Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 3136/14 w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania licencji syndyka oddala skargę kasacyjną

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zaskarżonym wyrokiem z 29 kwietnia 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 3136/14 oddalił skargę K. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2014 r. o odmowie przyznania skarżącemu licencji syndyka.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 7 kwietnia 2014 r. wpłynął do Ministra Sprawiedliwości wniosek K. K. (dalej: wnioskodawca, skarżący) o udzielenie licencji syndyka na podstawie ustawy z dnia 15 czerwca 2007 r. o licencji syndyka (Dz.U. Nr 123, poz. 850 z późn. zm., dalej powoływanej też jako: u.l.s.).

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., na podstawie art. 13 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 10 i art. 10 ust. 2 u.l.s. organ odmówił wnioskodawcy przyznania licencji syndyka stwierdzając, że K. K. nie złożył z wynikiem pozytywnym egzaminu na licencję syndyka, co jest warunkiem niezbędnym do uzyskania wnioskowanych uprawnień. Minister Sprawiedliwości podkreślił, że ustawa o licencji syndyka nie przewiduje innej ścieżki uzyskania licencji syndyka z pominięciem warunku złożenia z wynikiem pozytywnym egzaminu przed Komisją Egzaminacyjną.

Wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy nie został przez Ministra Sprawiedliwości uwzględniony. W decyzji z dnia [...] lipca 2014 r. organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 10 u.l.s., licencję może uzyskać osoba fizyczna, która złożyła z pozytywnym wynikiem egzamin przed Komisją Egzaminacyjną, powołaną przez Ministra Sprawiedliwości, a niespełnienie tego wymogu musi skutkować, zgodnie z art. 13 u.l.s., odmową przyznania licencji syndyka. Minister Sprawiedliwości zaznaczył, że w postępowaniu o przyznanie licencji syndyka jedynym dowodem potwierdzającym fakt złożenia egzaminu z wynikiem pozytywnym jest zaświadczenie wystawione przez Komisję Egzaminacyjną. Według Ministra, wprowadzenie przez ustawodawcę wymogu załączenia do wniosku o przyznanie licencji syndyka zaświadczenia wystawionego przez Komisję Egzaminacyjną o złożeniu z wynikiem pozytywnym egzaminu dla osób ubiegających się o licencję syndyka, pozbawia Ministra Sprawiedliwości możliwości dokonania samodzielnej oceny pracy egzaminacyjnej wnioskodawcy i zmiany ustalonego przez Komisję Egzaminacyjną wyniku egzaminu. Minister Sprawiedliwości wskazał, że zainteresowany na egzaminie przeprowadzonym w dniu 21 października 2013 r., uzyskał 82 punkty za rozwiązanie testu (przy wymaganych minimalnych 75 punktach) oraz 18 punktów za rozwiązanie zadania problemowego (przy wymaganych, co najmniej 20 punktach). Organ wyjaśnił, że ustawodawca nie przewidział możliwości wniesienia odwołania od wyniku egzaminu dla osób ubiegających się o licencję syndyka, ustalonego przez Komisję Egzaminacyjną, a przepisy ustawy o licencji syndyka, z wyjątkiem art. 6 ust. 5, nie upoważniają Komisji Egzaminacyjnej ani jej Przewodniczącego do działania w trybie decyzji administracyjnej. Organ odnotował także, że pomimo braku normatywnego obowiązku, Komisja Egzaminacyjna dokonała na wniosek skarżącego ponownego sprawdzenia jego pracy egzaminacyjnej, poddając analizie zawarte w piśmie strony zarzuty formalne i merytoryczne, a strona została zawiadomiona o wynikach tej czynności przez Przewodniczącego tej Komisji, pismem z dnia 4 grudnia 2013 r. Według Ministra Sprawiedliwości, ponieważ nie ma przewidzianej prawem procedury ponownego sprawdzenia pracy egzaminacyjnej, za pozbawiony znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest wniosek skarżącego o zwrócenie się do Komisji Egzaminacyjnej o zajęcie stanowiska w sprawie daty, miejsca, czasu, osób uczestniczących, przedmiotu i rodzaju rozstrzygnięcia odnośnie do ww. czynności Komisji. Organ podniósł jednocześnie, że ustalenie braku podstaw do zmiany wyniku egzaminu było wynikiem współpracy Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej z pozostałymi członkami Komisji. Odnosząc się natomiast do zarzutów podniesionych przez stronę dotyczących naruszenia prawa przez Zespół oraz Komisję Egzaminacyjną Minister Sprawiedliwości wskazał, że brak jest podstaw do utożsamiania wytycznych dotyczących sposobu rozwiązania zadania problemowego, przygotowanych przez Zespół w oparciu o § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 4 marca 2011 r. w sprawie pytań i zadań problemowych na egzamin dla osób ubiegających się o licencję syndyka (Dz. U. Nr 54, poz. 284), ze wskazaniem prawidłowego rozwiązania tego zadania, a tym samym do przypisywania im charakteru analogicznego do odpowiedzi na pytania testowe. Organ zauważył, że dopuszczalne jest istnienie kliku wariantów poprawnego rozwiązania zadania problemowego i przyjęcie określonej swobody interpretacji i wartościowania, jako elementów procesu oceny prawidłowości wykonania zadania. Minister Sprawiedliwości uznał za niezasadny wniosek skarżącego o zobowiązanie Zespołu do sporządzenia kompletnych wytycznych dotyczących sposobu rozwiązania zadań problemowych z tego względu, że wskazanie sposobu rozwiązania zadania problemowego przez Zespół oznaczałoby wkroczenie w sferę kompetencji zastrzeżoną dla Komisji Egzaminacyjnej. Ponadto, zdaniem organu, przepisy nie przewidują możliwości sporządzenia wytycznych po przeprowadzeniu egzaminu, ani też ich uzupełnienia bądź modyfikacji i dokonania na ich podstawie ponownej oceny pracy egzaminacyjnej. Minister nie podzielił również zarzutów dotyczących naruszenia przez Komisję Egzaminacyjną § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 4 marca 2011 r. w sprawie egzaminu dla osób ubiegających się o licencję syndyka oraz opłaty egzaminacyjnej (Dz. U. Nr 54, poz. 284), polegającego na braku recenzji pracy wnioskodawcy i zindywidualizowanego głosowania nad oceną rozwiązania zadania problemowego przez wnioskodawcę. W tym zakresie organ wskazał, że ani przepisy ustawy o licencji syndyka ani rozporządzenia w sprawie egzaminu dla osób ubiegających się o licencję syndyka oraz opłaty egzaminacyjnej nie określają obligatoryjnych elementów recenzji czy jej wzoru, jak również trybu i sposobu głosowania nad ostateczną oceną za rozwiązanie tego zadania, pozostawiając szczegółowe ustalenia w tym zakresie Komisji Egzaminacyjnej. Minister Sprawiedliwości dodał także, że zarzuty dotyczące niesprawiedliwego, zdaniem wnioskodawcy, ukształtowania przepisów regulujących procedurę ustalania ocen za rozwiązanie zadania problemowego na egzaminie dla osób ubiegających się o licencję syndyka mogą jedynie zostać rozważone, jako postulaty de lege ferenda i nie stanowią podstawy dla uchylenia zaskarżonej decyzji.

