Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 sierpnia 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 1043/16 oddalające wniosek A. M. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aliny Dominiak, Felicji Kajut i Jolanty Sudoł od orzekania w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 1043/16 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 1043/16, oddalił wniosek A. M. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aliny Dominiak, Felicji Kajut i Jolanty Sudoł od orzekania w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 1043/16 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego.

W uzasadnieniu w/w postanowienia Sąd wskazał, że obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia sędziego spoczywa na stronie wnioskującej o wyłączenie sędziego. Powinny to być takie przyczyny, które pozostają w związku przyczynowym między ich wystąpieniem, a powstaniem oceny, że prawdopodobne jest, że w danych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny. Sąd podkreślił, że

art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 – dalej "p.p.s.a.") nie może być zastosowany w sytuacji powołania abstrakcyjnej przyczyny, która w przekonaniu wnioskodawcy daje podstawę do wyłączenia.

Ponadto Sąd wskazał, że w aktach sprawy znajdują się oświadczenia wymienionych sędziów złożone na podstawie art. 22 § 2 p.p.s.a. Zgodnie zaś z utrwalonym poglądem judykatury, jeżeli sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie złoży oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do jego wyłączenia od rozpoznawania sprawy i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości – a tak jest w rozpatrywanym przypadku – to wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługuje na uwzględnienie.

Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, w którym podtrzymał swoje zdanie co do wyłączenia w/w sędziów. Wskazano, że w sentencji zaskarżonego postanowienia nie sprecyzowano, czy wniosek oddalono w całości, czy w części. Podniesiono także, iż w wydaniu zaskarżonego postanowienia z dnia 23 sierpnia 2017r. brał udział sędzia Paweł Mierzejewski, o którego wyłączenie skarżący wnosił pismem złożonym bezpośrednio w siedzibie Sądu w dniu 28 lipca 2017 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 1040/16.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej.

Niezależnie jednak od przyczyn wymienionych powyżej, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli między nim a jedną ze stron lub jej przedstawicielem zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego, o czym stanowi art. 19 p.p.s.a.

Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Zaznaczyć przy tym należy, że podstawą wyłączenia sędziego nie mogą być jedynie gołosłowne twierdzenia i subiektywne odczucia strony skarżącej. Konieczne jest wskazanie konkretnych okoliczności, czy to wymienionych enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a., czy też innych, z których wynika, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do bezstronności tego sędziego zgodnie z treścią art. 19 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w zaskarżonym postanowieniu, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o wyłączenie sędziów Aliny Dominiak, Felicji Kajut i Jolanty Sudoł. Skarżący bowiem, ani we wniosku o wyłączenie sędziów, ani też w zażaleniu nie przedstawił przesłanek, które uzasadniałyby wyłączenie tych sędziów. Przesłanką taką nie może być wyłącznie subiektywne odczucie skarżącego co do celowości złożonego wniosku, uzasadnione przekonaniem, że w sprawie skarżącego, rozpoznanej z udziałem tych sędziów, rozstrzygnięcie i uzasadnienie wyroku nie odpowiadało oczekiwaniom skarżącego.

Wskazać ponadto należy, że sędziowie, których dotyczył wniosek o wyłączenie, w postępowaniu przed Sądem I instancji złożyli oświadczenia o braku okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie III SA/Gd 1043/16. Natomiast w świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (postanowienie NSA z: 12.3.2012 r. I FZ 147/12; 9.10.2013 r. II OZ 851/13; 24.9. 2014 r. I OZ 754/14, cbosa).

Mając na uwadze podniesione okoliczności oraz treść oświadczeń złożonych przez sędziów, których wyłączenia żądał skarżący, uznać należy, że Sąd I instancji w sposób właściwy ocenił, iż w sprawie nie zachodzą wymienione w art. 18 i art. 19 p.p.s.a. okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie tych sędziów.

Odnosząc się do argumentu zażalenia, że w wydaniu zaskarżonego postanowienia z dnia 23 sierpnia 2017 r. brał udział sędzia Paweł Mierzejewski, o którego wyłączenie skarżący wnosił w sprawie III SA/Gd 1040/16 pismem z dnia 28 lipca 2017 r., wskazać należy, że okoliczność, iż skarżący wnosił o wyłączenie w/w sędziego w sprawie o innej niż niniejsza sygnaturze akt nie czyni tego wniosku skutecznym także w sprawie niniejszej.

Nie jest także zasadny zarzut, że w zaskarżonym postanowieniu nie wskazano, czy wniosek o wyłączenie sędziów został oddalony w całości, czy w części. Zarówno bowiem z sentencji zaskarżonego postanowienia, jak i z jego uzasadnienia jasno wynika, że wniosek został oddalony w całości.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.