Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 2 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. sp. z o.o. w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 maja 2022 r., sygn. akt IV SAB/Wr 309/21 o wymierzeniu grzywny za nieprzekazanie kompletnych akt administracyjnych sprawy w sprawie ze skargi M. J. na bezczynność A. sp. z o.o. w G. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 15 kwietnia 2021 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z 20 maja 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny

we Wrocławiu wymierzył A. sp. z o.o. w G. grzywnę w kwocie 500 zł za nieprzekazanie kompletnych akt sprawy.

W uzasadnieniu wskazał, że M. J. złożył do tamtejszego sądu skargę na bezczynność A. sp. z o.o. k. w G. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 15 kwietnia 2021 r. dotyczący transportu szczepionek przeciwko COVID-19 wykonywanych przez podmiot wskazany w skardze.

W odpowiedzi na skargę spółka wniosła o oddalenie skargi. Wskazała, że w odpowiedzi na wniosek z 15 kwietnia 2021 r. pracownik podmiotu zobowiązanego prowadził ze skarżącym rozmowy telefoniczne, w których wyjaśnione zostały wszelkie wątpliwości i w miarę możliwości udzielono odpowiedzi na pytania skarżącego. Podkreślono, że transport szczepionek został zrealizowany na zlecenie prywatnego przedsiębiorcy z zastrzeżeniem jego poufności. Spółka nie jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, bowiem nie wykonywała zadania publicznego i nie dysponowała mieniem publicznym. W załączeniu do skargi nie przesłano akt administracyjnych sprawy.

W wykonaniu zarządzenia z 13 grudnia 2021 r. spółka została wezwana do nadesłania w terminie 7 dni akt administracyjnych sprawy wraz z wnioskiem z 15 kwietnia 2021 r. (w przesłanym wezwaniu wpisano 15 lutego 2021 r.) pod rygorem uznania uchybienia obowiązkowi określonemu w art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.").

W odpowiedzi na wezwanie spółka nie nadesłała żądanych akt administracyjnych. Oświadczyła, że wobec faktu, że spółka nie jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji, nie jest też organem zobowiązanym do prowadzenia akt administracyjnych sprawy. Do spółki nigdy nie wpłynął wniosek z 15 lutego 2021 r., o którym mowa w wezwaniu.

Pismem z 7 marca 2022 r., w wykonaniu zarządzenia z 4 marca 2022 r., wezwano spółkę do nadesłania, w terminie 7 dni, całości akt administracyjnych sprawy, pod rygorem wymierzenia grzywny. Jednocześnie pouczono spółkę o treści art. 112 p.p.s.a. Wezwanie zostało doręczone w dniu 16 marca 2021 r. (w wezwaniu ponownie wpisano 15 lutego 2021 r.).

W odpowiedzi z 21 marca 2022 r. spółka ponowiła stanowisko wyrażone w piśmie z 17 lutego 2022 r.

Wymierzając grzywnę Sąd pierwszej instancji wskazał, że spółka została wezwana dwukrotnie do nadesłania całości akt administracyjnych sprawy. Mimo upływu zakreślonych kolejnych terminów, wezwania nie zostały wykonane. Wskazane braki uniemożliwiają Sądowi prawidłowe przeprowadzenie postępowania i rozpatrzenie skargi na bezczynność. Określony w art. 54 § 2 p.p.s.a. obowiązek ma charakter bezwzględny. Samo przekonanie podmiotu, do którego wpłynął wniosek inicjujący postępowanie, w tym przypadku w zakresie udostępnienia informacji publicznej, o niepodleganiu obowiązkom wynikającym z przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902; zwanej dalej: "u.d.i.p."), w żaden sposób nie wyłącza tego obowiązku. Jest to bowiem okoliczność podlegająca ocenie sądu administracyjnego w ramach prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego rozstrzygana na podstawie nadesłanych przez organ dokumentów, które stanowią akta administracyjne sprawy. Nadto wobec wyraźnego wskazania w odpowiedzi na skargę, że w odpowiedzi na wniosek strony z 15 kwietnia 2021 r. pracownik podmiotu zobowiązanego prowadził ze skarżącym rozmowy telefoniczne, w których wyjaśnione zostały wszelkie wątpliwości i w miarę możliwości udzielono odpowiedzi na pytania skarżącego, bez znaczenia pozostaje wskazany w obu odpowiedziach na wezwanie o nadesłanie akt fakt, że organ nie dysponuje wnioskiem strony o mylnie wskazanej w wezwaniu dacie 15 lutego 2021 r.

