Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.),, asesor WSA Małgorzata Roleder, Protokolant Marta Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 października 2007 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie wyrażenia zgody na nieodpłatne zbycie działki 1. Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy P. nr Rg. [...]. 2. Stwierdza, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. 3. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącego K. W. kwotę 200 złotych (słownie dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2007r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu odwołania K. W., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...] marca 2007r. nr [...] na podstawie której wyrażono zgodę na nieodpłatne zbycie działki oznaczonej nr [...] o powierzchni [...] ha położonej w obrębie P. gm. P. na rzecz C. K.

U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia:

Wójt Gminy P. decyzją z dnia [...] lutego 2003r. nr [...] wyraził zgodę na nieodpłatne zbycie działek oznaczonych numerami geodezyjnymi [...] o powierzchni [...] ha i [...] o powierzchni [...] ha położonych w obrębie P., stanowiących własność Wspólnoty Gruntowej na rzecz K. W. Podstawę wyrażenia zgody przez Wójta stanowiła uchwała nr [...] Zebrania Spółki Wspólnoty Gruntowej z dnia [...] stycznia 2003r. o wyrażeniu zgody na nieodpłatne przekazanie tych działek na rzecz K. W.

Na skutek wniosku F. K. postępowanie zakończone w/w decyzją zostało wznowione i decyzją z dnia [...] czerwca 2003r. nr [...] Wójt Gminy P. uchylił w całości swoją decyzję i ponownie wyraził zgodę na nieodpłatne zbycie przedmiotowych działek na rzecz K. W. Odwołanie o tej decyzji wywiódł F. K. Organ odwoławczy po ponownym rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] maja 2004r. nr [...] utrzymał w mocy skarżoną decyzję.

Postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało zakończone wyrokiem WSA w B. z dnia [...] października 2006r. sygn. akt [...], którym oddalono skargę K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] czerwca 2006r. nr [...] na podstawie której SKO utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...] maja 2006r. nr [...], która to decyzja orzekała o:

1. uchyleniu decyzji SKO z dnia [...] maja 2004r. i poprzedzającej jej wydanie decyzji Wójta Gminy P.z dnia [...] czerwca 2003r. oraz

2). odmowie wyrażenia zgody na nieodpłatne zbycie w/w gruntów na rzecz K. W.

W trakcie toczącego się postępowania w przedmiocie nieodpłatnego zbycia działek oznaczonych numerami geodezyjnymi [...] i [...] na rzecz K. W., syn F. K. – C. K. wystąpił do Wspólnoty Gruntowej w P. o przyznanie mu na własność jednej z tych działek, a mianowicie działki oznaczonej nr geod.[...].

Rozpoznając powyższy wniosek w dniu [...] grudnia 2004r. na zebraniu członków wspólnoty gruntowej wsi P., N. P. i K. P. podjęto uchwałę nr [...] w sprawie unieważnienia decyzji Wójta Gminy P. z dnia [...] czerwca 2003r. i wyrażenia zgody na nieodpłatne zbycie części działki wspólnoty gruntowej na własność dla syna użytkownika działki. Wskazano, że nieodpłatnie zbywana jest działka o nr geodezyjnym [...] na rzecz C. K. Wnioskiem z dnia [...] października 2006r. Zarząd Wspólnoty Gruntowej w P. zwrócił się do Wójta Gminy w P. o wydanie decyzji w przedmiocie wyrażenia zgody na nieodpłatne zbycie tej działki.

Zgoda została udzielona decyzją Wójta z dnia [...] marca 2007r. nr [...]. W pierwszej części uzasadnienia powyższej decyzji organ I instancji przedstawił przebieg zebrania członków wspólnoty. Następnie podniósł, że fakt istnienia na datę podjęcia uchwały o zbyciu nieruchomości na rzecz C. K., uchwały dotyczącej zbycia tej samej nieruchomości na rzecz K. W. i decyzji Wójta Gminy z dnia [...] czerwca 2003r. wyrażającej zgodę na zbycie tej nieruchomości nie stanowiło przeszkody do orzekania w przedmiotowej sprawie. W dacie orzekania przez organ I instancji, decyzja z dnia [...] czerwca 2003r. już nie istniała a uchwała od początku była bezprzedmiotowa z uwagi na uchybienia zaistniałe przy jej podejmowaniu. Na datę podejmowania decyzji nie istniała inna prawomocna decyzja dotycząca wyrażenia zgody na zbycie nieruchomości oznaczonej nr [...], dlatego też wyrażono zgodę na jej zbycie dla C. K.

