Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Protokolant sekr. sąd. Roman Sukhyi po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 2019 r. znak: [...]

Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2020 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej też jako "SKO" lub "organ II instancji"), po rozpoznaniu odwołania M. S., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z [...] września 2019 r. (nr [...]) w przedmiocie zasiłku celowego.

Zaskarżona decyzja, jak wynika z jej uzasadnienia, zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Przywołaną wyżej decyzją z [...] września 2019 r. Prezydent Miasta K. (dalej też jako "Prezydent Miasta" lub "organ I instancji") przyznał M. S. zasiłek celowy w kwocie [...]zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu leków, odzieży jesienno-zimowej, doładowania energii elektrycznej (licznik przedpłatowy). uzupełnienia butli gazowej, opłaty bieżącego rachunku za wodę i ścieki.

Od tej decyzji M. S. wniósł odwołanie.

Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji – przywołaną na wstępie decyzją z [...] stycznia 2020 r. – SKO wskazało, że w dniu [...] września 2019 r. [powinno być raczej "02" września 2019 r. – uw. Sądu] M. S. (zwany dalej "Wnioskodawcą" lub "Skarżącym") złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w K. wniosek o przyznanie pomocy pieniężnej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup leków, bieżącej energii elektrycznej, zakup gazu, opłaty bieżącego rachunku za wodę i ścieki, zakup odzieży jesienno-zimowej. Z przeprowadzonego w dniu [...] września 2019 r. wywiadu środowiskowego oraz zebranej w sprawie dokumentacji wynika, że Wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i nie ma nikogo na swoim utrzymaniu. Nie posiada żadnego źródła dochodu. Utrzymuje się z przyznanego zasiłku stałego w wysokości [...] zł miesięcznie. Zgodnie z Orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. z [...] kwietnia 2018 r. (nr [...]) M. S. został zaliczony do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym do [...] kwietnia 2023 r., i z tego tytułu posiada uprawnienia do otrzymywania zasiłku stałego w pełnej wysokości. Dochód Wnioskodawcy w sierpniu 2019 r., tj. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o pomoc, stanowił zasiłek stały w wysokości [...] zł miesięcznie, co oznacza, że Wnioskodawca nie przekroczył kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (w skrócie "u.p.s."), wynoszące [...] zł. W ocenie SKO są zatem podstawy do przyznania zasiłku celowego na podstawie art. 39 u.p.s.

Przytoczywszy następnie treść art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., SKO wskazało, że w aktach sprawy znajduje się faktura nr [...] z [...] sierpnia 2019 r. w wysokości [...] zł za zużycie wody i odprowadzenie ścieków oraz że na podstawie faktury nr [...] z [...] lutego 2019 r. w wysokości [...] zł i doładowania energii elektrycznej z [...] lutego 2019 r. na kwotę [...]zł oraz oświadczenia Strony z [...] maja 2019 r. o poniesionych kosztach na kwotę [...]zł, oraz doładowania energii elektrycznej z [...] maja 2019 r. na kwotę [...]zł, organ I instancji ustalił, że koszt zużycia energii elektrycznej w okresie od lutego do września 2019 r. wyniósł [...] zł, co w rozliczeniu miesięcznym stanowi kwotę [...]zł. W związku z powyższym organ I instancji przyznał pomoc finansową, w następujących kwotach: [...] zł na doładowanie energii elektrycznej, [...] zł na uzupełnienie butli gazowej, [...] zł na dofinansowanie rachunku za wodę i ścieki, [...] zł stanowi dofinansowanie do zakupu leków oraz [...] zł na dofinansowanie do zakupu brakującej odzieży i obuwia jesienno-zimowego – łącznie Wnioskodawcy został przyznany zasiłek celowy w kwocie [...]zł.

