III SA/Kr 423/25 - Wyrok

Data orzeczenia	2026-02-20	
Data wpływu	2025-03-17	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie	
Sędziowie	Marta Kisielowska /przewodniczący/
Janusz Kasprzycki /sprawozdawca/
Ewelina Dziuban	
Symbol z opisem	6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym	
Hasła tematyczne	Egzekucyjne postępowanie	
Skarżony organ	Inspektor Sanitarny	
Treść wyniku	oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2008 nr 234 poz 1570; Art. 17 ust. 2, 4, i 5; Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Dz.U. 2025 nr 0 poz 132; Art. 33  par. 1; Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2026 nr 0 poz 143; Art. 151; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Kisielowska Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Asesor WSA Ewelina Dziuban po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 3 stycznia 2025 r., znak: NE.906.1.123.2024, w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia postepowania egzekucyjnego oddala skargę.	
Uzasadnienie
Zaskarżonym przez M. W., zwaną dalej skarżącą, postanowieniem z dnia 3 stycznia 2025 r., znak: NE.906.1.123.2024, Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 – zwanej dalej k.p.a.) w zw. z art. 17 § 1 i § 2 oraz z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm. – zwanej dalej ustawą o postepowaniu egzekucyjnym w administracji) utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Oświęcimiu z dnia 18 listopada 2024 r., znak: ONEP.9022.1.1.83.2023, w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Powyższe postanowienie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

W dniu 30 września 2023 r. do Powiatowej Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej w Oświęcimiu z Zakładu Lecznictwa Ambulatoryjnego w Oświęcimiu wpłynęła lista osób uchylających się od obowiązku szczepień ochronnych, gdzie w pozycji [...] wskazano rodziców wymienionego tam dziecka - małoletniej córki - tj. skarżącą i jej męża, jako uchylających się od wykonania szczepień ochronnych zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych. Przedstawiono także daty trzech udokumentowanych wezwań do szczepień ochronnych: 25 stycznia 2021 r., 28 stycznia 2022 r., 10 lutego 2023 r.

W dniu 9 listopada 2023 r. PPIS w Oświęcimiu wystosował do rodziców dziecka pismo edukacyjno-informacyjne, przypominające o obowiązku szczepień ochronnych dziecka. Pismo było dwukrotnie awizowane, nie zostało podjęte w terminie, w dniu 28 listopada 2023 r. zwrócone zostało nadawcy.

W dniu 1 marca 2024 r. upomnieniem, znak: [...], PPIS w Oświęcimiu działający jako wierzyciel, wezwał skarżącą do niezwłocznego wykonania obowiązku zaszczepienia dziecka. Upomnienie zostało wystawione na podstawie przekazanych na koniec III i IV kwartału 2023 r. list osób uchylających się od obowiązku szczepień ochronnych, na podstawie których stwierdzono, iż obowiązek wynikający z przepisów art. 17 ustawy 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1284, zwanej dalej ustawą o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi) oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077, zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych) dotyczący zaszczepienia ww. dziecka nie został wykonany, pomimo wyznaczonego terminu. Upomnienie zawierało informację, iż w przypadku niewykonania szczepień po upływie 7 dni od daty doręczenia pisma sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego. Wskazane upomnienie zostało doręczone adresatowi za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, w dniu 5 marca 2024 r.

Pismem z dnia 13 sierpnia 2024 r., znak: [...], organ I instancji przesłał do Wojewody Małopolskiego wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej wobec skarżącej. Równocześnie wniósł o zastosowanie wobec niej środka egzekucji w postaci grzywny w celu przymuszenia, w kwocie 1000 zł. Do wniosku załączono tytuł wykonawczy z dnia 13 sierpnia 2024 r.

Pismem z dnia 4 listopada 2024 r. skarżąca zgłosiła do Wojewody Małopolskiego zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego wszczętego tytułem wykonawczym z dnia 13 sierpnia 2024 r.