Od decyzji tej odwołanie wniósł K. W. i podniósł, że działkę nr [...] Wspólnota Gruntowa przekazała mu w użytkowanie i na własność na zebraniu w dniu [...] stycznia 2003r. i decyzja ta nie została cofnięta przez wspólnotę. Działka aktualnie jest użytkowana przez niego i K. B., którego interesu nie uwzględniono. W odwołaniu zarzucono, że uchwała o przekazaniu działki C. K. została podjęta z rażącym naruszeniem prawa a mianowicie:

- w głosowaniu brały udział osoby nie będące członkami Wspólnoty, nie mające prawa głosu ani upoważnienia do reprezentowania członków wspólnoty; F. K. po odbytym zebraniu starał się zebrać upoważnienia osób uprawnionych do głosowania,

- protokół z zebrania został świadomie sfałszowany, do protokołu wpisano wyniki głosowań, w których uczestniczyły osoby nieuprawnione, choć zarząd wiedział o istniejących nieprawidłowościach,

- ogłoszenie o zebraniu nie zawierało informacji o głosowaniu nad uchwałą o przekazaniu rzeczonej działki,

- zebranie było prowadzone przez F. K., ojca C. K., osobiście zainteresowanego podjęciem uchwały,

- sekretarz Gminy nie skonsultował decyzji z Radą Gminy a nadto, jest on spokrewniony z C. K.

W odwołaniu zarzucono także naruszenie art. 77 kpa gdyż sprawa nie została rozpatrzona w sposób wyczerpujący. Wskazując na powyższe K. W. wniósł o stwierdzenie nieważności uchwał podjętych na zebraniu wspólnoty z dnia [...] grudnia 2004r. oraz zaskarżonej decyzji.

Organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję Wójta Gminy P. wyjaśnił, że przed wydaniem decyzji Wójt Gminy przeprowadził dwukrotnie rozprawę administracyjną. Protokoły z przesłuchań świadków i rozpraw znajdują się w aktach sprawy i strony mogły się z nimi zapoznać. Sprawa nieodpłatnego nabycia przez K. W. działki nr [...] została rozstrzygnięta ostateczną decyzją SKO w S. z dnia [...] czerwca 2006r. Decyzja ta została zweryfikowana przez sąd administracyjny, który wyrokiem z dnia [...] października 2006r. oddalił skargę. Końcowo organ podniósł, że nietrafny jest zarzut skarżącego dotyczący braku konsultacji zbycia działki nr [...] z Radą Gminy, gdyż ustawa o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych takiego wymogu nie przewiduje. Również nie istotny jest zarzut prowadzenia zebrania spółki przez F. K. – ojca C. K., ponieważ jest on przewodniczącym zarządu spółki a sprawa użytkowania gruntów przez członków spółki jest rozstrzygana przez zebranie członków spółki. W sprawach dotyczących działalności spółki zastrzeżenia i uwagi należy kierować do Wójta, który zgodnie z art. 23 w/w ustawy sprawuje nadzór nad działalnością spółki.