Jednocześnie organ uznał za uzasadniony wniosek skarżącego o wyłączenie od udziału w rozpatrzeniu sprawy pracowników, którzy brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, jako znajdujący oparcie w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., podnosząc przy tym, że jest to wyłączenie z mocy prawa. Minister wskazał, że do prowadzenia sprawy wyznaczeni zostali pracownicy, którzy nie brali udziału w wydaniu kwestionowanej decyzji z [...] kwietnia 2014 r. Organ jednocześnie podniósł, że żądanie strony wyłączenia od udziału w postępowaniu wszystkich pracowników Departamentu Zawodów Prawniczych i Dostępu do Pomocy Prawnej pozbawione było podstaw prawnych, gdyż w stosunku do pracowników, którzy nie brali udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji, nie zachodzi przesłanka wyłączenia określona w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., a okoliczności powołane w piśmie wnioskodawcy nie uprawdopodabniały istnienia innych przyczyn uzasadniających wyłączenie. Minister poinformował również, że projekt zaskarżonej decyzji nie był zatwierdzony przez dyrektora Departamentu, lecz przez jego zastępcę, a Dyrektor Departamentu nie uczestniczył na żadnym etapie w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (WSA), na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2016.718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę K. K. na powyższą decyzję.

Sąd I instancji w całości podzielił stanowisko Ministra Sprawiedliwości, uznając je za zgodne z prawem. WSA stwierdził, że zasady uzyskiwania i tryb przyznawania licencji syndyka, odmowy jej przyznania, cofania i zawieszania praw wynikających z tej licencji uregulowane są w ustawie o licencji syndyka (art. 1u.l.s.). Następnie, po przedstawieniu zadań Ministra Sprawiedliwości prowadzących do faktycznego zorganizowania i przebiegu egzaminu wynikających z konkretnych przepisów ustawy o licencji syndyka, Sąd I instancji podniósł, że na Ministra Sprawiedliwości nałożono również obowiązki o charakterze prawodawczym, mianowicie wydania rozporządzeń, doprecyzowujących rozwiązania ustawy o licencji syndyka dotyczące egzaminu dla osób ubiegających się o licencję syndyka. Są to m.in. delegacje ustawowe sformułowane w art. 4 ust. 6 u.l.s. (Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, sposób przygotowywania, przechowywania oraz przekazywania Komisji pytań i zadań problemowych na egzamin, mając na uwadze potrzebę odpowiedniego ich zabezpieczenia przed nieuprawnionym ujawnieniem.) czy w art. 9 pkt 1 u.l.s. (Minister Sprawiedliwości określi w drodze rozporządzenia sposób organizacji egzaminu, biorąc pod uwagę warunki jego przeprowadzenia zapewniające samodzielną pracę osoby ubiegającej się o licencję syndyka oraz szczegółowe czynności Komisji i jej przewodniczącego), które Minister Sprawiedliwości wykonał wydając rozporządzenie z dnia 4 marca 2011 r. w sprawie pytań i zadań problemowych na egzamin dla osób ubiegających się o licencję syndyka oraz rozporządzenie z dnia 4 marca 2011 r. w sprawie egzaminu dla osób ubiegających się o licencję syndyka oraz opłaty egzaminacyjnej.

WSA stwierdził, że ustawa o licencji syndyka następne kompetencje przyznała Ministrowi Sprawiedliwości dopiero na etapie przyznawania licencji, cofania albo zawieszania prawa wynikającego z licencji (art. Rozdział 3 u.l.s.). Według WSA, uwzględniając powyższe nie można przypisywać Ministrowi Sprawiedliwości kompetencji, których nie przyznała mu ustawa o licencji syndyka. W ocenie Sądu I instancji, powołanych rozporządzeń nie można także odczytywać w taki sposób, że przyznają Ministrowi Sprawiedliwości kompetencje, które nie są przewidziane ustawą o licencji syndyka. Sąd zaznaczył, że to stwierdzenie odnosi się także do etapu organizacji i przeprowadzenia omawianego egzaminu. W ocenie WSA, podobnie dzieje się z kompetencjami zespołu do przygotowania pytań i zadań problemowych oraz Komisji Egzaminacyjnej. Według Sądu I instancji, każdy podmiot ma tyle kompetencji, ile przyznaje ustawa. Żaden z powołanych podmiotów nie może wkraczać w uprawnienia drugiego, mimo że wszystkie one są zaangażowane w przeprowadzenie egzaminu dla osób ubiegających się o licencję syndyka. Wobec powyższego WSA stwierdził, że nie podziela stanowiska skarżącego, który oczekuje, aby Minister Sprawiedliwości wkraczał w kompetencje Komisji Egzaminacyjnej i oceniał prawidłowość oceny egzaminu dokonanej przez Komisję Egzaminacyjną czy też, aby zespół do przygotowania pytań i zadań problemowych naruszał uprawnienia Komisji Egzaminacyjnej przygotowując zadanie problemowe wraz z wytycznymi dotyczącymi sposobu rozwiązania zadania problemowego, które miałyby tak szczegółowe i wiążące jak wykaz prawidłowych odpowiedzi przy teście (§ 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie pytań i zadań problemowych na egzamin dla osób ubiegających się o licencję syndyka).

