Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Robotowska po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 listopada 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 1975/16 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia skargi w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. przywrócić E. K. termin do wniesienia skargi

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, objętym zażaleniem postanowieniem z dnia 14 listopada 2016 r., działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy

z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) w skrócie: p.p.s.a., odmówił E. K. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

I

W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że E. K. (dalej: skarżący), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył za pośrednictwem Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia skargę na decyzję tego organu z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Wraz ze skargą skarżący złożył wniosek

o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, wskazując iż w toku prowadzonego postępowania administracyjnego jego pełnomocnik pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. powiadomił organ o zmianie adresu do korespondencji, a mimo to organ przesłał zaskarżoną decyzję na nieaktualny adres. W ocenie skarżącego, w świetle przedstawionych okoliczności, organ w sposób nieprawidłowy zastosował przepisy dotyczące domniemania doręczenia. Ponadto strona wskazała, że pomimo poinformowania organu odwoławczego o zmianie adresu kancelarii pełnomocnika skarżącego, dalsza korespondencja w toczącej się sprawie administracyjnej oraz odrębnych sprawach administracyjnych były kierowane na poprzedni adres kancelarii. Jednocześnie skarżący zakwestionował fakt awizowania przesyłki pocztowej zawierającej zaskarżoną decyzję i załączył kopię reklamacji złożonej u operatora pocztowego.

W odpowiedzi na skargę, Prezes NFZ wniósł o nieuwzględnienie wniosku

o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny odmawiając skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi wskazał, że przywrócenie terminu możliwe jest wyłącznie

w sytuacji, gdy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. W ocenie Sądu, wskazane przez pełnomocnika skarżącego okoliczności nie uprawdopodobniają braku winy

w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Wprawdzie skarżący uchybienie terminu do złożenia skargi uzasadnił uznaniem decyzji za doręczoną pomimo przesłania jej na nieaktualny adres kancelarii w sytuacji, w której organ został powiadomiony o zmianie adresu do doręczeń, niemniej jednak WSA zauważył, że informacja o nowym adresie kancelarii wynikała jedynie z bloków adresowych umieszczonych na kopercie, w której nadesłano pismo z [...] kwietnia 2015 r., oraz w samym piśmie (stopka pisma oraz część adresowa), przy czym w treści pisma nie wskazano, iż zmianie uległ adres do doręczeń, a nowy adres zawarty jest w stopce bądź adresie nadawcy tego pisma. Zdaniem doktryny zawiadomienie o zmianie adresu, o którym mowa w art. 41 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23) w skrócie: k.p.a., jest pismem stanowiącym podanie w rozumieniu art. 63 k.p.a. Powyższe zdaniem Sądu wskazuje, że wprawdzie zawiadomienie o zmianie adresu nie musi być pismem odrębnym od innych pism procesowych składanych w toku postępowania administracyjnego, ale powinno w sposób wyraźny wskazywać zmianę adresu do doręczeń (zawierać żądanie odnotowania zmiany adresu w myśl art. 63 § 2 k.p.a.). Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu, pisma pełnomocnika skarżącego z [...] kwietnia 2015 r. nie można uznać za zawiadomienie o zmianie adresu do doręczeń, a zatem przesłanie zaskarżonej decyzji na pierwotny adres kancelarii pełnomocnika skarżącego należy uznać za dokonane prawidłowo.

Jednocześnie odnosząc się do załączonej do wniosku o przywrócenie terminu kopii reklamacji w zakresie awizowania przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję, WSA wskazał, że złożenie reklamacji nie stanowi okoliczności wskazującej na brak winy w niedochowaniu terminu do złożenia skargi. Sąd zauważył, że załączona do wniosku kopia reklamacji w zakresie braku awizacji przesyłki i jej zwrotu do nadawcy dotyczy przesyłki poleconej nr [1], podczas gdy zaskarżona decyzja została nadana przesyłką poleconą nr [2]. Tym samym również w przypadku załączenia przez pełnomocnika skarżącego wyniku złożonej reklamacji nie miałby on wpływu na uprawdopodobnienie braku winy w niedochowaniu terminu złożenia skargi, gdyż wynik ten dotyczył innej przesyłki poleconej niż przesyłka, którą nadano zaskarżoną decyzję.