Dalej SKO podkreśliło, że świadczenie z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Wydając decyzję z zakresu pomocy społecznej, organ winien kierować się przesłankami ustawowymi, w tym m.in. wskazaniami zawartymi w art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. Wobec ograniczonych środków finansowych organ pomocy społecznej zwykle nie jest w stanie zaspokoić wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, tj. udzielić im wsparcia w rozmiarze odpowiednim do ich potrzeb oraz w zgłaszanej postaci lub wysokości. Stąd też organ przyjąć powinien obiektywne kryteria, według których dokonuje rozdziału środków finansowych. Ograniczone środki finansowe pozwalają organowi I instancji na zabezpieczenie podstawowych potrzeb jedynie w formie dofinansowania. Przekładając powyższe na stan rozpatrywanej sprawy, SKO uznało, że przyznane Skarżącemu wsparcie w postaci zasiłku celowego w kwocie [...]zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu leków, odzieży jesienno-zimowej, doładowania energii elektrycznej, uzupełnienia butli gazowej oraz opłaty bieżącego rachunku za wodę i ścieki zostało przydzielone w sposób obiektywny i zgodny z przepisami prawa.

Skargę na opisaną decyzję SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł M. S., który zarzucił znaczne zaniżenie przyznanych kwot w stosunku do zgłoszonych potrzeb, dotyczących: zakupu energii elektrycznej na wrzesień i październik 2019 r. ([...] zł), opłat za wodę i ścieki ([...] zł), napełnienia pustej butli gazowej ([...] zł), zakupu odzieży jesienno-zimowej: kurtki ocieplanej, spodni, butów i czapki ([...] zł). Zdaniem Skarżącego prawidłowo przyznano mu tylko kwotę na wykup leków.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z [...] lutego 2020 r. sygn. akt IV SPP/Po 17/20 starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu przyznał Skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych w P. (pkt 1), oraz umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (pkt 2).

OIRP w P. wyznaczyła dla M. S. w tej sprawie pełnomocnika w osobie r.pr. K. W..

W piśmie procesowym z [...] czerwca 2020 r. pełnomocnik Skarżącego podtrzymał twierdzenia i wnioski skargi, jednocześnie precyzując, że wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO w celu ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ. W uzasadnieniu autor pisma podniósł, że przyznana kwota zasiłku w wysokości [...] zł nie wystarczyła Skarżącemu na zaspokojenie wnioskowanych potrzeb, a szczególnie nie jest zgodna z przedstawionymi przez Skarżącego kosztami, które obejmowały:

- kwotę [...]zł – faktura za wodę i ścieki (otrzymał [...] zł dofinansowania);

- kwotę [...]zł na uzupełnienie butli gazem (otrzymał [...] zł dofinansowania);

- kwotę wynikającą z kosztów poniesionych na zakup energii elektrycznej – przy czym Skarżący przy tym pokazał, że poniósł od lutego do maja 2019 r. koszty w wysokości ok. [...] zł, "co per jeden miesiąc daje [...] zł (a otrzymał [...] zł dofinansowania)". W ocenie pełnomocnika organ błędnie i z niewyjaśnionych przyczyn przyjął, iż koszty poniesione przez Skarżącego za luty–maj 2019 r. rozliczy na luty–wrzesień 2019 r., a tym samym suma na 1 miesiąc wyszła ok. [...] zł;

- kwotę [...]zł na zakup odzieży jesienno-zimowej (otrzymał [...] zł dofinansowania). Pełnomocnik zaznaczył, że za kwotę [...]zł Skarżący nie był w stanie zakupić planowanej odzieży, w tym kurtki i butów, a przy aktualnych cenach męskiej odzieży i obuwia kwota [...]zł starczyłaby na parę zimowych butów średniej jakości.

- kwotę [...]zł na zakup leków (otrzymał wnioskowaną kwotę).