Zdaniem Sądu I instancji, stanowisko Ministra Sprawiedliwości, co do zakresu związania Komisji wykazem prawidłowych odpowiedzi i wytycznych dotyczących sposobu rozwiązania zadania problemowego jest prawidłowe, co czyni niezasadnym zarzut skargi naruszenia art. 4 ust. 5 u.l.s. Odwołując się do treści § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie pytań i zadań problemowych na egzamin dla osób ubiegających się o licencję syndyka WSA stwierdził, że uregulowanie to rozróżnia wykaz prawidłowych odpowiedzi od wytycznych dotyczących sposobu rozwiązania zadania problemowego, co wynika z charakteru poszczególnych etapów egzaminu (pierwszy etap: rozwiązanie testu - za każdą prawidłową odpowiedź na pytanie testowe uzyskuje się 1 punkt (art. 8 ust. 3 pkt 1 w zw. z ust. 4 u.l.s.), drugi etap: wykonanie zadania problemowego, które ma charakter opisowy). Z kolei zadanie problemowe oceniane jest w skali 0-30 punktów (art. 8 ust. 3 pkt 2 w zw. z ust. 5 u.l.s.). Według Sądu I instancji , różnicę między obiema częściami egzaminu potwierdza również sposób przeprowadzania obu części egzaminu określony w § 12 rozporządzenia w sprawie egzaminu dla osób ubiegających się o licencję syndyka oraz opłaty egzaminacyjnej oraz sposób oceny prac uregulowany w § 15 tego aktu. W czasie rozwiązywania testu zdający nie może korzystać z tekstów aktów prawnych, komentarzy, orzecznictwa oraz innej pomocy (§ 12 ust. 1 rozporządzenia), a w czasie rozwiązywania zadania problemowego zdający może korzystać z tekstów aktów prawnych, komentarzy i orzecznictwa (§ 12 ust. 2 tego aktu). Nadto każdy test jest sprawdzany wraz z kartą odpowiedzi niezależnie przez dwóch członków Komisji (ust. 1), a każde rozwiązanie zadania problemowego sprawdzane jest niezależnie przez dwóch członków Komisji, z których każdy przedstawia propozycję oceny za rozwiązanie zadania problemowego wraz z recenzją, przy czym ostateczną ocenę za rozwiązanie zadania problemowego (a czego nie czyni w przypadku testu) ustala Komisja w drodze głosowania (ust. 2). W ocenie WSA, przedstawione odmienne podejście ustawodawcy do obu części egzaminu pisemnego i granic związania Komisji wykazem prawidłowych odpowiedzi oraz wytycznych dotyczących sposobu rozwiązania zadania problemowego, a w konsekwencji podział ról między zespołem i komisją egzaminacyjną potwierdza także fakt, że w skład zespołu wchodzi 5 osób, a w skład Komisji Egzaminacyjnej wchodzi 7 osób, które wyróżniają się wiedzą teoretyczną i praktyczną z zakresu problematyki objętej egzaminem (art. 4 ust. 2 i 5 u.l.s.), czyli posiadających wysoką wiedzę i doświadczenie w problematyce objętej egzaminem i nie ma potrzeby tworzenia hierarchii tych podmiotów, skoro każdy ma konkretne, określone przepisami zadania.

Sąd I instancji nie podzielił również argumentacji skarżącego, co błędnej oceny jego pracy w związku z wadliwością protokołu z przebiegu egzaminu, w którym uczestniczył kandydat, a mającą, zdaniem strony, potwierdzać niezgodne z przepisami procedowanie Komisji Egzaminacyjnej.

Odnosząc się do powyższego zarzutu WSA wskazał, że kwestię udokumentowania przebiegu egzaminu dla osób ubiegających się o licencję syndyka uregulowano w rozporządzeniu w sprawie egzaminu dla osób ubiegających się o licencję syndyka oraz opłaty egzaminacyjnej. Według § 16 ust. 1 cytowanego rozporządzenia, Komisja Egzaminacyjna po zakończeniu egzaminu sporządza protokół jego przebiegu. Co do zawartości protokołu z przebiegu egzaminu według omawianego rozporządzenia to należy w nim odnotować: wykluczenie przez przewodniczącego z egzaminu zdającego, który w jego trakcie korzystał z pomocy innej osoby, posługiwał się niedozwolonymi materiałami lub urządzeniami, pomagał pozostałym zdającym lub w inny sposób zakłócał jego przebieg (§ 13 ust. 2 w zw. z ust. 1), wcześniejsze oddanie przez zdającego testu z kartą odpowiedzi i zadania problemowego z rozwiązaniem (§ 14 ust. 2), podpisanie protokołu przez wszystkich członków Komisji biorących udział w czynnościach wskazanych w protokole (§ 16 ust. 1). Zdaniem WSA, brak jest natomiast podstaw do bezpośredniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego określających wymagania wobec protokołów, skoro kwestia zawartości i sporządzania protokołów z przebiegu egzaminu została uregulowana w omawianym rozporządzeniu, a nadto na egzamin składa się szereg czynności i ten etap nie kończy wydaniem się decyzji administracyjnej, a wydaniem zaświadczenia, i tylko tym osobom, które złożyły egzamin z wynikiem pozytywnym, zgodnie z art. art. 8 ust. 8 u.l.s.