Z uwagi na powyższe Sąd ten orzekł o wymierzeniu organowi grzywny na podstawie art. 112 p.p.s.a., tj. stosownie do rygoru pod jakim wystosowano wezwanie do organu. Określając wysokość grzywny Sąd miał na uwadze fakt, że organ dwukrotnie nie zastosował się do obowiązujących przepisów prawa w zakresie zasad przekazywania akt sprawy do Sądu. Wysokość grzywny w kwocie 500 zł Sąd ustalił zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a., który przewiduje wyłącznie górną jej granicę.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła spółka, zaskarżając je w całości. Sądowi pierwszej instancji zarzuciła naruszenie art. 112 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie jest zasadne.

Stosownie do art. 112 p.p.s.a.: "W razie uchylania się organu od zastosowania się do postanowienia sądu lub zarządzenia przewodniczącego podjętych w toku postępowania i w związku z rozpoznaniem sprawy, sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Przepis art. 55 § 3 stosuje się odpowiednio.". W literaturze przedmiotu wskazuje się, że przesłanką wymierzenia grzywny jest uchylanie się organu od zastosowania się do postanowienia sądu lub zarządzenia przewodniczącego podjętych w toku postępowania. O uchylaniu się można mówić wtedy, kiedy organ, mimo braku przeszkód faktycznych lub prawnych, świadomie nie stosuje się do postanowienia sądu lub zarządzenia przewodniczącego (zob. B. Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz do art. 112, opubl. LEX/el. 2021).

W niniejszej sprawie Sąd dwukrotnie wzywał spółkę A. sp. z o.o. w G. – jako podmiot, wobec którego M. J. złożył wniosek z 15 kwietnia 2021 r. o udzielenie informacji publicznej – do "nadesłania akt administracyjnych sprawy zawierających wniosek z dnia 15 lutego 2021 r. - w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego wezwania - pod rygorem zastosowania art. 112 p.p.s.a.".

Dwukrotnie spółka odpowiedziała Sądowi pierwszej instancji, iż nie jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Ponadto wskazała, że odpis skargi wraz z załącznikami został przesłany do sądu w sierpniu 2021 r., a do podmiotu zobowiązanego (spółki) nigdy nie wpłynął wniosek z 15 lutego 2021 r., o którym mowa w wezwaniu Sądu.

Należy się w pełni zgodzić z Sądem pierwszej instancji, że określony w art. 54 § 2 p.p.s.a. obowiązek ma charakter bezwzględny, zaś samo przekonanie podmiotu, do którego wpłynął wniosek inicjujący postępowanie, o niepodleganiu obowiązkom wynikającym z przepisów u.d.i.p. oraz p.p.s.a., w żaden sposób nie wyłącza tego obowiązku. Niemniej Sąd ten, wzywając spółkę do nadesłania akt sprawy wraz z wnioskiem z 15 kwietnia 2021 r., popełnił błąd, który z resztą sam zauważył. Mianowicie wezwał spółkę do nadesłania akt administracyjnych sprawy zawierających wniosek z 15 lutego 2021 r. Tak sformułowane żądanie było dla spółki niewykonalne. Wprawdzie spółka mogła z łatwością się domyślić, że chodzi o wniosek z 15 kwietnia 2021 r., niemniej przy stosowaniu takich środków jak grzywna nie można tej okoliczności zakładać, czy też domniemywać. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego błędne wezwanie spółki, wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, spowodowało, że nie można było w stosunku do niej zastosować rygoru wymierzenia grzywny z art. 112 p.p.s.a.

W tej sytuacji uznać należało, że wymierzając grzywnę spółce za niewykonanie zobowiązania sądu Sąd pierwszej instancji naruszył art. 112 p.p.s.a., bowiem wezwanie to było błędne i ukaranie spółki za niewypełnienie wezwania obarczonego istotnym błędem byłoby niesprawiedliwe.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.