Zdaniem pełnomocnika Skarżącego MOPS w K. (a kolejno SKO w K., które podtrzymało tę decyzję) zaniżyło kwoty zasiłki celowego, nie wyjaśniając, z jakich przyczyn przyznano zasiłek celowy w takiej akurat wysokości. Pełnomocnik podkreślił, że Skarżący zdaje sobie sprawę, iż osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek – albo nie w pełnym zakresie – zostanie uwzględniony przez organ pomocy społecznej, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych danego organu udzielającego pomocy. Jednak w tej konkretnej sprawie organ nie powołał się na brak środków (nie powołano się na okoliczność dysponowania ograniczonymi środkami, jako na przyczynę jedynie częściowego uwzględnienia wniosku Skarżącego). Nie spełniono obowiązku należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków, wywodzonego z art. 9 k.p.a. Uznanie administracyjne nie oznacza dowolności, a stanowisko o zaniżeniu wysokości zasiłku Skarżącemu powinno być uzasadnione. Pełnomocnik podkreślił, że Skarżący czuje się pozostawiony bez pomocy, gdyż organ nie udzielił mu pomocy w niezbędnym zakresie, zaspokającej jego potrzeby bytowe. Skarżący nie jest w stanie zaspokoić samodzielnie niezbędnych potrzeb, w szczególności opłat za media, a to przez swoją niepełnosprawność. Skarżący odnosi wrażenie, iż organ stosuje taką strategię, że z zasady "obcina" część wnioskowanych kwot, aby ostatecznie przyznać kwotę o [...] lub [...] mniejszą. Same zaś rozważania zamieszczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO, to w większości ogólne sfomułowania i uwagi, które de facto mogłyby się znaleźć w każdej decyzji zasiłkowej. Taka decyzja nie może się ostać w obrocie prawnym, jako wydana z istotnym naruszeniem przepisów postępowania – art. 15 k.p.a. oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a.

Na rozprawie w dniu [...] sierpnia 2020 r. pełnomocnik Skarżącego podtrzymał wnioski i wywody zawarte w skardze oraz w uzupełniającym ją piśmie procesowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] stycznia 2020 r. oraz, na mocy art. 135 p.p.s.a., poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K. z [...] września 2019 r., Sąd uznał, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego i w istotnym zakresie wymykają się kontroli sądowej.

Podstawę materialnoprawną obu ww. decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1507; w skrócie "u.p.s."), która w art. 36 zawiera wyliczenie świadczeń z pomocy społecznej przyznawanych na postawie tej ustawy, wśród których jest zasiłek celowy (art. 36 pkt 1 lit. c u.p.s.). Dopuszczalność przyznania takiego zasiłku – jak większości świadczeń z pomocy społecznej – została uzależniona przez ustawodawcę od spełnienia przez osobę ubiegającą się o pomoc tzw. kryterium dochodowego, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi nie więcej niż [...] zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s.).

W kontrolowanej sprawie jest poza sporem, że Skarżący, będąc osobą samotnie gospodarującą, spełnia ww. ustawowe kryterium dochodowe, jako że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w sierpniu 2019 r., miesięczny dochód Skarżącego wyniósł [...] zł. Poza tym Skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, co oznacza, że w jego przypadku jest także spełniona jedna z przesłanek udzielania pomocy społecznej – określona w art. 7 pkt 5 u.p.s. (niepełnosprawność).

Wobec tego przedmiotem sporu w niniejszej sprawie nie jest kwestia spełnienia przesłanek przyznania wnioskowanej pomocy, które – co wskazano wyżej – zostały spełnione, lecz sama wysokość przyznanego świadczenia.

W tym miejscu należy wskazać, że przesłanki przyznania zasiłku celowego reguluje art. 39 ust. 1 u.p.s., zgodnie z którym w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. W szczególności może on być przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 u.p.s.).