Co do podważanych przez skarżącego: sposobu oceny rozwiązania zadania problemowego i zawartości protokołu w tym zakresie, Sąd I instancji zauważył, że brak jest szczegółowych uregulowań w tym zakresie. Odnosząc treść § 15 ust. 2 rozporządzenia w sprawie egzaminu dla osób ubiegających się o licencję syndyka oraz opłaty egzaminacyjnej do protokołu z przebiegu egzaminu do którego przystąpił K. K., WSA zauważył, że z pkt 32 tego protokołu wynika, iż Komisja przystąpiła do sprawdzania prac w dniu 21 października 2013 r. o godz. 17:20. Sprawdzenie wszystkich prac odbywało się do dnia 23 października 2013 r. do godz. 11:00 (pkt 33 protokołu). Do protokołu zostały załączone dokumenty, stanowiące recenzje rozwiązania zadania problemowego dokonane przez dwóch członków Komisji. Sąd I instancji podkreślił, że skarżący nie zarzuca, że nie zapoznał się z tymi dokumentami, ale kwestionuje, że nie stanowią one recenzji w rozumieniu § 15 ust. 2 ww. rozporządzenia. W ocenie WSA, podniesiony zarzut nie zasługuje na akceptację. Według Sądu I instancji okoliczność, że został przygotowany projekt druku recenzji i recenzja była sporządzona przez egzaminatorów na takim właśnie druku, nie może być uznawana, że recenzje nie zostały sporządzone. W tym przypadku przybrała ona charakter szczegółowej punktacji za poszczególne elementy rozwiązania i kończyła się podsumowaniem punktacji, czyli propozycją oceny. Jak wynika z pkt 33 omawianego protokołu "po sprawdzeniu wszystkich prac zawierających rozwiązania zadania problemowego, Komisja Egzaminacyjna ustaliła dla każdego zdającego ostateczną ocenę w drodze głosowania". W ocenie Sądu I instancji, z powyższego wynika, że został także dochowany wymóg ustalenia przez Komisję ostatecznej oceny za rozwiązanie zadania problemowego w drodze głosowania (§ 15 ust. 2 in fine rozporządzenia). Sąd nie podzielił przy tym stanowiska skarżącego, że głosowanie nie miało charakteru indywidualnego, skoro w protokole stwierdzono, że Komisja ustaliła ostateczną ocenę dla każdego zdającego. Uwzględniając powyższe, według WSA, brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości przebiegu czynności sprawdzania rozwiązań prac problemowych przez Komisję i jej członków, jak i utrwalenia tychże czynności.

Odwołując się do konkretnych wyroków sądu administracyjnego oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GSK 480/10, Sąd I instancji uznał za prawidłowe stanowisko Ministra Sprawiedliwości, że wyników egzaminu nie można podważać za pomocą środka odwoławczego do tego organu ani poprzez żądanie ponownego rozpatrzenia sprawy przez Komisję. WSA wskazał, że ustawa o licencji syndyka nie przewiduje bowiem takiej możliwości oraz zaakcentował, że na etapie postępowania związanego z prowadzeniem egzaminu dla osób ubiegających się o licencję syndyka jedynie w przypadku złożenia wniosku po upływie terminu wskazanego w art. 6 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 u.l.s. ustawa o licencji syndyka przewiduje, że Przewodniczący Komisji może wydać decyzję administracyjną – decyzję odmawiającą dopuszczenia do udziału w egzaminie. Tylko w tym przypadku od takiej decyzji przysługuje odwołanie do Ministra Sprawiedliwości (art. 6 ust. 5 u.l.s.), a ostatecznie skarga do sądu administracyjnego. Natomiast, co do wyników egzaminu, składanego według art. 3 pkt 10 u.l.s. przed Komisją, Komisja ta jedynie w sytuacji złożenia go z wynikiem pozytywnym wydaje zaświadczenie, o którym mowa w art. 8 ust. 9 u.l.s. Zatem Komisja Egzaminacyjna (nie jej Przewodniczący) potwierdza uzyskanie pozytywnego wyniku z egzaminu, nie w drodze uchwały lub decyzji administracyjnej, lecz przez wystawienie zaświadczenia i tylko wówczas, gdy kandydat złożył egzamin z wynikiem pozytywnym. Oryginał tego zaświadczenia stanowi jeden z dokumentów niezbędnych do załączenia przy wniosku o przyznanie licencji syndyka, zgodnie z art. 10 u.l.s. Według WSA, skoro nie ma możliwości kwestionowania stanowiska Komisji, to udzielenie odpowiedzi czy to przez Komisję, czy też przez jej Przewodniczącego (jak w niniejszej sprawie pismo z dnia 4 grudnia 2013 r. skierowane do skarżącego) nie ma wpływu na wynik sprawy, gdyż nie może oznaczać, że został uruchomiony tryb odwoławczy. W świetle powyższej argumentacji, skoro nie podlega ocenie ani zaskarżeniu wynik egzaminu na syndyka, zdaniem Sądu I instancji, nie było potrzeby dopuszczać dowodu z kompletnej dokumentacji związanej z egzaminem na licencję syndyka przeprowadzonym w dniu 21 października 2013 r. oraz korespondencji związanej z tą sprawą, albowiem protokół z przebiegu egzaminu był wystarczający do oceny czynności Komisji skutkujących uznaniem, że skarżący nie złożył z pozytywnym wynikiem omawianego egzaminu.