K. W. złożył skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego i podniósł, że uchwała podjęta w dniu [...] grudnia 2004r. dotycząca przyznania działki [...] na rzecz C. K., została podjęta błędnie, gdyż w kwestii tej działki już raz podjęto uchwałę w dniu [...] stycznia 2003r. nadto skarżący podniósł zarzut niewłaściwego przebiegu zebrania członków Wspólnoty Gruntowej w dniu [...] grudnia 2004r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, a mianowicie z naruszeniem przepisów art. 23 oraz 26 ustawy z dnia 29 czerwca 1963r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. nr 28, poz. 169 ze zm.), i naruszenie to –zdaniem Sądu – miało wpływ na wynik sprawy, dlatego też Sąd uchylił decyzje organów obu instancji, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Wadliwość zaskarżonej decyzji spowodowana została błędnym stanowiskiem Wójta Gminy, że fakt istnienia, na datę podjęcia uchwały o zbyciu nieruchomości na rzecz C. K., uchwały dotyczącej zbycia tej samej nieruchomości na rzecz K. W. i decyzji Wójta Gminy z [...] czerwca 2003r. wyrażającej zgodę na zbycie tej nieruchomości, nie stanowiło przeszkody do orzekania w przedmiotowej sprawie. Dopóki w obrocie prawnym funkcjonowała decyzja Wójta Gminy z [...] czerwca 2003r. o wyrażeniu zgody na zbycie tej nieruchomości na rzecz K. W., członkowie wspólnoty gruntowej byli związani podjętą uchwałą, i nie mogli skutecznie podejmować kolejnej uchwały o zbyciu nieruchomości na rzecz innej osoby, bez uprzedniej zmiany lub uchylenia decyzji Wójta Gminy. Decyzja Wójta Gminy z dnia [...] czerwca 2003r. została uchylona ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] czerwca 2006r.; z tą datą odmówiono wyrażenia zgody na nieodpłatne zbycie gruntów na rzecz K. W. Decyzje te stały się prawomocne na skutek oddalenia skargi zainteresowanego wyrokiem WSA w Białymstoku z dnia [...] października 2006r.

Nie ulega zatem wątpliwości, iż uchwała podjęta przez członków wspólnoty gruntowej dnia [...] grudnia 2004r., a więc w czasie obowiązywania decyzji Wójta Gminy z [...] czerwca 2003r., nie mogła skutecznie zmienić osoby kandydata na nabywcę działki gruntu. Dodać należy, iż uchwałą nr [...] ogólnego zebrania Spółki Wspólnoty Gruntowej z dnia [...] grudnia 2004r. uczestnicy zebrania nie tylko postanowili o nieodpłatnym zbyciu działki o nr [...] na rzecz C. K., lecz także "unieważnili" decyzję Wójta z [...] czerwca 2003r. o zbyciu działek nr geod. [...] i [...] dla K. W. (§1 ust. 1 uchwały). Wójt Gminy, do którego kompetencji należy – zgodnie z art. 23 ustawy – nadzór nad działalnością spółki, nie zakwestionował podjętej uchwały jako niezgodnej z prawem. Wprawdzie przepis art. 23 ustawy nie precyzuje prawnych środków nadzoru przysługujących wójtowi, jednakże z samej istoty nadzoru jako instytucji prawnej wynika, iż nadzór obejmuje kontrolę legalności działania podmiotu nadzorowanego. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją wręcz paradoksalną, kiedy to podmiot nadzorowany "uchyla" akt administracyjny organu nadzorującego ( decyzję Wójta gminy z [...] czerwca 2003r.) a organ nadzoru w ogóle nie reaguje. Co więcej, wadliwą pod względem prawnym uchwałę z dnia [...] grudnia 2004r., Wójt Gminy przyjmuje jako podstawę do wydania decyzji z dania [...] marca 2007r. o wyrażeniu zgody na nieodpłatne zbycie działki nr geod. [...] na rzecz C. K.