Na tle powołanych przepisów, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd – który Sąd w niniejszym składzie pełni podziela – że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ ma pewną swobodę decyzyjną co do ustalenia treści tej decyzji, związaną z realizowaniem określonej, w zakresie przedmiotu decydowania, polityki państwa. W rezultacie w przypadku decyzji uznaniowych kontrola sądowa ograniczona jest do badania, czy przy podejmowaniu decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania, a więc czy zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. ustalił wyczerpująco stan faktyczny sprawy, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym oraz swój wyraz w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Zarazem, uznaniowy charakter rozstrzygnięcia wyłącza zasadniczo sądową kontrolę wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności, gdyż jest to domeną swobodnego uznania organu administracji. Decyzja uznaniowa powinna jednak uwzględniać zasady ogólne określone w Kodeksie postępowania administracyjnego, a w zakresie meritum rozstrzygnięcia – także zasady ustawy o pomocy społecznej.

Zwrócić należy jeszcze uwagę na to, że organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują zwykle ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy dużą liczbą osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w zasobach finansowych organu, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Nie ulega zatem wątpliwości, iż organ częstokroć nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w pełnej oczekiwanej przez te osoby wysokości. Trzeba jednak od razu zastrzec, że w dominującym nurcie orzecznictwa sądowoadministracyjnego trafnie wskazuje się, iż w takim przypadku uzasadnienie decyzji uznaniowej organu pomocowego powinno dostatecznie precyzyjnie wskazywać zarówno możliwości finansowe organu (m.in. ilość przeznaczonych na ten cel środków pieniężnych, którymi w danym okresie dysponuje organ, a także szacunkową liczbę osób zainteresowanych uzyskaniem danej formy pomocy), jak również sytuację osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia, ponieważ uznanie organu jest uzależnione m.in. od wielkości przyznanych z budżetu państwa środków finansowych na pomoc społeczną oraz od liczby osób uprawnionych do korzystania z danej pomocy i ubiegających się o nią.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt kontrolowanej sprawy należy stwierdzić, że organ I instancji nie uzasadnił należycie swojej decyzji w części dotyczącej wysokości przyznanego zasiłku. Braku tego nie uzupełnił organ II instancji, którego uzasadnienie decyzji w tej mierze sprowadzało się w istocie do ogólnikowego stwierdzenia, iż organ pomocy społecznej dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi. W konsekwencji decyzje organów obu instancji w istotnym zakresie wymykają się kontroli sądowej, a to z następujących względów.

Po pierwsze, jest poza sporem, że organ I instancji przyznał Skarżącemu pomoc w wysokości niższej od wnioskowanej, jednak nie jest jasne – o ile niższej. Organ ten bowiem ani w uzasadnieniu swej decyzji, ani w aktach sprawy nie utrwalił wysokości wnioskowanych kwot. Sam wniosek Skarżącego z [...] września 2019 r., wskazujący cele, na które pomoc jest wnioskowana, żadnych kwot nie określał. Prawdopodobnie kwestia ta została wyjaśniona w toku wywiadu środowiskowego przeprowadzonego ze Skarżącym [...] września 2020 r. – skoro w arkuszu tego wywiadu czytamy: "Formy pomocy uzgodniono na wywiadzie" – jednak uzgodnienia te nie zostały w ww. arkuszu utrwalone. Pewnych wskazówek w tej mierze dostarcza, zalegający w aktach adm. sprawy, "Plan pomocy zatwierdzony przez kierownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej", który w pierwotnej, drukowanej wersji (następnie odręcznie, co najmniej dwukrotnie korygowanej) zawierał passus (ostatecznie wykreślony): M. S. oczekuje pomocy na (...) w kwocie (...)". Godzi się jednak zauważyć, że kwoty tam wskazane, na ile dają się odczytać (z uwagi na późniejsze odręczne skreślenia i nadpisywania), nie w pełni pokrywają się z kwotami podanymi w późniejszym odwołaniu i w skardze. W konsekwencji nie wiadomo, potrzeby w jakiej dokładnie wysokości zgłosił Skarżący w postępowaniu przed organem I instancji, a w rezultacie – w jakiej konkretnie części nie zostały one uwzględnione przez ten organ.