Jednocześnie Sąd zauważył, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku w sprawie K 15/10 zaaprobował wprowadzoną przez ustawę o licencji syndyka drogę uzyskiwania licencji syndyka. Ze względu na pozycję syndyka w tych procedurach, Trybunał Konstytucyjny uznał, że powołane zasady konstytucyjne stanowią również uzasadnioną podstawę do odpowiedniego ukształtowania wymogów, jakie powinien spełniać syndyk, oraz ich realnej weryfikacji (...). Osiągnięcie celów założonych w prawie upadłościowym z 2003 r. jest możliwe dzięki profesjonalizmowi syndyków, nadzorców sądowych oraz zarządców. Osoby te powinny posiadać umiejętności odpowiedniego zarządzania przedsiębiorstwami w stanie kryzysowym, ich restrukturyzacji bądź korzystnej sprzedaży majątku. Jest to szczególnie istotne w warunkach ekonomicznej niepewności charakteryzującej gospodarkę wolnorynkową. Osoby zarządzające majątkiem przedsiębiorstw w trakcie postępowania upadłościowego lub naprawczego powinny wykazywać się aktualną wiedzą oraz odpowiednim doświadczeniem.".

W sytuacji, kiedy brak jest podstaw do podważania ocen wystawionych przez Komisję Egzaminacyjną, za nietrafne WSA uznał zarzuty skargi związane z oceną rozwiązania zadania problemowego i naruszenia przepisów, które należało zastosować w pracy. W konkluzji Sąd I instancji stwierdził, że skoro skarżący nie złożył z pozytywnym wynikiem egzaminu i nie uzyskał zaświadczenia potwierdzającego tego faktu (art. 8 ust. 8 u.l.s.), to w konsekwencji nie spełnia kryterium wymaganego przez art. 3 ust. 1 pkt 10 u.l.s., a więc - w myśl art. 13 w zw. z art. 12 u.l.s. - Minister Sprawiedliwości miał obowiązek odmówić przyznania licencji syndyka, co też prawidłowo uczynił zaskarżoną decyzją.

Sąd I instancji stwierdził również, że nie dopatrzył się naruszenia przez organ przepisów postępowania, także tych, podnoszonych przez skarżącego, tj. art. 7, 8, 14, 75 § 1, 107 § 3 k.p.a. Odnosząc się do argumentacji skarżącego, który upatrywał naruszenia art. 8 k.p.a. także wskutek niewyłączenia pracowników Departamentu merytorycznie rozpoznającego jego wniosek, WSA zauważył, że podstawy wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu reguluje art. 24 k.p.a., i co do pracowników Departamentu biorących udział w wydaniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r. nastąpiło ich wyłączenie. Natomiast w zakresie wyłączenia pozostałych pracowników Departamentu, Sąd zgodził się ze stanowiskiem organu, że wnioskodawca nie przedstawił argumentów, które mieściłyby się wśród przesłanek określonych w art. 25 k.p.a.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku K. K., reprezentowany przez adwokata, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

I. naruszenie prawa materialnego

a) art. 12 i art. 13 w związku z art. art. 3 ust. 1 pkt. 10 ustawy z dnia 15 czerwca 2007 r. o licencji syndyka (Dz. U. z 2007 r. Nr 123, poz. 850 ze zm., dalej w skrócie u.l.s.) poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na:

- błędnym uznaniu, iż Minister Sprawiedliwości nie posiada uprawnień w zakresie weryfikacji przebiegu egzaminu i oceny prac egzaminacyjnych, a zakres jego kompetencji przy wydawaniu decyzji o przyznaniu lub odmowie przyznania licencji syndyka ograniczony jest do kompetencji enumeratywnie wskazanych w ustawie, a w szczególności, iż Minister Sprawiedliwości nie posiada możliwości dokonania samodzielnej oceny pracy egzaminacyjnej i zmiany ustalonego przez Komisję Egzaminacyjną wyniku egzaminu oraz iż Minister Sprawiedliwości jest związany ustaleniami Komisji Egzaminacyjnej w części dotyczącej wyników egzaminu, a także

- błędnym uznaniu, że K. K. nie spełnia wymogu art. 3 ust. 1 pkt. 10 u.s.l., tj. nie złożył z pozytywnym wynikiem egzamin przed Komisją Egzaminacyjną, powołaną przez Ministra Sprawiedliwości jedynie na podstawie wyniku ogłoszonego przez Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej bez przeprowadzenia weryfikacji wyniku egzaminu pod kątem zarzutów przedstawianych organowi przez skarżącego

podczas, gdy

wynik egzaminu nie jest decyzją administracyjną ani innym aktem lub czynnością administracyjną w rozumieniu art. 3 § 2 pkt. 4 p.p.s.a., tym bardziej że nie przysługuje od niego żaden tryb odwoławczy, jednakże uzyskiwanie pozytywnego wyniku egzaminu jest warunkiem sine qua non uzyskania uprawnień (licencji) do wykonywania zawodu syndyka, którą to licencję przyznaje Minister Sprawiedliwości na podstawie art. 12 i art. 13 w związku z art. 3 ust. 1 pkt. 10 u.l.s., tj. w formie decyzji administracyjnej o charakterze uznaniowym, a zatem ten ostatni akt woli, jako rozstrzygający o prawach K. K. powinien rozstrzygać na zasadach ogólnych, tj. w sposób wszechstronny oraz bezstronny o tym, czy Skarżący wykazał się wiadomościami, wiedzą i kwalifikacjami wskazującymi, iż złożył egzamin na licencję syndyka z wynikiem pozytywnym, a zatem w ramach kompetencji wynikających z art. 13 u.l.s. Ministrowi Sprawiedliwości przysługuje prawo przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i dowodowego pod kątem ustalenia czy wnioskodawca spełnia warunek złożenia egzaminu z wynikiem pozytywnym przed Komisją Egzaminacyjną powołaną przez Ministra Sprawiedliwości, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 10 u.l.s., co pozostaje w zgodzie z zasadą domniemania kompetencji (Ministra Sprawiedliwości) zgodnie, z którą do zakresu działań organu nadrzędnego należy wszystko, co nie zostało zastrzeżone do działań podległych mu instytucji (w tym przypadku Komisji Egzaminacyjnej działającej przy Ministrze Sprawiedliwości);

II. naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy

a) art. 231 k.p.c. oraz art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 106 § 3 i 106 § 5 p.p.s.a. poprzez oddalenie wniosku dowodowego o zwrócenie się do Ministra Sprawiedliwości o wydanie dokumentacji związanej z egzaminem na licencję syndyka przeprowadzonym w dniu 21 listopada 2013 r. oraz korespondencji związanej z tą sprawą i uznanie, że protokół z przebiegu egzaminu jest wystarczający do oceny czynności Komisji skutkujących uznaniem, że Skarżący nie złożył z pozytywnym wynikiem egzaminu na licencję syndyka

podczas, gdy

dowody te są niezbędne do wszechstronnych i wnikliwych ustaleń faktycznych, co do oceny poprawności przebiegu egzaminu na licencję syndyka oraz ustalenia wyniku egzaminu na licencję syndyka, a także zbadania poprawności podjęcia uchwały o ogłoszeniu wyników egzaminu, a zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego pod tym kątem powoduje naruszenie zasady wszechstronnej oceny materiału dowodowego oraz uniemożliwia poczynienie ustaleń, co do istotnych okoliczności niniejszego postępowania, tj. czy K. K. złożył z wynikiem pozytywnym egzamin na licencję syndyka, w tym czy Komisja Egzaminacyjna prawidłowo oceniła pracę egzaminacyjną K. K. w przedmiocie złożonego przez niego egzaminu na licencję syndyka

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. oraz 107 § 3 k.p.a. oraz 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie uchylenia zaskarżonych decyzji oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w związku z naruszeniem ww. przepisów k.p.a. przez organ administracji

podczas, gdy

Minister Sprawiedliwości winien w sposób kompletny dokonać ustaleń faktycznych, a w związku z tym dopuścić dowód z ustaleń Komisji Egzaminacyjnej na okoliczność ponownego sprawdzenia pracy egzaminacyjnej skarżącego a także dokumentacji wnioskowanej przez Skarżącego na okoliczność czy protokół z przebiegu egzaminu rzeczywiście odzwierciedla jego przebieg oraz ustalenia Komisji, co do wyników egzaminu poszczególnych kandydatów, ze szczególnym uwzględnieniem skarżącego K. K.

Argumenty na poparcie powyższych zarzutów przedstawiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Minister Sprawiedliwości, reprezentowany przez radcę prawnego, w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o oddalenie wniesionego środka zaskarżenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej i nie dostrzegając przesłanek nieważności postępowania przed Sądem pierwszej instancji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna K. K. nie zasługuje na uwzględnienie.

Zarzuty skargi kasacyjnej zostały postawione w oparciu o pierwszą i drugą podstawę kasacyjną z art. 174 p.p.s.a., tj. na naruszeniu prawa materialnego oraz na naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Uwzględniając istotę sporu prawnego w rozpoznawanej sprawie, zarzuty skargi kasacyjnej można i należy rozpoznać łącznie zwłaszcza, że umożliwia to również ich komplementarny charakter (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt II GSK 654/13, treść tego wyroku oraz innych wyroków sądów administracyjnych powołanych w niniejszym uzasadnieniu - dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Skarżący kasacyjnie zarzucając Sądowi I instancji naruszenie art. 12 i art. 13 w związku z art. art. 3 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 15 czerwca 2007 r. o licencji syndyka przez ich niewłaściwe zastosowanie uważa, że Minister Sprawiedliwości posiada kompetencje do dokonania samodzielnej, odmiennej od Komisji Egzaminacyjnej, oceny pracy egzaminacyjnej i zmiany ustalonego przez Komisję wyniku egzaminu na licencję syndyka. Według skarżącego kasacyjnie, zakres kompetencji Ministra Sprawiedliwości przy wydawaniu decyzji uznaniowej o przyznaniu lub odmowie przyznania licencji syndyka, nie jest ograniczony jest do kompetencji enumeratywnie wskazanych w ustawie o licencji syndyka, jak nietrafnie w tym zakresie uznał Sąd I instancji.

Odnosząc się do powyższej argumentacji należy w pierwszej kolejności przytoczyć treść przepisów w brzmieniu właściwym dla potrzeb rozstrzyganej sprawy. Mianowicie, w myśl art. 3 ust. 1 pkt 10 u.l.s. Licencję syndyka może uzyskać osoba fizyczna, która złożyła z pozytywnym wynikiem egzamin przed Komisją Egzaminacyjną, powołaną przez Ministra Sprawiedliwości.

Zgodnie z art. 10 wspomnianej ustawy, licencję syndyka przyznaje się na wniosek osoby ubiegającej się o licencję syndyka, złożony nie później niż po upływie 2 lat od dnia złożenia egzaminu. Do wniosku poza dokumentami potwierdzającymi spełnienie wymogów, określonych w art. 3 ust. 1 pkt 1, 4, 6, 7 i 9, wnioskodawca winien dołączyć oryginał zaświadczenia potwierdzającego złożenie egzaminu z wynikiem pozytywnym (art. 10 ust. 2).