Postanowieniem z dnia 18 listopada 2024 r., znak: ONEP.9022.1.1.83.2023, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Oświęcimiu oddalił zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 13 sierpnia 2024 r.

Zażaleniem z dnia 26 listopada 2024 r. skarżąca zaskarżyła w całości ww. postanowienie, podnosząc:

1. brak wymagalności obowiązku,

2. niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym,

3. prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny,

4. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

oraz wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Opisanym na wstępie postanowieniem Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że działania prowadzone przez organ pierwszej instancji są zgodne z art. 2 i art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2024 r., poz. 416). PPIS w Oświęcimiu w ramach sprawowania nadzoru nad realizacją obowiązkowych szczepień ochronnych, w związku z otrzymanym wykazem osób uchylających się od obowiązku szczepień, podjął wobec rodziców dziecka działania ukierunkowane na wyegzekwowanie realizacji tego obowiązku zgodnie z ustawą o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w oparciu o Program Szczepień Ochronnych (PSO). Wbrew twierdzeniom skarżącej, ocena stanu zdrowia dziecka nie leży w kompetencji organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej. W przypadku obaw o bezpieczeństwo zdrowotne dziecka poddawanego szczepieniom, skarżąca w ramach badania kwalifikacyjnego poprzedzającego wykonanie szczepienia, powinna omówić wątpliwości z lekarzem POZ lub zgłosić się do specjalistycznej poradni szczepień.

Organ odwoławczy podniósł, że postępowanie egzekucyjne wobec skarżącej zostało wszczęte tytułem wykonawczym z dnia 13 sierpnia 2024 r. na podstawie PSO obowiązującego na rok 2024. Zawarty w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 27 października 2023 r. w sprawie PSO schemat szczepień określający szczepienia obowiązkowe dzieci i młodzieży według wieku jest zbieżny z zapisami rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, zawartymi w załączniku nr 1 do niniejszego rozporządzenia, tj. "Schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży", wyznacza bowiem wspólny obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym zarówno w zakresie wymagalności, jak i liczby dawek. Organ administracyjny wydaje akty administracyjne, w tym zatem i postanowienia w sprawie na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania tego aktu. W dacie rozpatrywania zażalenia na postanowienie o oddaleniu zarzutów, MPWIS działa w oparciu o § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych.

Organ ustalił, że na dzień wystosowania do organu odwoławczego zażalenia, tj. na dzień 26 listopada 2024 r., - córka skarżącej - nie została poddana obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu przeciwko: wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) oraz odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince) i różyczce.

Z wytycznych zawartych w PSO z dnia 27 października 2023 r., obowiązującym w dniu przesłania do skarżącej upomnienia oraz w "Schemacie obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży" stanowiącym załącznik nr 1 do rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych jednoznaczne wynika, iż dla dziecka urodzonego w 2015 r. okresy realizacji schematu szczepienia ochronnego przeciwko ww. chorobom przypadają:

- wirusowe zapalenie wątroby typu B - ostatnia III dawka szczepienia podstawowego na 7 m.ż. (przy zachowaniu schematu 3 - dawkowego);

- błonica, tężec, krztusiec - ostatnia IV dawka szczepienia podstawowego na 16-18 m. ż., szczepienie przypominjące pojedyncza dawka - do ukończenia 6 roku życia;

- poliomyelitis - ostatnia III dawka szczepienia podstawowego na 16-18 m.ż., szczepienie przypominjące pojedyncza dawka - do ukończenia 6 roku życia;

- odrą, świnka i różyczka - 1 dawka szczepienia podstawowego na 13-15 m.ż.; szczepienie przypominjące pojedyncza dawka - do ukończenia 6 roku życia.

