfikacji adresata pod wskazanym adresem elektronicznym w systemie teleinformatycznym wykorzystywanym przez sąd do obsługi doręczeń, oraz informację o wymogu podpisania urzędowego poświadczenia odbioru kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym.

Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, iż pełnomocnik Skarżącej wykazał nieprawidłowości podczas procesu odbioru kwestionowanej przesyłki. Urzędowe Poświadczenia Doręczenia przesłane na elektroniczny adres pełnomocnika Skarżącej były wadliwe. Podczas próby odbioru korespondencji sądowej pojawiał się komunikat "dokument podpisany ale przynajmniej jeden podpis jest nieprawidłowy", "niepoprawna struktura podpisu", "ogólny błąd certyfikatu" (k. 76-77 akt sądowych).

Tym samym, wobec treści zarzutów zażalenia oraz podniesionej tam argumentacji, nie można ponad wszelką wątpliwość stwierdzić, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało doręczone pełnomocnikowi Strony. Przedwczesne było zatem wysłanie wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi wprost do Skarżącej.

W takiej sytuacji postanowienie Sądu pierwszej instancji odrzucające skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a., musi zostać uchylone.

Odnosząc się do zarzutów wskazanych w zażaleniu w pkt 2 i 3 należy wskazać, że są one przedwczesne z uwagi na wykazaną powyżej okoliczność braku skutecznego doręczenia pełnomocnikowi Skarżącej wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi.

W zakresie zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony, albowiem z art. 209 p.p.s.a. wynika, iż NSA nie rozstrzyga o kosztach postępowania w postanowieniu rozstrzygającym o zażaleniu.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.