Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

W sytuacji, gdy po drzuceniu skargi przez sąd administracyjny, który stwierdził swą niewłaściwość także sąd powszechny odrzucił pozew z tej samej przyczyny, zasadne staje się oparcie skargi o wznowienie postępowania na podstawie określonej w art. 273 § 3 Prawa o postepowaniu przed sądami administracyjnymi. Inne rozwiązanie prowadziłoby do naruszenia prawa, skutkującego utratą prawa do sądu.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Stahl po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. T. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 sierpnia 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 1196/07 o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 1089/05 o odrzuceniu skargi E. T. na rozwiązanie przez Dyrektora Izby Celnej w W. stosunku pracy postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2007 r. odrzucił skargę E. T. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 1089/05 o odrzuceniu skargi E. T. na rozwiązanie przez Dyrektora Izby Celnej w W. stosunku pracy. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd wskazał, iż: postanowieniem z dnia 30 września 2005 r. Sąd odrzucił skargę E. T. wyjaśniając, że skarga ta nie dotyczy żadnej z wymienionych w art. 81 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r., Nr 156, poz. 1641 ze zm.) decyzji, na które przysługuje funkcjonariuszowi skarga do sądu administracyjnego, pozostałe zaś spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy celnych, zgodnie z art. 82 tej ustawy, rozpatruje sąd właściwy z zakresu prawa pracy. Skargę o wznowienie postępowania sądowego skarżąca oparła na podstawie art. 273 § 3 i art. 277 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), podnosząc że Sąd Okręgowy, po uchyleniu wyroku Sądu Rejonowego Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalającego powództwo, odrzucił pozew wskazując na administracyjnosądowy charakter sprawy. W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej odrzucenie, podnosząc, że orzeczenia sądów cywilnych nie zapadły przed orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a zatem nie mogły być wykryte później. Sąd I instancji odrzucając skargę o wznowienie postępowania stwierdził, że organ słusznie zauważył, iż wskazaną w art. 273 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podstawą wznowienia jest późniejsze wykrycie orzeczenia czy orzeczeń dotyczących tej samej sprawy a orzeczenia te powinny zapaść przed zakończeniem postępowania w sprawie. Dotyczy to ponadto orzeczeń, które zapadły wyłącznie przed sądem, który wydał orzeczenie objęte skargą o wznowienie (w tym przypadku podstawę taką stanowić by mogły wyłącznie orzeczenia sądów administracyjnych).

W skardze kasacyjnej od tego postanowienia pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie prawa materialnego – art. 45 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP przez odrzucenie skargi o wznowienie postępowania, w sytuacji gdy sąd pracy uznał się za niewłaściwy i pozbawienie tym samym skarżącej konstytucyjnego prawa do sądu i zaniechanie bezpośredniego zastosowania w tej mierze przepisów Konstytucji RP oraz naruszenie prawa procesowego – art. 273 § 3 w zw. z art. 280 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez uznanie, że podstawę wznowienia może stanowić wyłącznie wykrycie wcześniejszego prawomocnego wyroku sądu administracyjnego. Z tych przyczyn wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż zawartego w art. 81 ust. 1 ustawy o Służbie Cywilnej zapisu o właściwości sądu administracyjnego w sprawach zwolnienia funkcjonariusz ze służby nie sposób odnosić wyłącznie do czynności podejmowanych przez strony stosunku służbowego a wymienionych w art. 25 ust. 1 i w art. 26 ust. 1 tej ustawy. Przyjmując zaś, że w szczególnych sytuacjach istnieje możliwość wygaśnięcia stosunku służbowego, to okoliczność ta z uwagi na administracyjnoprawny charakter stosunku służbowego musi być stwierdzona w formie aktu administracyjnego. Przyjęcie innego punktu widzenia wyłącza kognicję sądu administracyjnego, natomiast w myśl postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 2007 r. (sygn. akt II PZP 7/06) podjętego w związku z tą sprawą, wyłączona jest właściwość sądu powszechnego, co prowadzi do wyłączenia jakiejkolwiek kontroli sądowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie miał zatem obowiązek orzec praeter legem, stosując bezpośrednio przepisy Konstytucji RP, tj. art. 45 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 2.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna oparta jest na usprawiedliwionych podstawach. Stosownie do art. 273 § 3 Prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. Wprawdzie, co do zasady, podstawą skargi o wznowienie postępowania może być tylko takie wykryte później prawomocne orzeczenie dotyczące tego samego stosunku prawnego, które było już prawomocne, zanim zapadło orzeczenie w postępowaniu, którego wznowienia się żąda, niemniej jednak w okolicznościach tej sprawy skargę o wznowienie postępowania sądowego przed wojewódzkim sądem administracyjnym należy uznać za dopuszczalną, skoro sąd powszechny, pomimo wcześniejszego odrzucenia skargi przez sąd administracyjny, pozew E. T. odrzucił, wskazując na właściwość dochodzenia roszczeń w tej sprawie przed sądem administracyjnym. W przeciwnym bowiem razie doszłoby do naruszenia konstytucyjnego prawa do sądu. Prawo to stanowi zaś nadrzędną wartość. Jako że sąd powszechny zastosował się do wskazań Sądu Najwyższego stwierdzającego w postanowieniu z dnia 9 stycznia 2007 r., że sprawa ma administracyjnoprawny charakter i odrzucił pozew, odmowa wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego spowodowałaby zamknięcie możliwości rozpatrzenia skargi skarżącej przez Sąd. Taka zaś sytuacja jest niedopuszczalna z punktu gwarantowanych konstytucyjnie praw obywatelskich i obliguje Sąd do rozpoznania skargi o wznowienie postępowania, szczególnie, że sprawa ma bez wątpienia charakter administracyjnoprawny, czego nie wziął pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie odrzucając skargę. Przepis art. 58 § 4 w zw. z art. 276 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie pozwala na odrzucenie skargi o wznowienie postępowania w zaistniałych okolicznościach. Innymi słowy w sytuacji, gdy po odrzuceniu skargi przez sąd administracyjny, który stwierdził swą niewłaściwość także sąd powszechny odrzucił pozew z te samej przyczyny, zasadne staje się oparcie skargi o wznowienie postępowania na podstawie określonej w ar. 273 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Inne rozwiązanie prowadziłoby do naruszenia prawa, skutkującego utratą prawa do sądu. Z tych przyczyn zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia wskazanych przepisów Konstytucji RP należy uznać za zasadne.

Odnośnie wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, wskazać należy, że wniosek o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na obecnym etapie postępowania nie ma podstaw do wydania orzeczenia w przedmiocie kosztów. Nie zmienia to jednak faktu, że wniosek o zwrot niezbędnych kosztów będzie podlegał ocenie przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny.

Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji postanowienia.