Dalej organ podał, że obowiązek poddania się szczepieniu wynika z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grup osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom został określony w art. 17 ww. ustawy oraz w rozporządzeniu w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, wydanym na podstawie delegacji zawartej w art. 17 ust. 10 ww. ustawy. Zatem, PPIS w Oświęcimiu kierując w dniu 13 sierpnia 2024 r. wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej do Wojewody Małopolskiego, działał w ramach obowiązujących przepisów prawa i podejmował wobec skarżącej działania zmierzające do wyegzekwowania obowiązku szczepień ochronnych u córki skarżącej.

Jak podał organ, niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, skarżąca uzasadnia brakiem, w dniu wystawienia przez wierzyciela tytułu wykonawczego, badania kwalifikacyjnego. W ocenie skarżącej obowiązek określony w tytule wykonawczym jest niewykonalny, gdyż w dniu wystawienia tytułu wykonawczego córka skarżącej nie miała wykonanego badania kwalifikacyjnego. Zdaniem organu, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa wykonanie szczepienia ochronnego poprzedza lekarskie badanie kwalifikacyjne - wynika to wprost z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Lekarskie badanie kwalifikacyjne, ważne 24 godziny od jego przeprowadzenia, ma na celu upewnienie się lekarza co do wskazań oraz wykluczenie przeciwwskazań do podania szczepionki, opóźnienie wykonania szczepienia, ewentualnie zmianę schematu szczepień. Badanie kwalifikacyjne składa się z części podmiotowej (wywiad) oraz badania przedmiotowego (badanie fizykalne), oba elementy stanowią nierozerwalny element szczepienia ochronnego, a niestawienie się na badanie kwalifikacyjne jest tożsame z brakiem poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Organ pierwszej instancji, podejmując wobec skarżącej działania mające na celu wyegzekwowanie obowiązku szczepień u małoletniej córki, wypełnił obowiązki ciążące na organie Państwowej Inspekcji Sanitarnej w zakresie nadzoru nad realizacją obowiązujących szczepień ochronnych.

Jeśli chodzi o zarzut dotyczący braku właściwości rzeczowej PPIS w zakresie egzekwowania obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym oraz zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, to organ wyjaśnił, że nie mieszczą się one w obecnie obowiązującym katalogu podstaw wniesienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazuje przyczyny, które mogą stanowić podstawę wniesienia zarzutu. Ustawowy katalog podstaw ma charakter wyliczenia enumeratywnego, a nie przykładowego.

W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji rozpoznał w sposób wyczerpujący i budzący zaufanie do władzy publicznej indywidualną sytuację skarżącej, przeanalizował cały materiał dowodowy i nie pozostawił żadnych wątpliwości co do jej sytuacji faktycznej oraz prawnej. Analiza załączonej dokumentacji wskazuje, iż podmiot leczniczy, do którego zadeklarowane jest dziecko skarżącej wielokrotnie informował skarżącą o obowiązku szczepień ochronnych jej dziecka. Ponadto, pismem z dnia 9 listopada 2023 r. organ pierwszej instancji przypomniał skarżącej o obowiązku poddania szczepieniom ochronnym dziecka. Do dnia przekazania do Wojewody Małopolskiego wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej tj. do dnia 13 sierpnia 2024 r. skarżąca nie podjęła żadnych czynności zmierzających do realizacji ustawowego obowiązku szczepień ochronnych córki. Zatem, kierując do skarżącej w dniu 1 marca 2024 r. upomnienie organ pierwszej instancji podejmował działania zmierzające do wyegzekwowania ww. obowiązku.

W skardze na powyższe postanowienie, skarżąca zarzuciła:

1) naruszenie art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

2) brak wymagalności obowiązku;

3) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym,

4) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny (art. 33 pkt 9 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji),

5) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

Mając na uwadze powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z wnioskiem organu i postanowieniami art. 119 pkt 2 P.p.s.a.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie było postanowienie Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego postanowieniem z dnia 3 stycznia 2025 r. znak: NE.906.1.123.2024, którym organ egzekucyjny utrzymał w mocy postanowienie wierzyciela - Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Oświęcimiu z dnia 18 listopada 2024 r., znak: ONEP.9022.1.1.83.2023, w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego, znak: [...], z dnia 13 sierpnia 2024 r., dotyczącego obowiązku poddania się małoletniej córki skarżącej szczepieniom ochronnym.