II

Zażalenie na wskazane postanowienie Sądu pierwszej instancji złożył E. K., wnosząc o jego uchylenie, przywrócenie terminu do wniesienia skargi i nadanie biegu skardze. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

1) art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie wskutek błędnego przyjęcia, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu;

2) art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez zaniechanie wszechstronne analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym zupełne pominięcie dowodu w postaci zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie tj. pisma z dnia [...] września 2014 r. skutkujące uznaniem, że organ w sposób prawidłowy zastosował domniemanie doręczenia decyzji.

W uzasadnieniu autor zażalenia stwierdził m.in., że pomimo zgłoszenia przez pełnomocnika zmiany adresu do doręczeń, zaskarżona decyzja została skierowana na nieaktualny adres pełnomocnika skarżącego i z tego powodu została zwrócona do organu po dwukrotnym awizowaniu. Ponadto w ocenie autora zażalenia na nieprawidłowe doręczenie decyzji miał wpływ również fakt, że w zawiadomieniu

o wszczęciu postępowania z dnia [...] września 2014 r., skierowanym bezpośrednio do skarżącego, nie znalazło się pouczenie o treści art. 41 § 1 k.p.a., co w ocenie skarżącego oznaczało, że nie można było zastosować przepisów o doręczeniu tj. art. 42 § 1 i art. 44 k.p.a.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zgodnie z art. 85 p.p.s.a, jest bezskuteczność czynności dokonanej przez stronę po terminie. Przepis ten nie ma jednak charakteru bezwzględnego, gdyż zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym może złożyć wniosek

o przywrócenie terminu. Rygory formalne, które musi spełnić wnioskodawca zgodnie

z art. 87 § 1 p.p.s.a to wniesienie do sądu pisma z wnioskiem o przywrócenie terminu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Zgodnie z 87 § 2 p.p.s.a na stronie, która składa wniosek o przywrócenie terminu, spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto zgodnie z art. 87 § 4 p.p.s.a. strona równocześnie z wnioskiem powinna dokonać czynności, której nie dokonała

w terminie.

Jak wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie, przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 357/08, publ. CBOSA).

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że wniosek

o przywrócenie terminu został złożony w ustawowym terminie, natomiast Sąd pierwszej instancji przyjął, że skarżący (reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika) nie wykazał, że do uchybienia terminu doszło bez jego winy. Stanowisko to uznać należy za błędne.

W rozpatrywanej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że skarżący

w toku postępowania administracyjnego ustanowił profesjonalnego pełnomocnika, który w dniu [...] kwietnia 2015 r. złożył w imieniu skarżącego pismo będące stanowiskiem

w sprawie. W piśmie tym w dwóch miejscach uwidoczniono dane adresowe kancelarii pełnomocnika skarżącego, tj. ul. Ś. [...], [...] W. Ten sam adres znajdował się w polu nadawcy na kopercie, w której pismo zostało nadane do organu.

Spór w rozpatrywanej sprawie w zasadzie sprowadza się do zbadania, czy słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że opisany w art. 87 § 2 p.p.s.a. wymóg uprawdopodobnienia – przez stronę wnoszącą o przywrócenie terminu – braku winy

w jego uchybieniu nie został przez skarżącego wypełniony. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy.

W świetle powyższych uwag Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżący z opisanego obowiązku się wywiązał, a przedłożone zarówno we wniosku

o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu argumenty dotyczące wskazanie przez pełnomocnika skarżącego nowego adresu kancelarii przemawiają za rozstrzygnięciem korzystnym dla strony.

Jako nadmierny formalizm należy ocenić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że z pisma, będącego stanowiskiem strony składanym w odpowiedzi na pismo organu informujące o możliwości wniesienia uwag, wniosków oraz wypowiedzenia się

w sprawie, w którym w dwóch miejscach (nagłówku i stopce) wyraźnie uwidoczniono nazwę kancelarii i jej adres, nie można wnioskować o zmianie adresu i aktualnych danych do korespondencji. Istotny jest również fakt, iż z danych załączonych do wniosku o przywrócenie terminu wynika, że ten sam pełnomocnik reprezentował skarżącego w innych postępowaniach administracyjnych prowadzonych przez organ odwoławczy i w każdym z nich wskazywał w korespondencji zmieniony adres.

Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 oraz art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.