Po drugie, pełnomocnik Skarżącego trafnie zarzucił, że w uzasadnieniu swej decyzji organ I instancji nie wyjaśnił, dlaczego przyznał zasiłek celowy w takiej akurat – niższej od łącznie wnioskowanej – wysokości. W konsekwencji nie wiadomo, czy wynikało to z oceny organu, iż żądania Skarżącego są "przeszacowane", czy może z innych względów. SKO w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zasugerowało, że takie rozstrzygnięcie jest efektem ograniczonych środków finansowych posiadanych przez organ pomocowy. Jednakże taki motyw żadną miarą nie wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji – co zasadnie wytknął pełnomocnik Skarżącego. Poza tym wypada zauważyć, że samo stwierdzenie, bez podania bardziej szczegółowych danych, iż organ pomocowy dysponuje ograniczonymi środkami, sprawia, że rozstrzygnięcia organów administracji mają charakter rozstrzygnięć arbitralnych, niepoddających się kontroli sądu administracyjnego. Już powyższe oznacza, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta zostały wydane z istotnym naruszeniem art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 (w zw. z art. 140) k.p.a. Albowiem żaden z organów w istocie nie wyjaśnił, dlaczego kwotę przyznaną w decyzji uznał za wystarczającą – lub możliwą do przyznania – na zaspokojenie potrzeb bytowych zgłoszonych przez Skarżącego. Nie jest wystarczające samo wyrażenie przez SKO ogólnikowego (skądinąd słusznego) poglądu, iż wobec ograniczonych środków finansowych, organ pomocy społecznej zwykle nie jest w stanie zaspokoić wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, tj. udzielić im wsparcia w rozmiarze odpowiednim do ich potrzeb oraz w zgłaszanej postaci lub wysokości.

Po trzecie, sporną pomiędzy stronami pozostaje kwestia, jakiego okresu dotyczyły, ujęte w decyzjach organów obu instancji, kwoty wydatkowane na pokrycie przez Skarżącego kosztów energii elektrycznej – czy okresu (a) luty–maj 2019 r. (jak twierdzi strona skarżąca w piśmie procesowym z [...].06.2020 r.), (b) luty–czerwiec 2019 r. (jak podano w pierwotnej, drukowanej wersji "Planu pomocy"), czy (c) luty–wrzesień 2019 r. (jak przyjęto w skorygowanej odręcznie wersji "Planu pomocy" oraz w motywach decyzji organów obu instancji). Jest to kwestia istotna, gdyż z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, iż akurat kwotę przyznanego dofinasowania do zakupu energii elektrycznej (w wysokości [...] zł), organ ustalił opierając się na miesięcznym rozliczeniu kosztów zużycia energii elektrycznej poniesionych w przyjętym okresie. Wskazał mianowicie, że "koszt zużycia energii elektrycznej w okresie od lutego 2019 roku do września 2019 roku wynosi [...] zł, w rozliczeniu miesięcznym stanowi [...] zł". Tymczasem, przyjmując do wyliczeń okresy podane wyżej w wariantach (a) albo (b), otrzymuje się miesięczną kwotę kosztów zużytej energii elektrycznej w wysokości, odpowiednio, [...] zł albo [...] zł.