Wątpliwości budzi również sama procedura podejmowania uchwał, na zebraniach ogólnych Spółki, w sprawie zbycia nieruchomości nr geod.[...]. Nieprawidłowości w podjęciu uchwały o zbyciu nieruchomości na rzecz K. W. potwierdził fakt prawomocnego uchylenia decyzji Wójta Gminy o wyrażeniu zgody na zbycie nieruchomości na rzecz zainteresowanego. Nieprawidłowości miały również miejsce w toku podejmowania uchwały o zbyciu nieruchomości na rzecz C. K.; okoliczności podjęcia uchwały organ starał się wyjaśnić w toku przeprowadzonej rozprawy administracyjnej. W przypadku obu zebrań organ nadzoru nie zwrócił uwagi na fakt, iż uchwałę o zbyciu działki na rzecz K. W. podjęto wówczas, gdy przewodniczącym zarządu Spółki był jego ojciec – K. W., natomiast uchwałę o zbyciu działki na rzecz C. K. podjęto, gdy przewodniczącym Spółki był F. K. – ojciec zainteresowanego ( w obu przypadkach ojcowie zainteresowanych nabywców złożyli swoje podpisy pod uchwałami zebrań Spółki). Okoliczności te wskazują, iż można mieć zasadnicze wątpliwości co do zorganizowania zebrań w sposób zapewniający warunki do obiektywnego podejmowania uchwał. I w tym przypadku można również postawić zarzuty organowi nadzoru. Zgodnie z §10 ust. 1 i 2 Statutu Spółki zagospodarowania wspólnoty gruntowej we wsiach: P. O., P. K., P. N., ogólne zebranie członków Spółki, które jest najwyższym organem Spółki, powinno być zwołane na żądanie m.in. urzędu gminy. A zatem organ nadzoru miał organizacyjno –prawne możliwości zwołania ( bądź przynajmniej uczestnictwa) zebrania, na którym rozstrzygnięta zostałaby tak sporna kwestia, jak nieodpłatne zbycie nieruchomości należącej do Wspólnoty. Organ nadzoru nie skorzystał z takiej możliwości czym – zdaniem Sądu – naruszył przepis art. 23 ustawy.

Stwierdzić należy ponadto, iż organ nadzoru nie rozważył w ogóle kwestii dopuszczalności dokonania nieodpłatnego rozporządzenia nieruchomością należącą do wspólnoty gruntowej na rzecz osób trzecich. Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 w/w ustawy, wspólnoty gruntowe nie mogą być dzielone pomiędzy uprawnionych do udziału w tych wspólnotach. Na mocy art. 27 ustawy mogą być zbywane udziały we wspólnocie gruntowej lecz wyłącznie w całości i tylko na rzecz osoby posiadającej już udział w tej wspólnocie oraz na rzecz osób posiadających gospodarstwa rolne w tej samej wsi lub we wsiach przylegających do wspólnoty. Natomiast przepis art. 26 w/w ustawy przewiduje, iż zbycie, zamiana, jak również przeznaczenie na cele publiczne lub społeczne wspólnot gruntowych lub ich części może nastąpić tylko za zgodą właściwego wójta. A zatem żaden z przytoczonych przepisów ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych nie przewiduje możliwości nieodpłatnego przenoszenia własności nieruchomości gruntowej należącej do wspólnoty, na rzecz osoby fizycznej. Podejmowane decyzje w tej sprawie powoływały przepis art. 26 ust. 1 ustawy, aczkolwiek zbycie konkretnej nieruchomości nie jest równoważne ze zbyciem części wspólnoty na cele publiczne lub społeczne, o czym mówi przytoczony przepis. W doktrynie, gdy chodzi o rozumienie określenia "zbycie wspólnoty gruntowej", stwierdzono, iż w przypadku wspólnot gruntowych stanowiących własność osób fizycznych zbycie wspólnoty może oznaczać nie tylko alienację wspólnoty, bądź jej części ( np. sprzedaż odpłatną lub zbycie nieodpłatne). Art. 26 ustawy nie ma natomiast zastosowania w stosunku do spółki utworzonej na mieniu gminnym ( M.Ptaszyk: Spółki do zagospodarowania wspólnot gruntowych – sytuacja prawna, funkcjonowanie, perspektywy, Kraków 1989r., Zeszyty Naukowe UJ, s. 115 i 116). To czy Spółka w P. jest spółką stanowiąca własność osób fizycznych, czy też spółką utworzoną na mieniu gminnym, winno być wyjaśnione przez organy administracji prowadzące sprawę.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. "a" ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm). Konsekwencją uwzględnienia skargi było stwierdzenie, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku, a także orzeczenie o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz skarżącego poniesionych przez niego kosztów postępowania sądowego – art. 152 i art. 200 w zw. z art. 210 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.