Sąd orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela sposób i kierunek rozpatrzenia przez wierzyciela zarzutów wniesionych przez zobowiązanego w sprawie egzekucji administracyjnej.

Zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, co wynika z treści art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dz. U. z 2025 r., poz. 132, zwanej dalej ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).

Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z [...] c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku [...], c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b (art. 33 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).

Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).

Jak stanowi art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym: 1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; 2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut; 3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli: a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym, b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia (art. 34 § 2 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji). Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie (art. 34 § 3 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji).

Mając powyższe regulacje na względzie Sąd stwierdził, że kontrolowane postanowienia są prawidłowe, a wyrażone w nich stanowisko zasadne; podniesione zaś w skardze zarzuty uznać zatem należało za bezpodstawne.

Skarżąca wniosła następujące zarzuty: 1) brak wymagalności obowiązku, 2) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, 3) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, 4) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

W ocenie Sądu zarzuty te nie mogły zostać przez organy uwzględnione z następujących względów.

W odniesieniu do postawionych wierzycielowi zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, wskazać należy, że stosownie do postanowień art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Zgodnie z 26 § 3a pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje z chwilą doręczenia wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej i tytułu wykonawczego organowi egzekucyjnemu, jeżeli wierzyciel nie jest jednocześnie organem egzekucyjnym.

Zwrócić jednakże należy uwagę, że w tytule wykonawczym [...] z dnia 13 sierpnia 2024 r. zawarto treść obowiązku cyt: "Obowiązek dotyczy poddania szczepieniom ochronnym dziecka (...) przeciwko: wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis oraz odrze, śwince i różyczce (...)"oraz podano podstawę prawną tego obowiązku "art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. B, art. 17 ust. 1 Ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (...)". Wskazane w tytule wykonawczym przepisy art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. 2025 r., poz. 1675, zwanej dalej ustawą o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi) stanowią zatem zasadniczą podstawę prawną obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym, a jego konkretyzacja znajduje się w dalszych przepisach tej ustawy, tj. art. 17 ust. 2 i 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz w przepisach rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2025 r., poz. 782).

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi osoby przebywające na terytorium RP są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 tej ustawy, jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletniego lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób u ludzi).

Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy wskazanej ustawy zamieszczone w rozdziale IV – poświęconym szczepieniom ochronnym. W myśl art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi".

Zgodnie natomiast z treścią art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi).

Z art. 17 ust. 3 i 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wynika więc, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Przy czym, zdaniem Sądu, treści wskazanych przepisów nie można interpretować w ten sposób, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań, jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 października 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 484/22; LEX nr 3432133).

W myśl natomiast art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2). Zgodnie z treścią art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. W rozporządzeniu w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega sczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Natomiast szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym został określony w ogłaszanym co roku komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Komunikat ten jest wydawany w oparciu o art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie (por. m.in. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1494/08), z wymienionych wyżej przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. Zasadnie więc podkreślił organ odwoławczy, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika więc z mocy przepisów ustawowych. Obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu jest obowiązkiem wynikającym z mocy prawa (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2022 r., sygn. akt II OSK 3109/19).

Ponadto, w kontekście samej wykonalności obowiązku poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, zasadnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 kwietnia 2011 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 32/11, że wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecku szczepieniu ochronnemu. Przez wymagalność należy rozumieć zaś taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Obowiązek poddania córki skarżącej szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym wynika z mocy przepisów ustawowych, zaś szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą został określony w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Program ten na kolejny rok ustalany jest przez centralny organ administracji państwowej na podstawie przepisu ustawy i zawiera szczegółowe wskazania dotyczące wykonywania szczepień dostatecznie precyzyjnie określone w przepisie upoważniającym.

W przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi).

Podkreślenia wymaga, że powyższych uregulowań nie można zatem rozumieć inaczej niż w ten sposób, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, co oznacza również obowiązek poddania się uprzednim lekarskim badaniom kwalifikacyjnym w celu wykluczenia ewentualnych przeciwwskazań do wykonania szczepienia. Odmowa wzięcia udziału w badaniu uniemożliwia wykonanie szczepienia i powinna być traktowana jako odmowa poddania się temu szczepieniu.

Trafnie więc uznał Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, że podniesione w tym zakresie zarzuty są bezpodstawne.

Skoro z akt sprawy rzeczywiście bez cienia wątpliwości wynika, że - córka skarżącej - nie została poddana obowiązkowym szczepieniom ochronnym w punkcie szczepień świadczeniodawcy wybranym przez zobowiązaną, to po skutecznym doręczeniu upomnienia i tytułu wykonawczego obowiązek ten mógł być egzekwowany.

W świetle postanowień art. 17 ust. 5 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi, aktualne, a więc poprzedzające szczepienie badanie kwalifikacyjne może dać podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego. Lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej.

W myśl bowiem art. 68 ust. 4 Konstytucji RP, władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych, w tym zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Szerzące się epidemicznie zakażenia i choroby zakaźne były bowiem w przeszłości powodem wysokiej śmiertelności i chorobowości, powodowały znaczące straty społeczne i ekonomiczne. Zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych oraz innych chorób o charakterze społecznym, jest możliwe dzięki racjonalnym działaniom w obszarze zdrowia publicznego, podejmowanym przez organy i instytucje państwa, w zakresie posiadanych kompetencji. Działania te skupiają się na właściwej regulacji prawnej szczepień ochronnych, działalności oświatowo-zdrowotnej egzekwowaniu obowiązku poddawania się szczepieniom w odniesieniu do tych szczepień ochronnych, które są szczepieniami obowiązkowymi, zapewnieniu bezpieczeństwa szczepień ochronnych.

Zasadne jest wobec tego stanowisko organu odwoławczego, które w ten sposób wpisuje się w profilaktykę zapobiegania szerzenia się chorób zakaźnych jako konstytucyjnego obowiązku władz krajowych. Zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego "(...) zdrowia (...). Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw". Taką ustawą, jest ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, nakładająca na obywatela obowiązek realizacji szczepień ochronnych. Ponadto, także art. 8 ust. 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności dopuszcza ingerencję władzy publicznej w życie prywatne i rodzinne jednostki, w przypadkach przewidzianych ustawą, z uwagi na ochronę zdrowia innych osób. Trafnie też wskazano, że o zarzut dotyczący braku właściwości rzeczowej PPIS w zakresie egzekwowania obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka, nie mieszczą się w katalogu podstaw wniesienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej

Wobec powyższego Sąd nie dopatrzył się więc takich uchybień w postępowaniu egzekucyjnym, które skutkowałyby koniecznością uchylenia kontrolowanych postanowień w przedmiocie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Wbrew więc postawionym wierzycielowi zarzutom naruszenia przepisów postępowania, nie doszło do wadliwego procedowania..

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, nie stwierdził, zatem by zaskarżone postanowienie było dotknięte wadami, które uzasadniałyby jego uchylenie. W zaskarżonym postanowieniu dokonano prawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem Sądu w badanej sprawie nie doszło wobec powyższego do naruszenia żadnego ze wskazanych w skardze przepisów.

Skarga nie mogła więc wywrzeć zamierzonego skutku, gdyż okazała się niezasadna, a organy prawidłowo uznały, że zarzuty podniesione przez skarżącą nie zasługują na uwzględnienie.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143), orzekł, jak w sentencji wyroku.