Sąd nie jest w stanie rozstrzygnąć, które z tych wyliczeń jest prawidłowe – i które, w konsekwencji, powinno stanowić podstawę do ustalenia rozmiaru potrzeby bytowej Skarżącego w zakresie niezbędnych kosztów energii elektrycznej – gdyż z uwagi na brak w aktach administracyjnych sprawy odnośnych dokumentów źródłowych, które stanowiły podstawę kalkulacji ww. kosztów, kwestia ta wymyka się kontroli sądowej. Weryfikując legalność decyzji organu I instancji w tym zakresie Sąd nie może bowiem poprzestać na gołosłownym zapewnieniu organu, że podane w decyzji kwoty kosztów wynikają z "dokumentacji będącej w posiadaniu tutejszego Ośrodka", w sytuacji, gdy dokumentacja ta nie została załączona do przedłożonych Sądowi akt administracyjnych sprawy. Wszak w świetle art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji "na podstawie akt sprawy", co oznacza, że podstawę orzekania stanowi materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania (por. wyrok NSA z 18.11.2008 r., II FSK 1162/07, CBOSA) oraz że, co do zasady, zakazane jest uwzględnianie okoliczności nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy (por. wyrok WSA z 15.12.2008 r., VI SA/Wa 2099/05, CBOSA). "Akta sprawy" w powyższym rozumieniu oznaczają dokumentację sprawy, na podstawie której organ ustalił stan faktyczny sprawy i wydał rozstrzygnięcie będące przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Zarazem sąd jest zobligowany przyjmować, że przesłane przez organ przy skardze akta sprawy są tymi, które organ posiadał prowadząc postępowanie zakończone orzeczeniem zaskarżonym do sądu (por. wyrok NSA z 01.02.2008 r., I OSK 1548/06, CBOSA).

W konsekwencji należy przyjąć, że również SKO, rozpoznając odwołanie Wnioskodawcy i wydając zaskarżoną decyzję, nie dysponowało ww. dokumentacją – czym uchybiło w istotnym stopniu zasadzie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.), czyniąc kontrolę instancyjną w tym zakresie całkowicie fikcyjną.

Nie ulega wątpliwości, że wydając decyzję z zakresu pomocy społecznej, organ winien kierować się przesłankami ustawowymi udzielania takiej pomocy, w tym m.in. wskazaniami zawartymi w art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s., stanowiącymi, że rodzaj i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy oraz że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, jeśli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Wobec ograniczonych możliwości zaspokojenia wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, organ nie ma obowiązku udzielić im wsparcia w rozmiarze w pełni odpowiadającym ich potrzebom oraz w zgłaszanej postaci lub wysokości. W takim jednak przypadku winien przyjąć możliwie obiektywne kryteria, według których dokonuje rozdziału środków finansowych.

Tymczasem ani w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ani w uzasadnieniu decyzji organu I instancji nie wskazano, jakimi to kryteriami kierowały się organy, uznając, iż przyznana Skarżącemu pomoc jest wystarczająca lub odpowiednia. Nie wynika to również z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych. Brak w nich bowiem w szczególności danych o formach i rozmiarze pomocy już udzielonej w odnośnym okresie lub udzielanej na bieżąco Skarżącemu (poza informacją o przyznanym mu zasiłku stałym). Nie wiadomo również, jaka jest sytuacja finansowa organu pomocy społecznej, który rozstrzygał sprawę w pierwszej instancji – o ile rzeczywiście, jak twierdzi SKO, sytuacja ta miała wpływ na treść rozstrzygnięcia podjętego przez organ pomocowy – w tym jakie orientacyjnie kwoty wydatkował na udzielenie odnośnej formy pomocy w okresie wydawania decyzji oraz jakimi kwotami w tym czasie dysponował.

W konsekwencji również w tym zakresie decyzje organów obu instancji wymykają się kontroli sądowej.

Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku, tj. uchylił decyzje organów obu instancji.

W odniesieniu do wniosku pełnomocnika Skarżącego o zwrot kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, zostanie wydane odrębne postanowienie przez referendarza sądowego, w myśl art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższe uwagi i wytyczne Sądu. W szczególności w niezbędnym zakresie uzupełni materiał dotychczas zebrany w przedłożonych Sądowi aktach administracyjnych sprawy. Następnie, w oparciu o tak uzupełniony materiał, ponownie rozpozna i rozstrzygnie wniosek Skarżącego w przedmiotowym zakresie – bacząc, by nie pogorszyć jego sytuacji w stosunku do stanu wynikającego z zaskarżonej decyzji SKO – a podjęte rozstrzygnięcie w tym przedmiocie należycie uzasadni, jak tego wymaga art. 107 § 3 k.p.a.