Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: NSA Maciej Dybowski NSA Zygmunt Zgierski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 833/21 w sprawie ze skargi J.M. na niewykonanie przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 stycznia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 370/13 oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 30 listopada 2021 r. oddalił skargę J.M. na niewykonanie przez Prezydenta W. wyroku tego sądu z 17 stycznia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 370/13.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Prawomocnym wyrokiem z 17 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania w sprawie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. [...], nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wspomnianego wniosku w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 3328/14, z 10 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1846/16, z 17 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1733/17, oraz z 17 października 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1130/18, wymierzono organowi grzywny z powodu niewykonania wyroku Sądu z 17 stycznia 2014 r.

Pismem z [...] września 2020 r. skarżący ponownie wezwał Prezydenta W. do wykonania wyroku z 17 stycznia 2014 r., a następnie pismem z [...] marca 2021 r. wniósł skargę, w której domagał się wymierzenia organowi grzywny w wysokości 25 000 zł oraz przyznania na jego rzecz od organu sumy pieniężnej w kwocie 15 000 zł.

Przywołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. W uzasadnieniu podniósł, że organ decyzją z [...] kwietnia 2019 r. rozstrzygnął w przedmiocie wniosku o odszkodowanie za wskazaną powyżej nieruchomość, co w ocenie Sądu powodowało, że stan niewykonania wyroku nie istniał w dacie złożenia skargi do sądu.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący. Zaskarżył to rozstrzygnięcie w całości i wniósł o jego zmianę przez wymierzenie organowi grzywny i przyznanie od organu sumy pieniężnej w wysokościach wskazanych w skardze bądź uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji celem ponownego rozpoznania sprawy oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Dodatkowo skarżący zrzekł się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:

1) art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, w zw. z art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej: kpa, przez pominięcie podczas wyrokowania ostatecznej decyzji Wojewody [...] z [...] września 2019 r. uchylającej decyzję Prezydenta W. z [...] kwietnia 2019 r. i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania w sytuacji, gdy decyzja ta znajdowała się w aktach sprawy, co oznacza, że Sąd rozpoznał sprawę z pominięciem istotnej części akt postępowania oraz wadliwie nie uwzględnił, że decyzja Prezydenta nie wywołała żadnych skutków prawnych, a zatem orzekał na podstawie nieistniejącego stanu prawnego;

2) art. 141 § 4 ppsa przez nierozpoznanie argumentów podnoszonych przez skarżącego w skardze, co spowodowało oddalenie skargi, a w konsekwencji niewymierzenie grzywny oraz sumy pieniężnej;

3) art. 154 § 1 ppsa przez błędną wykładnię i błędne uznanie, że wyrok z 17 stycznia 2014 r. został wykonany;

4) art. 154 § 1 i 6 ppsa przez jego niezastosowanie i niewymierzenie organowi grzywny w sytuacji, gdy z okoliczności sprawy wynika, że taka kara powinna zostać nałożona, aby skłonić organ do ostatecznego załatwienia sprawy;

5) art. 154 § 1 i 7 ppsa przez jego niezastosowanie i niezasądzenie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w sytuacji, gdy taka suma stanowiłaby wystarczającą rekompensatę dla skarżącego za dolegliwości związane z przewlekłym prowadzeniem postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Spór w rozpoznawanej sprawie koncentruje się wokół problematyki wykonania wyroku sądu administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze, wskazać należy, że zgodnie z art. 154 § 1 ppsa w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.

Analiza zacytowanego przepisu wskazuje, że zastosowanie tej regulacji możliwe jest w sytuacji braku reakcji na zobowiązanie organu wyrokiem sądowym do wydania w określonym terminie rozstrzygnięcia w sprawie. Odnotować przy tym należy, że treść rozstrzygnięcia wydanego przez zobowiązany organ czy jego prawidłowość są pozbawione znaczenia z punktu widzenia art. 154 § 1 ppsa. Przepis ten bowiem nie posługuje się żadnymi określeniami przybliżającymi warunki, w jakich należy uznać wydane przez organ orzeczenie za wykonanie wyroku sądu. Tym samym aktem administracyjnym powodującym wykonanie zobowiązania nałożonego przez sąd w trybie art. 149 ppsa będzie zarówno decyzja uwzględniająca wniosek w całości, jak i decyzja odmowna, w tym również wadliwa i wyeliminowana z obrotu prawnego w postępowaniu odwoławczym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lipca 2018 r., sygn. akt II OSK 71/18).