Stosownie do treści art. 13 u.l.s., Minister Sprawiedliwości odmawia przyznania licencji syndyka, w przypadku, gdy osoba ubiegająca się o jej przyznanie nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 3 ust. 1, a także w przypadku upływu terminu, o którym mowa w art. 10 ust. 1.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu skarżącego kasacyjnie, że decyzja o przyznaniu/odmowie przyznania licencji syndyka jest decyzją o charakterze uznaniowym oraz, że Ministrowi Sprawiedliwości przysługuje prawo do weryfikacji wyniku egzaminu ustalonego wcześniej przez Komisję Egzaminacyjną, co zdaniem strony, pozostaje w zgodzie z zasadą domniemania kompetencji (Ministra Sprawiedliwości) zgodnie, z którą do zakresu działań organu nadrzędnego należy wszystko, co nie zostało zastrzeżone do działań podległych mu instytucji. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że z przytoczonych wyżej przepisów prawa materialnego wynika ewidentnie, iż ustawa o licencji syndyka reguluje w sposób kompletny, pełny i wyczerpujący uzyskanie licencji syndyka i wyłączność wykonywania funkcji syndyka przez osoby posiadające tą licencję. Przepis art. 3 ust. 1 ustawy określa, jakie warunki łącznie trzeba spełnić, aby można było uzyskać licencję syndyka. Przepis ten jest skorelowany z art. 13 ustawy, zgodnie z którym Minister Sprawiedliwości odmawia przyznania licencji syndyka w przypadku, gdy osoba ubiegająca się o jej przyznanie nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 3 ust. 1. Taka konstrukcja przepisu oznacza, że ustawodawca nie pozostawił organowi luzu decyzyjnego. Inaczej mówiąc, organ nie może dowolnie kształtować przesłanek obligujących do przyznania licencji syndyka. Wbrew zatem zapatrywaniu skarżącego kasacyjnie, decyzja organu o przyznaniu/odmowie przyznania licencji syndyka ma charakter związany. Ustawa o licencji syndyka ukonsytuowała nowy zawód regulowany, obłożony wymogiem zdania wszechstronnego państwowego egzaminu kompetencyjnego i uzyskania licencji zawodowej. Szczególnego podkreślenia wymaga przy tym, że ustanowienie wymogu egzaminu specjalnego przewidzianego w art. 3 ust. 1 pkt 10 ustawy o licencji syndyka i brak możliwości zwolnienia z tego egzaminu niektórych osób wykonujących zawody wymagające wysokich kwalifikacji, jak np. biegli rewidenci, adwokaci, radcowie prawni i inne temu podobne, które były wpisane na listę syndyków według dawnych przepisów, na pewno nie stanowiło naruszenia przepisów Konstytucji RP, w tym przepisu art. 65 ust. 1 Konstytucji, gdyż ograniczenie wolności wyboru i wykonywanie zawodu przez ustanowienie określonych dodatkowych wymogów w ustawie bez wyjątków dozwolone jest właśnie ww. przepisem Konstytucji (v. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 lutego 2013 r. sygn. akt 15/10). Należy również zwrócić uwagę, że zagadnienie dotyczące możliwości odwołania się od wyniku egzaminu na licencję syndyka było już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, przykładowo w wyroku z 20 kwietnia 2011 r. w sprawie sygn. akt II GSK 480/10, przywołanym zarówno przez organ, jak i Sąd I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd zawarty w tym judykacie i wskazuje, że ustawa o licencji syndyka w swoich regulacjach nie statuuje prawa do wniesienia odwołania od wyników tego egzaminu ani też prawa skargi do sądu administracyjnego na wynik egzaminu. Wypada zauważyć, że egzaminy państwowe mogą podlegać kontroli w dwóch płaszczyznach: zgodności z przewidzianą odpowiednimi przepisami procedurą ich przeprowadzania oraz merytorycznej oceny złożonego egzaminu. O ile nie może budzić wątpliwości dopuszczalność i konieczność kontroli w obrębie pierwszej płaszczyzny, o tyle należy wykluczyć przynajmniej, co do zasady, możliwość dokonywania merytorycznej oceny wyników egzaminu przez inny organ niż powołany do tego w ustawie. Przepisy określające sposób przeprowadzenia egzaminu mogą zawierać uregulowania odnoszące się do weryfikacji jego wyniku. Jednakże, jak już powiedziano, w ustawie o licencji syndyka brak jest uregulowań, z których wynikałaby kompetencja Ministra Sprawiedliwości do dokonania samodzielnej zmiany oceny przedmiotowego egzaminu ustalonej przez Komisję Egzaminacyjną. Tym samym, wkroczenie Ministra Sprawiedliwości w kompetencje Komisji Egzaminacyjnej, jak tego żąda skarżący, oznaczałoby naruszenie zasady praworządności. Zgodnie z konstytucyjną zasadą praworządności, ustanowioną w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej: "Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa". Zasada ta została powtórzona w art. 6 k.p.a., który nakazuje organowi administracji publicznej działanie na podstawie przepisów prawa. Z kolei działanie na podstawie prawa oznacza między innymi, działanie na podstawie przepisów prawa obowiązujących w dniu wydawania decyzji administracyjnej. Dotychczasowe orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego dostarcza bardzo wielu przykładów, jak właściwie pojmować działania organów administracji publicznej na podstawie prawa w określonych warunkach. Już w wyroku z 17 listopada 1982 r. sygn. akt II SA 1474/82 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że w prawie administracyjnym obowiązuje zharmonizowana z Konstytucją zasada ogólna w myśl, której wszelkie ograniczenia obywateli w zachowaniach zgodnych z ich wolą mogą wynikać wyłącznie z przepisów prawa. Organ administracji, wydając decyzję, nie może ani nałożyć na obywatela obowiązku, ani odmówić mu przyznania uprawnienia, jeżeli nie wykaże, że upoważniają go do tego konkretne przepisy prawa. Są to podstawowe zasady działania aparatu administracji państwowej w praworządnym państwie.