W rozpoznawanej sprawie Prezydent W. rozpoznał wniosek o ustalenie odszkodowania za nieruchomość, wydając decyzję z [...] kwietnia 2019 r. Działanie to było zgodne ze zobowiązaniem wynikającym z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 stycznia 2014 r. Fakt, że decyzja ta została następnie uchylona rozstrzygnięciem Wojewody [...] z [...] września 2019 r., nie oznacza zatem, że organ pierwszej instancji w dalszym ciągu znajduje się w zwłoce uzasadniającej zastosowanie art. 154 § 1 ppsa.

W świetle powyższych wywodów za niezasadne należało zatem uznać zarzuty naruszenia art. 154 § 1 ppsa oraz art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 16 § 1 kpa.

W konsekwencji powyższych ustaleń brak było także uwzględnienia zarzutów naruszenia art. 154 § 1 i 6 ppsa oraz art. 154 § 1 i 7 ppsa. Zasadność tych zarzutów, tj. nienałożenia na organ grzywny oraz nieprzyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej uzależniona jest bowiem od faktu czy organ zobowiązany wyrokiem sądu do wydania rozstrzygnięcia w określonym terminie w dacie złożenia skargi nadal znajduje się w zwłoce uzasadniającej zastosowanie art. 154 § 1 ppsa. Skoro, jak wskazano to powyżej, w rozpoznawanej sprawie zobowiązanie organu wygasło na skutek wydania przez niego decyzji z [...] kwietnia 2019 r., to w rozpoznawanej sprawie brak było przesłanek do nałożenia na niego grzywny czy przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 ppsa.

Przechodząc do rozpoznania zarzutu naruszenia art. 141 § 4 ppsa, należy wyjaśnić, że zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Analiza tego przepisu wskazuje, że może on zostać naruszony przez pominięcie któregokolwiek z elementów wymienionych w tym przepisie lub takie sformułowanie wywodów sądu, które powoduje, że kontrolowany przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej. Kontrolowany pod tym kątem wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie wykazuje wad przemawiających za koniecznością jego uchylenia. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wskazane w zacytowanym powyżej przepisie, a wywody składu orzekającego w sprawie są logiczne, wyczerpujące i odnoszą się do przepisów prawa znajdujących zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.

Odnotować przy tym należy, co słusznie podkreślił autor skargi kasacyjnej, że wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia nie musi wiązać się z omówieniem w uzasadnieniu wyroku każdej okoliczności czy każdego argumentu lub twierdzenia postawionego przez skarżącego w skardze. Obowiązkiem sądu administracyjnego jest sporządzenie zgodnie z dyspozycją art. 141 § 4 ppsa zwięzłego uzasadnienia. Obowiązek ten jest spełniony w sytuacji, gdy sąd odnosi się wyłącznie do kwestii istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2406/22, czy z 29 lutego 2008 r., II FSK 1801/06).

Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie, z punktu widzenia art. 154 § 1 ppsa w zakresie wykonania zobowiązania organu do wydania rozstrzygnięcia, było wydanie przez Prezydenta W. decyzji z [...] kwietnia 2019 r., a kwestia uchylenia tej decyzji przez Wojewodę pozbawiona była znaczenia w sprawie, to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo ograniczył swoje rozważania do faktu wydania decyzji z [...] kwietnia 2019 r. Nieodniesienie się zatem do faktu uchylenia tej decyzji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie czyni go w żadnym stopniu wadliwym.

W świetle powyższych wywodów zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa okazał się niezasadny.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, wobec czego działając na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną.

Jednocześnie w myśl art. 182 § 2 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.