Pogląd ten afirmuje skład rozpoznający niniejszą skargę kasacyjną. Niedopuszczalne jest bowiem działanie organów władzy publicznej bez podstawy prawnej albo wykraczające poza jej granice. Zasada legalizmu nakłada na organy obowiązek działania zgodnie z obowiązującymi przepisami kompetencyjnymi, interpretowanymi w sposób ścisły, z odrzuceniem zasady, "co nie jest zakazane jest dozwolone" – odniesieniu do działań organu. Jeżeli zatem przepisy omawianej ustawy wskazują Komisję Egzaminacyjną, jako jedyny podmiot uprawniony do ustalenia ostatecznej oceny z egzaminu (§ 15 ust. 2 in fine ww. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 1 marca 2011 r. w sprawie egzaminu dla osób ubiegających się o licencję syndyka oraz opłaty egzaminacyjnej), to domniemywanie kompetencji Ministra Sprawiedliwości do dokonania samodzielnej zmiany tak ustalonej oceny oznaczałoby naruszenie zasady praworządności. Za pozbawiony uzasadnionych podstaw należy również uznać pogląd skarżącego kasacyjnie, że wskazane uprawnienie dla Ministra Sprawiedliwości można wywieść z faktu, że - jak twierdzi skarżący – Minister jest organem nadrzędnym w stosunku do Komisji Egzaminacyjnej. Jak trafnie wskazał organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną, "nadrzędność" ta sprowadza się bowiem wyłącznie do wykonywania czynności przewidzianych ustawą o licencji syndyka, a polegających m. in. na powołaniu - w drodze zarządzenia - Komisji Egzaminacyjnej (art. 4 ust. 2 u.l.s.), wyznaczeniu jej przewodniczącego i jego zastępcy (art. 4 ust. 4 ustawy), zapewnieniu obsługi biurowej Komisji (art. 7 ustawy), określeniu wysokości wynagrodzenia jej członków (art. 5 ust. 4 ustawy), jak również określeniu w drodze rozporządzenia, sposobu organizacji egzaminu (art. 9 pkt 1 ustawy).

Niezasadny jest też zarzut sformułowany w uzasadnieniu niniejszej skargi kasacyjnej, że w zaskarżonym wyroku Sąd odmówił przyznania Ministrowi Sprawiedliwości prawa do skontrolowania przebiegu egzaminu a także sposobu podjęcia uchwały w sprawie wyniku egzaminu. To stanowisko skarżącego kasacyjnie wydaje się całkowicie abstrahować od argumentów podanych w motywach wyroku poddanego kontroli instancyjnej. Wbrew temu, co twierdzi skarżący kasacyjnie, Sąd I instancji nie wypowiedział poglądu o braku uprawnień Ministra Sprawiedliwości do badania przez ten organ zgodności organizacji i przebiegu egzaminu z zasadami określonymi w ustawie o licencji syndyka oraz rozporządzeniach wydanych na jej podstawie, odnoszących się do kwestii omawianego egzaminu. Przeciwnie, WSA ocenił prawidłowość zarówno organizacji, jak i przebiegu czynności sprawdzania rozwiązań prac problemowych przez Komisję oraz utrwalenia tych czynności uznając, że brak jest podstaw do kwestionowania stanowiska organu zawartego w obu decyzjach, iż nie stwierdzono uchybień w pracach zespołu do przygotowania pytań oraz czynnościach Komisji Egzaminacyjnej.

Odnosząc się natomiast do wypowiedzi pełnomocnika skarżącego w trakcie rozprawy przed NSA, w kontekście przedłożonego do akt sprawy pisma [...] opatrzonego datą [...] maja 2016 r., w którym [...] informuje skarżącego o wystąpieniu do Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2016 r. w sprawie braku możliwości odwołania od wyników egzaminu na doradcę restrukturyzacyjnego, to pomijając nawet, że pismo dotyczy innej ustawy niż obecnie omawiana oraz, że skarżący nie dołączył odpowiedzi Ministra na ten apel (v. pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2016 r. znak [...]) należy zauważyć, że [...] dostrzegła, iż w przepisach ww. ustawy (przy analogicznym rozwiązaniu jak w ustawie o licencji syndyka) - brak jest środka zaskarżenia od wyników egzaminu, jak również przepisu kompetencyjnego dla Ministra Sprawiedliwości do wydania decyzji o wyniku egzaminu. [...] wskazując na ten problem zaapelowała do Ministra o rozważenie zmian legislacyjnych w powyżej analizowanym zakresie, poprzez zapewnienie zdającym prawa do wniesienia odwołania i zainicjowania następnie postępowania przed sądem. Uwzględniając powyższe, na gruncie rozpatrywanej sprawy, treść powyższego pisma [...] z [...] kwietnia 2016r. w żadnym razie nie stanowi dodatkowego argumentu wzmacniającego tezę strony, że w sprawie objętej niniejszą kontrolą instancyjną, Minister Sprawiedliwości miał kompetencję do zmiany wyniku egzaminu, jakiemu poddał się K. K.

W związku z tym, że zarzucane naruszenie przepisów postępowania zostało ściśle powiązane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, w zakresie w jakim - w sensie funkcjonalnym - właściwa wykładnia warunkowała zakres i granice postępowania, a więc sposób stosowania przepisów procesowych, za pozbawione usprawiedliwionych podstaw uznać należało również zarzuty naruszenia przepisów postępowania.

Podsumowując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa materialnego będące podstawą rozstrzygnięcia organu słusznie uznając, że wobec niezłożenia przez skarżącego z wynikiem pozytywnym egzaminu na licencję syndyka, zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości o odmowie udzielenia skarżącemu przedmiotowej licencji była zgodna z prawem.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.